Простата зерттеу, диагностика және бейнелеу әдістері
Простата ұлғаюы және PSA сияқты кейбір қан параметрлерінің жоғарылаған деңгейлері қартаю процесінің қалыпты бөлігі болуы мүмкін, сондай-ақ простата обырының дами бастағанының көрсеткіші де бола алады. Простатаның ұлғаюы немесе бұзылу белгілері байқалса, дәрігер простатаның қалыпты емес дамып-дамымағанын анықтау үшін түрлі тексерулер тағайындауы мүмкін. Физикалық тексеру жүргізілуі мүмкін, сондай-ақ дәл нәтижелер үшін қан талдаулары мен бейнелеу әдістеріне жүгінуге болады. Простатаны ультрадыбыстық немесе басқа бейнелеу тексерулерімен зерттеу немесе простата биопсиясы қажет деп танылуы мүмкін.
Простата диагностикасындағы зертханалық тексерулер
PSA Total дегеніміз не?
PSA тексеруі простата спецификалық антиген (PSA) тексеруі ретінде белгілі. Простата спецификалық антиген простата безіндегі қалыпты және обырлы жасушалар шығаратын ақуыз түрі. PSA total тексеруі басқа ақуыздарға байланысты PSA мөлшерін тікелей өлшейтін тексеру. Сонымен қатар алынған нәтижелер PSA-ның уақыт ішінде қаншалықты тез жоғарылағанының да көрсеткіші болып табылады.
Бос PSA дегеніміз не?
Бос PSA мәні қандағы басқа ақуыздарға байланыспаған простата спецификалық антигендерді білдіреді. PSA тексеру нәтижесі простата биопсиясына қажеттілік бар-жоғын анықтау мақсатында қолданылады. Бос PSA тексеруі тек қан айналымында еркін жүретін және басқа ақуызға байланыспаған PSA-ны өлшейді. Total және бос простата тексеруі нәтижелерін салыстыру простата обыры қаупін анықтауға көмектесуі мүмкін.
Креатинин дегеніміз не?
Бүйректердің негізгі міндеті қанды ыдырау өнімдерінен сүзу және тазарту. Креатинин болса бұлшықеттерді пайдалануға байланысты қанда пайда болатын қалыпты ыдырау өнімі. Креатинин тексеруі қандағы және зәрдегі заттың жалпы креатинин мөлшерін өлшейді. Креатинин мәні бүйректердің қаншалықты жақсы жұмыс істейтінін өлшейтін қан тексеруі. Простата ұлғаюына байланысты кейде креатинин деңгейлерінің жоғарылауы байқалуы мүмкін.
Зәр талдауы дегеніметн не?
Зәр талдауы — адамнан алынған зәр үлгісінің көзбен көру, химиялық және микроскопиялық тұрғыдан зерттелетін медициналық тексеруі. Бір зәр үлгісін пайдалану арқылы зәрден өтетін түрлі қосылыстарды анықтауға болады. Дәрігер әдетте бауыр ауруы, бүйрек ауруы, простата және диабет сияқты кейбір денсаулық мәселелерін скринингтеу немесе бақылау үшін зәр талдауын пайдаланады.
Зәр мәдениеті дегеніміз не?
Зәр мәдениеті тексеруі — зәрдегі инфекцияларды тудыратын микроорганизмдерді зерттеу үшін қолданылатын тексеру. Мәдениет болса зертхана жағдайында микроорганизмдерді өсіру үшін қолданылатын медициналық термин. Медициналық зертханада зәрге жасалған мәдениет арқылы зәр шығару жүйесіндегі инфекцияларды және емге сезімтал антибиотиктерді анықтауға болады.
Простата диагностикасындағы бейнелеу және өлшеу әдістері
Уродинамика дегеніміз не?
Уродинамика тексеруі — зәр қапшығы, сфинктерлер (зәрді ұстайтын бұлшықеттер) және уретрадан тұратын төменгі зәр жолдары бөлімдерінің зәрді жинақтау және шығару үшін қаншалықты жақсы жұмыс істейтінін зерттеу үшін қолданылады. Уродинамика тексеруі барысында зәр қуығы толтырылады, содан кейін босатылған кезде зәр қуығынан және іштен қысым мәндері алынады. Осы мәндер арқылы зәр жолдарының жұмыс сапасын өлшеуге болады.
Урофлоуметрия дегеніміз не ?
Урофлоуметрия зәр ағу жылдамдығын өлшеу үшін қолданылады. Бұл тексеру арқылы зәр бөлу кедергісі, зәр шығаруда қиындық сияқты зәр мәселелерін зерттеуге болады. Әсіресе простата ұлғаюын, уретра (сыртқы зәр арнасы) тарылуын және зәр қуығы қызметінің бұзылуын диагностикалау үшін пайдаланылады.
USG дегеніміз не ?
USG, яғни ультрадыбыс, дене жұмсақ тіндерінің нақты уақыттағы бейнесін құру үшін дыбыс толқындарын пайдаланатын бейнелеу тексерісі. Ультрадыбыстық зерттеулер дененің бір бөлігінің суретін құру үшін жоғары жиілікті дыбыс толқындарын пайдаланады. Простатаның ультрадыбыстық зерттеуі простатадағы өзгерістерді, соның ішінде простатаның қалыптан тыс ұлғаюын көрсете алады. Кіші жамбас мүшелерінің кейбіреулері — зәр қуығы, простата, тік ішек, аналық бездер, жатыр және қынап та ультрадыбыспен бейнеленетін мүшелер қатарына жатады.
Қалдық зәр дегеніміз не?
Зәр шығарғаннан кейін зәр қуығында қалған зәр мөлшері қалдық зәр деп аталады. Зәр шығарғаннан кейінгі, яғни қалдық зәр тексеруі зәр қуығында қалған зәр мөлшерін өлшейді. Идеалды жағдайда адам зәр шығарғаннан кейін зәр қуығы толық босаған болуы тиіс. Алайда кейде дәретханаға барғаннан кейін де зәр қуығында аз мөлшерде зәр қалуы мүмкін. Аз мөлшердегі қалдық зәр әдетте мәселе тудырмайды, бірақ үлкен көлемде артқан зәр бір мәселеге байланысты болуы мүмкін.
Простата диагностикасында қолданылатын жетілдірілген бейнелеу әдістері
Мультипараметрлік простата MR (MP-MR) дегеніміз не?
MR — радиация қамтымайтын, простата анатомиясы мен патологияларын ең жақсы көрсететін радиологиялық зерттеу әдісі. MP-MR болса, әдеттегі MR түсірілімге диффузиялық MR және динамикалық контраст қолдану арқылы бейнелеу қосылып жасалатын бейнелеу түрі. Әсіресе простата обыры скринингінде және простатаның қатерсіз ұлғаюын ең егжей-тегжейлі көрсетуде қолданылатын ең жетілдірілген зерттеу әдісі. Әсіресе 3 Тесла аппараттарында жүргізу маңызды. MP-MR зерттеуінде табылған нәтижелер PIRADS жіктемесі бойынша хатталады. PIRADS 3 және одан жоғары көрсеткіштер обыр тұрғысынан биопсиямен растауды қажет ететін зақымдануларды білдіреді.
Trus дегеніміз не?
TransRektal UltraSonografi (TRUS) қысқартуы ретінде қолданылатын бұл зерттеуде тік ішек арқылы арнайы жұқа ультрадыбыстық датчиктер қолданыла отырып жүргізіледі. Анестезия қажет етпейді. Простата және семинальды везикулалар, сондай-ақ олардың патологиясы зерттеледі және хатталады.
Простата диагностикасындағы биопсия әдістері
Конвенционалды простата биопсиялары дегеніміз не?
Простата безінің патологиясы ойланғанда, алғашқы қаралатын қан тексеруі — PSA мәндері. PSA мәндері жоғары болса, простата обыры күдігімен биопсия жасалады. Простата тексерісі арқылы пальпацияланатын ісік болмаса, MP-MR (Мультипараметрлік простата MR) арқылы анық шекаралары көрсетілетін зақымдану анықталмаса, конвенционалды простата биопсиясы жүргізіледі. Биопсия алдында профилактикалық антибиотик қолданылады, клизма арқылы тік ішек тазартылады. Простата безінің перифериялық зонасынан, оң және сол жақтан, апекстен базаға дейінгі бөліктерінен реттілікпен барлығы 12-14 квадрант биопсиясы жасалады. Алынған материалдар арнайы ерітінділерде патология зертханасына жіберіледі.
MR Когнитивті фьюжн биопсиясы дегеніміз не?
Мультипараметрлік простата MR түсірілгеннен кейін, простата безінде PIRADS 3 және одан жоғары зақымдану анықталған науқастың MR зерттеулері простата биопсиясына дейін егжей-тегжейлі қаралады. MR-да зақымдану орны анатомиялық ориентирлер ескеріле отырып ультрадыбыста анықталады, және осы локализациядан биопсия жүргізіледі. MR мәліметтерінің көмегімен тік ішек арқылы жасалатын ультрадыбыстық бұл биопсия процедурасы MR когнитивті фьюжн биопсиясы деп аталады.
MR Фьюжн биопсиясы дегеніміз не?
MR фьюжн биопсиясында алдымен мультипараметрлік простата MR түсіріледі. Содан кейін суреттер арнайы өңдеуші компьютерге жүктеледі. Бұл компьютер ультрадыбыстық аппаратпен бір уақытта жұмыс істеп, MR суреттерін ультрадыбыстық суреттермен сәйкестендіреді. MR суретімен сәйкес келетін ультрадыбыстық суреттегі зақымдану аймағында биопсия жүргізіледі. Тік ішек ішінен (трансректальды) немесе тік ішектен тыс (трансперинеальды) жасалуы мүмкін. Жалпы анестезия көмегімен жүргізіледі. Алынған материалдар патология зертханасында зерттелу үшін арнайы ерітінділерде жіберіледі.
Роботтық биопсиялар дегеніміз не?
MR зерттеуінде көрінген күдікті простата обыры аймақтарынан биопсия алу үшін арнайы робот қолданылады. MR компьютерде модель құрады. Бұл виртуалды компьютерлік модель кейін роботқа жүктеледі. Мақсаты — дәстүрлі простата биопсиясы әдістерімен салыстырғанда простата обырын диагностикалаудың дәлдігін арттыру. Себебі простата обыры бар ер адамдарда қолайлы емді таңдау үшін дұрыс диагноз қою өте маңызды. Хирургиялық жолмен алып тастау немесе сәулемен емдеу қажет болуы мүмкін обырларды баяу өсетін обырлардан ажырату өте маңызды. Роботтық жолмен организмнен алынған биопсия дұрыс тіндік үлгі беру арқылы нәтижедегі қатені жояды.
Навигация көмегімен биопсиялар дегеніміз не ?
Навигациялық жүйе бейнелеу жүйесін немесе биопсия рутинасын қандай да бір түрде өзгертпейді. Биопсия процедурасы кезінде дәрігерге простата айналасында жол табуға көмектесетін, простатаның онлайн 3D моделін жасайтын инвазивті емес навигациялық құрал қолданылады. Простата обырын картаға түсіру арқылы артық немесе жеткіліксіз емнен сақтанылады және жеткілікті ем таңдалуы мүмкін.
Простата обырында сатылау және дәрежелеу
Галлий 68 PSMA PET CT дегеніміз не?
Галлий 68 PSMA PET CT простата обыры диагнозы қойылған науқаста CT немесе басқа барлық дене скринингі жүйелеріне қарағанда егжей-тегжейлі нәтиже алуға мүмкіндік бере алады. Галлий 68 PSMA венаішілік жолмен енгізілгенде, зат ісікті тіндерге барады және обырлы тіндегі PSMA рецепторларына байланысып, бұл обыр жасушаларын табуға мүмкіндік береді. Бұл өте табысты әрі жаңа терапевтік қолдану. Галлий 68 PSMA контраст зат емес және ешқандай жанама әсері жоқ.
Простата диагнозы және алынған нәтижелердің сенімділігі адам денсаулығы үшін өте маңызды. Әсіресе простата обыры сияқты жағдайларда қолданылатын диагностикалық әдістер емдеу процесінде де үлкен рөл атқара алады. Міндетті түрде алынған нәтижелер осы саланың маманы дәрігер тарапынан тексерілуі тиіс. Әсіресе белгілі бір жастан асқан ер адамдарда жүргізілетін тұрақты простата тексерулері арқылы ерте диагноз қою процесі жеңілдеуі мүмкін. Простата тексеруіне жазылу үшін бізбен байланысқа шығуыңызға болады.
