Церебралдық сал (инсульт) және спастичность: ботулин токсинімен емдеу
Спастичность дегеніміз не?
Спастичность — белгілі бір бұлшықеттердің тым белсенденіп, бұлшықеттің қатаюына, қаттылығына немесе спазмдарына әкелуімен көрінетін неврологиялық симптом мен белгі. Бұлшықет белсенділігінің артуы, бұлшықеттің босаюының төмендеуі және артынша болатын жиырылулармен өзін көрсетеді. Спастичность дамыған жағдайда қозғалыстың айтарлықтай шектелуі, ауырсыну, дұрыс емес қалып, буын шектелуі пайда болады, көптеген әрекеттерді орындай алмау, жеке күтімнің нашарлауы, гигиенаны жеткілікті қамтамасыз ете алмау салдарынан өмір сапасының нашарлауына әкеледі.
Спастичностьке себеп болатын жағдайлар қандай?
Инсульт және басқа ми зақымдары (жарақат, аноксикалық-гипоксикалық зақым, т.б.)
Жұлын жарақаты
Көпсалалы склероз (КС)
Церебралдық сал (туғанға дейін, туу кезінде немесе туғаннан кейін кез келген себеппен миның зақымдалуы)
Ми мен жұлынның қозғалысқа қатысты аймақтарын зақымдайтын басқа неврологиялық бұзылулар.
Спастичностьті емдеуге қалай қарайды?
Спастичностьті емдеу көпсалалы көзқарасты қамтиды. Дәрілік емнің қатар орындалатын физиотерапиядан тұрады.
Емдеу науқасқа жеке бағаланады және емдеу мақсаттары анықталады.
Зақымның ауырлығы, таралуы, ұзақтығы және оны туғызған аурулармен байланысты тіндік зақымдар ескеріле отырып, емдеу нұсқалары қайта қаралады.
Науқастар жеткілікті білімі, төзімділігі және тәжірибесі бар дәрігерлер жұмыс істейтін, құрал-жабдық және орын жағынан жеткілікті мүмкіндіктері бар орталықтарда емделуі қажет.
Емдеу жоспарланғанда науқастың отбасы мен күтушілерімен бірге бағалануы шынайы мақсаттар мен нәтиже күтулерін айқындау үшін өте маңызды.
Спастичностьті емдеуде А типті ботулин токсинін қолдану
Бүгінгі күні спастичностьті емдеуде ботулин токсинін қолдану физиотерапиямен бірге науқастың функционалдық қабілетін жақсартуда тиімді, қауіпсіз, жанама әсері аз және ұзақ мерзімді қолданғанда пайдасы бар емдеу нұсқасы болып табылады.
Ботулин токсині А типі дегеніміз не және қалай қолданылады?
Clostridium Botulinum атты бактериядан зертхана жағдайында алынған ботулин токсинінің сауда атауы. Бұлшықеттерге аз мөлшерде енгізілгенде, бұлшықет белсенділігі тым жоғары спастикалық бұлшықеттерді емдеуде тиімді емдеу агенті болып табылады.
Енгізу нүктесі үшін бұлшықет пен буын тексеруі жүргізіледі және анатомиялық бағалау арқылы бұлшықеттің денесіне енгізу жасалады.
Жүйке ұштарына жақын бірнеше жерден спастикалық бұлшықетке тікелей енгізіледі. Дәрі жүйке ұштарында әсерін көрсетіп, ацетилхолин деп аталатын нейротрансмиттердің бөлінуін тежейді, сөйтіп бұлшықет бұрынғыдай жиырылмайды.
Қайталанған дозаларда қолданғанда ұзартылған әсер алынады және аурудың да жақсаруы қамтамасыз етіледі. Инъекцияларды қайталау туралы шешім мен жиілігі науқастың емге берген жауабы мен байқалған жақсаруларға қарай анықталады.
Ботулин токсинінің әсері қашан басталады?
Әсері енгізгеннен кейін 1-15 күн ішінде басталады және 1-1,5 айда максималды деңгейге жетеді. Орташа 3-4 ай созылады. Қайталанған инъекциялармен артатын әсер байқалады. Инъекциялар арасында кем дегенде 3 айлық аралық болуы ұсынылады.
Ботулин токсинінің жанама әсерлері қандай?
Барлық дәрілердегідей кейбір жанама әсерлер байқалуы мүмкін. Олардың көпшілігі енгізуден кейінгі алғашқы аптада пайда болады, әдетте жеңілден орташа ауырлыққа дейін, уақытша сипатта болады. Инъекция орнында ауыруға сезімталдық, көгеру болуы мүмкін. Сонымен қатар сирек хабарланатын жанама әсерлер ретінде тұмауға ұқсас белгілер, буын ауыруы, бас ауыруы, терідегі бөртпе, жүрек айнуы, бас айналуы байқалуы мүмкін.
Емде не ұсына алады?
Спастичностің ауырлығын ескере отырып, не мүмкін екені туралы шынайы болу және соған сай мақсаттар белгілеу өте маңызды. Бұл мақсаттар:
Тепе-теңдіктің, қозғалғыштықтың, отыру және орналасудың жақсаруы,
Азырақ шаршау,
Өз қажеттіліктерін (тамақтану, киіну, тазалану және т.б.) өздігінен қамтамасыз ете алу,
Бұлшықет пен буын мәселелерінің алдын алу,
Төсек жарасының аз пайда болуы,
Жиырылулардан туындайтын мәселелердің азаюы,
Жайлылықтың артуы арқылы ауырсынудың азаюы және ұйқының жақсаруы,
Косметикалық өзгерістер арқылы дене бейнесінің түзелуі,
Физикалық терапияның әсерін арттыру.
18.05.2015 жылы жаңартылған.
