Ядролық Медицина Тарихы Және Жалпы Қолдану Салалары

Ядролық медицина, ең қарапайым анықтамасы бойынша, аурулардың диагностикасы мен емдеуінде радиоактивті заттарды пайдалану болып табылады. Қазіргі уақытта елімізде университеттерде, ірі қалалардың мемлекеттік және сақтандыру ауруханаларында, кейбір жеке орталықтарда қызмет көрсететін ядролық медицина бөлімдерінде дерлік барлық ағза жүйесіне қатысты аурулар бойынша функцияны (қызметті) бейнелеу жүргізіледі. Осы орталықтарда жүргізілетін диагностикалық зерттеулер қалқанша безі, сүйек, жүрек, бүйрек және басқа да көптеген ағзалар мен аурулардың сцинтиграфиялық бейнеленуі болып табылады, сонымен қатар қалқанша безінің аурулары, ең алдымен, кейбір ісіктер мен қабыну аурулары емделеді.
Ядролық медицинаның тарихы 1800 жылдардың басында ағылшын химигі Джон Дальтонның атом теориясын ұсынуынан, неміс Вильгельм Конрад Рентгеннің 1895 жылы рентген сәулелерін ашуынан, 1928 жылы Америкада Эрнест Лоуренстің циклотронды жасауынан бастау алады. Ядролық медицинаның дамуындағы ең маңызды қадам — 1934 жылы Мари Кюридің жасанды радиоактивтілікті ашуы. Алайда көптеген тарихшылар ядролық медицинаның нағыз бастауы ретінде радиоактивті йодтың уытты зоб (зәһәрлі зоб) емінде қолданыла бастаған 1940 жылдарды көрсетеді. Қазіргі уақытта ядролық медицинадағы бейнелеулерде ең жиі қолданылатын радиоактивті зат — технеций 1937 жылы жасанды түрде алынған.

Ядролық медицинада жиі қолданылатын терминологиялық ұғымдар

Сцинтиграфия: Ядролық медицинада жүргізілетін рәсімге берілетін атау,

Радиофармацевтикалық препараттар: Ядролық медицинада науқастарға әртүрлі жолмен (инъекция немесе ауыз арқылы) беруге болатын өте аз мөлшердегі радиоактивтілік пен оған байланысатын химиялық дәрі-дәрмектерден тұратын заттар деп аталады.

Планарлық әдіс: Ядролық медицинада түсірілген суреттер егер бір жазықтықта және 2 бағытта түсірілсе, «планарлық әдіс» деп аталады.

SPECT: Суреті алынатын ағзаның айналасынан 180 немесе 360 градустық бұрыш бойынша кескіндер алынады. Түсіру нәтижесінде компьютер көмегімен шикі кескіндер өңдеуден өтеді. Бұл әдісте түсірілген ағзалар 3 өлшемде зерттеледі.

PET: Мұнда қолданылатын радиоактивтілік позитрон шығаратын сәулелер болып табылады. Қалған бөліктері SPECT сияқты.

Ядролық медицинаның қолдану салалары

• Неврологиялық қолданулар
• Эндокринологиялық қолданулар
• Онкологиялық қолданулар
• Қатерлі ісік сүйектеріндегі ауырсынуды емдеу
• Ортопедиялық қолданулар
• Сүйек инфекциялары
• Бүйрек қолданулары
• Жүрек қолданулары
• Бүйрек трансплантациясындағы науқастарды бақылау
• Өкпе қолданулары
• Өкпе эмболиясы (өкпедегі қан ұюы) диагностикасы

Басқа қолданулар

• Зоб аурулары
• Өңеш пен асқазанның әртүрлі аурулары
• Өт қабы аурулары
• Ішек қан кетулері
• Жасырын инфекция күдігі
• Лимфа жолдарын зерттеу
• Жас өткізгіштерін зерттеу
• Сілекей бездерінің функцияларын зерттеу
• Әртүрлі радиофармацевтикалық препараттармен түрлі ісіктерді бейнелеу
• Ағзадағы жасырын инфекцияларды зерттеу