Омыртқа Аурулары (Сервикалды Спондилез)

Сервикальды спондилез — жасқа байланысты қайталанатын минорлы травмалардың салдарынан мойындағы буындар зақымдалатын, әдетте 40 жастан асқан адамдарда кездесетін және жасқа қарай прогрессивтік дамитын, сервикальды остеоартроз деп те аталатын ауру. Әсіресе мойын (сервикальды) омыртқаларының ең қозғалғыш аймақтарында ( C4-C5, C5-C6, C6-C7 ) кездеседі. Екі жынысқа да бірдей әсер етсе де, ерлерде әйелдерге қарағанда ертерек жас тобында пайда болады. Адам қартайған сайын арқа және мойын омыртқасын құрайтын сүйек пен кемірсектер прогрессивті дегенерацияға ұшырайды және кейде соның салдарынан остеофит деп аталатын бұзылған сүйек өсінділері пайда болады. Көптеген адамның радиологиялық бейнелеу зерттеулерінде бұл табылым анықталғанымен, кейде ешқандай шағымға себеп болмауы мүмкін. Сервикальды спондилезде мойын жұлынынан шығатын нервтердің бірі немесе бірнешеуінің қысымға түсуі радикулопатия деп аталатын клиникалық көріністің пайда болуына себеп болады. Остеофит деп аталатын сүйек өсінділері омыртқа каналының тарылуына әкеліп, жұлынды қысымға ұшыратады. Соның нәтижесінде миелопатия деп аталатын жұлын зақымдалуы пайда болуы мүмкін. Биіктен құлау және көлік апаты сияқты травмалар бұрын белгі бермеген сервикальды спондилез жағдайларында жұлын зақымдалуын күшейтуі мүмкін.

Белгілері:

• Тартылған және ауыратын мойын
• Иық пен қол ауыруы
• Қолдарда, қолдарда, аяқтарда және табандарда ұю мен мүжілу
• Қолдарда, қолдарда, аяқтарда және табандарда әлсіздік
• Үйлестірудің бұзылуы
• Жүру қиындығы
• Терең шеміршек рефлекстерінің ауытқуы
• Зәр және нәжіс инконтиненциясы немесе ретенциясы

Қауіп факторлары:

• Қартаю
• Қайталанатын минорлы травмалар
• Өткізілген майор травма ( көлік апаты, биіктен құлау )

Қашан дәрігерге жүгіну керек?

• Қолданылған ауырсынуды басатын емдеуге қарамастан ауырсынудың азаймауы болса
• Ауырсыну біртіндеп нашарласа
• Қолдарда және аяқтарда ұю мен әлсіздік пайда болса

Диагноз: Ауру диагнозы шағымдар мен анамнез жиналғаннан кейін жүргізілетін неврологиялық тексеру және соған сәйкес тағайындалатын радиологиялық бейнелеу әдістерінің көмегімен қойылады. Жұлын мен жүйке тамырларының қысымда болған-болмағанын анықтау үшін рефлекстердің, қол мен аяқ бұлшықеттерінің күшін және сезімталдық тексерулерін жүргізу қажет.Сервикальды спондилез мойын қозғалыстарының шектелуіне де әкелуі мүмкін, бұл тексеруде анықталуы мүмкін. Бейнелеу зерттеулерінен мойынның тікелей рентгенографиясы, мойынның компьютерлік томографиясы (КТ) және мойынның магниттік-резонанстық бейнелеуі (МРТ) тағайындалуы мүмкін, олардан анықталған сүйек өсінділері, жұлын мен жүйке тамырларына түскен қысым немесе омыртқалар арасындағы дисктердегі грыжалар көрінгенде диагнозға жетуге болады.
Емдеу: Жағдайдағы клиникалық көрініс ауырлығына қарай хирургиялық емес (медикаменттік-консервативті) ем немесе хирургиялық ем таңдалады.

Хирургиялық емес ем:

• Бас бүйрек (мойынтірек) тағу мойын қозғалыстарын шектейді және жүйке тітіркенуін азайтады
• Ауырсынуды басатын дәрі-дәрмектерді қолдану (әсіресе стероидты емес қабынуға қарсы дәрілер)
• Мойын бұлшықеттерін нығайтатын жаттығулар және физиотерапия
• Бұлшықеттерді босататын дәрілерді қолдану
• Омыртқалар арасындағы буындардың (фасеттік буындардың) ішіне кортикостероид және локальді анестетик енгізу

Хирургиялық ем: Консервативті медикаменттік емдер көмектеспесе, науқастың мойын ауыруы өтпесе немесе неврологиялық белгілері одан әрі нашарласа, хирургиялық араласу жасау қарастырылады. Қолданылатын хирургиялық араласу науқастың қазіргі жағдайын тудырған патологияға байланысты өзгереді. Ең көп қолданылатын хирургиялық тәсілдер — алдыңғы (алдынан) және артқы (артынан) тәсілдер.

Алдыңғы тәсіл: Мойынның алдыңғы бөлігіне жасалған кесу арқылы ас қорыту түтігі (өзофагус) мен тыныс алу түтігі (трахея) ығыстырылып, мойын омыртқаларына жетеді. Осы кезде хирург астарындағы патологияға байланысты омыртқалар арасындағы грыжаланған дискіні немесе сүйек өсінділерін алып тастайды. Бұл тәсілмен жұлынға қысым жасайтын екі диск пен аралықтағы омыртқа алынады (корпэктомия). Пайда болған бос орынды имплант (корпэктомиялық тор) немесе науқастың өз сүйегінен, не жасанды сүйек графтымен толтыруға болады.

Артқы тәсіл: Бұл тәсілмен омыртқа каналының бір немесе бірнеше кесіндіде созылатын тарылуын артқы элементтерді алу арқылы жұлын каналын босатуға негізделеді.(Ламинэктомия)
Қажет деп табылса, артқы элементтерді алғаннан кейін омыртқаның тұрақтылығы бұзылмас үшін титан бұрандалармен артқы стабилизация жасалады

Хирургияның қауіптері: Мұндай хирургиялық араласулардан кейін инфекция, операция кезіндегі және одан кейінгі қан кетумен байланысты қауіптер, операция кезінде жұлынды қоршаған қабықтың (дура) жыртылуына байланысты ми-жұлын сұйықтығының ағып кетуі, науқастың операциядан кейін ұзақ уақыт қимылсыз жатуына байланысты дамуы мүмкін терең тамыр тромбозы және соған байланысты асқынулар сияқты мәселелермен кездесуі мүмкін.