Үретра тарылуы дегеніміз не?

Үретра тарылуы ер адамдар мен әйелдерде де кездесетін несеп шығару жүйесіндегі құрылымдық ақау. Үретра — несеп жолдарының соңғы бөлігі, сау ағзада ер немесе әйел адамдар үшін әдетте 8-9 мм диаметрде болады. Үретра диаметріндегі тарылулар адамның жайлылығына елеулі әсер етіп, несеп шығаруды қиын әрі ауырсынулы ете алады. Емделмеген үретра тарылуы басында кішігірім мәселелермен көрінуі мүмкін, бірақ уақыт өте келе науқастың өмір сапасына кері әсер ететін үлкен проблемаға айналуы мүмкін. Ауыр тарылулардың салдарынан бүйрек жоғалуы да орын алуы мүмкін.

Үретра аурулары ілгерілеген жастағы ер адамдарда жиі кездеседі. Алайда әйелдерде де инфекциядан және босанудан туындаған үретра тарылуы байқалуы мүмкін. Үретротомия, дилатация, үретропластика, тұрақты және уақытша стент салу, лазермен үретра тарылуын емдеу сияқты технологияның мүмкіндіктері мен тәжірибелі дәрігерлердің басшылығымен бұл мәселенің алдын алуға болады.

Үретра тарылуының себептері қандай және ол неден пайда болады?

Үретра ер және әйел адамдарда әртүрлі анатомиясы мен ұзындығы бар несеп шығару жүйесінің соңындағы ағза. Үретраның анатомиясы мен деформацияларының маңыздылығын түсіну үшін несеп шығару жүйесі туралы білім алу науқастар үшін маңызды. Несеп шығару жүйесінің басты және ең үлкен қызметі бар ағзасы — бүйрек. Бүйректе қаннан жүйелі түрде сүзіліп, несеп бөлінеді. Бүйректің соңғы бөлігі — жинақтаушы өзектерде қаннан бөлінген несеп қуыққа қарай жылжиды. Жинақтаушы өзектерде алғаш рет несеп түрін алған сұйық зат ағзадан шығарылғанға дейін қуыққа жіберіледі. Бүйрек пен қуық арасындағы байланысты қамтамасыз ететін ағза — несепағар (уретер). Ұзындығы шамамен 25-30 см несепағар несепті қуыққа жеткізеді. Несеп қуықта біраз уақыт жиналғаннан кейін ағзадан шығарылу үшін үретраға қарай жылжиды.

Үретра ер адамдарда 15-20 см аралығында өзгеретін ұзындықта болады. Әйелдерде ол қысқарақ, шамамен 4 см. Әйелдерде үретраның қысқа болуының себебі әйел урогенитал жүйе органдарының ер адамдарға қарағанда іш қуысында көбірек орын алуынан туындайды. Себебі ер адамдарда аталық бездер мен пенис ағзадан тыс орналасса, әйелдерде қынап, жатыр және аналық бездер іш қуысында орналасады. Ер адамдарда үретраның ұзын болуы, байқалатын аурулар мен анатомиялық деформацияларды әйелдерге қарағанда көбірек болуын түсіндіреді. Яғни ер адамдарда үретра тарылуы мәселесі әйелдермен салыстырғанда жиірек кездеседі.

Үретра тарылуы әртүрлі себептерге байланысты пайда болуы мүмкін. Үретра тарылуы мына себептермен туындауы мүмкін:

Эндоскопия, катетеризация сияқты инвазивті манипуляциялардың туғызған жарақаты,

Хламидиоз сияқты урогенитал инфекциялар,

Радиациялық терапия,

Үретра немесе простатада пайда болған ісіктік құрылым,

Катетер салынғаннан кейін пайда болған үретра зақымы,

Бүйрек тасын операциялағаннан кейінгі деформация,

Қынап арқылы босану кезінде үретраның жарақаттануы.

Әйелдерде үретра тарылуы ер адамдармен салыстырғанда симптоматикалық түрде дамиды және белгілері қысқа мерзімде сезіледі. Әйелдерде ең жиі себептер — қынап арқылы босанудағы жарақаттар, операция кезіндегі жарақаттар және инфекциялар.

Үретра тарылуын емдеудің қазіргі кезде қарапайым операциялармен түзетілетін, табысты нәтиже беретін әдістері бар. Сондықтан үретра тарылуына күдік туып, ауру себептері өзіңізде бар деп ойласаңыз, денсаулық сақтау мекемесіне оңай жазылып, қабылдауға уақыт ала аласыз.

Үретра тарылуы қалай анықталады?

Үретра тарылуын емдеу операциясы үшін маман дәрігерді таңдау және дәрігер мен науқас арасындағы сенім өте маңызды. Ауру көзінде, әсіресе операциядан кейінгі жарақаттар болса, науқас сенетін дәрігерге қаралып, содан кейін ем басталса, табысқа әсер етуі мүмкін. Үретра тарылуы диагнозын қойғанға дейін науқастар жалпы шағымдармен клиникаларға жүгінуі мүмкін. Диагноздың нақтылануына негіз болатын бұл белгілер әдетте мынадай тәртіппен тізіледі:

Несеп шығарғаннан кейін қуықтың толық бос болмаған сезімі,

Несеп шығарған кезде жану мен ауырсыну,

Атқылап шығатын түрдегі несеп ағысы,

Қанды немесе қою түсті несеп,

Ер адамдарда эякулят (ұрық сұйығы) құрамында қан,

Цистит анамнезі,

Күндіз несептің ағып кетуі,

Құрсақта жиі ауырсыну сезімі,

Ағып кету түрінде несеп шығуы.

Үретра тарылуын болжататын шағымдармен клиникаға жүгінген науқастардың толық анамнезі бағаланады. Физикалық тексеру жасалып, анамнез жиналғаннан кейін диагнозды нақтылау үшін кейбір қосымша зерттеулер тағайындалады. Нақты диагноз үшін қажет болуы мүмкін зерттеулер мыналар:

УДЗ,

КТ,

Қан анализі,

Цистоскопия,

Ретроградтық уретрография,

Урофлоуметрия сынағы (несеп ағысы сынағы).

Несеп шығару жылдамдығы, несеп шыққаннан кейін қуықтың босау дәрежесі, үретра диаметрінің жеткіліктілігі сияқты өлшемдер диагнозға көмектеседі. Осы зерттеулер мен бейнелеу әдістерінің арқасында үретра тарылуы анықталып, науқасқа нақты диагноз қойылуы мүмкін.

Үретра тарылуын емдеу қалай жүргізіледі, емдеудің қандай әдістері бар?

Үретра тарылуы несеп шығарған кезде ауырсыну, жану сезімін туғызуы және несеп шыққаннан кейін қуықтың жеткілікті бос еместігін сездіруі мүмкін. Үретра тарылуы әртүрлі себептермен пайда болуы мүмкін және әр науқаста әртүрлі барысқа ие болады. Бастапқы деңгейдегі тарылу болса және ем қолданылмаса, кейінгі кезеңдерде ауыр мәселелерді туғызуы мүмкін. Үретра тарылуы емделмегенде өзектегі тарылу дәрежесі артады және бітелулер пайда болуы мүмкін. Бұл жағдай несеп пен несеп құрамының жиналуына байланысты бүйрек тасының пайда болуына, бүйректің жұмыс жүктемесінің артуына, инфекцияның дамуына сияқты мәселелерге әкелуі мүмкін. Кешіктірілген ем бүйрек жоғалтуына дейін баратын жағдайларға әкелуі мүмкін. Сондықтан үретра тарылуы диагнозы қойылған науқастардың бірнеше белгі білдіріп тұрғанда-ақ емделуі және мәселенің күрделенбей шешілуі маңызды.

Үретра тарылуы байқалған әрбір науқаста ем мен бақылау процедурасы бірдей емес. Тарылудың өлшеміне байланысты бақылау аралығы және жоспарланған ем моделі өзгеруі мүмкін. Уродинамикалық зерттеу жүргізілген науқастарда секундына 10 миллилитрден аз несеп шығатын болса, обструкция (бітелу) немесе тарылу болуы мүмкін. Ем ең дұрыс және жайлы әдіс ескеріліп, дәрігер мен науқастың бірлескен шешімімен жоспарланады. Бұл ем әдістері қазіргі уақытта мынадай түрде қолданылады:

Дилатация: Үретрадан қуыққа қарай жіңішке зонд арқылы өтіп, өзек кеңейтіледі. Процедураға дейін анестетикалық крем қолданылады.

Лазермен үретра тарылуын емдеу: Анестезия арқылы жүргізілетін бұл процедура үшін тарылудың кішкене аймақта болуы шарт. Емдеу үшін өзек арқылы жылжытылатын, ұшында лазер құрылғысы бар түтік көмегімен тарылған бөліктегі тін алынады. Процедурадан кейін бірнеше күн катетер қолдану қажет.

Үретропластика: Тарылу пайда болған аймақ 2 см-ден ұзын болған жағдайда, үретраның бұл бөлігі үретропластика деп аталатын ашық хирургиялық операциямен алынуы мүмкін. Үретраның тарылған бөлігі алынғаннан кейін өзектің ашық қалған ұштары біріктіріледі. Науқастар үшін бірінші мақсат — жабық операция. Ашық операциядан қалатын тыртықтардың болмауы үшін қысқа мерзімде орындалатын және таңғышты қажет етпейтін емдеулер жоспарланады. Алайда ауыр тарылу жағдайларында ашық операция жалғыз балама болуы мүмкін.

Стент салу: Әсіресе ер адамдарда пениске жақын бөліктегі бульбоздық үретрада пайда болған тарылулардың емінде стент ең тиімді әдіс болуы мүмкін. Тұрақты немесе уақытша түрде қолданылуы мүмкін және жергілікті анестезия астында жүргізіледі.

Қазіргі уақытта медициналық технологияның дамуының арқасында үретра тарылуы операциясы жабық және ашық түрде жоспарланады. Операцияларда басты мақсат — тыртықтары жоқ және қысқа мерзімде қалпына келуді талап ететін жайлы шешімдер.

Үретра тарылуы туралы жиі қойылатын сұрақтар

Үретра тарылуы диагнозы қойылған науқастар процесс туралы жеткілікті ақпарат алу үшін сұрақтар қоя алады. Науқастардың диагноз, емдеу процесі және емнен кейінгі кезең туралы жиі қоятын сұрақтарын төмендегі тақырыптар астынан таба аласыз. Иә, үретра тарылуын ерте анықтап, алдын алуға болады. Ауруға қауіп факторлары бар адамдарда тұрақты тексерулер кезінде үретра тарылуының дамуы мүмкіндігі байқалса, дәрігер бақылау жиілігін өзгертуі мүмкін. Осылайша ауруды профилактикалық емдеу (пайда болғанға дейін оның дамуын алдын алу емі) жүргізілуі мүмкін. Кешіктірілген ем нәтижесінде бүйрек жоғалтуына дейін баратын ауыр мәселелер пайда болуы мүмкін. Сондықтан үретра тарылуы ерте анықтау арқылы күрделенбей және несеп шығару жүйесіндегі басқа ағзалар зардап шекпей емделуі тиіс.

Емдеуді қажет ететін жағдай болып табылатын үретра тарылуы көп жағдайда өздігінен кетпейді. Бірақ өте сирек болса да, жарақатқа байланысты елеулі емес тарылулар жақсара алады. Үретра тарылуы байқалған науқастарды белгілі аралықпен бақылау қажет. Құрылымдық бұзылыстар, туа біткен деформациялар, инфекциямен байланысты себептер, ісіктік түйіндердің үретра диаметрін кішірейтуі сияқты мәселелер үшін операция қажет және көбінесе осы саланың маманы уролог емдейді.

Үретра тарылуы туа біткен ақаудан немесе туғаннан кейінгі жарақаттан пайда болуы мүмкін. Алайда бұл жағдай жиі ер науқастарда және ілгерілеген жаста байқалады. Жүргізілген зерттеулерге сәйкес, әсіресе 55 жастан кейінгі ер науқастар үретра тарылуы ең жиі байқалатын топ болып табылады.. Оның негізінде жиі операциядан туындаған жарақаттар, тас түзілуі, ісік және простатаның ұлғаюына байланысты тарылулар жатады. Кейбір науқастарда бұл жағдай жыныстық функцияларға әсер етуі мүмкін. Әсіресе күндіз жалғасатын несеп ағуы және несеп шыққаннан кейін қуықтың толы сезілуі себебінен адамда дискомфорт сезімі пайда болуы мүмкін. Бұл жағдай ер науқастарда эрекцияның болмауын, әйелдерде оргазмға жете алмау мәселесін туғызуы мүмкін. Сонымен қатар жыныстық қатынас кезінде үретра тарылуы бар науқастарда ауырсыну да болуы мүмкін.

Үретра тарылуы, әдетте, белгілері байқалып, науқастарды клиникаға жүгінуге мәжбүр ететін, кейбір науқастарда асимптоматикалық түрде жалғасатын мәселе. Ерте анықтау және тәжірибелі хирургтар жүргізетін емдеу арқылы үретра тарылуы дамымай тұрып тоқтатылуы мүмкін. Өзіңізде немесе айналаңызда үретра тарылуының белгілерінің бірнешеуін байқап, ауру ықтималдығынан күдіктенсеңіз, оңай уақыт алып, мамандарымыз толық тексеру үшін кеңес бере алады.