Што е анксиозно растројство кај децата?

Анксиозното растројство кај децата подразбира состојба на прекумерна анксиозност и загриженост, која влијае на животот на децата и ги надминува нормалните развојни фази. Ваквото растројство може негативно да влијае на секојдневниот живот на детето и да предизвика проблеми во училиштето, пријателските односи и односите во семејството. Ако кај вашето дете забележувате постојани знаци на анксиозност, важно е да се консултирате со детски психолог или психијатар. Раната дијагноза и лекувањето можат да помогнат во здравиот психолошки развој на детето.

Зошто настанува анксиозното растројство кај децата?

Анксиозното растројство кај децата може да настане како резултат на интеракција на низа сложени фактори. Причини за анксиозноста кај децата и фактори што влијаат на настанувањето на анксиозните растројства:

Генетски фактори: Семејната историја може да ја зголеми веројатноста за анксиозно растројство кај детето. Ако во семејството има случај на анксиозно растројство, кај детето може да постои ваква предиспозиција.

Проблеми во мозокот: Промените во невротрансмитерите во мозокот и хемиските нарушувања може да доведат до настанување на анксиозни растројства.

Средински фактори: Трауматски настани, семејниот стрес, училишните тешкотии и слични средински фактори може да влијаат на нивото на анксиозност кај детето. Негативните искуства можат да го спречат детето да се чувствува безбедно.

Научени однесувања: Децата можат да ги научат анксиозните однесувања што ги набљудуваат кај семејството или околината. Ако членовите на семејството постојано се вознемирени или анксиозни, детето може да ги имитира овие однесувања.

Стресни животни промени: Големите животни промени, како преселба, раѓање на братче или сестричка и разводот, може да ја зголемат анксиозноста кај децата.

Темперамент: Некои деца по природа се повлечени или почувствителни, и во тој случај личните особини може да ја зголемат предиспозицијата за анксиозни растројства.

Когнитивни фактори: Начинот на размислување на децата и начинот на кој ги толкуваат настаните, исто така, може да влијае на нивото на анксиозност. Негативните или прекумерно загрижувачките начини на размислување може да ја зголемат анксиозноста.

Вештини за справување: Ако децата не развијат здрави вештини за справување, односно не можат да се справат со стресните ситуации, анксиозноста може да се зголеми.

Комуникација и поддршка во семејството: Квалитетот на комуникацијата во семејството и начинот на кој членовите на семејството му даваат поддршка на детето може да влијае на нивото на анксиозност кај детето.

Како се поставува дијагноза на анксиозно растројство кај децата?

Дијагнозата на анксиозното растројство кај децата обично се поставува по процес на евалуација од страна на стручно лице. Дијагнозата на анксиозното растројство кај децата вклучува следниве чекори:

Детална клиничка евалуација: Детскиот психолог или психијатар поставува детални прашања за да ги разбере симптомите на анксиозност кај детето и кај неговото семејство. Во овој процес се земаат предвид развојната историја на детето, семејната структура, училишната состојба и другите животни фактори.

Набљудување и евалуација: Стручното лице може да ги набљудува однесувањата и емоционалните реакции на детето. Ова помага да се стече подобро разбирање за нивото на анксиозност кај детето, социјалните интеракции и способноста за внимание и концентрација.

Структурирани алатки за евалуација: За проценка на нивото на анксиозност кај детето може да се користат стандардизирани психолошки алатки за евалуација. Вакви алатки можат да дадат поподробни информации за специфичните симптоми на детето.

Разговори со детето и со семејството: Одделните разговори и со детето и со членовите на семејството се важни за подобро разбирање на симптомите на анксиозност кај детето, за проценка на семејната динамика и за создавање план за лекување.

Диференцијална дијагноза: Стручното лице ги споредува симптомите на детето со други психолошки или медицински состојби и ја поставува точната дијагноза.

Креирање план за лекување: Ако на детето му се постави дијагноза анксиозно растројство, стручното лице создава план за лекување. Планот се обликува според индивидуалните потреби и според тежината на симптомите.

Бидејќи анксиозното растројство може да се помеша со други психолошки проблеми, поставувањето на дијагнозата од страна на стручен лекар е важно за спроведување соодветно лекување.

Кои се симптомите на анксиозното растројство?

Симптомите на анксиозното растројство може да се разликуваат во зависност од здравствената состојба на детето и од типот на анксиозно растројство. Чести симптоми на анксиозните растројства:

Постојана загриженост и анксиозност

Проблеми со прилагодувањето, немир

Тешкотии со концентрацијата

Болки во стомакот, мускулна напнатост и заморност

Периодични панични напади или постојана анксиозност, дури и без опсесии

Прекумерна срамежливост

Страв од говорење или настап пред други

Избегнување на ситуации како јадење пред други

Страв од одвојување од родителите или чуварите

Избегнување на одење на училиште или оддалечување од домот

Интензивна вознемиреност и тага поради одвоеност

Панични напади

Недостиг здив

Срцебиење, болка во градите

Страв од смрт или полудување поврзан со паничните напади

Повторувачки, непосакувани опсесии (на пример, страв од нечистотија)

Повторувачки компулсии (на пример, миење раце, броење)

Како се лекува анксиозното растројство?

Лекувањето на анксиозното растројство може да се разликува во зависност од возраста на детето, тежината и типот на симптомите. Лекувањето обично може да вклучи методи како психотерапија (терапија), едукација, учество на семејството и, кога е потребно, лекови. Вообичаени методи за лекување на анксиозното растројство кај децата:

Когнитивно-бихевиорална терапија (КБТ): Најчесто применуван метод на лекување. КБТ има за цел поединецот да ги препознава, преиспитува и менува негативните шеми на размислување. На тој начин помага да се намалат симптомите на анксиозност.

Терапија со експозиција: Вклучува контролирано соочување на поединецот со своите страхови и загриженост. Ова помага страховите да се намалат и поединецот да развие способности за справување со своите страхови.

Терапија на прифаќање и посветеност (ACT): Терапијата на прифаќање и посветеност се фокусира на развивање вештини кај поединецот за справување со тешките мисли и чувства. Ги опфаќа прифаќањето, евалуацијата и преземањето акција.

Лекување со лекови: Антидепресивите и анксиолитичките лекови, одредени од страна на лекарот специјалист, може да се користат за ублажување на симптомите на анксиозност. Лекувањето со лекови обично се разгледува за тешки симптоми или за состојби во кои другите методи на лекување не се ефикасни.

Техники за опуштање и промени во начинот на живот: Техниките за опуштање, како длабоко дишење и медитација, може да помогнат во управувањето со симптомите на анксиозност. Здравата исхрана, редовната физичка активност и доволниот сон можат да го подобрат општото расположение и да ја намалат анксиозноста.

Учество на семејството: Особено кај децата и младите, важно е членовите на семејството да бидат вклучени во процесот на лекување.

Едукација и информирање: Давањето едукација на поединецот и на неговото семејство за природата на анксиозното растројство, симптомите и методите на лекување има позитивно влијание врз процесот на лекување.

Најчесто поставувани прашања за анксиозното растројство кај децата

Анксиозното растројство кај децата влијае не само на нив самите, туку и на сите околу нив, пред сè на нивните семејства. Затоа тие сакаат да дознаат повеќе за анксиозното растројство и да знаат што може да се направи во таква состојба. Некои од прашањата што се поставуваат за анксиозното растројство кај децата можат да се одговорат вака: Семејното насилство е еден од важните фактори што може да предизвика анксиозно растројство кај децата и кај возрасните. Семејното насилство означува ситуација во која поединецот физички, емоционално или психолошки е повреден, занемарен или изложен на лош третман. Децата што растат во таква средина имаат тенденција да развијат анксиозност и други психолошки проблеми. Семејното насилство ја нарушува емоционалната безбедност на децата и може да предизвика трауматски искуства. Децата во таква средина можат постојано да се чувствуваат загрозени, а оваа состојба може да доведе до прекумерна анксиозност.

Семејното насилство, исто така, може да предизвика анксиозно растројство кај возрасните. Возрасните што се во насилна врска можат постојано да мислат дека се во опасност, а оваа состојба може да доведе до прекумерна анксиозност. Истовремено, возрасните изложени на насилство можат да доживеат и трауматски искуства. За децата и возрасните да се ослободат од таква ситуација и да водат здрав живот, можеби им е потребна професионална помош. Терапијата, групите за поддршка и, по потреба, лекувањето со лекови можат да помогнат во управувањето со анксиозното растројство што настанало како последица на семејното насилство. Родителите можат да преземат следниве мерки за да спречат анксиозно растројство кај децата и младите:

Воспоставување здрава комуникација

Покажување позитивни однесувања кои ќе бидат модел

Управување со стресот

Создавање избалансирана рутина

Заеднички семејни активности

Контролирање на користењето на социјалните мрежи

Градење социјални врски

Смирување и охрабрување во ситуации во кои може да се појави анксиозност

По потреба, барање стручна помош

Анксиозното растројство може да се појави во секоја возрасна група, но кај одредени возрасни групи почесто се среќаваат различни типови на анксиозни растројства. Анксиозните растројства што почесто се среќаваат во различни возрасни групи се следниве:

Детство: Сепарациона анксиозност, специфична фобија (на пример, темнина), социјална фобија

Адолесценција: Генерализирано анксиозно растројство, панични напади, опсесивно-компулсивно растројство

Возрасна доба: Генерализирано анксиозно растројство, социјално анксиозно растројство, опсесивно-компулсивно растројство, посттрауматско стресно растројство

Ако анксиозното растројство не се лекува, може да доведе до различни негативни последици. Може да има влијание и врз физичкото и врз психолошкото здравје. Состојби што можат да се појават ако анксиозното растројство не се лекува:

Физички здравствени проблеми: Хроничната анксиозност може да создаде постојана стресна реакција во телото. Ова може да ги зголеми ризиците од физички здравствени проблеми, како висок крвен притисок, срцеви заболувања, стомачни проблеми и главоболки.

Социјална изолација: Тешката анксиозност може да доведе до избегнување на социјалните интеракции и до изолација. Ова може да влијае на врските на поединецот и да ја зголеми чувството на осаменост.

Намалена функционалност: Бидејќи анксиозното растројство влијае на секојдневното функционирање, може да доведе до тешкотии со концентрацијата во училиштето, на работа или во други обврски, намален перформанс и неефикасност.

Депресија: Нелекуваното анксиозно растројство може да го зголеми ризикот од депресија. Анксиозноста и депресијата често се состојби што се јавуваат заедно.

Зависност: Анксиозното растројство го носи ризикот поединецот да се свртува кон штетни однесувања за да го намали стресот. Алкохолот, дрогата или цигарите се опасни навики до кои може да се прибегне за справување со анксиозноста.

Емоционална и ментална вознемиреност: Постојаната анксиозност може да предизвика поединецот да се чувствува емоционално исцрпен и ментално вознемирен. Може да се јават постојана загриженост, тешкотии со концентрацијата и немир.

Намалување на квалитетот на живот: Анксиозното растројство, бидејќи го намалува општиот квалитет на живот на поединецот, може да доведе до тоа поединецот да се оддалечи од секојдневните активности и од нештата што му носат задоволство.

Проблеми во односите: Постојаната анксиозност може негативно да влијае на односите, предизвикувајќи тешкотии како прекумерна љубомора, недоверба и постојана загриженост.

Ако мислите дека вашето дете има симптоми на анксиозно растројство, наместо сами да интервенирате, консултирајте се со стручно лице. Така можете да ја дознаете соодветната постапка, а лекарот може да создаде соодветен план за лекување според нивото на анксиозното растројство.