Коронарлық ангиография

Коронарлық ангиография — жүректі қоректендіретін тамырларды бейнелеу әдісі. Ол катетеризация зертханасында жүргізіледі. Жүрек тамырларына рентгенде көрінетін контрастты зат енгізіліп, жүрек тамырларының анатомиясы бақыланады.

Неліктен жасалады? (Оны жасау үшін адамда қандай шағымдар болуы керек?)

Ол жүрек тамырлары жүрек бұлшықетін жеткілікті қоректендірмейді деп болжанған және бұған дәлелдер болған жағдайларда жасалады. Жүктеме кезінде кеуде ауыратын және осы себепті жүргізілген жүктеме сынағының нәтижесі қалыпсыз болған науқастарда, соңғы кезде күшейіп келе жатқан немесе тіпті тыныштық күйде де пайда бола бастаған ұзаққа созылатын кеуде ауруларында, сондай-ақ кенеттен болған инфарктта диагноз қою мен емді жоспарлау үшін қолданылатын бірегей диагностикалық әдіс болып табылады.

Қашан жасалады?

Ангиографияны кез келген уақытта дерлік жасауға болады; элективті, яғни жоспарлы ангиография үшін науқастың 6 сағат аш болуы талап етіледі. Шұғыл жағдайларда қажетті шаралар қабылданып, мүмкіндігінше тезірек жасалады.

Бұл қауіпті процедура ма? Қандай қауіптері бар?

Ангиография — инвазивті процедура. Сондықтан ол толықтай қауіпсіз емес. Ең ауыр қауіптері: өлім, инсульт және ангиография кезінде инфаркт алу ықтималдығы, алайда бұл қауіптер жалпы алғанда 1000-нан 1-ден аз. Бұдан басқа жиірек кездесетін қауіптер:

• қолданылатын контрастты затқа аллергия,

• ангиография енгізілетін жердегі тамырда пайда болатын асқынулар (гематома, артерия мен вена арасындағы жыланкөз (фистула), аневризма, яғни тамыр қабырғасының томпаюы сияқты).

• Сирек жағдайда кейбір науқастарда қолданылатын контрастты затқа байланысты жедел бүйрек жеткіліксіздігі.

Ангиография кезінде алынатын сәулеленудің зияны бар ма?

Ангиография кезінде контрастты зат тамыр арқылы өткенде рентгенмен 2-3 секундтық түсірілім жасалып, орта есеппен 6-7 сурет алынады; осы мөлшерде алынған сәулеленудің денсаулыққа зияны жоқ.

Ангиографияға дайындық кезеңінде неге назар аудару керек?

Ангиографияға дейін тоқтату қажет кейбір дәрілер бар. Бұл туралы науқасқа емдеуші дәрігері хабарлайды. Сонымен қатар жоспарлы жағдайларда 6 сағаттық аштық қажет. Бұдан басқа, емдеуші дәрігер өзгеше көрсетпесе, арнайы дайындықтың қажеті жоқ.

Ангиография дененің қай бөліктері арқылы жасалады?

Көбінесе сан артериясы деп аталатын шап аймағындағы артерия және кәрі жілік (радиалды) артериясы деп аталатын білек артериясы арқылы жасалады. Сирек жағдайда, егер бұл екі тамыр жарамсыз болса, иық (брахиалды) артериясы деп аталатын шынтақтың ішкі бөлігіндегі артерия арқылы жасалуы мүмкін.

Бұл ауыратын процедура ма?

Бұл жергілікті анестезиямен жүргізілетін процедура. Адамның ауырсыну шегіне байланысты әртүрлі болғанымен, әдетте жергілікті анестезия жасалғандағы ине шаншудан артық ауырсыну сезілмейді.

Ангиография кезінде қолданылатын заттың зияны бар ма?

Сирек жағдайда аллергия тудыруы мүмкін. Сондай-ақ кейбір қауіп тобындағы науқастарда (бүйрек жеткіліксіздігі бар немесе оның қаупі бар адамдарда, кейбір дәрілерді қабылдайтын қант диабеті бар науқастарда) бүйрек жеткіліксіздігін тудыруы мүмкін.

Шап арқылы ма, әлде қол арқылы жасаған денсаулыққа пайдалырақ па?

Бұл ангиография жасалатын адамның физикалық ерекшеліктеріне байланысты. Егер науқастың іш және аяқ тамырларында белгілі бітелулер болса, әсіресе шап және іш аймағында артық салмағы бар адамдарда асқынуларды азайту үшін қол арқылы ангиография жасау тиімдірек. Ал білегі жіңішке, демек білек артериясы да жіңішке адамдарда, мысалы, кішкентай денелі, арық әйелдерде шап артериясы арқылы ангиография жасау науқас үшін де, оны жүргізетін дәрігер үшін де оңайрақ әрі қауіпсіздеу болады.

Қол немесе шап арқылы жасалатын ангиографияның бір-бірінен айырмашылықтары, артықшылықтары мен кемшіліктері қандай?

Жүрек тамырларына жеткеннен кейін алынатын суреттер мен оларды түсіндіру тұрғысынан екі жолмен жасалатын ангиографияның арасында айырмашылық жоқ. Тек білектен ангиография жасалатын артерияның (радиалды артерияның) маңында вена немесе жүйке жоқ. Сонымен қатар бұл артерия үстіңгі қабатта орналасқандықтан, ангиографиядан кейін осы тамырдан қан кетуді тоқтату шап тамырына қарағанда оңайырақ. Қысқасы, білек арқылы жасалатын ангиографияда енгізу орнына байланысты асқынулар (қан кету, ісіну) жоқтың қасы. Сонымен бірге білек артериясы шап артериясына қарағанда жіңішке және процедура кезінде спазм деп аталатын жиырылуға бейімірек. Бұл, әсіресе жіңішке денелі адамдарда, осы жол арқылы жүрек тамырларына жетуге кедергі келтіреді.

Ангиография кезінде науқас не сезінеді? Бұл жалпы анестезиямен жасалатын процедура ма?

Әдетте жергілікті анестезиямен жасалады. Жергілікті анестетик инемен енгізілген кезде сезілетін жеңіл күйдіру сезімінен басқа қосымша ауырсыну сезілмейді. Катетер жүрек тамырында немесе жүрек ішінде болған кезде пайда болатын ырғақ бұзылыстарына байланысты жүректің қатты соғуы сезілуі мүмкін. Сирек жағдайда контрастты затқа байланысты жүрек айнуы мен құсу болуы мүмкін. Сондықтан элективті (жоспарлы) ангиографияның 6 сағаттық аштықтан кейін жасалуы талап етіледі. Ангиография кезінде жүректің жиырылуын бағалау мақсатында жүрек қуысына енгізілетін 20-30 мл контрастты зат көбінесе кеудеде және бетте уақытша (шамамен 20-30 секундқа созылатын) ыстық сезімін тудырады.

Ангиография арқылы қандай ақпарат алынады?

Ангиографияда жүрек тамырлары бейнеленіп, тамырлардың өлшемі, диаметрі, тамырларда тарылу бар-жоғы, егер тарылған болса қаншалықты тарылғаны, тарылудың қай жерде екені, ұзындығы, тарылу аймағында әктену бар-жоғы, тамыр ішінде тромб бар-жоғы, тамырдың түзу ме, әлде иректі ме екені туралы ақпарат алынады. Коронарлық ангиография толығымен диагностикалық әдіс болып табылады. Нәтижесіне қарай ем (дәрімен емдеу, баллон, стент, шунттау) жоспарланады.

Тамыр бітелген жағдайда ангиопластика жасала ма?

Жүрек тамырлары ауруларында тамырларда әртүрлі дәрежедегі тарылулар немесе толық бітелу болады. Ангиопластика, яғни жүрек тамырларын баллонмен және/немесе стентпен ашу туралы шешім тарылудың немесе бітелудің орнына, дәрежесіне, тамыр диаметріне және тарылудың ұзындығына қарай қабылданады. Әсіресе кенеттен болған инфаркт кезінде алғашқы минуттар мен сағаттарда жасалатын ангиографиядан кейін бітелген тамырды әдетте ангиопластика арқылы ашуға болады.

Ангиопластика қалай жасалады?

Ангиография арқылы анықталған тамыр тарылуы немесе бітелуі ангиопластика арқылы ашуға жарамды болса, жүрек тамырының кіре берісіне орнатылған катетер арқылы өткізгіш сым жылжытылып, тамыр ішіндегі тарылу арқылы өткізіледі. Тамыр құрылымының ерекшеліктеріне қарай дәрігердің шешімімен тарылған жер алдымен баллонмен кеңейтіліп, содан кейін стент орнатылуы немесе баллонсыз бірден стент орнатылуы мүмкін.

Стент деген не? Ол не үшін қолданылады? Оның ерекшеліктері қандай?

Тамыр ішіндегі тарылған аймаққа баллон қолданылғанда тарылуды тудыратын бляшка тамыр қабырғасына қарай жайылып, жабыстырылады. Бұл бляшка тамыр ішін қайта тарылтпауы үшін стенттер қолданылады — оларды тамыр қабырғасына іштен орнатылатын және бляшканы тамыр қабырғасына бекітетін болат тор деп сипаттауға болады. Қазіргі таңда стент технологиялары жылдам өзгеріп жатса да, стенттерді шартты түрде екі топқа бөлуге болады: дәрі бөлетін (дәрілік жабыны бар) стенттер және дәрі бөлмейтін (қалыпты) стенттер. Қалыпты стенттердің ең маңызды кемшілігі — орнатылған стенттің қайта тарылуы салдарынан 6-8 ай ішінде қайта араласу қажет болуы. Дәрі бөлетін стенттерде бұл қауіп азырақ (10%-дан аз). Бұл әр науқас үшін дәрі бөлетін стентті қолданған дұрыс дегенді білдірмейді. Қалыпты стент пен дәрі бөлетін стентті таңдауды дәрігер науқастың ерекшеліктеріне (қант диабетінің болуы, бұрын орнатылған стенттің тарылуы сияқты) және стент орнатылатын тамырдың ерекшеліктеріне (тамыр диаметрі кіші ме, тарылу ұзын ба сияқты сұрақтарға берілген жауаптарға қарай) сүйене отырып шешеді.

Ангиографиядан кейін қанша уақыт демалу қажет (ауруханада және үйде)?

Шап тамыры арқылы жасалған ангиографиядан кейін қан кетуді бақылау мақсатында науқасқа 4-6 сағат төсекте жатып демалу қажет. Осыдан кейін дәрігердің бақылауымен шап аймағында ешқандай проблема болмаса, науқас орнынан тұрып, ауруханада 1-2 сағат бақылаудан кейін шығарылады. Білек арқылы жасалған ангиографияда науқас процедурадан кейін бірден орнынан тұра алады және 1-2 сағат бақылаудан кейін шығарылуы мүмкін. Үйде, егер емдеуші дәрігер ерекше нұсқау бермесе, адам келесі күні қалыпты өміріне орала алады.

Ангиографиядан кейін адам неге назар аударуы керек?

Шап аймағы арқылы жасалған ангиографиядан кейін 1-2 күн бойы ұзақ сапарға шығу және ауыр зат көтеру ұсынылмайды. Сол сияқты білек арқылы жасалған ангиографиядан кейін де бірнеше күн ауыр зат көтеру ұсынылмайды.

Ауырсыну бола ма?

Әдетте ангиографиядан кейін енгізу орнында ауырсыну күтілмейді. Алайда жеңіл ауырсыну сезілуі мүмкін.

Қандай жағдайларда дереу дәрігерге хабарласу керек?

• Ангиография енгізілген жерде қан кету,

• Ісіну,

• Кең аумақты қамтитын көгеру немесе қатты ауырсыну,

• Қан қысымының төмендеу белгілері: мұндай жағдайларда ауруханаға барып, дәрігердің тексеруінен өту дұрыс болады.

Біздің маман дәрігерлеріміз сізге ангиография туралы толық ақпарат берсін. Нысанды қазір толтырыңыз