Ангиография – қан тамырларын бейнелеу үшін рентген сәулелерінің және бір түрлі бояғыштың қолданылатын процедурасы. Кеуде ауыруы, туа біткен жүрек ауруларының болуы немесе коронарлық артерия ауруы сияқты жағдайларда дәрігеріңіз ангиография ұсынуы мүмкін. Асқыну дамуы ықтимал болғандықтан, ангиографиядан бұрын әдетте электрокардиограмма (ЭКГ), эхокардиография (ЭХО) сияқты жүрек тексерулері жүргізіледі. Ангиографияның мақсаты – тамырлардағы қан ағымына кедергі келтіретін жағдайдың пайда болған-болмағанын тексеру. Бұл барысында тамырлардың біріне рентген арқылы көзге көрінетін бояғыш енгізіледі. Осы бояғыш арқасында қан ағымы бақыланады және кедергі бар болса, анықталады. Қажет болған жағдайда дәрігеріңіз бітелген жүрек тамырларына араласады.
Ангиография жасалатын дене аймағындағы қай тамырлардың бақыланатынына байланысты ангиография процедурасы өзгеше болуы мүмкін:
Коронарлық ангиография: жүректі қоректендіретін қан тамырлары тексеріледі.
Церебралдық ангиография: ми және оның айналасындағы қан тамырлары тексеріледі.
Өкпелік ангиография: өкпені қоректендіретін тамырлар тексеріледі.
Бүйрек ангиографиясы: бүйректерді қоректендіретін тамырлар тексеріледі.
Перифериялық ангиография: қол-аяқтардағы тамырларды тексереді.
Перифериялық ангиография 2 түрлі тәсілмен жасалуы мүмкін. Катетер көмегімен білектен немесе шаптан тамырға жетуге болады.Перифериялық ангиография аяқтарға, табандарға, алақандарға немесе қолдарға қан жеткізетін тамырлардың кез келгенінде тарылу немесе бітелу күдігі туындағанда жасалады. Тамырға жететін аймақ әртүрлі болады. Дегенмен көбінесе шап арқылы жасалады, қалған процедуралар ұқсас. Дәрігер, мейірбике және қажетті техниктерден тұратын топ рентген сәулелері мен контрасттық бояғыш көмегімен орындайды. Экстремиталь ангиография деп те аталады.
Перифериялық артерия ауруының диагнозы қалай қойылады, қалай анықталады?
Жүректі қоректендіретін тамырлардан басқалары перифериялық тамырлар деп аталады. Осы тамырларда болатын кез келген бітелу немесе тарылу перифериялық тамыр ауруы (ПТА) деп аталады. Перифериялық тамыр ауруы көбінесе аяқтарда пайда болуы мүмкін. Перифериялық артерия ауруыңыз бар болса, дәрігеріңіз перифериялық ангиография сұрауы мүмкін. Жалпы алғанда перифериялық артерия ауруының белгілері мыналар:
Аяқтарда жүріп келе жатқанда пайда болып, тынығумен өтетін ауырсыну
Аяқ пен табандарда қалыптыдан жарқыраңқы теріге ие болу
Аяқ түктерінің түсуі
Үнемі суық теріге ие болу
Қан ағымы аз болғандықтан тіннің гангренасы
Кез келген мүшеде ұйыстану немесе әлсіреу
Мүшелерде күлгін немесе көгілдір түс
Қалың, мөлдір емес аяқ тырнақтары
Қимылдау кезінде қол немесе аяқтарда ауырсыну
Тыныштық күйінде де ауырсыну сезу
Жазылмайтын жаралардың болуы
Мүшелердегі тамыр соғуының әлсіз сезілуі
Осы белгілердің бірі немесе бірнешеуіне ие болуыңыз перифериялық артерия ауруының бар екенін білдірмейді. Дәрігеріңіз жүргізетін түрлі тексеру мен зерттеулердің нәтижесінде перифериялық ангиографияға жарамды-жарамсыздығыңызға шешім қабылдайды. Осы процедура нәтижесінде дәрігеріңіз бітелген артерияларды ашу үшін қандай әдісті қолданатынына шешім қабылдайды.
Перифериялық ангио қауіптері қандай?
Перифериялық ангиография көпшілік үшін қорқынышты процедура болуы мүмкін. Алайда оптималды денсаулық жағдайын сақтау үшін жасалуы қажет болуы мүмкін. Жергілікті анестезиямен жасалатын перифериялық ангиографияда ешқандай ауырсынуды сезбейсіз. Ойлағанның керісінше, перифериялық ангиография кең таралған және ірі асқынулары жоқ процедура. Алайда кез келген процедурадағыдай, оның да бірқатар қауіптері болуы мүмкін. Перифериялық ангиография асқынулары жалпы алғанда мыналарды қамтиды:
Енгізілген катетерден туындайтын жарақат немесе зақым
Артерияда қан кету, теріде сезімталдық немесе көгеру
Бояғыштан туындаған аллергиялық реакция
Жүрек соғуындағы бұзылулар (аритмия)
Жүрек ұстамасы
Инсульт
Бүйрек зақымдануы
Перифериялық ангио емі қалай жасалады?
Перифериялық ангиопластика процедурасының мақсаты – өмір сапаңызды арттыру және ағзада атеросклероз, жүрек ұстамасы немесе инсульт сияқты жағдайлардың пайда болу қаупін төмендету. Бұл процедурадан кейін сізде бар ауырсыну немесе дискомфорт белгілерінің көпшілігінде азаю байқалады.
Перифериялық ангиографияға дейін назар аударатын кейбір жағдайлар бар. Дәрігеріңіз сізге ангиография үшін уақыт тағайындаған кезде, 24 сағат бұрын жеуге болмайтын тағамдар туралы ақпарат береді. Әдетте ең кешікпегенде 6 сағат ішінде тамақ жеуді және ішуді толық тоқтатуыңыз қажет. Кейде ештеңе жемеуіңіз және ішпеуіңіз сұралуы мүмкін. Үнемі қабылдайтын дәрілеріңіз немесе бірдеңеге аллергиялық реакцияңыз болса (әсіресе пластик, каучук, латекс сияқты заттарға), оларды міндетті түрде дәрігеріңізбен бөлісіңіз. Процедурадан бұрын ішпеуіңіз қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар процедурадан кейін сізді үйге апаратын серіктесіңіздің болуына назар аударыңыз.
Перифериялық ангиография кезінде әдетте сіз ояу боласыз. Процедурадан бұрын мейірбике қажетті дәрі мен сұйықтықты беру үшін қолыңыздан тамыр ішіне (внутривенді жол) катетер ашады. Процедурадан бұрын және процедура кезінде дәрігер жұмыс істейтін аймақ тазартылып, қырылады. Содан кейін жергілікті анестезиямен жұмыс істелетін аймақ ауырсынусыз етіледі. Дәрігер шаптан артерияға инемен кішкене тесік ашады және бұл тесікке катетер деп аталатын түтік енгізіледі. Катетер енгізілген кезде сәл қысым сезуіңіз мүмкін, бірақ жергілікті анестезия үлкен ауыртпалық сезінуіңізге кедергі келтіреді. Енгізілген катетер арқылы артерияға бояғыш енгізіледі. Бұл кезде бірнеше секунд бойы жылуды сезуіңіз мүмкін. Бояғыш қанмен бірге ағзаны айналып өткен кезде рентген көмегімен тарылу немесе бітелу орын алған аймақтардың анық көрінуін қамтамасыз етеді.
Перифериялық ангиографиядан кейін анестезияның әсері өткенше бірнеше сағат бойы тынығу бөлмесінде күтуіңізге болады. Қан кетуді болдырмау үшін 10-20 минут бойы аймаққа қысым жасалып, содан кейін таңғыш қойылады. Үйге жібермес бұрын дәрігеріңіз немесе денсаулық сақтау тобыңыздың бір мүшесі сізге назар аударуыңыз қажет нәрселер туралы хабарлайды. Мысалы, алғашқы айтылатын нәрсе – бояғыш ағзадан шығарылуы үшін көп мөлшерде су ішуіңіз болуы мүмкін. Судан басқа, зәр шығаруды күшейтетін әсеріне байланысты шай немесе шырын да ішуіңізге болады. Процедура аяқталғаннан кейін кем дегенде 1-2 сағаттан соң тамақ жей бастауыңызға болады. Күнделікті әрекеттеріңізге бірден оралуыңызға болады, бірақ тесік орнын шаршататын қимылдардан аулақ болған жөн. Сондықтан қимылдылығыңызды біртіндеп арттыру сіз үшін жақсырақ болады.
Процедурадан кейін дәрігеріңіз сізбен нәтижелерді бөліседі. Тамырларыңызда тарылу немесе бітелуді байқаған дәрігеріңіз бұл жолы сізден перифериялық ангиопластика операциясынан өтуіңізді сұрауы мүмкін.
Перифериялық ангио операциясы қалай жасалады?
Перифериялық артерия ауруы экстремиталдардың, яғни қол мен аяқтардың ағзаның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті қан ағымын алуына кедергі келтіреді. Бұл жағдайдан әсіресе аяқтар зардап шегеді, ал нәтижесінде аралық ақсау көрінуі мүмкін. Ақсауды немесе басқа белгілерді жақсарту үшін хирургиялық араласу міндетті. Перифериялық ангио операциясы, басқаша атауы перифериялық ангиопластика – минималды инвазивті емнің бір түрі. Минималды инвазивті ем 2-3 сантиметрлік кішкене кесінділер жасалатын басқа әдістермен салыстырғанда жазылу мерзімі тезірек болатын емдеу тәсілі ретінде белгілі. Жергілікті анестезия астында жасалатын бұл процедура бірден жоғарғы сан, яғни шаптан артерияға катетер енгізу арқылы орындалады. Содан кейін тамыр ішіне кішкене шар тәрізді құрылғы енгізіледі. Бұл құрылғы артерия қабырғасына қысым жасап, ісіндіріледі. Осылайша артерияның диаметрі кеңейтіледі.
Бітелген артерия кеңейтілгеннен кейін шар сөндіріліп, алынады. Бүгінгі күні артерия өткізгіштігі сақталуы үшін стент орнатудың ұзақмерзімді перспективада оң нәтижелері бар екені анықталған. 3-4 миллиметр ұзындықтағы тораптық сым түрінде болатын стент катетер ішінен өткізіліп, шарды ісіндіру процесі аяқталғаннан кейін артерияға орнатылады. Стентті артерияны ашық ұстауға қызмет ететін тұрақты металл қаңқа деп те атауға болады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Шаптан ангио қанша уақыт алады?
Перифериялық ангиография процедурасы дәрігердің жылдамдығына, қолданылатын құрылғыларға немесе процедура өтетін ортаның жарамдылығына байланысты өзгеруі мүмкін. Орташа алғанда 30 минут немесе 1 сағат алуы мүмкін.
Ауруханада қанша сағат жатасыз?
Перифериялық ангиография – амбулаториялық ем түрі. Сондықтан процедурадан кейін түнді ауруханада өткізудің қажеті жоқ. Дегенмен, жергілікті түрде болса да анестезия қолданылуы сізді біраз уақыт ауруханада қалуды талап етуі мүмкін. Бұл уақыт әдетте 6-7 сағатты құрайды. Бірақ ауруханаға немесе дәрігердің шешіміне байланысты бұл мерзім өзгеруі мүмкін.
Ангио кезінде ұйықтатыла ма?
Перифериялық ангиография процедурасы операция емес. Сондықтан перифериялық ангиография процедурасы кезінде өзіңізде боласыз. Дегенмен кез келген ауырсыну немесе азапты сезбеуіңіз үшін жергілікті анестезия қолданылады. Анестезияның әсері процедурадан кейін бірнеше сағат ішінде өтеді.
Ең көп кімдерге жасалады?
Шаптан ангиография процедурасы экстремиталдар артерияларында пайда болған бітелу немесе тарылуды анықтау үшін жасалады. Яғни жүректі қоректендіретін коронарлық тамырлардан гөрі перифериялық тамырлар мәселесі басым. Сондықтан, әсіресе перифериялық тамыр ауруларында перифериялық ангиография жасалуы мүмкін.
Перифериялық артерия ауруы емделмесе, ол дамып кете ме? Нені туғызады? Кездесу жиілігі қандай?
Шаптан ангиография процедурасынан кейін анықталған тамыр тарылуына немесе бітелуіне міндетті түрде араласу керек. Әйтпесе, экстремиталдарға жеткілікті қан ағымы қамтамасыз етілмейді, бұл қол-аяқта ұйыстануға, әлсіздікке, тін жоғалуына, аяқтағы жараларға және уақыт өте келе ампутацияға (мүшенің кесілуіне) әкелуі мүмкін.
Ангио сонынан нені ескеру керек? Күнделікті өмірге қашан оралуға болады?
Шаптан ангиография жергілікті анестезия қолданылатын және орта есеппен 1 сағат алатын кішкене операция. Сондықтан кейін ұзақ емделу кезеңі қажет емес және күнделікті өмірге бірден оралуға болады. Дегенмен тамырға жасалған кесінді болғандықтан, кейін бірқатар асқынулар байқалуы мүмкін. Сондықтан процедура жасалған аймақты әсіресе бірінші күні қатты қозғалтпауға назар аударыңыз. Содан кейін физикалық белсенділік деңгейін біртіндеп арттыра аласыз.
Шаптан ангио процедурасын қайта жасауға бола ма?
Шаптан ангиография процедурасы ем емес, қандай ем қолдануға болатыны туралы шешім қабылдауға көмектесетін процедура. Қажет жағдайларда оны қайта жасауда көбіне зиян жоқ, бірақ соңғы шешімді дәрігеріңіз барлық жағдайларды мұқият бағалап қабылдайды.
