Коронарлық Артерия Ауруы

Коронарлық артериялар — жүректің өзін қоректендіретін тамырларға берілген атау. Бүкіл ағзадағы қан ағымының 3-5%-ы коронарлық тамырлар арқылы өтеді. Коронарлық артерия ауруы — осы тамырлардың өзінде пайда болатын бітелістер салдарынан туындайтын ауруға берілген атау. Коронарлық артерия ауруына байланысты миокард инфарктісі жалғыз өзі АҚШ-та өлім жағдайларының 20-25%-ына себепші болады. Коронарлық артерия ауруының қауіп факторлары: қандағы май көрсеткіштерінің бұзылуы, гипертензия, темекі шегу, қант диабеті, отбасында коронарлық артерия ауруының болуы, артық салмақ, физикалық белсенсіздік, майлы тамақтану әдеті, жас (ер адамдарда ≥45, әйелдерде ≥55) коронарлық артерия ауруының қауіп факторлары болып табылады.

Шағымдар мен белгілері

Ешқандай белгі бермей, жылдар бойы дамуы мүмкін болғаны сияқты, бұрын болмаған, жаңа басталған тез шаршау, күш салумен пайда болатын және күш салуды шектейтін көкірек, арқа, қол ауыруы, сонымен қатар жаңадан дамыған күш салумен байланысты тыныс жетіспеушілігі жиі кездесетін белгілер болып табылады. Бұдан басқа, коронарлық артерия ауруының алғашқы белгісі кенеттен жүрек ұстамасы, ал бақытсыз науқастарда кенеттен өлім болуы мүмкін.

Көкірек ауыруы коронарлық жүрек ауруына тән: бұл ауырту сол қолға, мойынға немесе құрсақтың жоғарғы бөлігіне таралуы мүмкін. Кейде ауыртусыз-ақ көкіректе қысым, күю немесе шаршау сезімі болуы мүмкін. Коронарлық артерия ауруында аурудың ауырлығы мен аурудың белгілері арасында параллель байқалмайды. Өте ауыр коронарлық науқастың ешқандай шағымы болмауы мүмкін.

Коронарлық артерия ауруын диагностикалау әдістері

ЭКГ, күш түсірумен ЭКГ, сцинтиграфия, эхокардиография және коронарлық ангиография әдістері қолданылады.

Коронарлық артерия ауруында 3 емдеу әдісі қолданылады.

• Дәрілік емдеу
• Коронарлық тамырларға ангиопластика және стент (торлы каркас) салу
• Коронарлық артерияның байпас графтауы

​Коронарлық артерия ауруында мақсат — науқастың шағымдарын жеңілдетумен қатар, коронарлық артерия ауруына байланысты өлім қаупін ең аз деңгейге дейін төмендету.

Хирургиялық араласу

• Сол жақ негізгі коронарлық артерияның ауруында
• Үш тамыр ауруында
• Жүректің қысылу қабілетінің бұзылуымен бірге екі тамыр ауруында
• Ангиопластика мен стент (торлы каркас) салу араласуына қарамастан, сол алдыңғы төмендеуші тамырдағы қайталанған бітелістер
• Сәтсіз баллон және стент араласуынан кейін тамыр толық бітеліп, көкірек ауыруы басталса

Бүгінгі күнде коронарлық артерия ауруы науқастарының кездесетін ең үлкен қиындығы — коронарлық ангиографиясы түсірілген науқасқа кейбір дәрігерлердің ангиопластика мен стент ұсынуы, ал басқа дәрігерлердің байпас операциясын ұсынуы. Науқастардың басы шатасып, не істерін білмейді. Мұндай жағдайларда кардиология мен жүрек-тамыр хирургиясының бірге консилиум өткізетін орталығында бірлескен шешім ең дұрыс тәсіл болып табылады. Есте сақтау керек, жасалатын араласу тек науқастың шағымдарын жеңілдету үшін емес. Маңыздысы — коронарлық жүрек ауруына байланысты өлім қаупін ұзақ мерзімде де ең төмен деңгейде ұстайтын араласу болуы керек.

Коронарлық артерия хирургиясы

Коронарлық артерия хирургиясында операцияның бірнеше түрлі әдісі бар.

• Жүрек-өкпе аппаратын қолдану арқылы жасалатын коронарлық байпас операциялары
• Жұмыс істеп тұрған жүректе жасалатын коронарлық артерия байпас операциялары
• Аортаға мүлде қол тигізілмей жасалатын коронарлық байпас операциясы.

Осы 3 әдістен қолданылатын әдіс науқастың жағдайына қарай анықталады. Мұнда қосымша ауру ретінде өкпе ауруы, бұрын өткізген инсульт жағдайы, мойын тамырларындағы бітелістер және бүйрек қызметтеріндегі бұзылулар сияқты басқа жүйе аурулары тиісті әдісті анықтауда және операцияның қаупін барынша азайтуда маңызды. Коронарлық артерия байпас операциясында науқастың басқа аймақтарынан алынған артериялық тамырлар [кеуде қабырғасының артериясы (internal mamarian arter), білек артериясы (radial arter), асқазан артериясы (gastroepiploic arter)] және веналық тамырлар

бітелген коронарлық тамырлардың төменгі бөліктеріне жеткілікті қан ағымын қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылады.