Што е ахалазија?

Ахалазијата е болест што се карактеризира со проширување на делот од хранопроводникот (езофагусот) блиску до желудникот и стеснување на местото каде што се спојува со желудникот. Ова ја спречува минувањето на храната во желудникот и може да предизвика враќање на храната што се собрала во хранопроводникот кон устата.

Што е ахалазија?

Ахалазијата е нарушување при кое движењата на хранопроводникот не се одвиваат нормално. Перисталтичките движења се ритмичките контракции на мускулите што ја овозможуваат храната, откако ќе се проголта, да се движи од хранопроводникот кон желудникот. Кај пациентите со ахалазија овие мускули не можат доволно да се контрахираат или да се опуштат и перисталтичките движења престануваат. Ова ја отежнува понатамошната транспорт на храната кон желудникот. Ако ахалазијата не се лекува, може да доведе до важни заболувања како перфорација на хранопроводникот, аспирациска пневмонија и рак на хранопроводникот.

Што ја предизвикува ахалазијата?

Точната причина за ахалазијата сè уште не е целосно позната, но истражувањата покажуваат дека одредени фактори имаат улога во нејзиниот развој. Можни причини за ахалазијата се:

Оштетување на нервниот систем: Оштетувањето на нервниот систем што ги контролира мускулите на хранопроводникот може да придонесе за развој на ахалазија. Ова оштетување може да ја спречи нормалната контракција и опуштање на мускулите во долниот дел на хранопроводникот.

Аутоимуни нарушувања: Аутоимуните нарушувања се состојби при кои имунолошкиот систем на телото ги напаѓа сопствените ткива. Кај пациентите со ахалазија, нарушувањата во аутоимуните механизми може да го зафатат имунолошкиот систем и мускулите на хранопроводникот и да ја нарушат нормалната функција на мускулите.

Генетски фактори: Во некои случаи ахалазијата може да се јави кај членови на исто семејство и генетската предиспозиција може да има улога. Сепак, точно кои гени се влијателни и како се пренесуваат, сè уште не е јасно.

Инфекции: Некои истражувања покажуваат дека кај пациентите со ахалазија има промени во одговорот на имунолошкиот систем поврзани со инфекции. Особено, паразитската инфекција позната како Шагасова болест (Trypanosoma cruzi) е познат редок причинител на ахалазија.

Кои се симптомите на ахалазијата?

Симптомите на ахалазијата можат да се разликуваат кај секој пациент, а јачината на симптомите може да варира од личност до личност. Ако се сретнете со некој од овие симптоми, важно е да се консултирате со гастроентеролог. Симптомите на ахалазијата можат да се наведат вака:

Дисфагија: Најчест симптом е тешкотијата при напредувањето на храната кон желудникот поради слабеење или нерелаксирање на мускулите на хранопроводникот. При голтање може да се почувствува задржување, тешкотија при поминување на храната низ грлото или чувство на блокада.

Болка во градите: Пациентите со ахалазија обично чувствуваат болка или притисок во градниот регион. Оваа болка понекогаш може да се почувствува како печење и особено може да се зголеми по јадење.

Регургитација: Враќање на храна и течности назад од хранопроводникот се нарекува регургитација. Кај пациентите со ахалазија, враќањето на храната често се јавува особено при лежење или непосредно по јадење.

Гаѓање: Пациентите со ахалазија може да имаат тенденција да гаѓаат, бидејќи храната е задржана во хранопроводникот. Враќањето на проголтаната храна или нејзиното заглавување во грлото може да предизвика рефлекс за гаѓање.

Губење на тежина: Тешкотијата при голтање и враќањето на храната доведуваат до губење на тежина, што е честа појава кај пациентите со ахалазија. Намалената консумација на храна и проблемите со апсорпција на храната можат да доведат до губење на тежина.

Инфекции во градите: Ахалазијата може да предизвика враќање и собирање на содржината на хранопроводникот. Во тој случај ризикот од инфекција во хранопроводникот се зголемува и може да се појават повторувачки инфекции во градите.

Губење на апетит: Тешкотијата при голтање, болката и другите симптоми можат да доведат до губење на апетит кај пациентите со ахалазија. Тешкотијата и непријатноста при поминување на храната низ хранопроводникот можат негативно да влијаат на апетитот.

Кои лица се со ризик за ахалазија?

Ахалазијата може да се јави во било која возраст, но обично почесто се среќава кај возрасните. Меѓу факторите на ризик за ахалазија се следниве:

Возраст: Ахалазијата може да се јави во секоја возраст, но најчесто е болест што се јавува помеѓу 25 и 60 години.

Пол: Бидејќи полот не прави разлика кај ахалазијата, може да се каже дека се јавува подеднакво често кај мажите и кај жените.

Семејна анамнеза: Кај некои случаи на ахалазија е утврдено присуство на индивидуи со слични симптоми меѓу членовите на семејството. Затоа се смета дека генетската предиспозиција може да има улога.

Аутоимуни болести: Кај пациентите со ахалазија е забележано дека аутоимуните болести (на пример, болести на тироидната жлезда, ревматоиден артритис и сл.) се почести. Аутоимуните механизми може да имаат улога во развојот на ахалазијата.

Инфекции: Инфекцијата предизвикана од паразитот Trypanosoma cruzi, познат како Шагасова болест, може, иако ретко, да доведе до појава на ахалазија. Но, овие инфекции обично се почести во Јужна и Централна Америка'.

Секој што има симптоми на ахалазија или смета дека е во ризик, се препорачува да се консултира со гастроентеролог за дијагноза и лекување.

Кои методи се користат во лекувањето на ахалазијата?

Целта на лекувањето на ахалазијата е ублажување на симптомите, полесно минување на храната и спречување на компликации. Редовното следење и придржувањето кон лекувањето се важни, бидејќи ахалазијата е хронична состојба и може да бара лекување. Лекувањето на ахалазијата се одредува заедно со лекарот во зависност од јачината на симптомите, возраста на пациентот, општата здравствена состојба и преференциите. Меѓу опциите за лекување се следниве:

Инјекција со ботулинум токсин (ботокс): За да се постигне опуштање на мускулите во долниот дел на хранопроводникот, може да се направат инјекции со ботулинум токсин. Инјекцијата предизвикува привремено опуштање на мускулите и може да ја намали тешкотијата при голтање. Но, бидејќи ефектот не е трајан, можеби ќе треба да се повтори.

Дилатација (проширување): Со употреба на ендоскопска метода, долниот дел на хранопроводникот може да се проширува. Со балон или друг уред се проширува стеснетиот дел, со што се овозможува полесно минување на храната. На пример, балонската дилатација кај ахалазијата е меѓу методите за проширување и е ефикасна во контролата на симптомите.

Лекување со лекови: Лекови како нитрати и блокатори на калциумските канали може да го олеснат симптомот со опуштање на мускулите на хранопроводникот. Но, медикаментозната терапија не ја отстранува целосно болеста и обично се користи заедно со други методи на лекување.

Хируршка интервенција: Ако терапијата со лекови и дилатацијата не дадат доволен резултат или се развијат компликации, може да биде потребна хируршка интервенција. Меѓу хируршките опции се засекување на мускулите во долниот дел на хранопроводникот (миотомија) или создавање врска помеѓу хранопроводникот и желудникот (фундопликација). Хируршкото лекување обично претставува трајно решение, но има и одредени ризици.

Како се поставува дијагнозата на ахалазијата?

Дијагнозата на ахалазијата може да се постави од специјалист со спроведување на испитувања и евалуации. Процесот на дијагностицирање на ахалазијата се одвива во следниве чекори:

Медицинска анамнеза и физички преглед: Лекарот го започнува процесот на дијагностика со слушање на вашите симптоми и вашата болест. Ги испрашува симптомите како тешкотија при голтање, болка во градите и регургитација, а со физички преглед го проверува стомачниот регион.

Ендоскопија: Ендоскопија е постапка при која се гледа во внатрешноста на хранопроводникот со користење на флексибилна цевка (ендоскоп). Ендоскопот се става преку устата во хранопроводникот и желудникот. На тој начин лекарот може да ја испита состојбата на мускулите во долниот дел на хранопроводникот и да утврди воспаление или други аномалии.

Испитувања на голтањето: Испитувањата на голтањето се една од методите што се користат за евалуација на движењата на хранопроводникот. Меѓу нив се рендгенските снимки направени при голтање, наречени и баритна езофагограма (контрастна езофаграма), манометријата со која се мери притисокот во хранопроводникот, и pH тестовите. Овие испитувања, со евалуирање на мускулните движења, притисоците и рефлуксот на киселина во хранопроводникот, помагаат да се потврди дијагнозата ахалазија.

Биопсија: Во ретки случаи може да се земе примерок (биопсија) од внатрешната површина на хранопроводникот. Овој примерок се испитува во лабораториски анализи и се прави за да се исклучат други можни причини.

Откако ќе се постави дијагнозата врз основа на комбинација на симптоми и резултати од испитувањата, може да се одредат соодветните методи на лекување. Ако сметате дека имате симптоми на ахалазија, важно е да се консултирате со гастроентеролог или специјалист за болести на дигестивниот систем за да се направи детална евалуација.

Најчесто постављани прашања за ахалазијата

Ахалазијата, покрај исхраната, бара пациентот да внимава и на други аспекти од секојдневниот живот. Кај ахалазијата се јавуваат прашања за внимањето што треба да се посвети и за процесот на лекување. Некои од прашањата што луѓето најчесто ги поставуваат за ахалазијата се следниве: Ахалазијата може да се лекува со лекови, но медикаментозната терапија обично се користи за ублажување на симптомите и постигнување олеснување. Нитратите и блокаторите на калциумските канали помагаат да се намали тешкотијата при голтање преку опуштање на мускулите на хранопроводникот. Но, лековите не ја отстрануваат основната причина за ахалазијата. Пациентите со ахалазија, поради тешкотијата при голтање, може да имаат проблеми со поминување на некои видови храна низ хранопроводникот. Исто така, се препорачува да се избегнуваат храна и пијалаци што можат да го иритираат и оштетат хранопроводникот. Поради тоа, се препорачува да се избегнуваат големи залаци, многу тврда и сува храна, кисели пијалаци, алкохол и кофеин, многу остра и зачинета храна. Бременоста може да доведе до зголемен притисок врз хранопроводникот и да предизвика влошување на симптомите. Тешкотијата при голтање, болката во градите, регургитацијата и другите симптоми можат да се зголемат во текот на бременоста. Симптомите на ахалазијата можат да доведат до недоволна исхрана во текот на бременоста, бидејќи отежнуваат поминување на храната низ хранопроводникот. Исто така, некои лекови што се користат во лекувањето на ахалазијата можеби не се безбедни во текот на бременоста. Затоа, ако сте бремени, важно е да се консултирате со вашиот лекар и да добиете информации за терапијата со лекови. Ако ахалазијата не се лекува, може да доведе до смртоносни заболувања како перфорација на хранопроводникот, аспирациска пневмонија и рак на хранопроводникот, па ако имате симптоми на ахалазија, важно е да се консултирате со гастроентеролог.