Пролетна алергија и нејзини третмани

Што е пролетна алергија?

Пролетната алергија е општ назив за дијагноза на алергиска болест, која се огледа во одредени алергиски симптоми, главно во носот, но и во очите, на лицето и кожата, како последица на зголемувањето на количината и видот на полен во воздухот во пролетните месеци.

Зошто настанува пролетна алергија?

Пролетната алергија настанува затоа што имунолошкиот систем полените ги перцепира како штетни и против нив произведува антитела. Така полените или другите алергени се евидентираат во меморијата на имунолошкиот систем како штетни. Откако антителото еднаш ќе се произведе во имунолошкиот систем, при секоја средба на телото со истиот полен или групи полени автоматски се произведува супстанцијата наречена „хистамин“ и се јавуваат симптоми на алергиската болест. Колку повеќе алергени ќе сретне чувствителното лице, толку повеќе ќе биде реакцијата на телото, односно количината на излачениот хистамин, а симптомите на пролетната алергија ќе бидат потешки и ќе траат подолго.

Кои се видовите пролетна алергија?

Во текот на пролетните месеци во атмосферата и во воздухот што го дишеме има голем број видови полен. Во зависност од подрачјето и органот што ги зафаќа, пролетната алергија се јавува во различни видови. Главните се: сенна треска (алергиска настинка=алергиски ринитис), алергиска астма, алергиски дерматитис (алергии на кожата), алергиски коњунктивитис и алергии на храна.

Симптомите на пролетната алергија главно се јавуваат во текот на пролетта и есента, но поради некои алергени што испуштаат полен во текот на целата година, како и поради алергија на гриња од домашна прашина и епител од домашни миленици, алергискиот ринитис може да се јавува и во текот на целата година. Затоа општо се дели во две групи.

1.Сезонски алергиски ринитис (САР): Кај пациентот кивањето, зачепувањето на носот, сврбежот во носот и течењето од носот се јавуваат особено во сезоната на полен. За овој вид алергија најчесто се одговорни надворешни алергени, како полен од трева, дрвја и цвеќе, и плесенски габи.

2.Перенијален алергиски ринитис (ПАР): Кај пациентот алергиските наоди продолжуваат цела година. Домашните гриња, бубашвабите и влакната на домашните миленици, покрај некои спори од габи што се вбројуваат во групата полен, се сметаат за причинители.

Кои се симптомите на пролетната алергија?

Пролетната алергија најчесто се манифестира на носот. Алергиските симптоми на носот општо се нарекуваат „сенна треска“ или „алергиски ринитис, односно алергиска настинка“. Главни жалби кај лицата со сенна треска се: бистро течење од носот, зачепување на носот, често и последователно кивање, течење во назофаринксот, кашлица, понекогаш главоболки слични на синузитис, солзење и црвенило на очите, како и општ сврбеж на кожата кој кај некои чувствителни лица може да се појави.

Алергијата е болест што погодува околу 10% до 25% од населението. Поради интензивното течење и зачепување на носот при алергија, ноќе поради невозможноста да се дише слободно низ носот се влошува квалитетот на сонот. Зачепувањето на носот исто така предизвикува темни кругови под очите. Лицата со алергија во споредба со нормалните лица почесто се соочуваат со синузитис, инфекции на средното уво и астма.

Како се прави тест за алергија? Кои алергии може да се утврдат?

Се препорачува на сите пациенти со симптоми на пролетна алергија да им се направи тест за алергија. Кај овие лица, со кожен прик-тест за алергија во голем процент лесно може да се утврди дали има алергија и на што е таа. Кај некои пациенти кај кои не може да се направи кожен прик-тест за алергија, дијагнозата на алергија лесно може да се постави и со „специфичен IgE тест за алергија“ направен од крв.

Кожните прик-тестови се прават за да се потврдат клиничките наоди предизвикани од алергени што се внесуваат преку дишните патишта (полени, гриња, плесенски габи, алергени од домашни миленици итн.), храна, лекови и отров од пчели. Тоа е основна дијагностичка метода за утврдување на алергените што предизвикуваат IgE-посредувани алергиски реакции. Кожните тестови се оценуваат 15 минути по нивното спроведување. Кај позитивните реакции се јавува оток поголем од >3 mm. Позитивните резултати кај кожните тестови покажуваат чувствителност на алергенот.

Кои мерки може да се преземат против пролетна алергија?

Полените се во воздухот во различни количини во различни часови од денот. Концентрацијата на полен е помала ако е дожд, а поголема ако е ветровито и сончево. Наутро концентрацијата на полен е доста висока. Поради тоа, лицата со алергија на полен во ветровити и сончеви денови не треба да остануваат долго надвор, во тоа време да ги заштитат очите со очила и, доколку е можно, да се движат со покриени уста и нос. Лицата чувствителни на полен, кога ќе дојдат дома, треба да ја соблечат облеката во друга просторија и, бидејќи во косата се задржува многу полен, по можност да ја измијат косата и да се истушират, за да ја намалат количината полен на целото тело. Особено се препорачува, веднаш по влегувањето од надворешна средина во која било затворена просторија, што е можно побрзо да се измијат устата, носот и лицето со вода. Иако полените се многу присутни надвор, може да се најдат и во домот. Се препорачува мерките против полен да се применуваат и во домот. Алиштата и крпите не треба да се сушат надвор, туку во домот.

Има ли лек за пролетна алергија?

Како и кај сите алергии, и кај алергијата на полен најточниот третман и начин на заштита е избегнување на алергенот, но тоа не е секогаш можно и не е доволно. Кога избегнувањето на алергенот е недоволно, според јачината и времетраењето на алергиските симптоми е потребна лекарска терапија. Бидејќи реакцијата на секој пациент кон алергенот е различна и јачината на алергенот може да се менува од ден во ден, кај секој пациент се применуваат различни третмани. Кај пациент со многу течење и зачепување на носот поцелесообразно е да се дадат лекови наречени антихистаминици, кои ја спречуваат секрецијата на хистамин. И покрај сите овие третмани, ако кај пациентот продолжат тешки алергиски наоди, може да се користат и некои лекови со кортизон. Најидеално е да се посети специјалист по алергологија и имунологија или специјалист по ушни, носни и грлени болести и лекот да се користи во формата и времетраењето што тие ќе ги препорачаат.

И покрај мерките за заштита од полен и лековите против алергија, кај некои пациенти се јавува прекумерно зачепување на носот, а носните конхи се зголемуваат толку многу што дишењето низ носот станува невозможно. Во таков случај може да се размисли за операција за намалување на конхите, односно на месестите творби во носот. Исто така, со радиофреквентен третман може да се изврши и намалување на конхите.

Кај алергиите уште еден метод на лекување е „вакцинскиот третман“, односно „имунотерапијата“. Вакцинскиот третман има и лекувачки и заштитен ефект. Просечното времетраење на вакцинскиот третман е 3-5 години. Вакцинскиот третман главно се применува кај пациенти со алергиски ринитис, алергиска астма и алергија на отров од пчели. Може да се примени кај лица кај кои кожниот и крвниот тест покажуваат дека алергенот предизвикува тегоби, кај лица кои не добиле доволна корист од избегнување на алергенот и лековите, кај лица кои не сакаат долготрајна употреба на лекови и кај лица кај кои многу се изразени несаканите ефекти на лековите. Вакцинскиот третман не се препорачува кај пациенти што не се усогласуваат со третманот, кај деца под 5 години, кај пациенти со тешка астма, при присуство на рак, болести на имунолошкиот систем, психолошки нарушувања, тешка хипертензија и срцево заболување.

Постои ли алтернативен билковит третман?

Кај алергиските болести првиот пристап и правило на лекување е апсолутно држење подалеку од алергените, односно од факторите што предизвикуваат алергиска болест. Кај лицата кои покажуваат симптоми на алергиска болест и покрај заштитата, се препорачуваат лекови. За пролетната алергија, иако не постојат целосно билковите третмани што ја лекуваат болеста, за ублажување особено на алергиските кашлични тегоби и за намалување на тегобите од носот кај лицата со алергиска настинка, може да се користат некои билкови додатоци. Меѓу нив можат да се препорачаат: чај од дуња, чај од ехинацеа, чај од портокал, чај од шипка, млеко со мед, петмез, липа, ѓумбир, жалфија и некои билкови пастили за грло. Исто така, консумирањето на цитрусни плодови, овошје и зеленчук, како и редовната исхрана и сонот ќе имаат улога во регулирањето на имунолошкиот систем на телото.

Што треба да направат бремените жени со пролетна алергија?

Пролетните алергии, кои ја нарушуваат секојдневниот живот, спаѓаат меѓу најчестите проблеми во текот на бременоста. Во овој период, бремените жени треба да преземаат различни мерки за заштита од прав и полен. Најважниот фактор за појава на симптоми е долготрајниот контакт на бремената жена со алергенот кај која постои алергиска конституција. Особено во пролетните месеци, цветниот прав и летечките полени можат да предизвикаат зголемување на алергиските напади. Полените се шират во атмосферата и стигнуваат до устата, носот, очите и белите дробови. Особено при ветровито време, бидејќи полените се расфрлаат повеќе во воздухот, се зголемуваат и тегобите кај бремените жени.

Концентрацијата на полен е помала ако е дожд, а поголема ако е ветровито и сончево. Наутро концентрацијата на полен е доста висока. Поради тоа, бремените жени со алергија на полен во ветровити и сончеви денови и наутро не треба да остануваат долго надвор, во тоа време да ги заштитат очите со очила и, доколку е можно, да се движат со покриени уста и нос. Бремените жени кои се чувствителни на полен, кога ќе дојдат дома, треба да ја соблечат облеката и, бидејќи во косата се задржува многу полен, по можност да ја измијат косата и да се истушират, за да ја намалат количината полен на целото тело. Особено се препорачува, веднаш по влегувањето од надворешна средина во која било затворена просторија, што е можно побрзо да се измијат устата, носот и лицето со вода. Во домот е природно да има одредена количина полен. Затоа, во домот или во затворени простории се препорачува употреба на антиалергиски прочистувачи на воздух. Алиштата и крпите не треба да се сушат надвор, туку во домот. Ако филтрите на автомобилските и домашните клима-уреди редовно се чистат, тегобите кај бремените жени ќе бидат помали.