Emg (Электромиография) – нерв бұлшықетті қоздырған кезде бұлшықеттің беретін жауабын және нерв жасушаларының белсенділігін (электрлік белсенділік) өлшеуге қолданылатын сынақ. Бұл диагностикалық сынақ арқылы нерв және бұлшықет аурулары анықталады. Электромиография: беттік EMG және инелік EMG болып екіге бөлінеді. Нерв өткізгіштігін зерттеу деп те аталатын беттік EMG-де сигналдардың екі немесе одан да көп нүкте арасындағы қозғалысының жылдамдығын және күшін өлшеу үшін терінің бетіне, бұлшықеттерге электрлік қоздырғыш беретін бөлшектер жабыстырылады. Бұлшықеттерге нерв импульстері жіберіліп, бұлшықеттің қоздырғышқа берген жауабы тіркеледі. Электродтар деп аталатын инелерді бұлшықеттің ішіне тікелей енгізу арқылы жасалатын инелік EMG кезеңінде бұлшықеттегі электрлік белсенділік өлшенеді. Алынған сигналдар осциллографта (электр толқын сигналын графикалық түрде көрсететін экран) көрсетіледі. Электромиография рәсімінің нәтижесінде алынған деректер невролог дәрігер тарапынан талданып, бұлшықет және нерв бұзылыстары анықталады.
ЭМГ дегеніміз не?
EMG – нерв жасушасының бұлшықетті қоздыруына бұлшықеттің беретін жауабын және электрлік потенциалды өлшеуге арналған медициналық сынақ әдісі. Бұлшықеттеріңізде сезімсіздік, тыжырлау, құрысу және ауыру сияқты кетпейтін шағымдарыңыз болса, EMG тапсыруыңыз қажет болуы мүмкін. Электромиография арқылы нервтік-бұлшықеттік аурулар (нерв және бұлшықет аурулары) анықталуы мүмкін. Сондай-ақ, артық жаттығу салдарынан бұлшықеттеріңізде туындайтын қызмет төмендеуін немесе бұлшықет шаршауын анықтау үшін де бұл диагностикалық әдіс қолданылуы мүмкін. Бұлшықеттеріңізге қатысты шағымдарыңыз болса, кешіктірмей дәрігерге көрініп, ЭМГ тапсыруыңыз нерв және бұлшықет ауруларын ерте анықтау үшін үлкен маңызға ие.
Екі кезеңнен тұратын EMG рәсімінің бірінші кезеңі – беттік EMG. Бұл кезеңде нервтің қоздыруды өткізіп-өткізбейтіні, өткізсе, оның жылдамдығы және бұлшықеттің осы қоздыруға берген жауабының күші өлшенеді. Терініңізге беттік электродтар орналастырылып, бұлшықетке нерв импульсі беріледі. Бұлшықеттің қоздыруға берген жауабы дәрігеріңіз тарапынан бағаланып, бұзылыстар анықталады. Одан кейін демалыс және жиырылу кезінде бұлшықеттің тікелей электрлік белсенділігін өлшейтін инелік EMG кезеңіне көшеді. Инелік EMG рәсімі кезінде электрод деп аталатын өте кішкентай инелер бұлшықеттің ішіне енгізіледі. Инені енгізу кезінде аз мөлшерде жайсыздық сезінуіңіз мүмкін. Электродтар алғаш орналастырылған кезде, демалыс кезінде электромиографияда сигнал болмауы керек. Себебі қалыпты жағдайда бұлшықет демалыс күйінде электрлік сигнал шығармайды. Одан кейін аяғыңызды бүгу немесе көтеру арқылы бұлшықеттеріңізді жиыруыңыз сұралады. Бұлшықеттің жиырылу күші артқан сайын монитордағы толқындардың көбеюі байқалады. Дәрігеріңіз осылайша экрандағы толқындардың өлшемі мен пішінін бағалап, бұлшықеттің қоздыруға берген жауабын өлшейді. EMG әдетте ауырсынусыз, тұрып орындалатын рәсім. Сондықтан рәсім кезінде қандай да бір ауыру сезінсеңіз, бұл жағдайды дәрігеріңізге хабарлауыңыз маңызды.
ЭМГ қалай жасалады?
Алдымен рәсімге кедергі келтіруі мүмкін зергерлік бұйымдарды, көзілдірікті немесе басқа металл заттарды шешу сұралады. Рәсім жатып немесе отырып орындалуы мүмкін. Содан кейін зерттелетін бұлшықетті ЭМГ жүргізетін маман дәрігер анықтайды. Бірінші кезеңде терінің бетіне арнайы бөлшектер жабыстырылады. Беттік ЭМГ деп аталатын бұл рәсімде мақсат – екі немесе одан да көп нүкте арасында қозғалатын сигналдардың жылдамдығы мен күшін өлшеу. Осылайша нервтің өткізгіштігі өлшенеді. Содан кейін зерттелетін аймақтағы бұлшықетті алдымен жеңіл, кейін күшті жиыруыңыз сұралады. Осылайша жұмыс істеп тұрған бұлшықеттің белсенділігі өлшенеді де, деректер осциллограф деп аталатын экранда көрсетіледі. Одан кейін бұлшықеттің ішіне электрод деп аталатын жұқа, стерильді инені енгізеді. Бұл инелер белгілі шприцтерден өзгешеленеді, олар электромиография үшін арнайы жасалған жұқа инелер. Инелік EMG деп аталатын бұл әдіспен бұлшықетке енгізілген ине бұлшықеттегі электрлік белсенділікті тіркейді. Неврологыңыз осы деректерді талдап, нерв және бұлшықет ауруының диагнозын қоюы мүмкін.
ЭМГ қандай аурулардың диагностикасында қолданылады?
Электромиография (EMG) бұлшықеттердегі мәселелерді анықтауға арналған өте маңызды диагностикалық әдіс. Неврологтар электромиография нәтижелерін зерттеу арқылы көптеген нерв және бұлшықет ауруларының диагнозын қоя алады. Осы аурулардың кейбіреулері төменде көрсетілген:
Миодистрофия (бұлшықет массасының жоғалуы)
Мойын грыжасы
Бел дискісінің грыжасы (бел грыжасы)
Жатыр мойын спондилезі (мойынның әктенуі)
Ламберт-Итон синдромы (аяқтарда шоғырланған проксимальді бұлшықет әлсіздігі)
Гийен-Барре синдромы (нерв жүйесіне иммундық жүйенің шабуылдауы салдарынан пайда болатын бұлшықет әлсіздігі)
Полимиозит (қабынған бұлшықет ревматизмі)
Сиатикалық нерв дисфункциясы (төменгі омыртқадан жамбасқа және аяққа қарай созылатын сиатикалық нервтің қысылуы)
Радикулопатия (нерв қысылуы)
Балалар сал ауруы
Перифериялық нейропатия (перифериялық нервтің зақымдалуынан туындайтын нерв ауыруы)
Миастения гравис (иммундық жүйенің бұзылуынан туындайтын бұлшықет әлсіздігі)
Карпаль туннель синдромы (қолда және шынтақ алдында нерв қысылуына байланысты тыжырлау, сезімсіздік және ауыру)
Амиотрофиялық латеральді склероз немесе басқаша ALS (ми және жұлындағы зақымға байланысты бұлшықет әлсіздігі)
Бір нервтің зақымдалуына байланысты фокальді нейропатиялар
Нервтерде қызмет бұзылысын туғызатын аурулар (қант диабеті, бүйрек ауруы)
Нерв жарақаттары (пышақтану, атыс қаруынан алынған жарақаттар және т.б.)
Бет сал ауруы
Электромиография арқылы мұндай аурулардың ерте анықталуы қамтамасыз етілуі мүмкін. Барлық денсаулық мәселелеріндегідей, ерте анықтау үлкен маңызға ие. Бұл диагностикалық әдіспен нерв және бұлшықет ауруларын анықтау жүргізіледі, емдеуді жоспарлау және емдеу процесін ерте бастау өмір сапасының артуына көмектеседі.
ЭМГ сынақ нәтижелері нені білдіреді?
Электромиография (EMG) нәтижелері бұлшықет және нерв қызметінің бұзылыстарын және нервтен бұлшықетке өткізудегі мәселелерді анықтауға көмектесе алады. Невролог тексеру нәтижесін бағалап, есеп дайындайды. Дәрігеріңіз EMG арқылы көрсетілген деректерді зерттейді. Осы деректердің негізінде сізге бұлшықет ауруының диагнозын қоюы мүмкін. Нәтижелерді бағалау үшін дәрігеріңізбен кеңесуіңіз керек.
Мұндай медициналық сынақтарда алынған деректер күрделі болуы мүмкін және кәсіби бағалауды қажет етуі мүмкін. Дәрігеріңізбен байланысу арқылы денсаулық жағдайыңыз, анықталған бұлшықет ауруыңыз және емдеу жоспары туралы толығырақ ақпарат ала аласыз. Сондықтан сынақ нәтижелері туралы сұрағыңыз немесе алаңдаушылығыңыз болса, дәрігеріңізбен ашық сөйлесуіңіз маңызды.
Ересектер мен балаларда ЭМГ қалай?
Электромиография (EMG) сенімділігіне байланысты барлық жас топтарында кеңінен қолданылатын диагностикалық әдіс. EMG рәсімі ересектерде және балаларда жалпы алғанда бірдей принциптерге негізделгенімен, техникалық тұрғыдан айырмашылықтар көрсетеді. Балалардағы диагноз қою аралығы өте кең. Диагностикалық айырмашылықтарға байланысты балалар жас топтарында ересектерге қарағанда көбірек ескерілуі қажет. Балаларда EMG жасау кейде ересектерге қарағанда қиынырақ болуы мүмкін, себебі балалар сынақты түсінуде қиналуы немесе өте белсенді болуы мүмкін. Балалардың ЭМГ сынағы кезінде жайлы сезінуі және қауіпсіз екендіктерін білуі маңызды. Балалармен байланыс орнату және оларға қауіпсіздік сезімін беру үшін қосымша күш жұмсау қажет болуы мүмкін. Нәрестелер мен балалардағы нервтер ересектердегі нервтермен салыстырғанда анатомиялық және физиологиялық тұрғыдан айырмашылықтарға ие. Дұрыс диагноз қою үшін білікті электромиография техникалары қажет.Балалардың тері құрылымы мен бұлшықеттерінің тереңдігі ересектерден өзгеше болғандықтан, электродтарды таңдауға мұқият қарау керек. Балалар бұлшықеттерін ерікті түрде қозғалтқандықтан, жоғары жылдамдықпен нерв қоздыруы қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар, балалардың аяқ-қолдарының ересектерге қарағанда кішірек екенін ескерсек, ересектердің өлшемдерін қолдану дұрыс болмайды. Сынақ нәтижелері балалардың өсу және даму процесіне сай бағаланады, ал емдеу жоспары соған сай құрылады.
ЭМГ туралы жиі қойылатын сұрақтар:
ЭМГ-ға дейін сізге орындау қажет болатындар мыналар:
Қолданып жүрген дәрі-дәрмектеріңізді және жүрек ырғағытуғышы (кардиостимулятор) сияқты медициналық құрылғылар болса, мұны дәрігеріңізге хабарлауыңыз керек.
Теріңізге лосьон немесе крем сүртпеуіңіз керек, себебі бұл заттар электродтардың теріге дұрыс жанасуына кедергі келтіруі мүмкін.
Соңғы кезде пайда болған инфекция болса немесе кез келген денсаулық мәселесін бастан өткердіңіз болса, рәсімге дейін мұны дәрігеріңізге хабарлауыңыз керек.
Сынақтан бұрын темекі шегуден аulak болуыңыз керек.
Сынақ жүргізілетін аймаққа қол жеткізуді жеңілдететін, ыңғайлы және оңай киіп-шешуге болатын киімдерді таңдауыңыз керек.
Электромиография (EMG) рәсімі жалпы алғанда жарты сағаттан 1 сағатқа дейінгі уақытта аяқталады. Алайда зерттелетін аймақтардың әртүрлі болуы, аймақтағы бұлшықет пен нерв санының және науқастың жалпы денсаулық жағдайының өзгеруі сияқты факторларға байланысты рәсім ұзақтығы да өзгеруі мүмкін. Дәрігеріңіз қосымша зерттеулер жүргізгісі келсе, рәсім уақыты ұзарады. EMG нәтижесі ұзақ уақытта шықпайды, шамамен жарты сағат ішінде есеп түрінде дәрігеріңізге жетеді. Дәрігеріңіздің есепті толық талдап, дұрыс емдеу жоспарын құруы үшін бірнеше күн қажет болуы мүмкін. Бірнеше күн ішінде білікті дәрігерлер симптомдарыңызды, денсаулық жағдайыңызды және медициналық тарихыңызды ескеріп, нәтижелерді бағалайды және диагноз қояды. Содан кейін сізге лайықты емдеу жоспарларын жасайды. Бұлшықет қызметін атқаруды қамтамасыз ететін электрлік сигналдарды оқуға арналған диагностикалық әдіс. EMG бұлшықеттердің қоздыруға берген жауабын және электрлік белсенділікті өлшейді. Алынған деректерді график немесе фильм түрінде тіркейді. Бұл фильм бұлшықеттердегі электрлік сигналдардың белсенділігін көрсетеді. EMG фильмі бұлшықет және нерв жүйесіне қатысты аурулардың диагностикасы мен бағалауында маңызды рөл атқарады. Дәрігерлер бұлшықет және нерв ауруларын анықтау және емдеу жоспарларын белгілеу үшін осы деректерді пайдалана алады.
