Омыртқа Аурулары (Фасеттік Артропатия)

Фасеттік буындар омыртқа денесінің артқы элементтерін бір-біріне жалғайды. Фасеттік буындар дененің басқа аймақтарындағы буындарға ұқсас ерекшеліктерге ие. Дененің басқа буындарын құрайтын сүйектер сияқты фасеттік буынның буын беті де тегіс шеміршекпен қапталған, күшті байламдардан тұратын капсуламен қоршалған және тегіс сырғуды қамтамасыз ететін синовиал сұйықтық бар. Жамбас және тізе буыны сияқты фасеттік буын да артритті және ауырсынулы болуы мүмкін және бел ауырсынуын тудыруы мүмкін. Омыртқаның осы аймағының дегенерациясына және артритіне байланысты ауырсыну мен қолайсыздық фасеттік артропатия деп аталады.

Белгілері

Фасеттік артропатиясы бар адамдардың көпшілігі белінде, бұрылу және артқа қарай иілу кезінде пайда болатын ауырсынудан шағымданады. Фасеттік артропатия ауырсынуы әдетте белдің нақты бір аймағына локализацияланған және бел жарықшағына байланысты ауырсыну мен ұюдан айырмашылығы, аяққа қарай таралмайды. Дегенмен, егер фасеттік буында артрит дамыса, буында сүйек шпорлары (остеофиттер) пайда болады, бұл жүйке тамырларына қысым түсіруі мүмкін. Бұл жағдай тар каналдың пайда болуына ықпал етуі мүмкін, бұл аяққа таралатын ұю мен ауырсынуға және аяқтың әлсіздігіне себеп болуы мүмкін.

Диагностика

Фасеттік артропатия әдетте жеке өзі айқын бел ауырсынуының себебі емес, және бұл белгілердің пайда болуына ықпал ететін дегенеративті диск ауруымен, омыртқаның басқа аймақтарының артритімен және жиі тар каналмен сияқты басқа аурулармен бірге жүреді. Жеңіл және орташа дәрежедегі бел (лумбалды) омыртқа артриті бар адамдарда да компьютерлік томография (КТ) және магнитті-резонанстық бейнелеуде (МРТ) фасеттік буын дегенерациясының белгілері анықталады. Белсенді қабынуды көрсететін сүйек сцинтиграфиясы фасеттік артропатияның бел ауырсынуына ықпал ете-етпейтінін түсіну үшін қолданылуы мүмкін тест болып табылады. Фасеттік буындарға стероид пен жергілікті анестетиктен тұратын қоспа енгізілгенде ауырсынудың айтарлықтай азаюы және жүргізілген зерттеулерде (сцинтиграфия, КТ, МРТ) фасеттік буын артритінің белгілері болған жағдайда, белгілі бір сенімділікпен фасеттік артропатия диагнозы қойылуы мүмкін.

Емдеу

Фасеттік артропатиядан туындайтын ауырсынуды және басқа белгілерді емдеу үшін көптеген нұсқалар бар. Фасеттік буын ауруында тағайындалатын бастапқы емде фасетте ауырсыну туғызатын қозғалыстан аулақ болу, қабынуға қарсы дәрілерді қолдану және созу мен нығайту жаттығуларын орындау қамтылады. Инъекциялар фасеттік артропатиядағы қабыну мен синовиттен туындайтын ауырсынуды және қолайсыздықты азайту мақсатында қолданылуы мүмкін. Өкінішке қарай, бұл тұрақты шешім емес және ауырсыну бірнеше айдан кейін қайталануы мүмкін. Соңғы кезде әзірленген және синувертебралды жүйке аблациясы деп аталатын емдеу әдісінде теріден инемен кіріп, фасеттік буынға баратын жүйке электр тогымен тұрақты түрде күйдіріледі және ауырсынудың азаюы қамтамасыз етіледі. Фасеттік буындардың ұлғаюына байланысты жүйке тамырларында қысым пайда болса, немесе дегенеративті диск ауруы, спиналдық тұрақсыздық немесе тар канал (спиналдық стеноз) сияқты аурулар да болса, ауырсынуды жою үшін хирургиялық емдеу қажет.