Пателлярлы тендинит (секіруші тізесі) дегеніміз не? Симптомдары қандай? Диагностикасы мен емдеуі қалай жүргізіледі?

Пателлярлы тендинит – бұл тізе тобығының астындағы сіңірде орын алатын және тізенің алдыңғы бөлігінде ауырсыну тудыратын жағдай. Секіруші тізесі деп те аталатын бұл мәселе алғаш рет 1963 жылы секіруден кейін пайда болатын тізе проблемасы ретінде анықталған. Әсіресе 16-40 жас аралығындағы спортшыларда кездеседі және ер адамдарда жиірек ұшырайды. Волейбол, баскетбол және футбол сияқты секіруді талап ететін спорт түрлерінде кең таралған.

Бұл мақалада пателлярлы тендиниттің белгілері, диагностика әдістері, пателлярлы тендинитті емдеу және пателлярлы тендинит жаттығулары туралы білуіңіз керек ақпараттарды таба аласыз.

Пателлярлы Тендинит (Секіруші Тізесі) Дегеніміз Не?

Тізе тобығын жіліншік сүйегіне байлайтын пателлярлы сіңір – денеңіздегі ең күшті сіңірлердің бірі. Осы сіңірдің арқасында тізеңізді жаза аласыз, жүре аласыз, жүгіре аласыз және секіре аласыз. Жоғарғы жағындағы квадрицепс бұлшықеті және төменгі жағындағы пателлярлы сіңір бірлесе жұмыс істеп, тізеңіздің қозғалысын қамтамасыз етеді.

Пателлярлы тендинит – бұл сіңірді шамадан тыс қолдану нәтижесінде сіңір талшықтарында микроскопиялық жыртылулардың пайда болуымен және тозумен сипатталатын дегенеративті зақымдану. Қайталанатын қозғалыстар мен сіңірге түсетін артық салмақ сіңірдің ішкі құрылымының бұзылуына әкеледі. Дәстүрлі түсініктен айырмашылығы, бұл жағдайда сіңірлерде қабыну болмайды.

Пателлярлы Сіңірдің Қызметі мен Маңызы

Пателлярлы сіңір – тізенің экстензорлық механизмінің маңызды бөлігі. Квадрицепс бұлшықеттерінің күшін жіліншік сүйегіне жеткізу арқылы аяғыңызды созуға мүмкіндік береді. Сондықтан күнделікті өміріңіздегі негізгі қозғалыстар осы сіңірдің денсаулығына байланысты.

Отырған жерден тұру, баспалдақпен көтерілу, тебу сияқты әрекеттер пателлярлы сіңір мен тізенің экстензорлық механизмінің арқасында жүзеге асады. Сіңір иінтірек (рычаг) қызметін атқарып, квадрицепс бұлшықетінің күшін күшейтеді.

Аурудың Басқа Атаулары

Пателлярлы тендинит медициналық әдебиетте және халық арасында әртүрлі атаулармен белгілі. Ең көп қолданылатын атауы "jumper's knee", яғни секіруші тізесі немесе қарғығыш тізе. Бұл атау аурудың секіру спорт түрлерінде жиі кездесуіне байланысты қойылған.

Сонымен қатар, жүгіруші тізесі деп те аталады. Кейбір дереккөздерде пателлярлы тендинопатия термині қолданылады. Бұл атаулардың барлығы бір жағдайды, яғни тізе тобығы сіңірінің шамадан тыс қолдануға байланысты тозуын сипаттайды.

Кімдерде Кездеседі?

Пателлярлы тендинит әдетте 16-40 жас аралығында кездеседі, бірақ жасөспірім спортшыларда және 30 жастан асқан спортшыларда да пайда болуы мүмкін. Ер спортшыларда кездесу жиілігі әйелдерге қарағанда айтарлықтай жоғары: ерлерде 25,3%, ал әйелдерде 13,1%.

Әсіресе сатпанның экстензорлық бұлшықет тобы қарқынды қолданылатын спорт түрлерінде таралу аймағы үлкенірек:

• Волейбол: Жоғарғы деңгейдегі волейболшыларда таралуы 40-50%-ға жетеді
• Баскетбол: Секіру қозғалыстарының қарқындылығына байланысты жиі кездеседі
• Футбол: Жүгіру және тебу қозғалыстары қауіп тудырады
• Жеңіл атлетика: Ұзындыққа секіру және биіктікке секіру дисциплиналарында кең таралған

Кәсіби деңгейде секіру спорт түрлерімен айналысатын спортшылар жоғары тәуекел тобында. Жаттығу уақыты ұзақ және қатты жерде спортпен шұғылданатын тұлғалар да қауіпті топқа жатады. Артық салмақ ауру үшін маңызды қауіп факторы болып табылады.

Пателлярлы Тендиниттің Белгілері Қандай?

Пателлярлы тендиниттің белгілері әдетте баяу басталып, уақыт өте келе нашарлайды. Алғашқы сатыда тек қарқынды белсенділіктен кейін сезілетін ауырсыну, егер емделмесе, күнделікті өмірге әсер ете бастайды.

Тізенің Алдыңғы Бөлігіндегі Ауырсыну

Аурудың ең айқын белгісі – тізенің алдыңғы бөлігінде сезілетін ауырсыну. Ауырсыну әсіресе тізенің тобығының астында, пателлярлы сіңірдің үстінде шоғырланған. Кейбір науқастар ауырсынудың нақты орнын табуда қиналғанымен, көбінесе тізе тобығына жақын бөлікте басым болады.

Ауырсыну белсенділікпен бірге күшейеді. Селкілдеу, жүгіру немесе секіру спорт түрлерімен айналысқан кезде үдей түседі. Баспалдақпен көтерілу және орындықтан тұру сияқты тізені жүктейтін қозғалыстар кезінде сіңірдің үстінде ауырсыну пайда болады. Физикалық белсенділікті бастаған кезде немесе қарқынды жаттығудан кейін бірден ауырсыну басталуы мүмкін.

Ерте кезеңде белсенділіктен кейін пайда болатын ауырсыну, аурудың өршуіне қарай спортты бастай келе де көрініс береді. Одан кейінгі кезеңдерде тыныштықта, отырғанның өзінде де ауырсыну сезіледі. Сондықтан ауырсынудың уақыты мен қарқындылығы аурудың сатысын көрсетеді.

Ісіну және Сезімталдық

Тізе тобығының астында және тізенің алдында ісіну байқалады. Пателлярлы сіңір қабығында сұйықтықтың жиналуы нәтижесінде сіңірдің үстінде ісіну пайда болады. Аймақта жеңіл немесе орташа деңгейде ісік (ісіну) орын алуы мүмкін.

Сіңірге тиген кезде сезімталдық сезіледі. Тізе тобығының астындағы сіңір бойында ұстағанға қарсы сезімталдық бар. Қабынған аймаққа ақырын басылған кезде ауырсыну пайда болады. Сонымен қатар, тізеде жылудың артуы және күйу сезімі байқалуы мүмкін.

Аурудың Сатылары

Пателлярлы тендинит 4 сатыға жіктеледі. Бұл жіктеме аурудың ауырлығын және емдеу тәсілін анықтайды.

1-саты: Тек спорттық белсенділіктен кейін ғана ауырсыну сезіледі. Бұл сатыда демалу арқылы ауырсыну басылады, бірақ спортқа кіріскен кезде қайта пайда болады.

2-саты: Спорттық белсенділіктің басында ауырсыну басталады, қыздыру жаттығуларынан кейін бәсеңдейді немесе жоғалады. Шаршаған кезде ауырсыну қайтадан көрініс береді.

3-саты: Спорттық белсенділік кезінде де, тыныштықта да ауырсыну бар. Ауырсыну демалумен кетпейді, баспалдақпен түсіп-көтерілгенде де сезіледі. Спортты жалғастыру мүмкін болмайтындай қарқынды болады.

4-саты: Пателлярлы сіңірдің жыртылуы орын алады. Жоғарғы деңгейлерде сіңірге бірдеңе тигеннің өзінде де ауырсыну пайда болады.

Күнделікті Белсенділіктердегі Қиындықтар

Ауру өршіген сайын күнделікті қозғалыстарда қиындықтар туындайды. Баспалдақпен көтерілу, орындықтан тұру сияқты қарапайым әрекеттер кезінде сіңірдің үстінде ауырсыну сезіледі. Тізені толық бүгу және түзулеу қиындайды.

Әсіресе тізені түзу жасауда әлсіздік пен күштің жоғалуы байқалады. Қозғалыстың шектелуі орын алып, күш жоғалады. Отырып-тұру (скват) сияқты тізені қарқынды қолданатын қозғалыстарда ауырсыну күшейеді. Егер ауырсынуға мән берілмей жаттығу жасала берсе, пателлярлы сіңірде үлкен жыртылуларға әкелуі мүмкін.

Пателлярлы Тендиниттің Себептері мен Қауіп Факторлары

Бірнеше фактор пателлярлы тендиниттің дамуына ықпал етеді. Аурудың түбінде көбінесе бір ғана себеп емес, әртүрлі факторлардың жиынтығы жатады. Ең негізгі механизм – сіңірдің көтере алатынынан артық немесе жиі жүктелуі.

Шамадан Тыс Қолдану және Жаттығу Қателіктері

Қайталанатын қозғалыстар сіңірге шамадан тыс кернеу тудырып, қабынуға әкеледі. Жүгіру және секіру сияқты әрекеттер ең көп тараған қоздырушы факторлар болып табылады. Әсіресе спорттық белсенділік кезінде сіңірлердің тым қатты жүктелуі жиі кездеседі.

Жаттығу қарқындылығын қысқа уақыт ішінде арттыру сіңірге зиян келтіреді. Жеткіліксіз қыздыну және созылу қозғалыстары да қауіп тудырады. Белсенділік қарқындылығының, жаттығу қарқынының және апталық жүктемелердің кенеттен артуы тендиниттің дамуына себеп болады.

Демалыс уақыттарының жеткіліксіз болуы сіңірдің өзін-өзі қалпына келтіруіне кедергі жасайды. Сіңірдегі жыртылулар көбейген сайын денеңіз оны жөндеуде қиналады. Қатты беткейлерде ойнау немесе тиісті қыздырусыз жоғары әсерлі спорт түрлерімен шұғылдану қауіпті арттырады.

Жаттығу жасау кезінде немесе жұмыс барысында қате дене қалпы мен техникалар сіңірге зақым келтіруі мүмкін. Тиісті техниканы қолданбау тендинитке әкеледі. Спорттық аяқ киімді ауыстырудың өзі қауіпті қамтиды.

Бұлшықет Тепе-теңсіздігі мен Қатаңдығы

Жамбас бұлшықеттеріндегі тым қатты кернеу пателлярлы сіңірдің үстіндегі кернеуді арттырады. Жамбастың алдыңғы (квадрицепс) және артқы (хамстринг) бұлшықеттеріндегі қатаңдық пен қысқалық пателлярлы сіңірге қосымша стресс түсіреді. Жаттығу жасаған сайын уақыт өте келе бұлшықеттер қысқарады.

Егер аяғыңыздағы кейбір бұлшықеттер басқаларына қарағанда әлдеқайда күшті болса, күштірек бұлшықеттер пателлярлы сіңіріңізді көбірек тартады. Бұл ретсіз тарту тендинитті тудырады[104]. Тым күшті квадрицепс және хамстринг бұлшықеттері де мәселе туындайды.

Жамбас бұлшықеттеріңіз жеткілікті түрде күшті болмаса немесе тобығыңызда шектеулік бар болса, бұл аймақтар көтеруге тиіс жүктемені тізеңіз өз мойнына алады. Бұл қате орналасу тізе ішіндегі құрылымдардың үстіне түсетін қысымды арттырады.

Анатомиялық Факторлар

Аяқ ұзындығының айырмашылығы немесе басу бұзылыстары сіңірді шаршатады. Жоғары Q бұрышы және жамбастың көлбеуленуі сияқты құрылымдық мәселелер қауіп тудырады. Жалпақ табандылық немесе жамбас-тізе-аяқ сызығының бұзылу проблемалары тізеде ауырсыну тудыруы мүмкін.

Семіздік физикалық қауіп факторы болып табылады. Артық салмақ және семіздік тізе айналасындағы сіңірлер мен бұлшықеттерді әлсіретеді. Артық салмағы бар тұлғаларда тізе буыны дене салмағын көтеруде қиналады.

Созылмалы Аурулар

Ревматоидты артрит, диабет және подагра сияқты созылмалы аурулар сіңірлердің қабыну қаупін арттырады. Кейбір аурулар сіңірлердегі қан айналымын бұзады, бұл да сіңірді әлсіретеді.

Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі, ревматоидты артрит сияқты аутоиммундық аурулар мен диабет және қан майларының жоғары болуы сияқты метаболикалық аурулар қауіп факторын тудырады. Люпус та мысал ретінде келтіріледі.

Сіңірлер жас ұлғайған сайын икемділігін жоғалтады. Адамдар қартайған сайын сіңірлері аз икемді болады, бұл олардың жарақаттануын жеңілдетеді. Қарттықта сіңірлер аз стреске төтеп береді.

Пателлярлы Тендинит Диагнозы Қалай Қойылады?

Дәрігеріңіз пателлярлы тендинит диагнозын қою үшін алдымен шағымдарыңызды тыңдайды және физикалық бағалау жүргізеді. Ауырсынудың қашан басталғанын, қандай белсенділіктерде күшейгенін және өткен тізе жарақаттарыңыз туралы толық ақпарат алады. Диагностика процесінде клиникалық бағалау, физикалық тексеру және бейнелеу әдістері бірге қолданылады.

Физикалық Тексеру

Физикалық тексеру кезінде дәрігеріңіз тізеңіздегі сезімтал нүктелерді анықтайды, ісінудің бар-жоғын тексереді және қозғалыс ауқымыңызды бағалайды. Тізе тобығының астындағы пателлярлы сіңірдің үстінде қол тигізу арқылы сезімталдық ізделеді.

Аурудың ауырлығын анықтау үшін VISA ұпайы қолданылады. Бұл ұпай жүйесі сіздің симптомдарыңызға сәйкес аурудың қарқындылығын өлшейді.

Роял Лондон ауруханасының тесті пателлярлы тендинит диагнозында өте пайдалы. Бұл тест 88% сезімталдық және 98% спецификалық көрсеткішіне ие. Тест төмендегідей жасалады: дәрігеріңіз тізеңіз толық түзу позицияда болған кезде пателлярлы сіңірді жоғарыдан төмен қарай басып, сезімталдықты тексереді. Содан кейін тізеңізді 90 градусқа бүгіп, сол аймақты қайтадан басады. Бүгілген позицияда ауырсыну бәсеңдесе немесе жоғалса, тест оң деп қабылданады.

Бейнелеу Әдістері (МРТ және УДЗ)

УДЗ пен МРТ – пателлярлы тендинит диагнозындағы ең жақсы құралдар. Бұл бейнелеу әдістері сіңірдегі өзгерістерді растау тұрғысынан құнды болып табылады.

Ультрадыбыстық зерттеу: Сіңірдің қалыңдауын және ретсіз талшық құрылымын көрсетеді. Гипоэхогенді аймақтар, яғни УДЗ-да қара болып көрінетін аймақтар анықталады. Бұл зақымданулар көбінесе пателлярлы сіңірдің артқы бөлігінде, тізе тобығының төменгі полюсіне жақын аймақта байқалады. Допплер УДЗ қолданылған кезде симптоматикалық жағдайларда неоваскуляризация, яғни жаңа тамырдың түзілуі және артық қан ағымы көрсетілуі мүмкін. Зерттеулерге сәйкес, егер сіңір қалыңдығы 6,67 мм-ден жоғары болса, 100% сезімталдық пен 92% спецификалық көрсеткішпен ауру диагнозы қойылуы мүмкін.

МРТ арқылы бейнелеу: Қалыңдаған сіңір құрылымымен және артқан сигнал қарқындылығымен сипатталады. Сіңірдегі және оның айналасындағы құрылымдардағы өзгерістерді егжей-тегжейлі көрсетеді. Тізе тобығының төменгі полюсінде және инфрапателлярлы май тінінде сигнал өзгерістері көрінуі мүмкін. МРТ арқылы 7,08 мм-ден жоғары сіңір қалыңдығы 100% сезімталдық пен 89,4% спецификалық көрсеткішті көрсетеді. МРТ – дифференциалды диагностикадағы алтын стандарт әдісі.

Рентген: Сынықтарды немесе сүйекке қатысты мәселелерді жоққа шығару үшін түсірілуі мүмкін.

Дифференциалды Диагностика

Ұқсас белгілерді көрсететін басқа да ауруларды жоққа шығару қажет. Пателлофеморальды ауырсыну синдромы, квадрицепс тендиниті, сіңір жыртылулары дифференциалды диагностикада қарастырылуы тиіс.

Жасөспірім спортшыларда Осгуд-Шлаттер ауруы мен Синдинг Ларсен Йоханссон синдромы есте сақталуы қажет. Инфрапателлярлы бурсит те осындай ауырсынуды тудыруы мүмкін. Супрапателлярлы май жастықшасының тітіркенуі және плика синдромы да бағаланады. Бұл зақымдануларды ажыратуда МРТ алтын стандарт әдісі болып табылады.

Пателлярлы Тендинитті Емдеу Қалай Жүргізіледі?

Пателлярлы тендинитті емдеу негізінен консервативті әдістерге сүйенеді. Емдеу стратегиясы симптомдардың ауырлығына, ұзақтығына және функционалдық күтілімдеріңізге сәйкес жекелендіріледі. Көптеген жағдайлар ота жасамастан жазылып кетеді.

Тыныштық және Белсенділікті Реттеу

Емдеудің бірінші қадамы – симптомдарды тудыратын белсенділікті азайту немесе тоқтату. Әсіресе жоғары қарқын мен присед (отырып-тұру) жасауға тыйым салынады. Кәсіби спортшыларда жаттығу бағдарламасы өзгертілуі немесе аяқтар қолданылатын әрекеттерден аулақ болу қажет.

Алғашқы кезеңде тізелік, мұз басу және ауырсынуды басатын дәрілер қолданылады. Суық пакеттер ауырсынуды жеңілдетеді және ісінуді азайтады. Алайда ауырсынуды басатын дәрілерді ұзақ уақыт қолдану ұсынылмайды. Бұл дәрілер сіңір жасушаларының көбеюін басып тастауы мүмкін.

Бинт қолдану және арнайы тізеліктер сіңірдің үстіндегі қысымды азайтады. Кинезиологиялық тейпинг ауырсынуды жеңілдету және сіңірді қолдау мақсатында қолданылуы мүмкін.

Физиотерапия және Пателлярлы Тендинит Жаттығулары

Физиотерапия тізенің экстензорлық механизмінің күші мен икемділігін арттыруды мақсат етеді. Физиотерапевтпен бірге қолданылатын жаттығу бағдарламалары емдеудің негізін құрайды. Әсіресе эксцентриктік жаттығулар алтын стандарт деп қабылданады.

Квадрицепс және хамстринг бұлшықеттерінде созу жаттығулары жасалады. Эксцентриктік күшейтуге назар аударылып, бұлшықет ұзындығы арттырылады. Бұл жаттығулар жерге түскен кездегі бұлшықеттердің жұмысын симуляциялайды. Сондықтан жарақаттың жазылуы және қайталанбауы үшін дәл таңдау болып табылады.

Ашық кинетикалық тізбек жаттығуларымен басталады. Түзу аяқты көтеру сияқты қозғалыстар сіңірге әсер етпей квадрицепсті күшейтеді. Жеткілікті ілгерілеу қамтамасыз етілгеннен кейін отырып-тұру (скват) және үкпелеу (lunge) сияқты жабық кинетикалық тізбек жаттығуларына көшіледі. Глютеальді бұлшықеттер мен іш бұлшықеттері де назардан тыс қалмауы тиіс.

PRP және Биологиялық Инъекциялар

Консервативті әдістерге жауап алынбайтын жағдайларда 2-3 сеанс PRP емі жасалуы мүмкін. PRP – өзіңіздің қаныңыздан алынған тромбоциттерді шоғырландырып, зақымдалған тінге беру. Оның құрамындағы өсу факторлары қантамырлардың түзілуін арттырып, коллаген өндірісін қоздырады.

Ультрадыбыс көмегімен жасалатын дәл PRP қолданулары тіннің қалыңдығының азаюын және құрылымдық түзелуін қамтамасыз етеді. Алайда емнің сәттілігі қолдану техникасына және оңалту бағдарламасын сақтауға байланысты. Инъекциядан кейін қолданылатын эксцентриктік жаттығу бағдарламалары сәттілікті еселейтін фактор болып табылады.

Биологиялық қалпына келу 2-аптадан басталып, 6-аптада шыңына жетеді. Тендинит жағдайларында 3-6 аптада функционалдық жақсару байқалады. Кортизол инъекцияларының пателлярлы тендинитті емдеуде орны жоқ.

Ота Қашан Қажет Болады?

Кем дегенде 6 ай бойы барлық отадан тыс емдерге жауап алынбаған және функционалдық шектелуі жалғасып жатқан науқастарда хирургиялық ем күн тәртібіне шығады. МРТ арқылы бейнелеуде сіңірдегі зақым көп болса, ота жоспарланады.

Хирургиялық жолмен дебридман және қанмен қамтамасыз ету отасы жасалады. Сіңірдің бұзылған өлі бөлігі шығарылып алынады. Фиброзды аймақтар тазартылып, мукоидты тіндер алынады. Қалған сіңір бөліктері бір-біріне тігіліп, тізе тобығына қайтадан бекітіледі.

Емнен Кейін Спортқа Қайта Оралу

Отадан кейін 5-6 ай аралығында спортқа оралуға болады. Спортқа қайта оралу критерийлері – ауырмайтын толық буын қозғалыс ауқымы, симметриялық бұлшықет күші және функционалдық тестілердің проблемасыз аяқталуы. Спортшылардың басым бөлігі бұрынғы өнімділік деңгейіне орала алатыны хабарланған.

Жүгіруді бастамас бұрын күнделікті өмірде ешқандай ауырсыну болмауы тиіс. Баспалдақпен көтерілу және жоғары қарай жүру сияқты әдеттегі әрекеттер ауыртпауға тиіс. Алғашқы жүгіру 10 минуттан аспауы тиіс және егер ауырмаса, уақыт біртіндеп арттырылуы керек.

Жиі Қойылатын Сұрақтар

Науқастар тарапынан жиі қызығушылық тудыратын сұрақтар мен олардың жауаптары:

Жазылу уақыты аурудың ауырлығына байланысты. Ерте кезеңдерде 6-12 апта ішінде симптомдардың бәсеңдеуі байқалуы мүмкін. Алайда толық жазылу 3-6 айға созылуы мүмкін. Ал озық кезеңдерде емдеу мерзімі ұзағырақ болады.

Эксцентриктік жаттығулар ең тиімді пателлярлы тендинит жаттығулары болып табылады. Түзу аяқты көтерумен басталып, содан кейін отырып-тұру (скват) және үкпелеу (lunge) сияқты қозғалыстарға көшіледі. Жаттығулар физиотерапевттің бақылауымен жасалуы тиіс. Ауырсыну тудыратын қозғалыстардан аулақ болуыңыз керек.

Күнделікті белсенділіктеріңізде ешқандай ауырсыну қалмаған кезде жүгіруді бастай аласыз. Баспалдақпен көтерілу және жоғары қарай жүру ауыртпауы тиіс. Алғашқы жүгіру 10 минуттан аспауы және біртіндеп арттырылуы қажет.

Тізелік пен бинт қолдану сіңірдің үстіндегі қысымды азайтады. Әсіресе белсенділік кезінде қолдау көрсететін тізеліктерді пайдалануға болады. Сондықтан ауырсынудың жеңілдеуіне көмектеседі.

Отадан кейін спортқа оралу 5-6 ай аралығында жүзеге асады. Толық буын қозғалыс ауқымына қол жеткізілуі тиіс және бұлшықет күші симметриялы болуы керек. Функционалдық тестілер сәтті өткеннен кейін спортқа оралуға болады.

Тиісті ем мен оңалту қолданылса, қайталану қаупі азаяды. Сонымен қатар, жаттығу бағдарламаңызды реттеу маңызды. Жүктеменің кенеттен артуынан аулақ болуыңыз қажет. Жүйелі түрде созу жаттығулары қорғаныш әсерге ие.

Ауырсыну пайда болған кезде мұз баса аласыз. Ауырсынуды күшейтетін әрекеттерден аулақ болуыңыз міндетті. Жүйелі созу қозғалыстарын жасай аласыз. Алайда емдеу жоспарыңызды міндетті түрде дәрігеріңізбен бірге анықтауыңыз қажет.

Қысқаша Айтканда Пателлярлы Тендинит

Пателлярлы тендинит – емделетін жағдай. Ерте араласудың арқасында көптеген жағдайлар ота жасамай-ақ жазылады. Сондықтан тізенің алдыңғы бөлігінде ауырсыну сезінген кезде бірден әрекет ету маңызды.

Емдеудің негізін тыныштық, физиотерапия және эксцентриктік жаттығулар құрайды. Әсіресе физиотерапевттің қатысуымен жасалатын күшейту бағдарламалары сәттілік көрсеткішін арттырады. Сонымен қатар, жаттығу қарқындылығын біртіндеп арттырып, кенеттен жүктелулерден аулақ болуыңыз керек.

Жалпы алғанда, тиісті ем мен тұрақты оңалтудың арқасында бұрынғы көрсеткіштеріңізге орала аласыз. Секіру спорт түрлерімен шұғылданатын болсаңыз, сақтық шараларын назардан тыс қалдырмаңыз. Тізеңіздегі ауырсынуға мән бермеудің орнына дәрігеріңізге жүгінуіңіз тұрақты зақымдардың алдын алады.

Толық Ақпарат пен Байланыс Үшін Пішінді Толтырыңыз!