Аллергия Және Иммунология

Аллергология және иммунология — ағзаның иммундық жүйесіне байланысты бұзылыстарды диагностикалаумен және емдеумен айналысатын медициналық бөлім. Аллергиялық аурулар бөлімі әдетте аллергия мен демікпені емдеуге назар аударады, ал иммунология бөлімі негізінен иммундық бұзылыстарды емдеумен немесе иммундық жүйеге қатысты медициналық зерттеулермен айналысады.

Аллергология және иммунология дегеніміз не?

Аллергология және иммунология — ағзаның иммундық жүйесіне байланысты туындайтын ауруларды зерттейтін медицина саласы. Иммундық жүйе аурулары өте жиі кездесетіндерден бастап өте сирек кездесетіндерге дейін әртүрлі болуы мүмкін. Сонымен қатар бұл сала барлық жастағы науқастарды бақылауды қамтиды және түрлі ағзалар жүйесін қамтиды. Аллергия ағзаның әдетте зиянсыз заттарға шамадан тыс жауап беруімен көрінеді, ал иммунология иммундық жүйені және оның реакцияларын зерттейді. Бұл медициналық бөлім демікпе, пішен безгегі, экзема, тағамдық аллергия, аутоиммундық аурулар және иммун тапшылықтары сияқты әртүрлі денсаулық мәселелерімен айналысады.

Аллергиялық және иммунологиялық аурулар қандай?

Аллергология және иммунология — адамдарға әсер ететін аллергиялық аурулар мен иммундық жүйе жағдайларын зерттейтін медицина саласы. Аллергиялық және иммунологиялық мәселелер демікпе, ревматоидты артрит, маусымдық аллергия және целиакиядан бастап қызыл жегі, ішектің қабыну ауруы және дәрілерге, тағамдарға, вакциналарға және т.б. өмірге қауіп төндіретін қабыну реакцияларына дейін кең ауқымды қамтиды. Аллергиялық және иммунологиялық аурулардың кейбірі:

• Аллергиялық ринит (пішен безгегі): Аллергиялық ринит қоршаған ортадағы аллергендермен байланыс нәтижесінде пайда болады. Ол қышу, қызару, көздің жасаурауы және кейде қабақтың ісінуі сияқты белгілермен көрінеді. Тозаң, үй шаңының кенелері, зең споралары сияқты түрлі аллергендердің әсерінен белгілер пайда болуы мүмкін.

• Аллергиялық демікпе: Тыныс жолдарының қабынуы мен тарылуы салдарынан тыныс алудың қиындауы, ысқырықты тыныс және жөтел сияқты белгілермен сипатталатын аллергиялық демікпе аллергендердің әсерінен пайда болады.

• Тағамдық аллергия: Тағамдық аллергия — ағзаңыз белгілі бір тағамдардағы ақуыздарға шамадан тыс жауап берген кезде пайда болатын жағдай; мұндай жауап аллергиялық реакция деп аталады. Бұл аллергия сүт, жұмыртқа, жаңғақ, теңіз өнімдері сияқты кең таралған тағамдарға болуы және ауыр реакцияларға әкелуі мүмкін.

• Анафилаксия: Анафилаксия — аллергиялық реакцияның ауыр түрі. Ол көбінесе белгілі бір тағамдарды жегеннен кейін немесе жәндік шаққаннан кейін пайда болады. Анафилаксиялық шок өмірге қауіп төндіруі мүмкін. Белгілеріне тыныс алудың қиындауы, ерін мен беттің ісінуі, қан қысымының төмендеуі және есінен тану жатады.

• Атопиялық дерматит (экзема): Экзема — терідегі дақтармен көрінетін ауру. Бұл жұқпалы емес және жиі кездесетін жағдай. Тітіркендіргішпен немесе аллергенмен жанасқанда экзема белгілері күшеюі мүмкін. Белгілер әдетте терінің қызаруымен, қышуымен және көпіршіктермен көрінеді.

• Аутоиммундық аурулар: Аутоиммундық аурулар — иммундық жүйе ағзаның өз тіндеріне шабуыл жасайтын бұзылыстар.

• Иммун тапшылықтары: Иммун тапшылықтары — иммундық жүйе өзінің қалыпты қызметтерін атқара алмайтын бұзылыстар. Бұл бұзылыстар туа біткен немесе жүре пайда болған болуы мүмкін.

Аллергиялық және иммунологиялық аурулардың белгілері қандай?

Аллергиялық және иммунологиялық аурулардың кейбір белгілері:

Аллергиялық ринит (пішен безгегі)

• Мұрыннан су ағуы

• Мұрынның бітелуі

• Түшкіру

• Мұрын мен тамақтың қышуы

• Көздің қышуы мен жасаурауы

Аллергиялық демікпе

• Тыныс алудың қиындауы

• Ысқырықты тыныс

• Жөтел (әсіресе түнде немесе таңертең ерте күшеюі мүмкін)

• Кеуденің қысылуы немесе ауыруы

Тағамдық аллергия

• Терідегі бөртпе немесе қызару

• Қышу немесе күйдіру сезімі

• Еріннің, тілдің немесе тамақтың ісінуі

• Іштің ауыруы, құсу немесе диарея

• Тыныс алудың қиындауы немесе ысқырықты тыныс

Анафилаксия

• Тыныс алудың қиындауы

• Еріннің, тілдің немесе тамақтың ісінуі

• Терінің қызаруы немесе бөртпе

• Жүрек соғысының жиілеуі

• Бас айналу немесе талып қалу

Атопиялық дерматит (экзема):

• Құрғақ, қышитын тері

• Қызару және қабыну

• Көпіршіктер немесе сұйықтық бөлетін зақымданулар

• Терінің қалыңдауы немесе жарылуы

Аутоиммундық аурулар

• Буындардың ауыруы және ісінуі (мысалы, ревматоидты артритте)

• Шаршау және әлсіздік

• Қызба

• Бұлшықет әлсіздігі немесе бұлшықет ауыруы

• Терідегі бөртпелер немесе өзгерістер

Иммун тапшылықтары

• Жиі қайталанатын инфекциялар, әсіресе бактериялық немесе саңырауқұлақ инфекциялары

• Созылмалы шаршау және әлсіздік

• Ауыз бен тамақта қайталанатын жаралар

• Салмақ жоғалту

• Лимфа түйіндерінің ісінуі немесе сырқырауы

Аллергиялық және иммунологиялық аурулар қалай анықталады?

Аллергиялық және иммунологиялық ауруларды диагностикалау барысында маман дәрігер алдымен науқастың анамнезін жинайды және жақын туыстарында тұқым қуалайтын иммундық жүйе бұзылысының бар-жоғын анықтайды. Дәрігер сондай-ақ физикалық тексеру жүргізеді. Физикалық тексеру кезінде терідегі бөртпелер немесе қышу, тыныс алудың қиындауы, көздің қызаруы сияқты белгілер қаралады. Аллергиялық және иммунологиялық ауруларды анықтау үшін қолданылатын зерттеулердің кейбірі:

Аллергиялық тесттер

• Терілік прик-тесттер: Бұл ең жиі қолданылатын аллергиялық тесттердің бірі. Бұл тесттерде ықтимал аллергендер тері бетіне жағылып, реакциялар бақыланады. Терілік тест аллергияның көптеген кең таралған түрлерін растай алады. Прик/скарификациялық тест үшін медицина қызметкері теріге аллергеннің кішкене тамшысын тамызады. Содан кейін тамшы арқылы тері инемен ақырын тесіледі немесе сызылады. Затқа сезімталдық болса, 15 минут ішінде тест орнында қызару, ісіну және қышу пайда болады.

• Қан анализдері: Егер сізде тері ауруы болса немесе терілік тестке кедергі келтіретін дәрі қабылдасаңыз, аллергенге қан анализдері қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ терілік тестті көтере алмайтын балалар үшін де таңдалуы мүмкін. Қан анализдері аллергия тудыратын белгілі бір антиденелерді анықтау үшін қолданылады.

• Элиминациялық диеталар: Тағамдық аллергия кезінде белгілі бір тағамдарды рационнан алып тастап, белгілерді бақылау арқылы жүргізілетін тесттер.

• Тыныс алу тесттері: Демікпе сияқты тыныс жолдары ауруларын анықтау үшін сыртқы тыныс қызметін зерттеу жүргізілуі мүмкін. Спирометрия, бронх кеңейткішке жауап тесті және метахолинмен провокациялық тест сияқты тесттер қолданылуы мүмкін.

• Тері биопсиясы: Кейбір жағдайларда экземаны немесе басқа тері ауруларын анықтау үшін тері биопсиясы қажет болуы мүмкін. Бұл тестте теріден кішкене тін үлгісі алынып, зертханаға жіберіледі және микроскоппен зерттеледі.

Иммунологиялық аурулар тесттері

• Қан анализдері: Иммунологиялық аурулар әдетте қан анализдері арқылы анықталады. Қан анализдері науқастың қанында белгілі бір антиденелердің немесе аутоантиденелердің бар-жоғын анықтау үшін қолданылады. Бұл анализдерге антиядролық антидене (ANA) тесттері, аутоантидене тесттері және лейкоцитарлық формуласы бар жалпы қан анализі кіруі мүмкін.

• Тін биопсиясы: Кейбір жағдайларда тінді алып, микроскоппен зерттеу қажет болуы мүмкін. Мысалы, аутоиммундық ауруларды анықтауда зақымданған тіндерден биопсия алынуы мүмкін.

• Генетикалық тесттер: Кейбір иммунологиялық аурулар генетикалық факторларға байланысты пайда болады. Сондықтан белгілі бір гендердегі мутациялардың бар-жоғын анықтау үшін генетикалық тесттер жүргізілуі мүмкін.

Аллергиялық және иммунологиялық аурулар қалай емделеді?

Аллергендерден аулақ болу — ең жиі қолданылатын маңызды емдеу тәсілі. Аллергияны бақылау үшін дәрігер тағайындаған дәрілер де қолданылуы мүмкін. Аллергияны емдеу мыналарды қамтуы мүмкін:

• Дәрілік ем: Қышу, мұрынның бітелуі, түшкіру және көздің жасаурауы сияқты аллергиялық белгілерді жеңілдету үшін антигистаминдік дәрілер қолданылады. Аллергиялық демікпе, экзема сияқты жағдайларда қабынуды азайту үшін кортикостероидтар мұрын спрейлері, ингаляторлар немесе жергілікті кремдер түрінде қолданылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда демікпе белгілерін жеңілдету үшін бронх кеңейткіштер таңдалуы мүмкін. Сонымен қатар анафилаксия сияқты ауыр аллергиялық реакцияларда шұғыл ем ретінде эпинефрин (адреналин) қажет болуы мүмкін.

• Аллергендерден аулақ болу: Тағамдық аллергия немесе аллергиялық ринит сияқты жағдайларда белгілерді қоздыратын аллергендерден аулақ болу маңызды. Мысалы, белгілі бір тағамдарды рационнан алып тастау немесе аллергендерді үйден аулақ ұстау сияқты шаралар қолданылуы мүмкін.

• Иммунотерапия (аллергияға қарсы вакцина): Бұл аллергиялық реакциялар тудыратын белгілі бір аллергендерге ағзаның төзімділігін арттыру үшін қолданылатын емдеу әдісі. Бұл ем аллергия белгілерін азайтуға және ұзақ мерзімді жеңілдік беруге көмектеседі.

Иммунологиялық ауруларды емдеуде қолданылатын кең таралған әдістер мыналарды қамтуы мүмкін:

• Дәрілік ем: Иммуносупрессивті дәрілер иммундық жүйенің шамадан тыс белсенділігін басу үшін қолданылады. Кортикостероидтар иммунологиялық қабынуды азайту үшін таңдалуы мүмкін және әсіресе аутоиммундық аурулардың белгілі бір белгілерін бақылауда тиімді болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда биомодуляторлық дәрілер қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар иммун тапшылықтарын емдеуде иммуноглобулиндер қолданылады. Олар иммуноглобулин тапшылығы бар науқастарға антиденелерді толықтырады.

• Плазмаферез: Плазманы қан айналымынан шығарып, тазарту процедурасы. Ол әсіресе аутоиммундық аурулар мен иммун тапшылықтарын емдеуде артық антиденелерді немесе басқа зиянды заттарды жою үшін қолданылуы мүмкін.

• Жасушалық терапия: Иммундық жүйені реттеу үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, аутоиммундық ауруларды емдеуде бағаналы жасушаларды трансплантациялау таңдалуы мүмкін.

Жиі қойылатын сұрақтар

Көз аллергиясы қалай пайда болады?

Көз аллергиясы — көз аймағы тітіркендіргіш затпен жанасқанда қышу, қызару, жасаурау сияқты белгілермен көрінетін жағдай. Ол тозаң, шаң, үй жануарларының жүні немесе зең споралары сияқты аллергендермен жанасқанда иммундық жүйенің реакциясы салдарынан пайда болуы мүмкін.

Тері аллергиясы қалай пайда болады?

Тері аллергиясы ағзаның жанасқан затқа шамадан тыс жауап беруі нәтижесінде пайда болады. Мұндай жанасу аллергендері әдетте косметикалық өнімдер, тазалағыш заттар, өсімдіктер немесе тағамдар болуы мүмкін.

Аллергиялық тест қай бөлімде жасалады?

Аллергиялық тесттер әдетте дерматология және пульмонология бөлімдерінде жасалады. Бұл тесттерді жүргізу және түсіндіру әдетте аллергология және иммунология мамандарымен жүзеге асырылады.

Аллергия қай ағзадан туындайды?

Аллергия ағзаның иммундық жүйесіне байланысты және иммундық жүйенің шамадан тыс немесе қате жауаптарының нәтижесінде пайда болады.

Неге аллергиям бар екенін қалай білемін?

Неге аллергияңыз бар екенін анықтау үшін маман дәрігердің бақылауымен аллергиялық тесттер тапсыра аласыз. Бұл тесттер теріде немесе қан анализдері арқылы жүргізілуі мүмкін.

Аллергия ішкі ағзаларға зиян келтіре ме?

Аллергия әдетте сыртқы орта аллергендерінің әсерінен тері, тыныс жолдары және ас қорыту жүйесі сияқты сыртқы ағзаларда белгілер тудырады. Алайда анафилаксия сияқты ауыр аллергиялық реакцияларда ішкі ағзаларға да зиян келтіруі мүмкін.

Аллергология және иммунология бөлімі — ағзаның иммундық жүйесіне қатысты мәселелермен айналысатын медициналық бөлім. Аллергия және оның салдарынан болатын анафилаксиялық реакция кенеттен дамып, өмірге қауіп төндіруі мүмкін жағдай. Аллергиясы немесе иммундық жүйе бұзылыстары бар науқастар ауруханалардың аллергология және иммунология емханасына жазылып, емді бастай алады.

Аллергология және иммунология бөлімімізде ересек науқастарға қызмет көрсетіледі. Бөлімімізде көрсетілетін қызметтер:

• Демікпе

• Аллергиялық ринит / аллергиялық синусит

• Аллергиялық конъюнктивит (көз аллергиясы)

• Иммун тапшылықтары

• Дәрілік аллергия

• Тағамдық аллергия

• Жәндіктерге аллергия

• Созылмалы жөтел

• Экземалар

• Есекжем (уртикария)

Аллергология және иммунология клиникасында қандай процедуралар жүргізіледі?

Аллергиялық және иммунологиялық ауруларды диагностикалау мен емдеуге қажетті төменде көрсетілген процедуралардың барлығы бөліміміздің құрамында жүргізіледі. Барлық процедуралар мен емдік шаралар дәрігердің бақылауымен жүзеге асырылады.

• Аллергиялық тері тесттері (прик-тест, теріішілік тест және патч-тесттер)

• Дәрілік тесттер

• Тағамдық тесттер

• Сыртқы тыныс қызметін зерттеу

• Бронх тесті

• Иммунотерапия, иммун тапшылықтарын диагностикалау және емдеу

• Иммуноглобулинмен алмастыру (толықтыру) терапиясы

• Дәрілік десенсибилизация (дәріге бейімдеу емі)