Гормондардың жүйке қозуымен бөлінуін қамтамасыз ететін нейроэндокриндік жасушалардың ісікке айналуы нәтижесінде нейроэндокриндік ісік дамиды. Галлий 68 Dota-PET нейроэндокриндік ісіктерде диагностикада, хирургиялық емдеу жасалғанға дейін ісіктің стадиясын анықтауда, емдеуді жоспарлауда, емдеуден алынған жауапты анықтауда, емдеуден кейінгі қайта стадиялауда қолданылады. Нейроэндокриндік ісіктер соматостатин рецепторына бай ісік түрлері болып табылады. Нейроэндокриндік ісіктер үшін Галлий 68 Dota-PET-тің диагностика мен емдеуды бағыттау мақсатында қолданылуын соматостатин рецепторларының гормонды байланыстыра алуы қамтамасыз етеді, өйткені «Ga 68» соматостатин рецепторы-2 үшін жоғары бейімділік көрсетеді. Әдетте соматостатин рецепторы оң болатын нейроэндокриндік ісіктердің локализациясы үшін PET (позиция эмиссиялық томография) арқылы қолданылатын Галлий 68 dota радиофармацевтикалық препарат болып табылады. Радиофармацевтикалық препараттар кейбір аурулардың диагностикасы, емі және кейбір ағзалардың қызметін түсіну мақсатында қолданылатын радиоактивті агенттер болып табылады. Компьютерлік томография (КТ) да нейроэндокриндік ісіктер үшін бейнелеу әдістерінің бірі болып табылады, бірақ КТ бейнелеуі бір сантиметрден кіші ұсақ лимфа түйіндерін өткізіп алуы мүмкін, ал ісік метастаз берген жағдайда бұл метастазға сезімталдығы төмен. Галлий 68 Dota PET нейроэндокриндік ісіктердің көпшілігі үшін жоғары сезімталдыққа ие.
Dota-PET дегеніміз не?
Dota-PET – енгізілген радиоактивті изотоптарды пайдалана отырып, онкологиялық, психиатриялық және неврологиялық аурулардың диагностикасы мен бақылауында пайда келтіретін ядролық медицинадағы бейнелеу әдісі. Пайдаланылатын радиоактивті изотоп байланысқан аймақтан шығаратын позитрондар (позитивті электрондар) арқылы кескін қалыптастырылады. Науқас Dota-PET тексерісі үшін тамырға радиоактивті агент енгізілгеннен кейін арнайы құрылғыға орналастырылады, ал бұл құрылғы позитрондарды анықтап, компьютерде үш өлшемді кескіндер жасайды. Ағзадағы химиялық белсенділікті тікелей өлшей алатындықтан, неврологиялық және онкологиялық аурулардың шығу тегі анағұрлым айқын түсініледі. Бұл әдіс нейроэндокриндік ісіктер, қалқанша безінің қатерлі ісіктері, параганглиома, феохромоцитома, ганглионеврома сияқты әртүрлі аурулардың ерте анықталуы мен диагностикасында қолданылады. Науқастар үшін қауіпсіз скрининг процесін қамтамасыз етеді және емдеу процестерін басқаруда маңызы зор. Dota-PET нейроэндокриндік ісіктерді бай соматостатин рецепторларына жоғары аффинитет көрсететін галлий 68 изотопы арқылы бейнелеуді қамтамасыз етеді. Жоғары энергиялы позитрондардың таралуы арқылы мақсатты тінде жоғары контрастты кескіндер береді. PET (позитрондық эмиссиялық томография) радиоактивті агенттерді пайдалану арқылы жасалатын томография болып табылады. Галлий 68 – нейроэндокриндік ісіктерде PET үшін қолданылатын радиоактивті агент. Бұл ісіктерде ісіктік белсенділікті де өлшейтіндіктен, бақылауда маңызды орын алады. Галлий 68-дің жартылай ыдырау периоды қысқа болғандықтан, науқастың радиацияға ұшырауының қысқаруы да бұл диагностикалық әдістің артықшылықтарының бірі болып табылады. Берген егжей-тегжейлі кескіндері арқылы аурудың барысын жақсырақ түсінуге, емдеуді соған сәйкес реттеуге және аурудың қалай дамитыны туралы болжам жасауға мүмкіндік береді.
Dota-PET қандай аурулар кезінде таңдалады?
Dota-PET бейнелеуі медицинаның әртүрлі салаларында қолданылатын диагностикалық және емдеуді бақылау құралы болып табылады. Бұл әдіс қолданылатын негізгі қатерлі ісік түрлері төмендегідей тізімделуі мүмкін:
Әртүрлі ағзалардың нейроэндокриндік ісіктері
Нейробластома
Ганглионеврома
Простата қатерлі ісігі
Феохромоцитома
Неврологиялық аурулардың бағалануы
Қалқанша безі ісіктері
Бұл ісіктердің ортақ ерекшелігі – әдетте соматостатин рецепторларының болуы. Онкологиялық себептерден бөлек, Альцгеймер сияқты психиатриялық аурулардың диагностикасында және ерте сатыларын бақылауда да қолданылады. Бұл аурулар кезінде бұл бейнелеу әдісі қандай мақсатпен қолданылатыны төмендегі тармақтармен түсіндірілуі мүмкін:
нейроэндокриндік ісіктің локализациясын анықтау,
ісіктің немесе неврологиялық аурудың стадиясын көру,
ісіктің метаболикалық белсенділік деңгейін көрсету,
локализация, метаболикалық белсенділік және стадиялау туралы берген ақпаратына сәйкес емдеуді жоспарлау,
ісікте метастаз немесе рецидив пайда болған жағдайда оны анықтау,
емдеу басталғаннан кейін емдеу барысын және науқастың емге жауабын бағалау.
Осы тармақтар негізінде Dota-PET түсірілімі онкология, неврология және психиатрия ғылым салалары үшін өте пайдалы болып табылады, ал оның пайдалы болуы мүмкін басқа аурулары әлі зерттелуде.
Dota-PET түсірілімінде қандай зат қолданылады?
Dota-PET түсірілімінде соматостатин гормонының синтетикалық түрі болып табылатын Галлий-68 радиоактивті агенті қолданылады. Соматостатин гормонының синтетикалық түрі болуының маңыздылығы – нейроэндокриндік ісіктерде, әсіресе соматостатин-2 рецепторының өте көп болуында. Галлий-68 осы рецепторларға байланысып, PET бейнелеуінде ісікті көрсетеді. Ағзаға енгізілген бұл заттың жартылай ыдырау периоды қысқа болғандықтан, ол ағзадан тез шығады. Бұл жағдай ағзаның радиоактивті затқа ұшырауын азайтумен қатар, ықтимал жанама әсерлер үшін де артықшылық береді. Дәрі қолданылғаннан шамамен 6 сағаттан кейін ағзадағы радиация табиғи деңгейге оралады. Бұл әдіс балаларда және ересектерде қолданылуы мүмкін. Емізу кезеңіндегі науқастарда инъекциядан кейін 24 сағат бойы емізуді тоқтатып, осы уақытта пайда болған ана сүтін сораппен сауып тастау ұсынылады. Жүкті әйелдерде немесе жүктілікке күдік бар науқастарда радиоактивті зат болғандықтан, нәрестеге ықтимал әсерден сақтану үшін бұл тексеріс жасалмайды. Өлшемі кіші, компьютерлік томографияның өткізіп алуы мүмкін зақымдануларды немесе ісік метастаздарын Галлий-68-дің осы зақымдануларда орналасқан рецепторларға байланысуы арқылы көруге болады. Галлий-68 арқылы жасалған Dota-PET түсірілімдерінің нейроэндокриндік ісіктер үшін өте сезімтал болуы бұл бейнелеу әдісін таңдауға итермелейді. Диагностикалық мақсатта қолданылғандықтан, күшті жанама әсерлер күтілмейді және науқастың түсірілім алдында немесе кейін ауруханада жатуы қажет емес.
Dota-PET түсірілімі алдындағы дайындық процесі қандай?
Dota-PET бейнелеуі алдында ядролық медицина маманы науқасқа қажетті ақпаратты береді. Науқасқа бұрын радиологиялық бейнелеу жасалған болса, осы бейнелеудің қорытынды есептері, науқастың ауруына қатысты патология нәтижелері, қолданылған емнің толық мәліметтері және қазіргі зертханалық тест нәтижелері сұралады. Осымен қатар науқастың радиоактивті затқа аллергиясы бар-жоғы сұралады. Бұл процедура үшін науқастың тамақтануында кез келген әдетін өзгертудің қажеті жоқ. Науқасқа Ga-68 тамырға енгізілгеннен кейін ағзаға таралып, рецепторларды табуы және оларға байланысуы үшін шамамен 1 сағат науқас тыныш ортада күтеді. Күту уақыты аяқталғаннан кейін науқас түсірілім үшін PET сканерге жатқызылады. Түсірілім уақыты шамамен 15-30 минут, бірақ кейбір науқастарда ауруға байланысты қосымша түсірілімдер қажет болуы мүмкін. Бейнелеу аяқталғаннан кейін науқас қалыпты өміріне оралуы мүмкін.
Dota-PET түсірілімінен кейін нелерге назар аудару керек?
Түсірілімнен кейін науқас ешқандай өзгеріс жасамай күнделікті өміріне жалғастыра алады. Галлий 68 бүйрек арқылы шығарылатындықтан, науқастың мол су мен сұйықтық ішуі ағзадан шығаруға көмектеседі. Науқас тек радиоактивті зат алғандықтан ғана емес, PET түсірілімінде радиацияға ұшыраған болғандықтан да кішкентай балалар мен жүкті әйелдерден 24 сағат бойы алыс болуы сұралады. Тамақтану немесе жаттығу тұрғысынан бейнелеуден кейін ешқандай шектеу жоқ. Науқас емізу кезеңіндегі науқас болса, галлий инъекциясынан кейін 24 сағат бойы емізуді тоқтатуы керек. Осы уақытта пайда болған сүтте де бұл радиоактивті зат болуы мүмкін және нәресте үшін пайдалы емес болғандықтан, сораппен сауып тастау сұралады.
Dota-PET туралы жиі қойылатын сұрақтар
Ga-68 Dota-PET радиоактивті заттарды пайдалану арқылы жасалатын ядролық медицинадағы бейнелеу әдісі болып табылады. Бұл әдіс әдетте нейроэндокриндік ісіктерде қолданылады және кеңірек гантри, төмен сәулелену және жоғары ажыратымдылық сияқты артықшылықтарға ие. Галлий 68 – PET бейнелеу әдісінде қолданылатын радиоактивті агент. Галлий 68 белгіленген соматостатин, FAPI немесе psma сияқты қосылыстар қатерлі ісік түрлерін диагностикалауда қолданылады. Ga 68 PET немесе Ga 68 psma PET түсірілімін жасай алатын, ядролық медицина бөлімі бар ауруханаларда Dota-PET түсірілімі жасалуы мүмкін. Қатерлі ісік науқасының бақылауы жүріп жатқан ауруханада ядролық медицина бөлімі немесе Dota-PET түсірілімі үшін қажетті жабдық болмаса, мұндай жабдығы бар ауруханаға жолдау ұсынылады. PET бейнелеу нәтижесінде ісіктің, бар болса метастазының локализациясы және осы ісіктің малигнизация (қатерлілік) тұрғысынан белсенді ме, жоқ па, соны ядролық медицина қорытындысында көрсетіледі. PET (позитрондық эмиссиялық томография) әдетте онкологиялық, неврологиялық және психиатриялық аурулар үшін өте тиімді бейнелеу әдісі болып табылады. Галлий 68 қолданылатын Dota-PET әдісі нейроэндокриндік ісігі немесе простата қатерлі ісігі бар науқастың емін бақылауда, стадиялауда, метастаз немесе зақымдану пайда болған жағдайда оларды анықтауда, емнен кейін рецидив дамыған болса, оны анықтауда және емге берілген жауапты көруде қолданылады. Ауруханаңыздың бұл бейнелеу әдісін қолдануындағы жүктемеге байланысты нәтижелердің берілу уақыты өзгеруі мүмкін, бірақ әдетте бір күн ішінде нәтижелер қорытынды түрінде белгілі болады. PET бейнелеу әдісі ісіктің немесе зақымданудың локализациясын және метаболикалық белсенділігін 3 өлшемді кескіндерде түсіретін әдіс болып табылады. Нейроэндокриндік ісік диагнозыңыз бар болса, осы диагноз барысында метастаз, рецидив немесе емдеуді жоспарлау сияқты емдеу процесіне өте көмектесетін деректерді алу үшін онкология маманына жүгініп, Галлий Dota-PET тексерісі үшін ядролық медицина бөлімінен қабылдауға жазылуыңызға болады.
