Сијатик дегеніміз не? Белгілері, себептері және емдеу әдістері

Сијатик дегеніміз не? Белгілері мен емдеуі

Сијатик — сијатик жүйкесінің зақымдануына немесе тітіркенуіне байланысты болатын кең таралған ауыр сырқаттың атауы. Ауырсынумен қатар арқа немесе жамбас аймағында ұю және шмырлау белгілері де байқалуы мүмкін. Кейбір жағдайларда ауырсыну шыдауға болатындай деңгейде болса, кейбір адамдарда бұл жағдай күнделікті әрекеттерді орындай алмайтындай дәрежеге ушығуы мүмкін.

Сијатик дегеніміз не?

Сијатик медицина тілінде “nervus ischiadicus” деп аталатын, жамбастан басталып аяққа дейін түсетін жүйке жүйесі тобы болып табылады. Бұл жүйке — ағзадағы ең ұзын әрі қалың жүйке жүйесі. Бұл жүйке жұлыннан бөлінетін 5 әртүрлі жүйке түбірінен келетін шоғыр болып табылады. Сијатик ағзаның екі жағынан да симметриялы түрде төмен түседі. Сијатик науқастары осы жүйкелер өтетін аймақтарда қатты ауырсынуды сезінеді. Бұл ауру кезінде көбінесе бел ауруы, жамбас ауруы және аяқтың ұюы байқалады. Тіпті кейбір жағдайларда ауырсыну аяқ башайларына дейін жетуі мүмкін.

Сијатиктің пайда болуына себеп болатын жағдайлардың қатарына грыжа болған диск немесе қалыптан тыс өскен омыртқа сүйегінің жүйке түбірлеріне қысым жасауы жатады. Зақымдалған аймақтарда қабыну, ауырсыну және ұю сияқты симптомдар байқалады. Сијатик өте қатты ауырсынуларға себеп болғанымен, грыжаға байланысты пайда болатын сијатик ауруы әдетте тиісті емдеу арқылы бірнеше апта немесе ай ішінде жазылуы мүмкін. Ал сијатиктің қатты ауырсынуы бар адамдарда хирургиялық емес әдістер жеткіліксіз болған жағдайларда хирургиялық ота жасау қарастырылады.

Сијатик ауырсынуының белгілері қандай?

Сијатик ауырсынуының белгілері аурудың себебіне, жүйке зақымдануының даму деңгейіне және адамның ауырсынуға төзімділік шегіне байланысты өзгереді. Сијатик ауырсынуы сијатик жүйкесі өтетін кез келген аймақта пайда болуы мүмкін. Жалпы алғанда, ауырсыну анық сезілетін аймақтардың қатарына бел мен жамбас арасы және сан мен сирақ айналасы кіреді. Ауырсыну кейде өте жеңіл деңгейде өтсе, кейде ащы және өткір түрге айналуы мүмкін. Кейбір жағдайларда ток соққан сияқты сырқылауға себеп болуы мүмкін. Ауырсыну көбінесе жөтелгенде, түшкіргенде немесе ұзақ уақыт бойы бір қалыпта отырғанда нашарлайды. Сијатик жүйкесі ағзаның 2 жағынан да симметриялы түрде өткенімен, ауырсыну көбінесе бір жағында ғана сезіледі. Кейбір адамдарда аяқ пен табанда қатты ұю және шмырлау, бұлшықет әлсіздігі, рефлекстердің төмендеуі сияқты белгілер байқалуы мүмкін.

Сијатик қалай анықталады?

Сијатикті анықтауда физикалық тексеру де, бейнелеу әдістері де қолданылады. Физикалық тексеру кезінде дәрігер науқастың бұлшықет күшін және рефлекстердің өткірлігін тексереді. Физикалық тексеруден басқа диагноз қоюда қолданылатын әдістерге мыналар жатады:

Рентген: Рентген көмегімен жүйке түбірлерінің омыртқадан шығатын аймақтары зерттеліп, механикалық өзгерістер анықталады.

Магниттік-резонанстық томография (МРТ): МРТ — радиотолқындарды қолдану арқылы ағзаның әртүрлі бөліктері бейнеленетін диагностикалық әдіс. Арқа аймағының алынған егжей-тегжейлі кескіні арқылы грыжа болған дискілер мен қысылған жүйкелер анықталады.

КТ сканерлеу: Компьютерлік томография ретінде де белгілі бұл әдіс — рентген сәулелерін қолдану арқылы жасалатын диагностикалық әдіс. Ағзаға берілетін радиографиялық контрасты зат тіндерді бояу арқылы қажетті арганның егжей-тегжейлі кескінін алуды қамтамасыз етеді. Жұлынның және оның айналасындағы жүйкелердің егжей-тегжейлі кескіні алынады.

Электромиография (ЭМГ): Бұлшықеттер мен жүйке жасушаларының электрлік сигналдарға беретін жауаптары өлшенетін әдіс. Бұл диагностикалық әдіс арқылы жүйке зақымдануының қаншалықты асқынғаны өлшенеді.

Сијатикті емдеу әдістері қандай?

Сијатикті емдеудегі негізгі мақсат — ауырсыну мен ұю сезімін азайту арқылы қозғалыс шектелуінің алдын алу. Емдеу кезінде хирургиялық және хирургиялық емес әдістер таңдалуы мүмкін. Сијатикті емдеуде қолданылатын әдістердің қатарына мыналар кіреді:

Медициналық ем: Медициналық ем ауырсынуды симптомдық түрде жоюды қамтамасыз етеді. Сијатик ауырсынуын басу үшін қабынуға қарсы дәрілер, кортикостероидтар, антидепрессанттар, опиоидтар қолданылады.

ФИзиотерапия: Жүйкелердің қысылып қалуының алдын алатын жаттығуларды физиотерапия мамандары науқасқа ұсынады. Физиотерапия арқылы қалыпты түзету, қозғалыс белсенділігін жақсарту мақсатында тұрақты жаттығулар ұсынылады.

Стероидты инъекция: Кортикостероидтар — ауырсынуды да, қабыну жағдайын да жоюға көмектесетін дәрілік заттар тобы. Ауырсыну бар жүйке түбірінің айналасына стероидты инъекция жасау симптомдарды жеңілдетуге көмектеседі. Алайда бұл емдеу әдісі кез келген уақытта қолданыла бермейді. Бір жыл ішінде шектеулі мөлшерде ғана инъекция жасау ұсынылады.

Баламалы терапия әдістері: Хиропрактика мамандары қолданатын массаж терапиялары ауыратын аймақтардың босаңсуына және симптомдардың азаюына көмектеседі.

Хирургиялық ота: Сијатикті дәрі-дәрмекпен емдеу әдістерімен немесе физиотерапиямен бақылауға алу мүмкін болмаған жағдайларда соңғы шара ретінде хирургиялық ота қарастырылады. Хирургиялық отадағы алғашқы әдіс — дискэктомия. Дискэктомия кезінде грыжа болған дискінің жүйке түбіріне қысым жасайтын бөліктері ота жасау арқылы алынып тастауға тырысылады. Жүйке түбіріндегі қысым мен жаншылудың жойылуымен ауырсыну басылады. Тағы бір хирургиялық әдіс — ламинэктомия. Ламинэктомия арқылы жалпы анестезия астында ламина деп аталатын омыртқаның артқы бөлігі алынып тасталады. Осылайша жүйке үстіндегі қысымның жойылуымен ауырсыну азаяды.

Сијатик ауырсынуы кезінде хирургиялық ота қашан қажет?

Сијатик ауырсынуы кезінде бірден хирургиялық ота жасау ұсынылмайды. Денсаулық сақтау қызметін көрсетушілер жүйке зақымдануы асқынған деңгейде болмаса немесе сијатик ауырсынуы күнделікті жұмыстарды атқаруға кедергі келтірмесе, бастапқы кезеңде ота жасау әдістеріне жүгінбейді. Күнделікті өмірге әсер етіп, қалыпты жұмыс тәртібін жалғастыруға кедергі келтіретіндей сијатик ауырсынуы бар болса және 6 мен 8 апта аралығында қолданылған хирургиялық емес емдеу әдістеріне берілген жауап жеткіліксіз болса, хирургиялық ота жасау ұсынылады.

Отасыз емдеу әдістері қандай?

Жүйке зақымдануы жеңіл деңгейде болғанда және жүйке ауырсынуына шыдауға болатын жағдайларда отасыз емдеу әдістері қолданылады. Бұл әдістердің қатарына мыналар кіреді:

Суық компресс: Ауырсыну бар аймаққа суық басу сијатик ауырсынуы басталған алғашқы күндері ауырсыну мен ісінудің азаюына көмектеседі. Күніне 1 немесе 2 рет жиырма минут бойы суық басуға болады.

Ыстық компресс: Ауырсыну басталған алғашқы күндері суық басу пайдалы болғанымен, кейінгі күндері ыстық басуға ауысуға болады. Ыстық компресс үшін ауыратын аймаққа күніне бірнеше рет жиырма минут бойы ыстық басуға болады.

Созылу және жаттығу қозғалыстарын жасау: Өз саласының маманы болып табылатын физиотерапевтердің немесе физиотерапия мамандарының бағыттауымен дұрыс жаттығу қозғалыстарын орындау ауырсынуды басуда маңызды пайдасын тигізеді.

Сијатик ауырсынуының жазылу процесі қалай өтеді?

Сијатик ауырсынуының жазылу процесі қолданылатын емдеу әдісіне, ауырсыну мен басқа да симптомдардың ауырлығына, сијатик ауырсынуының пайда болу себебіне байланысты өзгереді. Жеңіл деңгейдегі сијатик ауырсынулары көбінесе кәсіби араласуды қажет етпестен өздігінен 4 пен 6 апта аралығындағы уақытта жазылуы мүмкін. Алайда ауыр деңгейдегі және ауырсынудан басқа симптомдар да болатын жағдайларда міндетті түрде кәсіби көмек қажет және ұзақ күту процесінің орын алуы емге берілген жауаптың азаюына әкеледі.

Сијатик туралы жиі қойылатын сұрақтар

Сијатик — таралу аймағы бара-баро артып келе жатқан жүйкелік мәселе. Сијатик дерлік кез келген адамда пайда болуы мүмкін ауру болғанымен, кейбір адамдарда пайда болу ықтималдығы жоғарырақ болады. Бұл адамдардың қатарына семіздікпен ауыратындар, қант диабеті бар науқастар, темекі өнімдерін тұтынушылар, физикалық күшті талап ететін және ауыр жұмыстарда жұмыс істейтіндер кіреді. Сијатик ауырсынуының негізгі себебі — сијатик жүйкесін құрайтын жүйке шоғырларының түбірлеріндегі қысылулар. Бұл қысылуларға омыртқадағы диск грыжалары, сүйек өсінділері және ісік түзілімдері себеп болады. Сијатик ауырсынуларының алдын алу көбінесе мүмкін емес, бірақ назар аударатын кейбір тұстар ауырсынудың пайда болуын азайтуы мүмкін. Бұл тұстардың қатарына мыналар кіреді:

Тұрақты жаттығу және белсенді өмір салты: Арқа мен бел аймағын күшейтетін жаттығулар жасау және сол аймақтағы бұлшықеттерді нығайтатын әрекеттермен айналысу ықтимал жүйке қысылуларының алдын алуға көмектеседі.

Ұзақ уақыт бойы тік тұрмау: Ұзақ уақыт бойы тік тұру жүйкелерге түсетін қысымның артуына әкелетіндіктен, сијатик ауырсынуын қоздыруы мүмкін. Сол себепті ұзақ уақыт бойы тік тұру қажет болған жағдайларда аяқтарды белгілі аралықтармен тынықтырып отыру керек.

Сијатик ауырсынуы — созылмалы жағдай және қайталану қасиеті бар. Жеңіл деңгейдегі сијатик ауырсынулары еқандай ем қажет етпестен өздігінен жазылуы мүмкін болғанымен, ұзақ уақыт бойы тік тұру немесе дұрыс емес қалыпта отыру сияқты жағдайлар орын алғанда ауырсыну қайталанып кетуі мүмкін. Сијатик ауырсынуы үшін алдымен хабарласу керек бөлім — ортопедия және травматология. Ортопедия маманы жүргізген ортопедиялық емдеуден кейін қажет деп тапқан жағдайларда физиотерапия маманына бағыттауы мүмкін. Сијатик өткір, кең аймаққа таралатын, уақыт өте келе ұю мен шмырлауға себеп болатын қатты ауырсыну арқылы басқа аурулардан оңай ажыратылады. Сијатик ауырсынуы жүйке қысылуына байланысты пайда болатындықтан, жүйке қысылуын мүмкіндігінше жылдам емдеу керек. Егер жүйке үстіндегі зақымдану мен қысым емделмесе, бара-бара арта түсетін ауырсыну, аяқтағы бұлшықет әлсіздігі мен күштің жоғалуы, тұрақты жүйке зақымданулары, аяқтың қызметінен айырылуы сияқты жағдайларға тап болуы мүмкін. Қайтару мүмкін емес бұл жағдайларға тап болмас үшін сијатик ауырсынуын мүмкіндігінше тезірек емдеу қажет. Сијатик — өмір сапаңызға кері әсер ететін маңызды денсаулық мәселесі болуы мүмкін. Ерте диагноз қою және дұрыс емдеу әдістері арқылы көбінесе сәтті нәтижелерге қол жеткізуге болады.

Hisar Hospital ретінде біз тәжірибелі ортопедия және травматология мамандарымызбен сијатикті анықтау және емдеу жолында сіздің қасыңыздамыз. Егер бел, жамбас немесе аяқтарыңызда ауырсыну, ұю немесе шмырлау шағымыңыз болса, уақыт жоғалтпастан бізге хабарласа аласыз.

Дереу Онлайн Жазылыңыз

Ортопедия және травматология бөлімімізді қарап шығыңыз