Што е фасетен зглобен синдром? Симптоми, причини и методи на лекување

Фасетниот зглобен синдром е состојба што се развива како резултат на оштетување со текот на времето на малите зглобови (фасетни зглобови) лоцирани на задниот дел од ’рбетот и кои обезбедуваат врска помеѓу прешлените, што често доведува до болка во долниот дел на грбот или вратот. Овие зглобови му даваат на ’рбетот и способност за движење и стабилност. Меѓутоа, кога поради различни причини во овие зглобови ќе дојде до истрошеност, воспаление или механичко нарушување, болката станува неизбежна. За многу луѓе оваа болка може да биде привремена, додека во некои случаи може да стане толку силна и постојана што го отежнува секојдневниот живот. Особено зголемувањето на болката при долго седење, стоење или ненадејни движења на долниот дел од грбот се меѓу изразените знаци на овој синдром.

Што е фасетен зглобен синдром?

Фасетниот зглобен синдром е болна состојба која настанува како резултат на структурно нарушување, истрошеност или воспаление на фасетните зглобови во ’рбетот со текот на времето. Овие мали зглобови лоцирани на задниот дел од прешлените му даваат на ’рбетот флексибилност во движењето и стабилност. Меѓутоа, дегенеративните промени што се развиваат во овие зглобови поради различни причини, заедно со околните ткива, ги засегаат и нервните завршетоци, доведувајќи до болка која се зголемува со движење, особено во регионот на долниот дел од грбот или вратот. Сервикалниот фасетен зглобен синдром се развива како резултат на дегенерација на малите зглобови во вратните прешлени и предизвикува болка при движењата на главата и вратот.

Кои се симптомите на фасетниот зглобен синдром?

Иако фасетниот зглобен синдром најчесто се јавува во регионот на долниот дел од грбот и вратот, тој може да биде засегнат во кој било сегмент од ’рбетот. Симптомите на фасетниот зглобен синдром вклучуваат локализирана болка во долниот дел од грбот или вратот, вкочанетост, утринска вкочанетост и непријатност што се зголемува со движење. Во исто време, хернијата на дискот и фасетниот зглобен синдром може да се појават заедно. Оваа состојба може да го отежни разликувањето на болките што потекнуваат од дискот и оние што потекнуваат од зглобот. Симптомите може да се разликуваат од личност до личност, но генерално се истакнуваат следните тегоби:

Локализирана, тапа или запечена болка во регионот на долниот дел од грбот или вратот,

Непријатност која се зголемува при долго стоење или седење,

Болка која станува изразена при движења на свиткување наназад,

Мускулни спазми,

Ограничено движење на ’рбетот, намалена флексибилност,

Понекогаш болка која се шири кон колковите, бутовите или рамената (но обично не се спушта под коленото).

Овие симптоми може да се влошат со текот на времето и да станат хронични. Особено зголемувањето на болката наутро при будење или кога се останува неактивен подолго време е прилично типично.

Што го предизвикува фасетниот зглобен синдром?

Главната причина за појавата на фасетниот зглобен синдром е тоа што фасетните зглобови лоцирани во ’рбетот со текот на времето се трошат, абеат или воспалуваат. Овие зглобови овозможуваат прешлените да се поврзаат едни со други на здрав начин со стареењето и ја обезбедуваат способноста за движење на ’рбетот. Меѓутоа, со стареењето ’рскавичното ткиво во овие региони почнува да се истанува. Зглобните површини кои ја губат својата лизгавост и флексибилност се тријат една од друга со текот на времето, создавајќи основа и за механичко оштетување и за воспалителни реакции. Како резултат на тоа, во зглобот се развиваат промени кои предизвикуваат болка, вкочанетост и ограничување на движењето. Иако стареењето е најчестата причина за овој процес, тоа не е единствениот одговорен фактор. Претходните трауми, погрешните навики за држење на телото, долготрајната работа на биро, носењето тешки товари и други чести фактори во секојдневниот живот исто така можат да го зголемат оптоварувањето на зглобовите и да го поттикнат синдромот. Особено кај лицата кои вршат работи што континуирано го оптоваруваат ’рбетот или кај спортистите, оштетувањата на фасетните зглобови може да се забележат на поран возраст. Во исто време, вродените искривувања на ’рбетот како сколиозата или претходните операции на ’рбетот можат да ја нарушат структурната рамнотежа на фасетните зглобови и да го забрзаат развојот на синдромот. Сите овие фактори со текот на времето се претвораат во маѓепсан круг кој доведува до воспаление и болка во зглобот.

Како се дијагностицира фасетниот зглобен синдром?

Дијагнозата на фасетниот зглобен синдром започнува првенствено со земање на детална историја на пациентот. Лекарот внимателно испитува каде точно се чувствува болката, кога започнала, со кои движења се зголемува или намалува и како влијае на квалитетот на животот на пациентот. Потоа, со физички преглед се оценува опсегот на движење на ’рбетот и се набљудува во кои позиции се предизвикува болката. Особено зголемената болка кога пациентот го свиткува долниот дел од грбот или вратот наназад може да укаже на проблем што потекнува од фасетниот зглоб. Меѓутоа, за да се постави дефинитивна дијагноза, се прибегнува и кон методи за сликање. Додека рендгенските снимки можат да ги откријат структурните промени или калцификацијата во ’рбетот, магнетната резонанца (МРИ) дава подетални информации за состојбата на меките ткива. Во некои случаи, со компјутерска томографија (КТ) дегенерацијата на зглобните површини може да се види појасно. Еден од најодлучните методи во дијагнозата е дијагностичката блок-инјекција на фасетниот зглоб. Во овој метод, локален анестетик се инјектира околу сомнителниот фасетен зглоб. Ако болката на пациентот значително се намали по инјекцијата, се потврдува дека проблемот потекнува од тој зглоб. Оваа примена има големо значење и за потврдување на дијагнозата и за креирање на планот за лекување.

Како се лекува фасетниот зглобен синдром?

Третманот на фасетниот зглобен синдром се планира со физикална терапија, лекови и доколку е потребно, апликации на инјекции во зависност од нивото на тегобите на пациентот. Главна цел во третманот е да се стави болката под контрола, да се зачуваат движењата на зглобовите и да се зголеми квалитетот на животот на пациентот. Во првата фаза обично се применува лекување со лекови. За да се ублажат болката и воспалението, се користат нестероидни антиинфламаторни лекови (НСАИЛ). За да се решат мускулните спазми се даваат релаксанти на мускулите, а при силни болки краткотрајно се даваат лекови против болки. Меѓутоа, овие лекови обезбедуваат привремено олеснување и не нудат трајно решение. Покрај лекувањето со лекови, процесот на физикална терапија и рехабилитација е многу важен. Вежбите што ги зајакнуваат мускулите околу ’рбетот, студиите за корекција на држењето на телото и движењата за зголемување на флексибилноста помагаат и за намалување на болката и за спречување на идни нови оптоварувања. Вежбите за фасетниот зглобен синдром треба да бидат насочени кон зајакнување на мускулите што го поддржуваат ’рбетот и зголемување на опсегот на движење на зглобовите. Физичките движења за фасетниот зглобен синдром треба да вклучуваат особено вежби за истегнување, рамнотежа и корекција на држењето на телото, а пливањето е препорачана вежба бидејќи водата го намалува оптоварувањето на ’рбетот и ги работи мускулите. Сепак, некои вежби треба да се изведуваат внимателно. На пример, сквотот и фасетниот зглобен синдром може да го зголемат оптоварувањето на прешлените на долниот дел од грбот ако не се изведуваат внимателно; затоа, движењето треба да се применува со правилна техника и под надзор на стручно лице. Исто така, методите како што се мануелната терапија, апликациите со топло-ладно и електротерапијата исто така можат да бидат поддржувачки. Доколку со овие методи не се обезбеди доволна корист, се вклучуваат опциите за интервентно лекување. Една од нив е инјекцијата во фасетниот зглоб. Во рамките на целниот зглоб се изведува инјекција на локален анестетик и стероид. Оваа примена може и привремено да ја намали болката и да ја поддржи точноста на дијагнозата. Кај пациентите кои бараат подолготрајно решение, може да се примени радиофреквентна аблација. Во овој метод, нервите што ја носат болката се деактивираат со специјална топлинска енергија и со тоа се прекинува преносот на болката.

Хируршката интервенција е ретко користена опција и обично се разгледува во случаи кога сите други методи се неефикасни, а квалитетот на животот е сериозно нарушен. Меѓутоа, повеќето пациенти можат да се ослободат од болките без потреба од хируршка интервенција со правилен план на лекување. Она што е важно во процесот на лекување е пациентот да го преиспита својот начин на живот, редовно да вежба и да научи да се движи на начин што ќе го заштити неговиот ’рбет.

Често поставувани прашања

Фасетниот зглобен синдром се манифестира со тапи и вкоренети болки кои се предизвикани од одредени движења и обично се чувствуваат во долните или горните делови на ’рбетот. Особено чувството на вкочанетост и болка во регионот на долниот дел од грбот или вратот наутро при станување од кревет или по долго останување во неактивна состојба е еден од знаците за разликување на овој синдром. Болките што потекнуваат од фасетите се разликуваат од острите и боцкачки болки што се забележани кај стегањата на нервите. Тие имаат повеќе запечена структура, која се зголемува со текот на времето и е предизвикана од одредени движења. За затоа, внимателното набљудување на типот на болката и како таа настанува игра голема улога во разбирањето на синдромот. Болката во фасетниот зглоб се манифестира со болки специфични за тој регион каде што се засегнати зглобовите во кој било дел од ’рбетот. Најчестата форма е онаа што го засега регионот на долниот дел од грбот (лумбален), а фасетниот синдром што се развива тука предизвикува локализирани болки во долниот дел на грбот. Оваа болка понекогаш може да се ширии кон колкот или горниот дел од бутот. Но, обично не преминува под нивото на коленото. Зафаќањето на сервикалниот фасетен зглоб во регионот на вратот, пак, може да покаже рефлексија кон рамената или лопатката заедно со болката што се чувствува во вратот. Ретко може да се забележи и во торакалниот (градниот) регион. Особено ако болката стане изразена кога долниот дел од грбот или вратот се свиткува наназад, односно кога се врши притисок врз ’рбетот, оваа состојба укажува на нарушување што потекнува од фасетниот зглоб. Значи, локацијата на болката и како таа се ширии во телото се доста важни за лекарот да ја постави точната дијагноза. Фасетниот зглобен синдром во голема мера е дегенеративна состојба која се развива во зависност од возраста. Како што човечкото тело старее, ’рскавичните структури во ’рбетот се абат и со текот на времето ја губат својата еластичност. Во овој процес, особено фасетните зглобови се трошат и абат поради постојаните оптоварувања на кои се изложени. Со истанувањето на ’рскавичното ткиво, зглобните површини почнуваат повеќе да се тријат една од друга. Ова предизвикува воспаление и болка. Инјекцијата во фасетниот зглоб е минимално инвазивна постапка која се користи и за поставување дијагноза и за обезбедување третман. Кога се користи за дијагностички цели, лекарот инјектира локален анестетик околу сомнителниот фасетен зглоб. Ако болката на пациентот значително се намали во кратко време по инјекцијата, оваа состојба покажува дека болката навистина потекнува од тој зглоб. Кога се изведува за терапевтски цели, се цели да се додаде одредена количина кортикостероид во инјекцијата за и да се намали болката и да се смири воспалителниот процес во тој регион. Иако нејзиниот ефект се разликува од личност до личност, кај некои пациенти може да обезбеди олеснување кое трае со недели или месеци. Инјекцијата во фасетниот зглоб е ефективна метода која обично се применува за ублажување на болката и намалување на воспалението. Но, таа не е трајно решение. По инјекцијата, болката може да се ублажи неколку недели или месеци, а кај некои пациенти овој период може да биде и подолг. Меѓутоа, бидејќи основчниот дегенеративен процес продолжува, можно е болката да се врати со текот на времето. За пациентите кои очекуваат трајност, инјекцијата повеќе обезбедува привремено олеснување. На долгорочен план, таа треба да биде поддржана со вежби и промени во начинот на живот. Фасетниот зглобен синдром не е болест која претставува животна опасност. Но, кога не се лекува, може сериозно да го намали квалитетот на животот. Постојаната болка, ограничувањето на движењето и проблемите со спиењето можат негативно да влијаат и на физичкото и на психолошкото здравје на лицето. Затоа, неговата опасност повеќе произлегува од создавањето на хронична слика што го отежнува секојдневниот живот отколку од тоа да биде смртоносна. Физикалната терапија е една од најефективните методи за лекување на фасетниот зглобен синдром. Физичките движења за фасетниот зглобен синдром треба да вклучуваат особено вежби за истегнување, рамнотежа и корекција на држењето на телото. Програмите за физикална терапија што се применуваат редовно ги зајакнуваат мускулите околу ’рбетот, ги корегираат нарушувањата во држењето на телото и го намалуваат оптоварувањето врз зглобовите. Иако синдромот не исчезнува целосно, со помош на физикалната терапија симптомите можат да се стават под контрола и квалитетот на животот на пациентот значително се зголемува. Фасетниот зглобен синдром, бидејќи е дегенеративна болест, има тенденција да напредува со текот на времето. Особено кога не се лекува или кога се одржува начин на живот што го оптоварува ’рбетот, болките можат да станат почести и посилни. Меѓутоа, со ран преглед и правилен третман, ова напредување може да се забави и да се држи под контрола долго време. Се препорачува одмор во првите неколку часа по блокадата на фасетниот зглоб. Може да има лесна болка, модринки или чувство на вкочанетост во местото на инјектирање. Ова обично е привремено. На денот на процедурата треба да се избегнуваат тешки физички активности и регионот треба да се одржува чист. Ако болката се засили за неколку дни или ако се развијат неочекувани реакции, секако треба да се обратите кај лекар. Се препорачува одмор во првите неколку часа по блокадата на фасетниот зглоб. Може да има лесна болка, модринки или чувство на вкочанетост во местото на инјектирање. Ова обично е привремено. На денот на процедурата треба да се избегнуваат тешки физички активности и регионот треба да се одржува чист. Ако болката се засили за неколку дни или ако се развијат неочекувани реакции, секако треба да се обратите кај лекар.

Фасетниот зглобен синдром е нарушување што може да се повтори. Особено во случај на продолжување на движењата што го оптоваруваат ’рбетот, прекинување на физикалната терапија или одржување на погрешни навики за држење на телото, симптомите можат да се вратат. Затоа, периодот по третманот е исто толку важен како и самиот третман.

За здравјето на вашиот ’рбет, не ја потценувајте болката!

Ако чувствувате постојана болка во регионот на долниот дел од грбот или вратот, дознајте ги опциите за дијагноза и третман специфични за вас со консултација со стручните лекари на Hisar Hospital Intercontinental.

Закажете термин или контактирајте со нашата клиника за физикална терапија и рехабилитација.