Што е акутна бубрежна слабост? Симптоми, стадиуми, дијагноза и методи на лекување

Што е акутна бубрежна слабост?

Акутната бубрежна слабост претставува ненадејно губење на функцијата на бубрезите поради различни причини. Акутната бубрежна слабост може да се развие за неколку дена, па дури и за неколку часа. Во случај на акутна бубрежна слабост, телесната течност може ненадејно да се зголеми, а во телото може да се акумулираат отпадни материи и електролити. Како резултат на тоа, може да се развијат сериозни компликации како што се краен стадиум на бубрежна слабост и оштетување на срцето. Акутната бубрежна слабост е сериозен здравствен проблем кој настанува со ненадејно и брзо губење на функцијата на бубрезите и може да претставува ризик по животот доколку не се интервенира во раната фаза. Бубрезите учествуваат во многу метаболички активности во телото. Главната задача на бубрезите е да ги отстранат токсините и вишокот течности од телото. Покрај овие, бубрезите играат важна улога во прашања како што се одржување на рамнотежата помеѓу течностите и електролитите, регулирање на крвниот притисок, поддршка на производството на црвени крвни зрнца и заштита на здравјето на коските. Доколку бубрезите ненадејно и брзо ја изгубат својата функција, може да се појави состојба наречена акутна бубрежна слабост. Како резултат на тоа, може да се развијат сериозни здравствени проблеми како што се акумулација на токсини во телото и нарушување на рамнотежата меѓу течностите и електролитите. Акутната бубрежна слабост може да се појави на било која возраст. Иако акутната бубрежна слабост кај децата е поретка во споредба со возрасните, таа е значаен здравствен проблем, особено кај децата кои се лекуваат во единиците за интензивна нега.

Знаците на акутна бубрежна слабост, кои можат да се развијат за неколку часа или дена, се почести кај пациентите кои се лекуваат во болница. Во случај на бубрежна слабост, без разлика за кој тип на акутна или хронична бубрежна слабост стану збор, кај пациентите може да се намали производството на урина, во крвта може да се акумулираат отпадни материи како што се уреа и креатинин, а рамнотежата на електролитите може да се наруши. Оваа состојба може да доведе до нарушувања на срцевиот ритам, нарушувања на нервниот систем и брзо влошување на општата здравствена состојба. Стадиумите на акутната бубрежна слабост генерално се испитуваат во 3 фази. При утврдувањето на стадиумите, се земаат предвид зголемувањето на количината на креатинин во урината, што е вид отпаден производ, и намалувањето на количината на урина. Соодветно на тоа, стадиумите на акутната бубрежна слабост се следните:

Серумен креатинин

Стадиум I

Зголемување од 0,3 mg/dL или повеќе или зголемување од 1,5-1,9 пати во однос на базната вредност

Стадиум II

Зголемување од 2-2,9 пати во однос на базната вредност

Стадиум III

Зголемување од 3 пати во однос на базната вредност или зголемување од 4 mg/dL или повеќе или започнување со дијализа

Излачување урина

Помалку од 0,5 mL/kg на час во тек на 6-12 часа

Помалку од 0,5 mL/kg на час во тек на 12 часа или повеќе

Помалку од 0,3 mL/kg на час во тек на 24 часа или повеќе или немање излачување урина во тек на 12 часа или повеќе

Бубрежната слабост, односно состојбата кога едниот или двата бубрега не можат да ја извршуваат својата функција, се испитува во две класи во рамките на самите себе како акутна и хронична бубрежна слабост. Разликите меѓу акутната бубрежна слабост и хроничната бубрежна слабост се поврзани со времетраењето на развојот на болеста. Додека акутната бубрежна слабост се развива во рок од неколку часа или дена, хроничната бубрежна слабост настанува како резултат на долготрајно продолжување на оштетувањето на бубрезите. Ако дијагнозата за акутна бубрежна слабост не се постави во раната фаза и не се примени потребниот третман, таа може да предизвика хронична бубрежна болест.

Кои се симптомите на акутна бубрежна слабост?

Разликите помеѓу акутната и хроничната бубрежна слабост се покажуваат и во брзината на појава на симптомите. Бидејќи хроничната бубрежна слабост се развива бавно со текот на времето, симптомите на почетокот обично се нејасни. Меѓутоа, кај пациентите кај кои се развива акутна бубрежна слабост, симптомите можат да се појават ненадејно. Главните симптоми на акутна бубрежна слабост се следните:

Општ едем (оток) на телото,

Забавување на движењата,

Крв во столицата,

Болка во слабините,

Замор,

Здив со непријатен мирис,

Треперење на рацете,

Модрици дури и при мали удари,

Губење на сетилната чувствителност во телото, особено на рацете и стапалата,

Неможост да се запират крварењата што се појавуваат,

Конфузија, особено кај лицата од постарата возрасна група,

Губење на апетитот,

Доживување напади,

Чувство на металичен вкус во устата,

Гадење и повраќање,

Хипертензија (висок крвен притисок).

Доколку наведените симптоми не се стават под контрола во раната фаза, кај пациентите може да се појават компликации од акутна бубрежна слабост, како што се трајно оштетување на бубрезите и болест на црниот дроб во краен стадиум.

Како се поставува дијагнозата на акутна бубрежна слабост?

Акутната бубрежна слабост се испитува во 3 различни категории според нејзините причини: преренална, ренална и постренална. Пререналната акутна бубрежна слабост е најчестата причина за акутно оштетување на бубрезите. Пререналната акутна бубрежна слабост сочинува приближно 60% од сите случаи. Кај пререналната акутна бубрежна слабост, причината за оштетувањето не се бубрезите. Акутното оштетување на бубрезите се развива како резултат на намален доток на крв во бубрегот поради друга причина. Со други зборови, најчестата причина за акутна бубрежна слабост е намалувањето на дотокот на крв во бубрезите поради причини како што се срцеви заболувања или мал волумен на крвта.

Ремалната (ренална) акутна бубрежна слабост, како што може да се разбере од самото име, се однесува на акутна бубрежна слабост што потекнува од самите бубрези. Реналното оштетување на бубрезите сочинува приближно 35% од сите случаи на акутна бубрежна слабост. Иако постојат многу причини за реналната акутна бубрежна слабост, тешкото оштетување на бубрезите или крварењето, инфективните болести кои ги засегаат бубрезите и некои лекови кои се користат се меѓу најчестите причини.

Причините за постреналната акутна бубрежна слабост, која е најретткиот вид на акутна бубрежна слабост, се повеќе поврзани со нарушување на протокот на урина во бубрегот поради причини како што се камен во бубрег, тумори на бубрегот или мочниот меур, и опструкции на уринарниот тракт. Накратко, причините за акутна бубрежна слабост може да се набројат на следниов начин:

Акутна тубуларна некроза,

Тешка дехидратација (губење течности),

Труење,

Некои лекови што се користат,

Опструкции на уринарниот тракт,

Крварење,

Септичен шок,

Долготрајни операции,

Сериозни изгореници.

Исто така, некои студии сугерираат дека во последниве години има зголемување на бројот на пациенти со акутна бубрежна слабост, а причината за тоа е хоспитализацијата поврзана со инфекцијата со ковид-19. Тргнувајќи од ова, експертите наведуваат дека некои инфективни болести исто така можат да предизвикаат нарушување на бубрежните функции. Покрај тоа, синдромот на трупење (crush синдром), кој се развива како резултат на останување на телото под урнатини или маса и мешање на супстанции како што се калиумот и фосфорот од мускулите во крвта, може да резултира со акутна бубрежна слабост.

Кај пациентите кај кои се забележува општа задршка на течности во телото, експертите може да имаат потреба да извршат одредени испитувања со сомнение за акутна бубрежна слабост. На врвот од задачите на бубрезите е филтрирањето на крвта и отстранувањето на отпадните материи како што се уреата и креатининот од телото. Крвниот серумен креатинин и излачувањето на урина заземаат важно место меѓу критериумите за дијагностицирање на акутна бубрежна слабост. Затоа, акутната бубрежна слабост може да се дијагностицира со брзо зголемување на нивото на креатинин и уреа во крвта. Покрај тоа, експертите може да побараат од пациентот да собира урина во тек на 24 часа. Како резултат на тоа, може да се оцени количината на излачена урина кај пациентот.

Дополнително, меѓу методите за дијагностицирање на акутна бубрежна слабост, експертите често користат методи за визуелизација (сликање). Ултрасонографијата е на врвот од методите за визуелизација кои се користат во дијагностицирањето на акутната бубрежна слабост. Меѓутоа, во одредени ситуации, лекарите може да користат и методи за визуелизација како што се КТ (компјутерска томографија) и МРИ (магнетна резонанца) за да испитаат дали има опструкција во уринарните патишта.

Како се врши третманот на акутна бубрежна слабост?

Додека ги планираат третманите за акутна бубрежна слабост, нефролозите првенствено имаат за цел да ја спречат задршката на течности во телото и да ја вратат функцијата на бубрезите. Во првата фаза се утврдува причината за акутната бубрежна слабост и се подготвува план за лекување насочен кон таа причина. На пример, ако причината за бубрежната слабост е лек што се користи, употребата на тој лек може итно да се прекине или да се замени со друг лек. Третманот на акутната бубрежна слабост често може да бара хоспитализација. Во овој период, додека не се вратат бубрежните функции, за да се доведат во ред одредени функции во телото, може да се применат следните третмани:

Обезбедување рамнотежа на течностите: Поради акутната бубрежна слабост, во крвта може да се забележи недостаток или вишок на течности. Во случај на недостаток на течности, се прави надополнување на течности преку венски пат. Во случај на вишок на течности, пак, може да се обезбеди отстранување на течностите од телото со лекови за мокрење (диуретици).

Обезбедување рамнотежа на калиумот во крвта: Кога бубрезите не можат доволно да го филтрираат калиумот, нивото на калиум се зголемува; можат да се развијат симптоми како што се нарушувања на срцевиот ритам и мускулна слабост. Експертите можат да препишат одредени лекови со цел нивото на калиум да се врати во нормалниот опсег.

Суплементација на калциум: Кога бубрезите не можат доволно да го филтрираат калциумот, нивото на калциум во крвта се намалува. За да се врати нивото на калциум во нормала, може да се прават инфузии на калциум преку венски пат.

Покрај наведените, акутната бубрежна слабост може да бара и дијализа. Ако бубрезите не можат доволно да ги исчистат отпадните материи, дијализата овозможува чистење на крвта преку машина. Акутната бубрежна слабост исто така бара правење промени во режимот на исхрана. Пример за диета при акутна бубрежна слабост може да биде следнава:

Храна со ниска содржина на калиум, како што се јаболка, праски и морков,

Ограничување на солената храна,

Ограничување на консумирањето храна со висока содржина на фосфор, како што се млеко, овесна каша и цели зрна.

Ако акутната бубрежна слабост се лекува во раната фаза, таа обично е привремена. По враќањето на бубрежните функции во нормала, пациентите можат да се вратат на нивната нормална исхрана, под услов таа да биде здрава и урамнотежена.

Најчесто поставувани прашања

Во зависност од тоа колку се нарушени бубрежните функции при акутната бубрежна слабост, може да се примени дијализа. Кога отпадните материи, вишокот течности и електролитните нарушувања во телото ќе достигнат сериозни димензии, дијализата може да биде неопходна поради тоа што бубрезите не можат доволно да ја извршуваат својата функција. Акутното оштетување на бубрезите претставува нарушување на функцијата на бубрезите за чистење на отпадните материи и обезбедување рамнотежа на течностите на ненадеен и неочекуван начин поради различни причини како што се инфекција, траума, токсични материи или несакани ефекти од одредени лекови. Времетраењето на сесиите за дијализа варира во зависност од општата здравствена состојба на пациентот. Секоја сесија за дијализа трае во просек по 4 часа. Експертите можат да ја планираат дијализата најмногу до 3 сесии неделно сè додека бубрежните функции не се вратат. Постоечките здравствени проблеми како што се заболување на црниот дроб, бубрежно заболување, дијабетес, хипертензија, срцево заболување, потоа тешка инфекција, сериозни здравствени проблеми кои бараат хоспитализација, траума и одредени лекови што се користат можат да го зголемат ризикот од акутно оштетување на бубрезите. Тестот за стапката на гломеруларна филтрација (GFR) е еден од тестовите за бубрежна функција што се користи во дијагностицирањето и стадиумирањето на бубрежните болести. GFR тестот помага да се измери количината на крв што ја чистат во минута структурите кои се нарекуваат гломерули и кои се наоѓаат во бубрезите и имаат улога на филтер. Високата GFR вредност укажува на тоа дека состојбата на бубрезите е добра, додека ниската GFR вредност може да покаже дека бубрежните функции се намалени. Од друга страна, GFR тестот сам по себе не е доволен во дијагностицирањето на акутната бубрежна слабост. Експертите можат да ја постават дефинитивната дијагноза со проверка на нивото на серумен креатинин и излачувањето на урина. Со рана дијагноза и соодветен третман, акутната бубрежна слабост во повеќето случаи е привремена, меѓутоа, ако оштетувањето на бубрезите напредува и лекувањето доцни, кај пациентите може да се развие хронична бубрежна болест. Општо земено, ако има зголемување на вредноста на креатининот за 3 пати во однос на базната вредност или зголемување за 4 mg/dL или повеќе, дијализата може да дојде во предвид. Меѓутоа, при донесувањето одлука за дијализа, експертите исто така земаат предвид состојби како што се општата здравствена состојба на пациентот и количината на урина. Во случај на излачување урина помало од 0,3 mL/kg на час во тек на 24 часа или повеќе, или немање излачување урина во тек на 12 часа или повеќе, исто така може да се одлучи за дијализа. Акутното оштетување на бубрезите може да предизвика сериозни компликации како што се нарушување на течностите во телото, електролитни нарушувања, акумулација на отпадни материи и нарушувања на срцевиот ритам што произлегуваат од нив, болест на црниот дроб во краен стадиум. Времетраењето на закрепнувањето варира во зависност од фактори како што се причината за нарушувањето на бубрежните функции, неговиот интензитет, стадиумот и одговорот на применетиот третман. Се додека се почитува третманот што го планираат лекарите, акутната бубрежна слабост може да закрепне за кратко време. Доколку третманот на акутната бубрежна слабост не започне во раната фаза, таа може да предизвика трајно оштетување на бубрезите и сериозни компликации кои го загрозуваат животот.

Доколку чувствувате симптоми на акутна бубрежна слабост, од витално значење е без губење време да се обратите кај нашите специјалисти од Одделот за нефрологија.

Како Оддел за нефрологија на Hisar Hospital Intercontinental, стоиме на ваша страна со рана дијагноза, напредни испитувања и методи на лекување прилагодени лично за вас.

Можете веднаш да стапите во контакт со нас за да закажете термин.