Староста на рацете може да ја одаде вашата психичка состојба!

Ако единственото место каде се чувствувате удобно е вашиот дом, ако се нервирате кога ќе почувствувате дека не можете да го контролирате животот надвор од домот, и дури кога допирате предмети што ги допираат членовите на семејството во домот постојано се грижите дали се чисти, внимавајте; можеби почнувате да развивате опсесии…

Разговаравме со специјалистите од Психијатриското одделение на Hisar Hospital Intercontinental за опсесивно-компулзивниот поремеќај, познат во народот како болест на опсесии. Експертите истакнуваат дека опсесивно-компулзивниот поремеќај се манифестира како опсесивни мисли и опсесивни однесувања со кои се обидуваме да ги неутрализираме тие мисли, а кои се променети облици на анксиозноста. „Личноста овие упорни мисли ги смета за производ на сопствениот ум, но овие мисли имаат мистичен, а однесувањата – ритуален карактер. Ретко постои свесност за тоа; повеќето пациенти ги сметаат своите опсесивни мисли и однесувања за „претерани“ или „глупави“.“ – рекоа тие.

Ако претерано се чистите, внимавајте!

Опсесиите можат да се јават во многу различни облици, одделно или заедно. Најчесто среќавани се опсесиите за заразување и нечистотија. Јавува се страв дека предметите, средината или луѓето се нечисти и дека при допир таа нечистотија или микроб може да се пренесе на самата личност и на нејзините блиски. Кај опсесијата за заразување и нечистотија рацете играат клучна улога, бидејќи најмногу го допираме надворешниот свет и другите луѓе со своите раце. Од друга страна, рацете ни се постојано пред очи. За луѓето со ваков тип опсесии, хигиената на рацете, должината на ноктите и тоа колку другите ги одржуваат своите раце чисти се многу важни. Лицата со опсесии за заразување и нечистотија, со цел да ги смират вознемирувачките мисли, принудно се чистат, се миеја или, за да ги избегнат, не допираат јавни предмети за заедничка употреба. Ги избегнуваат вратите, столовите, пенкалата, парите, накратко – предметите што ги допираат многу раце. Кога, неизбежно, ќе ги допрат, сакаат рацете да си ги исчистат со алкохолна марамица или со миење. Надвор од домот животот е непредвидлив и затоа најудобно се чувствуваат дома. Се обидуваат и домот и членовите на семејството да ги приспособат на своите услови за чистота. За некои од нив опсесијата за чистотата станува неподнослива. Од секој што ќе дојде од надвор бараат веднаш да отиде во бања и да ја стави облеката во машина за перење. Не можат да поднесат ниту и најмалку нередот или трошката дома. Често се чистат и тоа ги исцрпува. „Хигиенските“ средства, како течен сапун, детергент за перење и за миење садови, се користат повеќе од вообичаеното. Облеката и чаршафите често се перат. Бидејќи постојано се во допир со вода и хемикалии, на рацете може да се појават егзем, пукнатини, оштетувања и набрачкање. Накратко, кај луѓето со оваа болест рацете брзо стареат. Ако опсесиите се тешки, понекогаш личноста повеќе не може да прави ништо друго освен да се чисти.

Дали сте претпазливи? Контролирате ли опсесивно?

Сомнежот и неможноста да бидете сигурни се други чести опсесии. За да се смири непријатноста што ја создава, клучот од вратата, шпоретот и прозорците се проверуваат повеќекратно. Некои пациенти се трудат сѐ во нивниот животен простор да е симетрично или да остане во определен ред. Понекогаш собирањето на предмети, наречено и складирање, може да премине во претерување.

Секој има опсесии; важно е да не се заглавите во нив!

Во умот на повеќето од нас постојат опсесии со различна големина, чија фреквенција и јачина се менуваат. Но, луѓето со опсесивно-компулзивен поремеќај се борат со овие опсесии и се изморуваат. Ги преувеличуваат своите опсесии. Како болеста напредува, со ова размислување и однесување го минуваат целиот ден, без да имаат време за други работи. Често обликот на една активност е поважен од нејзината функција. На пример, за личност со опсесии за нечистотија, миењето на раце со одреден број потези сапун е поважно од самото чистење на рацете. Или, за личност што смета дека молитвата што ја извршила не е формално соодветна, обликот е поважен од самата побожност. Некои опсесии можат да бидат толку необични и интимни што личноста може да се засрами или да се воздржи да ги опише. Поради такви опсесии, можат морално да се судат и да се обвинуваат себеси. Понекогаш овие опсесии ги забавуваат пациентите до тој степен што не можат да ги извршуваат своите други обврски (опсесивна бавност). Пациентот може да биде критикуван на работа или дома од околината. Пациентите, често без да сфатат, имаат тенденција своите опсесии да ги пренесуваат и на други луѓе. Ова предизвикува проблеми во блиските односи. Кон опсесивно-компулзивниот поремеќај може да се придружат депресија, тик-нарушувања, нарушување на исхраната, клептоманија, хипохондријаза (болешлив страв од болест). Како и кај многу други психијатриски состојби, луѓето со опсесивно-компулзивен поремеќај често се критикувани и осудувани од своите блиски. Распространето е мислењето дека опсесиите ги создаваат самите тие и дека со волја можат да ги надминат.

Дали имате опсесивна личност?

Опсесивните личности (кога не е во форма на болест) обично се перфекционистички, детални, уредни, штедливи и упорни. Не отстапуваат од своите принципи. Изгледаат сериозни и зрели. Се чесни и горди, не сакаат да слушаат укори поради својата работа. Се плашат од грешки и сакаат да даваат критики. Овие особини играат важна улога и при изборот на занимање и во кариерата. Но, ако болеста е тешка и ја нарушува социјалната и професионалната функционалност, тогаш е потребен третман. Тоа е душевно заболување што бара трпение и време за лекување. Опоравувањето е бавно. При лекувањето целта треба да биде опсесиите доволно да се намалат, а не целосно да исчезнат. Покрај лековите, методите на когнитивно-бихејвиорална терапија се незаменливи за долготрајно подобрување.