Што е хронична бубрежна слабост? Симптоми, причини и методи на лекување

Што е хронична бубрежна слабост?

Хроничната бубрежна слабост претставува постепено влошување на функцијата на бубрезите, поради што тие не се во состојба да ги филтрираат отпадните материи, токсините и вишокот течности од крвта. Во првата фаза на хроничното бубрежно заболување, симптомите се често нејасни. Во поодминатите фази, може да се појават симптоми како што се потреба од често мокрење, гадење, отежнато дишење и потемнување на бојата на кожата. Иако не постои дефинитивен лек за хроничната бубрежна слабост, раната дијагноза и преземањето на неопходните мерки можат да помогнат во спречувањето на прогресијата на болеста. Хроничната бубрежна слабост е здравствен проблем карактеризиран со неможноста на бубрезите да ги извршуваат виталните функции, како што се чистење на отпадните материи и одржување на нормален крвен притисок, како резултат на нивно постепено оштетување. Иако бубрежната слабост во некои случаи може да се појави акутно, односно привремено, таа најчесто е хронична. Со други зборови, бубрежната слабост е долготраен здравствен проблем кој најчесто се влошува со текот на времето. Бубрезите, кои се наоѓаат веднаш под ребрата од двете страни на 'рбетот и имаат облик на грав, имаат многу функции во телото. Некои од нив се:

Отстранување на отпадните материи и вишокот вода од телото,

Помош во производството на црвени крвни зрнца,

Помош во одржувањето на крвниот притисок под контрола,

Обезбедување на одржување на рамнотежата на течности и електролити,

Зачувување на здравјето на коските.

Ако бубрезите се постепено оштетувани во период од најмалку 3 месеци, еден или двата бубрега со текот на времето може да станат неспособни да ги извршуваат горенаведените функции и може да се појават симптоми на хронична бубрежна слабост. Бубрежните заболувања често се нарекуваат хронични. Главната причина за ова е постепената прогресија на оштетувањето на бубрезите. Доколку хроничното бубрежно заболување не се дијагностицира во рана фаза и не се примени соодветна постапка на лекување, може да се развие состојба на хронична бубрежна слабост, позната и како терминална фаза на бубрежна болест.

Кои се симптомите на хронична бубрежна слабост?

Знаците на хронична бубрежна слабост на почетокот се обично благи. Симптомите може да се разликуваат од личност до личност. На пример, кај децата, симптомите на хронична бубрежна слабост може да вклучуваат застој во развојот и слабост во моторните вештини. Главните симптоми забележани кај пациентите се:

Потреба од почесто мокрење,

Гадење и повраќање,

Губење на апетит,

Замор и малаксаност,

Почесто или поретко мокрење,

Проблеми со спиењето,

Тешкотии со концентрацијата,

Мускулни грчеви поради нерамнотежа на течности и електролити,

Отекување на рацете, стапалата и глуждовите,

Сувост и чешање на кожата,

Висок крвен притисок (хипертензија),

Отежнато дишење поради акумулација на течност во белите дробови во поодминатите фази,

Болка во градите поради акумулација на течност околу срцето,

Метален вкус во устата.

Симптомите во терминалната фаза на хронична бубрежна слабост може да вклучуваат и анемија, коскени заболувања и нервни заболувања.

Како настанува хроничната бубрежна слабост?

Хроничната бубрежна слабост може да се појави од многу причини. Хроничните здравствени проблеми како што се дијабетесот и високиот крвен притисок заземаат важно место меѓу причините за хронична бубрежна слабост. Дијабетесот кој не е под контрола може да ги оштети крвните садови или нервите што водат до бубрезите, предизвикувајќи оштетување на бубрезите. Покрај тоа, хипертензијата, односно течењето на крвта низ садовите под висок притисок, исто така може да предизвика оштетување на бубрезите со текот на времето. Според ова, главните причини за хронична бубрежна слабост се:

Дијабетес тип 1 или тип 2,

Висок крвен притисок,

Гломерулонефритис, односно воспаление на малите структури во бубрезите наречени гломерули кои имаат функција на филтрирање,

Интерстицијален нефритис, карактеризиран со воспаление на структурите наречени тубули, кои се одговорни за испраќање на отпадните материи што не му се потребни на телото во урината по апсорпцијата на водата и органските материи во крвта,

Полицистична болест на бубрезите, генетско нарушување при кое во бубрезите се формираат цисти исполнети со течност,

Долготрајна опструкција на уринарните патишта поради зголемена простата или бубрежни камења,

Везикоуретерален рефлукс, кој предизвикува враќање на урината во бубрезите,

Чести повторливи инфекции на бубрезите.

Покрај горенаведените, постојат и разлики помеѓу акутната бубрежна слабост и хроничната бубрежна слабост. Додека хроничната бубрежна слабост се развива со текот на времето поради горенаведените причини, акутната бубрежна слабост може да се појави за неколку часа или денови поради причини како што се употреба на одредени лекови, болести на уринарниот тракт или тешка дехидрација. Хроничните бубрежни заболувања се вообичаен здравствен проблем за кој се знае дека погодува околу 10-14% од светската популација. Секој може да се соочи со хронична бубрежна слабост од која било причина. Сепак, некои фактори можат да го зголемат ризикот од појава на болеста. Некои фактори на ризик за хронична бубрежна слабост се:

Дијабетес,

Кардиоваскуларни заболувања,

Историја на бубрежни заболувања во семејството, како што е полицистична болест на бубрезите,

Повозрасна возраст,

Долготрајна употреба на лекови против болки,

Автоимуни здравствени проблеми како што е лупус,

Штетни навики како пушење,

Исто така, бременоста може да го зголеми ризикот од бубрежно заболување. За време на бременоста, брзината на филтрирање на бубрезите се зголемува за околу 50% за да се исчистат отпадните материи и токсините кои би можеле да му наштетат на бебето. Ако постои бубрежно заболување пред бременоста или ако бубрезите не можат соодветно да се прилагодат на бременоста, може да се развие хронична бубрежна слабост за време на бременоста.

Како се дијагностицира хроничната бубрежна слабост?

Кај хроничната бубрежна слабост, симптомите како што се чешање, отекување на глуждовите и потемнување на бојата на кожата обично се појавуваат во поодминатите фази на хроничното бубрежно заболување. Специјалистите во некои случаи можат да ја дијагностицираат болеста за време на рутински тест на крвта или урината. Меѓу критериумите за дијагноза на хронична бубрежна слабост, важно место зазема резултатот од eGFR тестот, односно тестот на крвта што ја мери брзината на гломеруларна филтрација. eGFR тестот помага да се измери количината на крв што ја чистат структурите наречени гломерули во бубрезите во минута. Во нормални услови, кај здрави лица, резултатот од eGFR тестот е над 90. Резултат од eGFR тестот под 15 покажува дека бубрезите повеќе не можат да ја извршуваат својата функција. Во овој случај, индикациите за хронична бубрежна слабост може да бидат сериозни, а на пациентот може да му биде потребна дијализа или трансплантација на бубрег.

Покрај тоа, специјалистите може да се повикаат на дополнителни тестови на крвта, како што е уреа азот во крвта, или тестови на урината за да се процени дали има протеинурија (истекување на протеини). Главните методи за дијагностицирање на хронична бубрежна слабост може да се наведат на следниов начин:

Тестови на крвта за да се процени брзината на гломеруларна филтрација и нивото на отпадни производи како креатинин и уреа во крвта,

Тест на урина за да се испита дали има протеини (албумин) или крв во урината,

Тестови за снимање како ултразвук, КТ урографија, МРИ за да се испита структурата на бубрезите.

Во некои случаи, специјалистите може да одлучат да земат примерок од ткиво од бубрезите, односно да направат биопсија на бубрег, за да ја разберат причината за оштетувањето на бубрезите.

Како се лекува хроничната бубрежна слабост?

Фазите на хронична бубрежна слабост се многу важни за планирање на процесот на лекување. Како што сугерира името, хроничната бубрежна слабост се однесува на бубрежно заболување кое се влошува со текот на времето. Со други зборови, не постои дефинитивен лек за болеста. На почетокот, специјалистите обично применуваат процедури за лекување насочени кон ставање на симптомите под контрола и спречување на прогресијата на болеста. Ако хроничната бубрежна слабост е предизвикана од здравствен проблем како што е дијабетес или хипертензија, специјалистите може да започнат со терапија со лекови за овие болести. Исто така, може да се препишат диуретици (лекови за мокрење) за да се помогне во отстранувањето на вишокот течности од телото. Покрај тоа, некои студии покажуваат дека постои врска помеѓу хроничната бубрежна слабост и витаминот Д. Според овие студии, третманот со витамин Д кај пациенти со хронична бубрежна слабост може да го намали ризикот од сериозни компликации.

Кога хроничната бубрежна слабост ќе напредува, бубрезите не можат соодветно да ги филтрираат токсините и вишокот течности од телото. Во овој случај, на пациентите може да им бидат потребни процедури за лекување како што се дијализа или трансплантација на бубрег за да преживеат. Според ова, главните методи за лекување на хронична бубрежна слабост во поодмината фаза се:

Дијализа: Дијализата, која може да се изврши со два различни методи како хемодијализа и перитонеална дијализа, помага во чистење на крвта со преземање на функцијата на бубрезите. При хемодијализа, крвта се чисти преку специјална машина и се враќа во циркулацијата. При перитонеална дијализа, во абдоминалната празнина на пациентот се поставува мала цевка. Преку овој катетер, во абдоминалната празнина се испраќа дијализен раствор. Течноста останува во абдоминалната празнина одредено време, ги филтрира штетните материи во крвта, а потоа се исфрла преку истиот катетер.

Трансплантација на бубрег: Кај пациенти со хронична бубрежна слабост, дефинитивниот метод на лекување е трансплантација на бубрег. Трансплантацијата може да се изврши со бубрег земен од жив донор кој има ткивна компатибилност со пациентот или од кадаверичен донор кај кој настапила мозочна смрт. За време на операцијата за трансплантација, новиот бубрег се поставува во пределот на препоните на пациентот. Нема потреба од отстранување на заболениот бубрег. По трансплантацијата, пациентот можеби ќе треба доживотно да користи лекови за сузбивање на имунолошкиот систем за да се спречи отфрлање на органот.

Можеби ќе биде потребно и менување на режимот на исхрана кај хронична бубрежна слабост. Специјалистите препорачуваат ограничување на дневниот внес на натриум (сол), вклучувајќи ја и количината на сол во консумираната храна и пијалоци, на помалку од 1 кафена лажичка. Исто така, во зависност од резултатите од тестовите на крвта, специјалистите може да ја ограничат консумацијата на храна што содржи минерали како калиум, фосфор и калциум. Покрај тоа, можеби ќе биде потребно да се примени диета со помалку протеини за да се минимизира нивото на отпадни производи во крвта. Пример за диета при хронична бубрежна слабост може да биде следново:

Наместо храна со висока содржина на калиум како портокали, компири, спанаќ и домати, консумирајте зеленчук и овошје како зелка, моркови, боранија, грозје и јагоди,

Наместо храна богата со протеини како месо, јајца, млеко, сирење, дајте предност на зеленчук, овошје и интегрални житарки.

Усогласувањето на пациентите со планот за лекување подготвен од лекарите може да помогне во спречувањето на прогресијата на болеста.

Често поставувани прашања

Здравствените проблеми како што е полицистичната болест на бубрезите, кои можат да предизвикаат хронична бубрежна слабост, се од генетско потекло, но хроничната бубрежна слабост може да се појави од многу причини, вклучувајќи навики во начинот на живот, хронични болести како дијабетес и хипертензија, и воспаление на бубрезите. Како што хроничната бубрежна слабост напредува, таа може да доведе до разни компликации во телото. Меѓу нив се високиот крвен притисок, анемијата, коскените заболувања, акумулацијата на течност во белите дробови, оштетувањето на нервите и електролитната нерамнотежа. Исто така, неконтролираниот висок крвен притисок може да го зголеми ризикот од заболување од срцеви болести. Хроничната бубрежна слабост се класифицира во пет фази според тестот за брзина на гломеруларна филтрација (GFR), кој го оценува капацитетот на филтрирање на бубрезите. Во првата фаза, GFR е над 90 mL/min/1.73 m². Иако бубрезите изгледаат како да работат нормално, може да се појават симптоми како што е истекување на протеини во урината. Во втората фаза, GFR паѓа помеѓу 60-89 mL/min/1.73 m² и почнува да се забележува благ губиток на функцијата на бубрезите. Бубрезите сè уште можат да ги филтрираат отпадните материи, но кај некои пациенти може да има симптоми како висок крвен притисок или благо истекување на протеини во урината. Во третата фаза, GFR опаѓа помеѓу 30-59 mL/min/1.73 m² и се развива умерена бубрежна слабост. Во оваа фаза, пациентите може да почувствуваат симптоми како замор, надуеност и промени во количината на урина.

Во четвртата фаза, GFR паѓа на ниво од 15-29 mL/min/1.73 m² и се забележува сериозна бубрежна слабост. Бубрезите стануваат неспособни соодветно да ги исчистат отпадните материи од телото. Како резултат на тоа, може да се забележи зголемување на крвниот притисок, анемија, коскени заболувања и значително влошување на општата здравствена состојба. Конечно, во петтата фаза, GFR е под 15 mL/min/1.73 m². Оваа состојба се нарекува терминална фаза на бубрежна слабост. Во оваа фаза, на пациентот му се потребни третмани како дијализа или трансплантација на бубрег за да преживее. Ако хроничната бубрежна слабост не се лекува во рана фаза, бубрезите со текот на времето можат целосно да ја изгубат својата функција и може да се појави потреба од трансплантација на бубрег. За разлика од акутната бубрежна слабост, хроничната бубрежна слабост обично напредува постепено. Поради оваа причина, на почетокот е тешко пациентите да ги забележат симптомите. Раната дијагноза и преземањето на неопходните мерки можат да го забават процесот на прогресија на болеста.

Хроничната бубрежна слабост може да не дава симптоми во раната фаза, но раната дијагноза е од критична важност за спречување на прогресијата на болеста.

Ако чувствувате симптоми како што се често мокрење, замор, сувост на кожата, веднаш контактирајте ги специјалистите по нефрологија во Hisar Hospital Intercontinental.

Закажете преглед | Дознајте повеќе за Одделот за нефрологија