Операция сөзі соңғы жылдары енгізіле бастаған жабық әдістердің арқасында біртіндеп қорқынышты ұғымнан арылып келеді. Әсіресе өт қабы, аппендицит, грыжа сияқты операцияларда күнделікті өмірге оралу уақытын қысқартатын және минималды жарамен жасалатын бұл операциялардың нәтижелері ашық операциялардан жақсы; қаупі ашық операциялардан төмен…
Өт қабындағы тастар қалай пайда болады?
Өт бауырда өндіріледі, өт қабында сақталып, концентрленіп, ортақ өт жолы арқылы он екі елі ішекке ағады. Майлы тағамдарды сіңіру үшін мұнда тағамдармен араласады. Өт қабындағы өттің химиялық құрамындағы теңгерімсіздіктердің салдарынан өт тастары пайда болады. Әйел адам болу, 40 жастан асу, артық салмақ, отбасында осы аурулардың болуы, жоғары холестерин деңгейі, тұқым қуалайтын сфероцитоз сияқты қан аурулары болу сияқты кейбір қауіп факторлары да бар. Тағамдардың тас пайда болуына тікелей үлесі жоқ. Өт тастарының %80-і холестерин тастары. Дегенмен, майлы тамақтануды болдырмау қажет. Әсіресе майлы, жұмыртқалы және қуырылған тағамнан кейін асқорыту бұзылысы, іштің ісінуі, жүрек айну, оң жақ іштің жоғарғы бөлігінде және арқада, әсіресе иық жауырындары арасына таралатын ауырсыну сияқты шағымдарға әкелуі мүмкін.
Дәрімен ем мүмкін бе? Әлде жалғыз жол операция ма?
Шағым туғызатын өт қабы тастарын емдеудің жолы хирургиялық. Егер операция жасалмаса, тастар өт қабынан шығып, негізгі өт жолында бітелуге, демек сарғаюға әкелуі мүмкін. Кейде жедел панкреатит деп аталатын ұйқы безінің қабынуын тудыруы мүмкін. Біршама үлкенірек тастар өт қабының шығысын бітеп, өт қабының ісінуіне және қабынуына себеп болады, бұл шұғыл операцияны қажет етуі мүмкін. Өт тастары — өт қабының ауруы. Тек тастар алынса да, біраз уақыттан кейін сол тастар қайта пайда болады. Сонымен қатар өт қабынсыз да қалыпты өмірімізді жалғастыра аламыз. Сондықтан тек өт қабындағы тастарды алу сияқты ем жоқ. Өт қабы мен тастар бірге алынады. Бүгінгі күні өт қабы тастарында ең қолайлы операция түрі — лапароскопиялық әдіс. Лапароскопиялық өт қабы операцияларында әдетте іш қабырғасына 0,5-1 cm диаметрлі 3-4 тесік ашылатын. Алайда әлемде алғаш рет 2007 жылы қолданылған және SILS (“single incision laparoscopic surgery”, “бір кесік арқылы лапароскопиялық хирургия”) деп аталатын әдісте кіндіктен шамамен 1,5-2 cm-лік бір кесік арқылы операция жасалады. Бұл бір тесіктен іш қуысына ұштары иілетін арнайы аспаптар жіберіледі. Сонымен қатар, қолдануды жеңілдету үшін кейде өт қабы тігіс көмегімен іш қабырғасына ілінуі мүмкін. Осылайша, қалыпты анатомиялық ерекшеліктері бар және асқынбаған өт қабы патологияларында бұл әдісті оңай қолдануға болады. Соңғы кезеңде кейбір аурулар үшін роботтық лапароскопиялық операциялар да қолданысқа енді.
Бұл әдіс сенімді ме?
Технологияның дамуы және хирургтардың тәжірибесінің артуымен бірге лапароскопиялық операциялар көптеген операцияларда алтын стандартқа айналу жолында. Әдістің сенімділігі мен қолданылуының арқасында операциядан кейін аз ауырсыну және күнделікті өмірге ерте оралу сияқты артықшылықтары да бар. Бір кесіктен жасалатын лапароскопиялық хирургия жаңадан басталған әдіс. Соған қарамастан холецистэктомия, адреналэктомия, лапароскопиялық толық экстраперитонеалды шап грыжасын жөндеу, оң гемиколэктомия, сол гемиколэктомия, тік ішек операциялары, sleeve гастрэктомия, гастроэйюностомия сияқты ас қорыту жүйесі операциялары және нефрэктомия сияқты көптеген операция бір инцизиядан жасалып, дүниежүзілік әдебиетте хабарланған
Ашық және жабық операциялардың арасындағы айырмашылықтар қандай?
Іш қуысында жасалатын әрекеттер екі әдісте де негізінде бірдей. Өт қабы байланыстарынан бөлініп алынады. Айырмашылық іш қабырғасындағы әрекетте. Ашық операцияларда іш қабырғасында салыстырмалы түрде үлкен кесік жасалады. Операциядан кейін ауруханада көбірек болу қажет. Жазылу мерзімі ұзағырақ. Күнделікті өмірге оралу ұзағырақ уақытта болады және үлкен кесік ізі қалады. Лапароскопиялық әдістерде іш қабырғасындағы 0.5-1 cm ұзындықтағы
3-4 тесік арқылы операция жасалады. SILS әдісінде кіндіктің ішінен жасалатын шамамен 1,5-2 cm-лік бір кесік арқылы операция жүзеге асырылады. Демек, лапароскопиялық әдіс эстетикалық тұрғыдан ашық операциялардан артық. Ауруханада аз қалады. Күнделікті өмірге ерте оралу мүмкін. Операциядан кейінгі ауырсыну аз.
18.12.2014 жылы жаңартылған.
