Үро-Онкология (Урологиялық Ісіктерді Анықтау Және Емдеу)

Урология бөлімімізде үроонкологиялық бағытта әлемдік стандарттарға сай қызмет көрсетіледі. Простата ісігінде жүйке-сақтаушы радикалды простатэктомия және қуық ісігінде радикалды цистэктомия операциялары үнемі жүргізіледі. Сонымен қатар бүйрек ісіктерін, аталық без ісіктерін және бүйрекүсті безі массаларын хирургиялық емдеу және бақылау жүргізіледі. Кейбір урологиялық қатерлі ісік жағдайларында медициналық онкология және радиотерапия бөлімдерімен үйлестіре отырып, науқастарға емдеу нұсқалары ұсынылады. Hisar Hospital Intercontinental Урология бөлімінде простата ауруларын қатерсіз ұлғаю (BPH) үшін ота әдісі ретінде TUR-P, Плазмакинетикалық TUR және Greenlight 180 W жүйелері қолданылады.

Простата ісігі үшін ашық және лапароскопиялық простатэктомия операциясы жасалады.

Простата дегеніміз не?

Ер адамның жыныс жүйесінің бір бөлігі болып табылатын простата — қуық (мочевый пузырь) астында, тік ішектің алдында орналасқан, жаңғақ мөлшеріндей және несеп жолын айнала қоршайтын без. Салмағы шамамен 15-20 грамм. Оның міндеті — ұрық сұйығын (сперма) сұйылту және ондағы сперматозоидтардың қозғалысын қамтамасыз ету, әйел жұмыртқасымен қосылып ұрықтануын қамтамасыз ету.

Простата аурулары қандай?

Простатаның 3 түрлі ауруы бар:

• Простатаның қабынуы: Бұл көбінесе жас ер адамдарда кездеседі. Жедел және созылмалы бактериялық простатит простата безіне инфекцияланған несептің простата өзекшелері бойымен таралуынан туындайды. Бактериялық простатит жұқпалы емес және жыныстық жолмен берілетін ауру ретінде қарастырылмауы керек.

• Қатерсіз простата ұлғаюы (BPH — Бенигн простата гиперплазиясы)

• Простата ісігі.

Простатаның кез келген ұлғаюы қатерсіз бе?

Простатаның кез келген ұлғаюы тек қатерсіз ұлғаюды білдірмейді, кейде простата ісігі түрінде де білінуі мүмкін.

Қатерсіз простата ұлғаюы (BPH) дегеніміз не, қауіп факторлары қандай?

Қартайған ер адамда пайда болатын простата безінің қатерсіз түрде ұлғаюы. Оны простатизм деп те атауға болады. Жасқа байланысты қартаю, гипертензия және отбасында BPH анамнезінің болуы BPH үшін қауіп факторлары болып саналады.

Қатерсіз простата ұлғаюы простата ісігіне себеп бола ма?

BPH ісік емес және ісікке себеп болмайды. Алайда екі ауру бірге кездесуі мүмкін. Простата ісігінің ерте сатыларында әдетте шағым болмайтындықтан, жылына бір рет физикалық тексеруден өту және қанда PSA тестін тапсыру ұсынылады.

Простата ұлғаюы қай жас тобында жиі кездеседі?

Соңғы жылдары орташа жастың артуымен бірге жиілігінде елеулі өсім анықталды. BPH өте жиі кездеседі. 51-60 жас аралығындағы ер адамдарда — 50%; 80 жастан асқан ер адамдарда — 90% жағдайда кездеседі.

Простата ұлғаюының ала келетін шағымдары қандай?

• Жиі зәр шығару,

• Шұғыл зәр шығару қажеттілігі,

• Шұғыл зәр шығару қажеттілігінен бірден кейін зәрді ұстай алмау,

• Түнде зәр шығару,

• Үзіліспен зәр шығару,

• Зәр шығарғанда қиналу,

• Зәр ағысының азаюы,

• Зәр шығаруда қиыншылық,

• Зәр шығарғанда күю сезімі,

• Зәр шығарғаннан кейін тамшылау,

• Зәр шығарғаннан кейін толық босата алмау сезімі.

Тексеру және бақылау қалай жүргізілуі керек?

Саусақпен ректальді тексеру және қандағы PSA деп аталатын заттың деңгейін өлшеу — ең маңызды диагностикалық құралдар. Әдетте 50 жастан асқан сау ер адамдарға PSA және саусақпен ректальді тексеру арқылы жылына бір рет бақылаудан өту ұсынылады. Алайда отбасында простата ісігі бар адамдарға бұл бақылауды 40 жастан бастау ұсынылады. Саусақпен ректальді тексеру тек белгілі бір өлшемге жеткен массаны анықтай алады. Сондықтан PSA деңгейін өлшеу ерте диагностика үшін өте маңызды.

Простата ұлғаюында қандай зерттеулер жүргізілуі керек?

• Толық зәр талдауы

• PSA

• Несеп жүйесінің ультрадыбыстық зерттеуі арқылы қуықта қалған зәр мөлшерін зерттеу

• Урофлоуметрия зерттеулері жүргізілуі тиіс.

PSA дегеніміз не?

PSA (Простата спецификалық антиген) — тек простатада өндірілетін зат, оны қаннан тексереді. Қалыпты мәні — 4 нг/мл-ден төмен; бірақ PSA ауқымы жасқа байланысты әртүрлі болады. Алайда простатамен байланысты мәселе туындағанда, оның қанға көбірек мөлшерде түсуі мүмкін, сондықтан қандағы PSA деңгейінің көтерілуі назар аудартады. PSA жоғарылауының жалғыз себебі простата ісігі емес. Қатерсіз простата ұлғаюы және простата қабынулары да PSA-ны көтереді. PSA 4-10 нг/мл аралығында болғандардың шамамен 30%-ында простата ісігі анықталса, 10 нг/мл-ден жоғары болғанда бұл көрсеткіш 50%-дан асады.

Емдеу нұсқалары қандай?

• Бақылау: Шағымдары айқын емес, PSA мәні қалыпты және простата тексерісінде күдікті жағдайы жоқ науқастар жылдық бақылау хаттамасына енгізілуі мүмкін.

• Медициналық емдеу: Простата мен қуық мойнының айналасындағы тегіс бұлшықеттерді босаңсытып, зәр ағысын жеңілдететін дәрілер тобы бар. 4 аптalық емдеу арқылы науқастардың 60%-ында зәр ағысының жылдамдығы артып, шағымдар азаяды.

• Хирургиялық емдеу: Простата ұлғаюына байланысты асқынулары бар, дәрілік емге қарамастан шағымдары азаймаған немесе тиімдірек емдеу әдісін таңдайтын науқастарға хирургиялық емдеу жүргізіледі. Хирургиялық әдістер арасындағы таңдау науқастың простата өлшеміне, жалпы жағдайына, басқа ауруының бар-жоғына және сол ауруға қолданатын дәрілеріне және тағы басқа көптеген факторларға бағалау жасалып, шешіледі. Берілген шешімге сәйкес ашық немесе жабық хирургиялық процедуралардың бірі қолданылады. 90% науқаста жабық әдістерді қолдануға болады. Бұл операцияларды спиналды, эпидуралды немесе жалпы анестезиямен жүргізуге болады. 70-90% науқаста шағымдардың азаюына және зәр ағысының жылдамдығының артуына қол жеткізуге болады. Жабық хирургиялық әдістердің ішінде әлемде алтын стандарт ретінде қабылданған — ТУР операциясы. ТУР операциясына балама емдеу әдістеріне лазерлік простата операциялары, простата стенттері, простатаны жылумен кішірейту, хирургиялық кесу арқылы қуық мойнын ашу, плазмокинетикалық әдіспен простатаны алып тастау жатады.

Бүйрек ісіктері

Бүйректе анықталған массалар қатерсіз ісіктер және қатерлі ісіктер деп 2 топқа бөлінеді. Бүйрек ісіктерінің көптеген жіктелуі бар. Бүйректе ең жиі кездесетін масса — қарапайым бүйрек кисталары. Қарапайым кисталар әдетте белгі бермейді, барлық бүйрек массаларының 70%-ын құрайды, бір немесе бірнеше болуы мүмкін. 50 жастан асқан адамдарда 50% жағдайда кездеседі. Бұл кисталар радиологиялық бейнелеу арқылы оңай ажыратылады. Көбінесе кездейсоқ анықталатын бүйрек кисталары адам өміріне ешқашан қауіп төндірмейді. Бүйрек кисталары көп жағдайда тіпті емдеуді қажет етпейді, кисталар өлшемдерін жылдық бақылау жеткілікті болады. Үлкен өлшемге жетіп, ауырсыну туғызса және бүйрек құрылымында бұзылыс туғызса, араласу қажет болады. Бүйрек кисталары радиологиялық тұрғыдан 4 санатқа бөлінеді. Бұл жіктелуде 1 және 2 санаттарда күрделі зерттеулер қажет емес. 3 санатта күрделі зерттеу жүргізілуі керек, хирургиялық жолмен алынып тасталуы тиіс. 4 санаттағы кисталар қатерлі ісік деп аталады және міндетті түрде хирургиялық жолмен алынуы тиіс.

Бүйректің басқа қатерсіз ісіктері:

Ангиомиолипома: Әртүрлі мөлшерде тегіс бұлшықет, май және қабырғасы қалың тамырлардан тұратын қатерсіз бүйрек ісіктері. Бұл ісіктер көбінесе туберозды склерозы бар науқастарда жиі кездеседі. Бұл ісіктердің қатерлі түрге айналуы өте сирек. Бел ауыруы, сипалғанда білінетін масса және зәрмен қан кетуі түрінде белгі беруі мүмкін, 10% науқаста қан кетуге байланысты шок дамуы мүмкін. Жүктілік қан кетуді күшейтуі мүмкін. Жағдайлардың көпшілігінде ультрадыбыс және томография арқылы оңай диагноз қойылады. 4 см-ден кіші массаларды 6 ай және жылдық бақылаумен қадағалау керек. 4 см-ден үлкен массаларды хирургиялық жолмен алып тастау пайдалы. Жедел қан кетумен келген науқастарда бүйректі сақтайтын хирургия әдетте қиын, нефрэктомия жасау қажет болады.

Онкоцитома: Қатерсіз бүйрек ісіктерінің 3-7%-ын құрайды. 50 жастан кейін жиі кездеседі, әйелдермен салыстырғанда ер адамдарда жиірек кездеседі. Әдетте бір жақты болады, бірақ екі жақты және көп санды болуы да мүмкін. Радиологиялық тұрғыдан диагноз қою қиын, бірақ патологиялық тұрғыдан диагноз нақты қойылады. Көбінесе бүйрек қатерлі ісігі диагнозы қойылып, нефрэктомия немесе парциалды нефрэктомия жасалады, патологиядан кейін онкоцитома екені анықталады.

Renal Adenom: Әдетте диаметрі 1-3 мм, сирек 1 см-ден асады. Ер адамдарда жиірек кездеседі, белгі бермейді. Зерттеулерде қатерлі ісіктен ажырату қиын, әдетте парциалды нефрэктомия жасалады.

Бүйрек қатерлі ісігі

Бүйрек қатерлі ісігі бүйрек ішінде орналасқан және зәрді жинайтын ұсақ зәр өзекшелерінің ішкі қабатын жабатын жасушалардан (эпителий) дамиды. Гистологиялық тұрғыдан мөлдір жасушалы карцинома, папиллярлы жасушалы карцинома, жинақтаушы өзекше карциномасы, хромофобты жасушалы қатерлі ісік деп жіктеледі. Бүйректе сонымен қатар бүйрек жамылғысынан (renal pelvis) шығатын және көптеген жағынан қуықта кездесетін қатерлі ісіктерге ұқсас уротелиалды қатерлі ісік кездесуі мүмкін. Балалық шақта кездесетін нефробластома (Вильмс ісігі) бүйрек ісіктерінің 80%-ын құрайды. Ең жиі 2-4 жаста кездеседі. Бүйрек жасушалы қатерлі ісік (renal cell ca) барлық қатерлі бүйрек ісіктерінің 85%-ын, ересектердегі қатерлі ісіктердің шамамен 3%-ын құрайды. Бүгінгі күнге дейін бүйрек қатерлі ісігі бар науқастардың шамамен 30%-ы бірінші диагноз қойылған сәтте таралған күйде болады. Сонымен қатар, локалды қатерлі ісік себебінен нефрэктомия жасалған науқастардың 20-30%-ында кейінгі кезеңде метастатикалық ауру дамиды. Ерте диагноз қойылып, дұрыс емдеу берілсе, бүйрек қатерлі ісігінің толық жазылатыны ұмытылмауы керек. Ерте сатыда диагноз қойылған жағдайда бүйрек қатерлі ісігімен ауыратын науқастардың өмір сүру көрсеткіштері 70%-дан 100%-ға дейін болуы мүмкін. Бүйрек жасушалы қатерлі ісіктердің ең маңызды ерекшелігі — радиотерапияға немесе химиотерапияға төзімді болуы. Олар гормоналды емдеуге де әлсіз жауап береді. Бүйрек жасушалы қатерлі ісіктер ерте кезеңде, яғни бүйрекпен шектелген кезде анықталса, хирургиялық жолмен алынуы мүмкін. Бүйрекпен шектелген бүйрек жасушалы қатерлі ісік жағдайлары үшін ең тиімді емдеу әдісі осы болып табылады.

Бүйрек қатерлі ісігінің дамуындағы қауіп факторлары қандай?

Бүйрек қатерлі ісігі әдетте 50-60 жас аралығында пайда болады. Ер адамдарда әйелдерге қарағанда 2 есе жиі кездеседі. Бүйрек қатерлі ісігінің себебі әлі толық белгісіз. Алайда зерттеушілер бүйрек қатерлі ісігінің дамуы тұрғысынан кейбір қауіп факторларын анықтаған. Бірақ осы қауіп факторлары бар адамдардың бәрі бүйрек қатерлі ісігіне шалдықпайды, сондай-ақ әр бүйрек қатерлі ісігі бар науқаста бұл қауіп факторлары болмауы да мүмкін. Бүйрек қатерлі ісіктерінің пайда болуында тұқым қуалаушылық (герединарлық) ерекшеліктер де маңызды рөл атқарады. Егер бүйрек ісіктері ерте жаста кездессе, екі жақты және бүйрек ішінде бірнеше болса, тұқым қуалайтын бүйрек қатерлі ісіктері ойға келуі тиіс. Бұл қатерлі ісіктерге мысал ретінде Фон Гиппель-Линдау синдромын, тұқым қуалайтын папиллярлы қатерлі ісікті, тұқым қуалайтын мөлдір жасушалы қатерлі ісікті, тұқым қуалайтын бүйрек онкоцитомасын келтіруге болады.

Тұқым қуаламайтын басқа қауіп факторлары төменде тізімделген.

• Бүйрек жеткіліксіздігінің соңғы кезеңі және диализ

• Бүйрек жеткіліксіздігінің соңғы кезеңімен бірге жүретін жүре пайда болған поликистозды бүйрек ауруы

• Темекі шегу және темекі пайдалану

• Семіздік

• Металл жұмысшыларында

• Асбестоз

• Кадмийға ұшырағанда

• Мышьякка ұшырағанда

• Құрғақ тазалауда жұмыс істейтіндер

• Гипертензия

• Поликистозды бүйрек ауруы

• Ұзақ мерзім фенацетин қолдану

• Ұзақ мерзім зәр айдағыш (диуретик) дәрілерді қолдану

Белгілері қандай және диагноз қалай қойылады?

Бүйрек қатерлі ісігіндегі ең жиі кездесетін клиникалық белгі — зәрде қан кетуі, ішпен сипағанда білінетін қатты масса және біз ауырсыну деп сипаттайтын үштік көрініс түрінде болады. Ерте сатыдағы бүйрек қатерлі ісіктерінде әдетте ешқандай белгі бермейді және басқа себептермен жасалған ультрадыбыстық немесе радиологиялық зерттеулер кезінде кездейсоқ анықталады. Диагноз ең жиі 2-сатылы науқастарда қойылады. Бүйрек ісігінде шағымдар бірнеше себепке байланысты пайда болады. Бұлар — өзге сөзбен айтқанда, ерте диагноз қойылғанда емдеу бір жағынан оңайырақ болып, екінші жағынан қатерлі ісіктен толық құтылу мүмкіндігі артады. Алайда ісік ұлғайған және таралған сайын толық емделу мүмкіндігі азаяды. Тұрақты тексерулер ерте диагноз қою мүмкіндігін арттырады және аурудан толық айығуға мүмкіндік береді. Көрінуіне қарай төменде тізімделген белгілердің бірі немесе бірнешеуі бүйрек қатерлі ісігінің хабаршысы болуы мүмкін. Ауырсыну ең жиі кездесетін шағым, науқастардың 41%-ы ауырсыну шағымымен дәрігерге жүгінеді, екінші маңызды шағым — қан кетуі, ол зәрдің түсінің өзгеруі, қоңыр зәр шығару түрінде болады, науқастардың 38%-ында гематурия байқалады, басқа маңызды шағым — сол жақ бүйректе сипалғанда білінетін ісіну және масса, бұл шағым науқастардың 24%-ында кездеседі. Басқа шағымдар жалпы қатерлі ісікпен ауыратын науқастарда кездесетін шағымдар: салмақ жоғалту, әлсіздік, шаршау, сонымен қатар бүйрек қатерлі ісігінен бөлінетін заттардың туғызатын қызба, гипертензия сияқты шағымдар да байқалуы мүмкін. Бұл шағымдар бүйрек қатерлі ісігінің белгісі болуы мүмкін, сондай-ақ инфекция сияқты басқа аурулардан да туындауы мүмкін. Осы шағымдары бар адамдар міндетті түрде урология маманына қаралуы тиіс. Ерте анықталған қатерлі ісікті емдеуге болады.

Бүйрек қатерлі ісігін бейнелеу: Жалпы зәрінде қан кетуі бар науқастарға бірінші зерттеу ретінде ультрадыбыс және дәрілік бүйрек суреті түсіріледі. Ультрадыбыс бүгінде несеп жүйесін бейнелеуде бірінші таңдау болып табылады, арзан, оңай және шұғыл жағдайларда жасалатындықтан, бірінші қадам ретінде жасалуы керек. Веналық ішілік пиелография IVP (дәрілік бүйрек суреті); Кальцификация деп аталатын шөгінділер осы суреттерде ақ дақтар түрінде байқалуы мүмкін. Веналық ішілік пиелографияның жеке өзінің дұрыстық көрсеткіші 75%-ды құрайды.

Компьютерлік томография: Бүйрек қатерлі ісіктерін диагностикалауда ультрадыбыстан және дәрілік бүйрек суретінен дәлірек. КТ арқылы диагноздың дұрыстық көрсеткіші 95%-ды құрайды. Массаның орналасуы, өлшемі, жергілікті зақымдануы және айналадағы тіндерге таралуы туралы мәлімет береді.

МР бейнелеу; Жанама әсерлерінің аз болуы, массалардың құрылымын жоғары дәлдікпен көрсетуі, бүйрек жеткіліксіздігі және контрасттық заттарға аллергиясы бар адамдарда қолдануға болуы, бүйрек венасы мен төменгі қуыс веналарының тромбтарын контрасттық заттың қажеттілігінсіз көрсетуі — ең маңызды артықшылықтары болып табылады.

Сцинтиграфия: Сүйек метастазы болжанған жағдайда, сүйек ауырсынуы және сілтілі фосфатаза жоғарылаған кезде пайдалы болады.

PET (Позитрондық эмиссиялық томография): Метастазы бар науқастардың емі мен ағымы туралы бағыт-бағдар береді.

Биопсия; Кейбір жағдайларда диагноз туралы күмән өте көп болса, күн тәртібіне шығуы мүмкін және әдетте компьютерлік томография бақылауымен жасалады. Алайда биопсияны бағалауда қиыншылықтар бар.

Бүйрек жасушалы карциномасындағы метастаз және таралу аймақтары:

Аймақ Үлес(%)

• Өкпе 50-60

• Сүйек 30-40

• Аймақтық лимфа түйіндері 15-30

• Негізгі бүйрек венасы 15-20

• Бүйрек маңы май тіні 10-20

• Бүйрекүсті безі (бір жақ) 10-15

• Төменгі қуыс вена 8-15

• Ми 10-13

• Қарсы бүйрек 1-2

Бүйрек қатерлі ісігін емдеу

Бүйрек ісігін емдеу науқастың жалпы жағдайына, ісіктің өлшеміне, ауру таралуына, науқастың жасына қарай анықталады. Бүйрек ісіктері жалпы радиотерапия мен химиотерапияға төзімді қатерлі ісіктер болғандықтан, бізде емдеу нұсқасы ретінде хирургиялық ем қалады. Хирургия бүйрек қатерлі ісіктерін емдеудегі стандартты әдіс болып табылады. Хирургиялық жолмен не бүйректің толық бөлігі алынады, не бүйректің бір бөлігімен бірге ісік алынады. Радикалды нефрэктомия — бүйрек, бүйрекүсті безі және айналасындағы қабық пен май қабаттарымен бірге толық алып тастау операциясы деп аталады. Бүйректің бір бөлігімен бірге ісікті алып тастау парциалды нефрэктомия деп аталады. Техникалық тұрғыдан ашық операция немесе лапароскопиялық, не роботтық операция жасалуы мүмкін. Операциядан кейін науқас ауырсыну мен жайсыздықты сезінуі мүмкін.

Бүйрек қатерлі ісігін қосымша емдеу

Радиациялық терапия: Радиациялық терапия дене сыртындағы радиоактивті көзден келетін жоғары энергиялы сәулелердің қатерлі жасушаларды жою үшін қолданылуына негізделген. Радиотерапияның тиімділігі қатерлі ісіктің түріне байланысты әртүрлі болады. Алайда бүйрек қатерлі ісігі радиациялық терапия аз әсер ететін ісіктердің бірі. Осы себепті бүйрек қатерлі ісігін толық емдеуде оның орны жоқ деп есептеледі.

Биологиялық терапия (иммунотерапия): Интерлейкин-2 және интерферон биологиялық емдеуде қолданылатын және шын мәнінде ағзада да табиғи түрде өндірілетін қорғаныс жүйесінің «қаруы» деп сипаттауға болатын заттар. Сыртқыдан ағзаға беру арқылы науқастың иммундық жүйесін жақсырақ пайдалану және нығайту мақсат етіледі. Таралған қатерлі ісігі бар науқастардың шамамен 20%-ы осы емге жауап береді. Бұл заттарды қолдану дәрігер белгілеген бағдарлама аясында жүзеге асады. Жанама әсерлеріне байланысты оларды өте мұқият және тәжірибелі орталықтарда қолдану дұрыс. Биологиялық ем кезінде науқас жанама әсерлерін бақылау үшін көбіне емханада қалады. Бұл емдеулер жанама әсер ретінде бұлшықет ауыруын, әлсіздікті, зейіннің төмендеуін, қызбаны, құсуды және іш өткізуді туғызуы мүмкін. Науқастар әдетте өзін өте шаршаған сезінеді. Кейбірінде теріде түлеу болады. Бұл мәселелер өте ауыр болуы мүмкін, бірақ ем аяқталғанда бұл әсерлер жоғалады.

Химиотерапия: Химиотерапия — қатерлі жасушаларды жою үшін дәрі қолдану. Көптеген басқа қатерлі ісіктерде тиімді болғанымен, бүйрек қатерлі ісігінде өте шектеулі әсер көрсетеді. Соған қарамастан зерттеушілер жаңа дәрілер мен дәрілер комбинацияларын сынауда. Химиотерапияның жанама әсерлері берілген дәрілерге байланысты өзгереді. Әдетте қатерлі ісік дәрілері тез өсетін қан жасушаларына әсер етіп, шаш түсуін туғызады. Нәтижесінде науқастар ауруларға төзімділікті және энергияны жоғалтады.

Гормоналды ем: Гормондар арқылы жасушаның өсуін бақылауға тырысады. Гормоналды ем алға басқан бүйрек қатерлі ісіктерінде қолданылады. Прогестерон бүйрек қатерлі ісігінде ең жиі қолданылатын гормон болып табылады. Көбінесе шағымдарды уақытша азайту үшін «паллиативтік ем» ретінде қолданылады. Бүгінгі күнде ол емдеуші ретінде қабылданбайды. Жанама әсерлері әдетте орташа дәрежеде болады. Прогестерон бар дәрілер салмақтың өзгеруіне себеп болуы мүмкін. Терлеуге және су жоғалтуға себеп болады. Ем тоқтатылса, жанама әсерлер жоғалады.

Науқасты бақылау қалай жүргізіледі?

Бүйрек қатерлі ісігімен ауыратын науқастарды емнен кейін бақылау өте маңызды. Дәрігер белгілейтін аралықтармен физикалық тексеру, кеуде рентгені және зертханалық тесттер арқылы бақыланады. Дәрігер қажет болған жағдайда ультрадыбыстық зерттеу, компьютерлік томография немесе басқа зерттеулер де тағайындауы мүмкін. Науқастар өзіне түсіндірілгендерден басқа мәселеге тап болған кезде бірден дәрігерге жүгінуі тиіс. Радикалды нефрэктомия жасалғаннан кейін науқастар 3-6 айда бір рет тұрақты түрде бақылануы керек. Ауруда кез келген прогрессия бар-жоғы бағалануы тиіс. Болжам (аурудың ағымы) мен қандай емдеу қолданылуы керектігіне әсер ететін факторлар бар.

Қуық ісігі

Қатерлі ісіктердің бірі. Үроэпителий деп аталатын, бүйректен қуыққа дейінгі несеп жүйесінің ішкі қабатын жабатын эпителийден туындайтын ісіктерді қуық ісігі деп атайды.

Қуық ісігінің пайда болу себебі

Пайда болуының ең маңызды себебі — темекі шегу. Темекі құрамындағы кейбір химиялық заттардың, никотиннен басқа химиялық заттардың үроэпителийде несеппен бірге сыртқа шығарылуына байланысты үроэпителийде туғызатын канцерогенез деп аталатын зиянды әсері бар. Бұл заттар, мысалы, авило-бифенил сияқты ең классикалық болып табылады. Осыған ұқсас жүздеген химиялық зат үроэпителиймен ұзақ уақыт жанасқан кезде, сол эпителийде бұзылыстар туғызады. Темекі — қауіп факторы. Темекі шекпейтіндерде де қуық ісігі пайда болуы мүмкін. «Темекі шегетіндерде міндетті түрде пайда болады» деген нәрсе жоқ. Бірақ темекі шегетіндерге қарағанда бұл қауіп әлдеқайда көп.

Ең жиі кездесетін жас тобы және жынысы

Әдетте жас кезде онша кездеспейді. Пайда болу мүмкіндігі өте төмен, бірақ белгілі бір жастан бастап пайда болу ықтималдығы артады. Ер адамдарда әйелдерге қарағанда бірнеше есе жиі кездеседі. Негізгі себебі, бұрын ер адамдар темекіні көбірек шегетін. Бірақ әйелдерде темекі шегу артқан сайын, әйелдерде де кездесу деңгейі біртіндеп артып келеді.

Қауіп астында көбірек болатындар

Шын мәнінде қуық ісіктерінің бірге жүретін ауру тобы жоқ. Кез келген адамда кездесуі мүмкін. Әсіресе темекі шегетіндерде… Ауа ластануы, пайдаланылған газ түтіндері және химиялық өнімдерге байланысты қауіп астында болады.

Генетикалық факторлардың әсері

Барлығы түсінетіндей, әкеден ұлға, яғни отбасылық жолмен берілетін ауру түрі емес. Бірақ генетикалық факторлар тұрғысынан ісікті басатын гендердегі ақаулар осы ісіктердің дамуын жеделдетеді. Және бұл ісіктердің агрессивтірек болуына себеп болады. Осы тұрғыдан жалпылама қорытынды жасау мүмкін емес.

Қайталанатын несеп жолы инфекцияларының қуық ісіктеріндегі орны

Классикалық түрде «Жоқ» деген жауап беруім керек, бірақ адастырмау үшін айтамын. 90% жағдайда жоқ, бірақ өте жиі қайталанатын несеп инфекциясы бар адамдарда, біз жасси эпителий жасушалы қатерлі ісік деп атайтын қатерлі ісіктер дамуы мүмкін. Бірақ бұлар қуықта өте ұзақ уақыт тас болған және бақылаудан өтпеген, көңіл бөлінбеген, емделмеген науқастар болуы мүмкін. Ал жылына бірнеше рет болуы мүмкін қарапайым циститтер қуық ісігіне себеп болмайды. Тағы да шистосомиаз деп атайтын, көбіне Мысырда кездесетін, қалыпты сулардан, өзендерден ауру жұқтыру арқылы қуықта орналасады. Осыған байланысты циститтер де өте көп.

Белгілері
Ең маңызды белгісі — зәрде қан болуы. Бұл әдетте көзбен көрінетін күйде болуы мүмкін. Кейде қалыпты зерттеулер кезінде, зәр талдауында анықталуы мүмкін. Мұнда мынадай бір қиындық бар: қан кетуі болып, бірден өтіп кетуі мүмкін. Науқас «қаным кетті, өтіп кетті» деп мән бермеуі мүмкін. Кейін, 6 ай немесе бір жылдан соң қайталануы мүмкін. Тағы бір күн немесе жарым күн сақталады. Осы арада циститке ұқсас, жиі зәр шығару, зәр шығарғанда күю сияқты шағымдар кезінде ісік қуық бұлшықеттерін зақымдаса, мұндай шағымдарда ісік анықталуы мүмкін. Ескерілмесе, жаман нәтижелерге әкелуі мүмкін.

Қан кетуі

Кез келген сатыда байқалуы мүмкін. Ерте сатыдағы қатерлі ісіктерде де, кеш сатыдағыларда да байқалуы мүмкін. Қан кетуі — ең маңызды белгі.

Бақылау

Простатаны жылына бір рет тексеруді ұсынғандықтан, сол кезеңде адамдарда зәрде қан болу сияқты белгілер болмаса, жылына бір-екі рет зәр талдауы жеткілікті болады. Жылына бір рет несеп жүйесінің ультрадыбыстық зерттеуін ұсынамын. Ультрадыбыстық зерттеу кішкентай ісіктерді де анықтай алады. Радиологиядағы жетістіктермен ультрадыбыстық зерттеу, әсіресе 3 сантиметрден үлкен ісіктерді көбіне анықтайды. Бірақ күдікті немесе назардан тыс қалу ықтималы бар жағдайларда, зәрінде қан болып, ультрадыбыста сурет алынбаса, ең нақты және сенімді диагностикалық әдіс — «цистоскопия» деп атайтын, қуықтың ішін сумен толтырып, қуықтың ішкі беттерін жарық құралдың көмегімен көру әдісін қолданамыз.

Қуық ісіктерін емдеу

Алғашқы диагноз қойылуы, биопсия жасау үшін хирургиялық араласу — TUR деп қысқартылатын, Trans Urethral Resection деп аталатын әдіспен, қуық ішіне жыныс мүшесі (пенис) ішіндегі несеп жолынан кіріп, эндоскопиялық жолмен қуық ішіндегі ісікті кесіп алып, оны патологияға жібереміз. Бұл бізге ісіктің сатысы деп аталатын, қуық қабаттарының ішінде қаншалықты тереңге кеткенін және бұл ісіктің қаншалықты агрессивті екені туралы мәліметтер береді. Бұл мәліметтер бастапқы кезеңге жеткілікті. Беткі қуық ісіктері деп аталатын, қуықтың бұлшықет тінін зақымдамаған ісіктерде TUR арқылы үлгі алу жеткілікті. Қайталануды болдырмау үшін кейбір жағдайларда қуық ішіне дәрі енгізу процедураларын жасаймыз. Егер алынған үлгіде ісік қуықтың бұлшықет тінін зақымдаған болса, онда емдеу нұсқалары екіге бөлінеді. Ең тиімді емдеу нұсқасы — хирургиялық ем. Қуықтың бұлшықет қабатына да тым терең енбеген, 85% тиімді, ашық операциямен қуықты толық алып тастау операциясы бар. Бұған қоса, әрине, қуық болмаған кезде зәрдің қай жерге ағатынын реттеу үшін қолданатын урин диверсия деп аталатын әдіс бар. Мұнда «илеостомия» деп аталатын, 15-20 сантиметр ішек бөлігін алып, сол ішек бөлігінің бір ұшын несепағарға, бір ұшын теріге бекітіп, сыртқа сөмкені қолдану арқылы жасалатын — бұл урин кондуит деп аталатын жүйе. Жарамды жағдайларда көбірек мөлшерде жіңішке ішек қолданып, ортотоптық қуық деп аталатын жаңа қуық жасау әдісі де мүмкін. Бұдан басқа, кейбір жағдайларда химиотерапиямен біріктірілген радиотерапия нұсқалары да қуық ісіктерін емдеуде әсері бар әдістер болып табылады.

Емдеуден кейінгі қуық ісіктері

Беткі қуық ісіктері деп аталатын, қуықтың бұлшықет тінінде орналасқан ісіктерде бес жыл ішінде ісіктің сатысы мен жасушалардың дифференциация дәрежесіне пропорционал түрде 70% қайталану қаупі бар. Бірқатар дәрілік емдеулермен, химиотерапия немесе иммунотерапия деп атайтын әдістермен оларды 6 немесе 8 апта ішінде аптасына бір рет қуық ішіне енгізу арқылы 70% болған көрсеткішті 30% деңгейіне дейін төмендетеді. Қуықтың өте беткі қабатында және төмен қауіпті қуық ісіктерінде қайталану қаупі шамамен 5% шамасында. Олардың жағдайында біз бұл дәрілік енгізуді жасамаймыз. Біршама тереңірек өткен ісіктерде бұл 50%. Мұнда қайталану да, бұлшықет зақымдалуы да болу мүмкіндігі бар. Қуықты алып тастау операциясына бару көрсеткіші де 50%. Міндетті түрде бақылауда болуы керек. Бақылау мерзімдерімізді де беткі ісіктерде, бұлшықет зақымдалуы бар инвазивті ісіктерде цистэктомия жасаймыз. Қуықты аламыз, содан кейін қуық ішін емес, жоғарғы несеп жүйесін бақылау мақсатында кемінде жылына бір рет радиологиялық бейнелеу, 3 айда бір рет ультрадыбыс және қан талдауының бақылауын жүргіземіз. Беткі қуық ісіктерінде бірінші жылы 3 айда бір рет, екінші жылы 6 айда бір рет, содан кейін жылына бір рет болатындай бақылауды жүзеге асырамыз. Әдетте өмір бойы бақылаймыз, бірақ алғашқы 5 жыл өте маңызды.

Ерте диагноз

Ерте диагноз арқылы беткі ісіктерде 85-90% толық емделеді.

Әлемде және Түркияда қуық ісігі

Өкпе, асқазан-ішек жүйесі және простата қатерлі ісіктерінен кейін қуық ісіктері орын алады. Түркияда және әлемде алғашқы 5-тің ішінде. Темекі шегу деңгейі азайған сайын бұл көрсеткіштер де төмендейді.

Қуық қатерлі ісігінен аулақ болу үшін тамақтану және өмір салты

Темекі пайдаланудан басқасын санау керек болса, қандай да бір өмір салтын өзгерту қажет емес. Жаңа көкөніс-жемістерді жеу өте маңызды. С дәрумені алу қажет. Өнеркәсіптің әкелген қоршаған орта ластануынан қашу мүмкіндігі болмағандықтан, қазір мұндай мүмкіндік жоқ.