Што е Алпорт синдром? Симптоми, причини и третман

Алпорт синдром

Алпорт синдромот е познат како наследна болест на бубрезите и често е придружен со проблеми со слухот и видот. Овој синдром е предизвикан од генетска мутација која доведува до структурни оштетувања на гломеруларната базална мембрана (ГБМ) во бубрезите, која е одговорна за филтрирање на урината. Мажите покажуваат потешки симптоми од жените бидејќи најчестата форма се наследува преку X-хромозомот. Алпорт синдромот, кој спаѓа во групата на ретки болести, со текот на времето може да доведе до бубрежна слабост и да го намали квалитетот на животот. Раната дијагноза и редовното следење се од големо значење за одложување на компликациите.

Што е Алпорт синдром?

Алпорт синдромот е наследна болест која се карактеризира првенствено со нарушување на структурата на колагенот тип IV, кој се наоѓа во бубрезите, ушите и очите. Овој колаген овозможува здраво функционирање на бубрежните гломерули, системот за слух во внатрешното уво и одредени структури во окото. Мутациите во гените одговорни за производство на колаген доведуваат до функционални нарушувања во овие органи. Постојат три главни типа на наследување на болеста:

X-поврзан Алпорт синдром

Автозомно рецесивен Алпорт синдром (Алпорт синдром тип 2)

Автозомно доминантен Алпорт синдром

Алпорт синдромот, кој погодува приближно едно од 50.000 лица ширум светот, обично ги покажува првите симптоми во детството или адолесценцијата. Овие симптоми со текот на времето можат да напредуваат до бубрежна слабост, губење на слухот и одредени очни заболувања.

Кои се симптомите на Алпорт синдром?

Симптомите на Алпорт синдромот обично се групирани околу три главни системи: бубрези, уши и очи. Овие симптоми напредуваат со возраста и можат да се појават со различен интензитет. Симптомите на Алпорт синдромот може да се наведат на следниов начин:

Бубрежни симптоми: Појавата на крв во урината (хематурија) е најраниот и најчестиот симптом на болеста. Оваа состојба обично е на микроскопско ниво и се открива со тестови на урина. Со текот на времето започнува губење на протеини (протеинурија) и функцијата на бубрезите постепено се влошува. Кај повеќето пациенти се развива висок крвен притисок и се забележува задржување на вода во телесните ткива (едем). Во напредна фаза може да се појави бубрежна слабост.

Губење на слухот: Губењето на слухот кај Алпорт синдромот започнува особено кај звуците со висока фреквенција. Оваа состојба обично се забележува помеѓу 10 и 20-годишна возраст и напредува со текот на времето. Губењето на слухот се развива како резултат на зафаќање на чувствителните структури во внатрешното уво и може да бара употреба на слушен апарат.

Очни проблеми: Очните наоди кај Алпорт синдромот вклучуваат деформитети на леќата, проблеми со мрежницата и задебелување на рожницата. Овие состојби можат да влијаат на острината на видот и можеби нема да можат да се коригираат со очила. Кај некои пациенти постои и ризик од зголемен интраокуларен притисок (глауком).

Изглед и други симптоми на Алпорт синдром: Може да се појават и поретки симптоми како што се кожни лезии, мускулна слабост и коскени деформитети. Кај жените, болеста обично има поблаг тек и понекогаш се манифестира само со наоди во урината.

Кои се причините за Алпорт синдром?

Основната причина за Алпорт синдромот се мутациите во гените одговорни за производство на колаген тип IV во телото. Овие гени се нарекуваат COL4A3, COL4A4 и COL4A5. Неисправната структура на колагенот што настанува како резултат на мутации во овие гени доведува до тоа гломеруларната базална мембрана (ГБМ) на бубрезите да не може да ја извршува својата нормална функција. Алпорт синдромот е исто така поврзан со состојба на недостаток на ензими. Алпорт синдромот е целосно генетска болест и постојат три различни начини на наследување. Тие можат да се наведат на следниов начин:

X-поврзан Алпорт синдром: Овој тип, кој сочинува 85% од случаите, е предизвикан од мутации во генот COL4A5. Бидејќи генот се наоѓа на X-хромозомот, болеста има потежок тек кај мажите. Мажите ја наследуваат болеста од своите мајки, додека жените обично остануваат носители. Овој тип покажува вертикално пренесување во семејството, а сестрите на зафатените машки деца имаат 50% шанса да бидат носители.

Автозомно рецесивен Алпорт синдром: Овој тип, кој сочинува 10-15% од случаите, е предизвикан од мутации во гените COL4A3 и COL4A4. Доколку двајцата родители се носители, постои 25% ризик децата да ја добијат болеста. Кај овој тип, подеднакво се зафатени и машките и женските деца.

Автозомно доминантен Алпорт синдром: Ова е најреткиот тип и сочинува 5% од случаите. Доволно е само еден родител да ја носи болеста и постои 50% ризик за секое дете. Овој тип има поблаг тек.

Генетски механизам: Мутациите се случуваат во гените кои ги кодираат α3, α4 и α5 синџирите на протеинот колаген тип IV. Овие протеини се од критична важност за структурниот интегритет на базалната мембрана. Недостатокот или структурното оштетување на колагенот IV предизвикува постепено влошување на бубрежните филтри, кохлеата на увото и очните структури.

Како се дијагностицира Алпорт синдром?

Дијагнозата на Алпорт синдромот се поставува со комбинација на клинички наоди, лабораториски тестови, методи на снимање и генетски анализи. Процесот на дијагностицирање бара мултидисциплинарен пристап. Критериумите за дијагноза на Алпорт синдромот може да се наведат на следниов начин:

Семејна историја и клиничка проценка: Првата фаза од процесот на дијагностицирање е земање детална семејна историја и проценка на клиничките симптоми. Историјата на бубрежна болест, губење на слухот или бубрежна слабост во млада возраст во семејството дава важни индиции.

Лабораториски тестови: Во анализата на урината се истражува присуството на микроскопска хематурија и протеинурија. Во крвните тестови се проценуваат индикаторите за функцијата на бубрезите (креатинин, уреа). Рутински се прават комплетна анализа на урина, количина на протеини во 24-часовна урина и тестови за бубрежна функција.

Биопсија на бубрег: За поставување дијагноза, многу е важна анализата на бубрежното ткиво со електронски микроскоп. При ова испитување може да се видат типични изгледи како задебелување, раслојување и изглед на „корпа од плетенка“ на мембраната на бубрежниот филтер. Исто така, со специјални бои се испитува како колагенот тип IV е распореден во бубрегот.

Тестови за слух: Со аудиограм се одредува присуството и степенот на губење на слухот. Особено се истражува губењето на слухот за високи фреквенции. Може да се направат и тимпанометрија и тестови за одговор на мозочното стебло.

Очен преглед: Се врши детален очен преглед за да се откријат проблемите во окото. При овој преглед се истражуваат нарушувања на леќата, проблеми со мрежницата и промени во рожницата. Доколку е потребно, може да се користат методи како преглед на очното дно (фундус преглед) и оптичка томографија.

Генетски тестови: Со молекуларна генетска анализа се истражуваат мутациите во гените COL4A3, COL4A4 и COL4A5. Овие тестови се од критична важност за потврдување на дијагнозата и давање генетско советување.

Како се лекува Алпорт синдром?

Иако не постои специфичен лек за Алпорт синдромот, се применуваат различни терапевтски пристапи за да се забави напредувањето на болеста и да се спречат компликациите. Истражувањата во областа на генската терапија за Алпорт синдром се во тек и во иднина може да се добијат ветувачки резултати. За третман на Алпорт синдромот може да се применат следниве методи:

Третман за заштита на бубрежните функции: ACE инхибиторите и ARB се користат за намалување на губењето на протеини и заштита на бубрежните функции. Овие лекови можат да го забават напредувањето на болеста со намалување на гломеруларниот притисок. Контролата на крвниот притисок е многу важна и целната вредност треба да се одржува под 130/80 mmHg.

Дијализа и трансплантација на бубрег: Кога ќе се развие бубрежна слабост во напредна фаза, може да биде потребен третман со дијализа. Трансплантацијата на бубрег е најефективната опција за третман што го подобрува квалитетот на животот. Бидејќи кај пациенти со Алпорт синдром постои ризик од развој на анти-гломеруларна базална мембранска болест по трансплантацијата на бубрег, потребно е внимателно следење.

Третман на губење на слухот: Слушните апарати и кохлеарниот имплант се користат во зависност од степенот на губење на слухот. Раната интервенција е од критична важност за развојот на говорот и социјалната адаптација. Потребно е редовно аудиолошко следење.

Третман на очни проблеми: Очила, контактни леќи или хируршки интервенции може да се користат за корекција на проблемите со видот. Кај пациенти со развиен глауком се применуваат третмани за намалување на интраокуларниот притисок.

Промени во животниот стил: Се препорачува диета со малку сол, ограничување на протеини, редовно вежбање и избегнување на пушење. Исто така е важно да се избегнуваат нефротоксични лекови и да се заштитите од инфекции.

Генетско советување: Се дава генетско советување за планирање на семејството. Се проценуваат опциите за пренатална дијагноза и преимплантациона генетска дијагноза.

Алпорт синдромот е болест која бара мултидисциплинарен пристап. При изборот на лекар за Алпорт синдром, се препорачува следење од тим составен од специјалист по нефрологија, како и специјалист по генетски болести, оториноларинголог и офталмолог.

Ако вие или вашето дете имате крв во урината, намален слух или слични симптоми, можете без одлагање да се обратите кај специјалист по нефрологија или генетски болести. Благодарение на раната дијагноза, можете да го забавите напредувањето на болеста и да го подобрите квалитетот на животот.

Често поставувани прашања

Алпорт синдромот е болест со генетско пренесување. Најчесто се пренесува преку X-хромозомот, во кој случај има потежок тек кај мажите. Постојат и автозомно рецесивни и автозомно доминантни патишта на наследување. Со генетски тестови може да се одреди овој тип на пренесување и членовите на семејството исто така можат да бидат вклучени во скрининг. Алпорт синдромот првенствено ги зафаќа трите главни органски системи: бубрезите, внатрешното уво и очите. Може да се забележи губење на функцијата на бубрезите, сензориневрално губење на слухот во увото и нарушувања на леќата и мрежницата во окото. Зафатените органи може да се разликуваат во зависност од видот на генетската мутација. Алпорт синдромот може да доведе до прогресивно и често трајно сензориневрално губење на слухот. Губењето на слухот започнува во детството или адолесценцијата и може да се влоши со текот на времето. Сепак, слухот може да се поддржи со слушни апарати или кохлеарни импланти. Да, Алпорт синдромот може сериозно да ја наруши функцијата на бубрезите и може да се развие терминална бубрежна слабост. Со рана дијагноза и третман, овој процес може да се забави. Во напредни случаи може да биде потребна дијализа или трансплантација на бубрег. За дијагноза се прават тестови на урина и крв, биопсија на бубрег, тестови за слух и очни прегледи. Најпрецизна дијагноза се поставува со генетски тестови. При биопсија на бубрег може да се открие неправилност во дебелината на базалната мембрана. Алпорт синдромот во моментов не е болест што може целосно да се излечи. Сепак, симптомите можат да се стават под контрола, а напредувањето на болеста може да се забави. Со соодветен третман и прилагодување на животниот стил, пациентите можат да живеат здраво многу години. Носител е лице кое генетски ја носи болеста, но не ги покажува сите симптоми. Особено жените можат да бидат носители кај X-поврзаниот Алпорт синдром. Иако кај овие лица може да се видат наоди како блага хематурија, болеста може да се пренесе на машките деца во потешка форма. Кај децата, најран симптом обично е скриената крв во урината (хематурија). Исто така, може да има намален слух, пад на успехот во училиште и очни тегоби. Ако во семејството има историја на Алпорт, децата треба внимателно да се следат за овие симптоми. Брзината на напредување на болеста зависи од генетскиот тип и личните фактори. Кај мажите, напредувањето кај X-поврзаниот тип е побрзо и повеќето пациенти достигнуваат бубрежна слабост околу 20-30-годишна возраст. Кај жените или кај формите со автозомно пренесување, напредувањето може да биде побавно. Ако болеста довела до напредна бубрежна слабост, трансплантацијата на бубрег може да биде трајно решение. Пациентите со Алпорт синдром се соодветни кандидати за трансплантација и квалитетот на нивниот живот обично се подобрува по трансплантацијата. Сепак, донорот на органи треба внимателно да се избере.

Имате сомнеж за Алпорт синдром?

Ако вие или вашето дете имате крв во урината, губење на слухот или очни проблеми, без одлагање обратете се кај нашите специјалисти од Одделот за нефрологија. Со рана дијагноза, напредувањето на болеста може да се забави и вашиот квалитет на живот може да се подобри.

Закажете онлајн термин