Менингит дегеніміз не? Белгілері, түрлері, емдеу әдістері және вакцина туралы ақпарат

Менингит дегеніміз не? Белгілері қандай? Емі қалай жүргізіледі?

Менингит – ми мен жұлынды қоршайтын қорғаныш қабаттың қабынуы. Көптеген жағдайлар менингитке себеп болуы мүмкін. Дене қызуының көтерілуі, бас ауруы, жүрек айну, құсу сияқты тән белгілер байқалуы мүмкін. Ол кез келген жастағы адамға әсер етіп, күрделі мәселелерге әкелуі мүмкін. Сондықтан ерте анықтау мен емдеудің маңызы зор. Емі себебіне байланысты өзгереді.

Менингит дегеніміз не?

Менингит ауруы ми қабықтарының (мениннкстердің) қабынуы ретінде белгілі. Мениннкстер – ми мен жұлынды жарақаттардан қорғайтын және қолдайтын қабықша қабат. Оның ішінде жұлын сұйықтығы, жүйкелер мен қан тамырлары болады. Бұл ауру әдетте ағзаға түскен бактериялар немесе вирустар салдарынан пайда болады.

Менингит белгілері қандай?

Менингит сәбилік шақтан егде жасқа дейін кез келген жаста дамуы мүмкін. Сондықтан сәбилерде, балаларда, ересектерде әртүрлі белгілер пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, менингиттің қай түрі екендігі де симптомдарды өзгертіп, ауырлық дәрежесі артып немесе азаюы мүмкін. Бастапқыда вирустық және бактериялық түрлердің белгілері ұқсас болуы мүмкін, бірақ бактериялық түрі әдетте ауырлау өтеді. Сәбилерде вирустық менингиттің белгілері мыналар болуы мүмкін:

Құсу,

Іш өту,

Теріде бөртпе,

Тыныс алудың қиындауы,

Тоқтаусыз жылау,

Тәбеттің төмендеуі.

Ал ересектер мен балалардағы менингит белгілері мыналар болуы мүмкін:

Қызу,

Бас ауруы,

Желкенің түйілуі (мойынның қатуы),

Тәбеттің болмауы,

Мойынның ұюы,

Жарыққа сезімтал болу,

Петехия (теріде көрінетін бөртпеге ұқсас нүктелер).

Бактериялық менингиттің белгілері де бұл симптомдарға ұқсайды, бірақ бактерия тудырған жағдай әлдеқайда жылдам және күшті түрде пайда болады. Егер сізде осындай белгілер байқалса, ең жақын денсаулық сақтау мекемесіне хабарласу ұсынылады.

Бұл белгілерден басқа, саңырауқұлақ текті менингит кезінде жүрек айну, құсу, зейіннің төмендеуі – шоғырланудың жетіспеушілігі, тепе-теңдікті жоғалту байқалуы мүмкін. Сәбилерде кездесетін менингит белгілері қалақшасының (еңбегінің) арты ісінуі, ұйқышылдық немесе ұйқыдан оянудың қиындауы, баяу реакция беру сияқты симптомдарды қамтуы мүмкін.

Менингиттің түрлері қандай?

Менингиттің түрлері өте көп. Әр түрлі емдеу тәсілі мен белгілері әртүрлі болуы мүмкін. Ең көп тараған түрлері вирустық және бактериялық болып табылады.

Вирустық менингит: Жиі кездесетін вирустық менингит көбінесе емделмей-ақ жазылып кетуі мүмкін, бірақ кейбір жағдайларда ем қажет болуы ықтимал. Энтеровирустар санатына жататын вирустар менингиттің бұл түрін тудыруы мүмкін, алайда вирусқа тап болған адамдардың аз бөлігінде ғана менингит дамиды. Бұл вирустар күз және жаз айларында көбірек таралады. Энтеровирус санатына жататындар Коксаки А, Коксаки Б және Эховирустар деп аталады. Бұл топқа кірмесе де, вирустық менингитке әкелуі мүмкін басқа да вирустар мен аурулар бар. Оларға тұмау, итмұрын (паротит), қызылша, АИТВ (ВИЧ), Герпес вирусы, Батыс Ніл вирусы жатады.

Бактериялық менингит: Емделмесе науқастың өліміне әкелуі мүмкін түр. Бұл жұқпалы менингит түрлерінің бірі болып табылады және кейбір бактериялар тудыратын инфекция салдарынан пайда болады. Бұл түрге себеп болатын ең көп тараған бактерия түрлері – Пневмококк, Neisseria meningitidis және Стафилококк. Пневмококк тыныс жолдарында кездессе, Neisseria meningitidis сілекей сияқты сұйықтықтарда болады. Сондай-ақ Стафилококк бактериясы теріде өмір сүреді. Сондықтан жанасу, тыныс алу сияқты жолдармен бактериялық менингит оңай жұғуы мүмкін.

Саңырауқұлақ менингиті: Сирек кездесетін түрі және иммундық жүйесі әлсіз адамдарда даму ықтималдығы жоғары. Иммундық жүйесін әлсірететін қатерлі ісік сияқты аурулары бар адамдардың да жұқтыру ықтималдығы жоғары болады. Бұл түр ағзаға кіргеннен кейін қан айналымы арқылы ми мен жұлынға дейін жететін саңырауқұлақтан туындайды.

Паразитарлық менингит: Вирустық және бактериялық түрлерге қарағанда сирек кездеседі. Лас жерлерде, кейбір жануарларда, нәжісте, балықтарда болатын паразитер паразитарлық менингитке себеп болуы мүмкін. Бір адамнан екінші адамға жұқпайды, бірақ жануардан жұғуы мүмкін.

Жұқпалы емес менингит: Инфекциямен байланысты емес. Кейбір жағдайлар немесе емдеу әдістері тудыратын менингит түрі. Бас жарақаты, ми операциясы, қатерлі ісік, жетек ауруы (системді қызыл жегі / lupus) бұл түрге әкелуі мүмкін.

Созылмалы менингит: 4 аптадан артық созылатын менингиті бар науқастарға қатысты. Оның себептері арасында саңырауқұлақтар, ревматикалық аурулар болуы мүмкін. Созылмалы менингиттің пайда болуын тудыратын себептерді емдеу арқылы ауруды жоюға тырысады.

Менингит диагнозы қалай қойылады?

Менингитке байланысты барған денсаулық сақтау мекемесіндегі дәрігеріңіз ең алдымен физикалық тексеру арқылы жағдайды түсінгісі келуі мүмкін. Тексеру кезінде теріде бөртпенің болуы, мойынның қатуы сияқты байқалатын белгілер жазып алынуы мүмкін. Мәліметтеріңіз жиналғаннан кейін жасалуы тиіс кейбір тесттер бар. Бұл тесттерге мыналар жатады:

Мұрын және тамақ культурасы: Жұмсақ ұшты таяқшамен мұрыннан немесе тамақтан жағынды алынады. Зертханада инфекция белгілерінің бар-жоғы тексеріледі.

Люмбальды пункция: Бел аймағынан инемен кіріп, жұлын сұйықтығын (ЖС) алу әдісі. Осы арқылы жұлын сұйықтығында инфекцияның бар-жоғы тексеріледі.

Қан талдауы: Қан талдауы жасалып, қан инфекция тұрғысынан қадағаланады.

МРТ (MRT): Мидың кескіндері алынып, бұл аймақта инфекцияның бар-жоғы тексеріледі.

Осы тесттердің ішінен сізге қажетті деп саналғандарын дәрігеріңіз жасауға кеңес бере алады.

Менингитті емдеу қалай жүргізіледі?

Менингитті емдеу үшін оның себеп болған жағдайды түсіну қажет. Бактериялық менингитті емдеу үшін антибиотиктер қолданылса, саңырауқұлақ тудырған жағдайда противогрибковое (зеңге қарсы) дәрілер таңдалады. Сонымен қатар, вирустарды жою үшін вирустық ем қолданылады. Ауруларға байланысты дамитын менингиттерде аурудың себебін емдеу арқылы менингит белгілерін азайтуға тырысады. Бұлардан басқа, науқастың ауырсынуын басу үшін ауыруды басатын дәрілер, сұйықтық-электролит тепе-теңдігі жақсы деңгейде сақталуы үшін жүйелер (капельницалар) тағайындалуы мүмкін. Әр науқастың себебі мен белгілері әртүрлі болатындықтан, медицина қызметкерлерінің ұсыныстарына сәйкес емделу жолын ұстану дұрыс болады.

Менингиттен қалай сақтануға болады?

Жұқпалы менингиттен қорғану үшін қарапайым өмір салтын өзгертуге болады, бірақ жұқпалы емес менингиттер инфекциядан туындамайтындықтан, жеке қорғаныс шаралары жасалмайды. Жұқтыруды азайтатын мысалдар ретінде мыналарды келтіруге болады:

Қолды жиі жуу (тамақ ішер алдында және кейін, дәретхананы қолданғаннан кейін т.б.).

Жөтелген немесе түшкірген кезде ауызды жабу және айналада жаппайтын адамдар болса ескерту.

Жиі ұсталатын беттерді сүрту (лифт түймесі т.б.).

Менингиті бар екенін білетін адаммен жанаспау, егер жанасуға жол бермеу мүмкін болмаса, оның бетперде (маска) тағуын қамтамасыз ету.

Лас болып көрінетін суларда шомылмау және су ішпеу.

Піспеген немесе шала піскен ет пен теңіз өнімдерін тұтынбау.

Пастерленбеген сүттерді немесе сол сүттерден жасалған тағамдарды тұтынбау.

Тұтынылатын барлық жемістер мен көкөністерді жақсылап жуу.

Ортадағы шаңды жұтпау үшін құрылыс алаңында жұмыс істейтін адамдардың жұмыс орнында бетперде тағуы.

Сапар шегетін елде немесе қалада аурулар туралы алдын ала білу.

Бұл сақтық шаралары жұғуды ең төменгі деңгейге түсіру және денсаулығыңызды қорғау үшін қолданылуы мүмкін.

Менингит туралы жиі қойылатын сұрақтар

Менингит ауруын жұқтыру тұрғысынан кейбір топтар көбірек қатер астында болады. Қатерлі топқа жататындарды мынадай түрде атауға болады:

5 жасқа дейінгі балалар (әсіресе бактериялық менингит түрі),

Иммундық жүйесі әлсіз адамдар; мысалы, АИТВ немесе қатерлі ісігі бар науқастар және иммунитетті басатын дәрілерді қолданатын адамдар,

Талағы жоқ немесе зақымдалған науқастар,

Ми-жұлын сұйықтығының ағуы бар адамдар,

Менингитке себеп болатын аурулар жиі кездесетін жерлерде тұратындар,

Орақ тәрізді жасушалық анемиясы бар науқастар,

Ұжымдық тұрғын үйлерде (жатқанада) тұратындар.

Менингитті бастан өткерген кейбір адамдар ұзақ мерзімді жанама әсерлерге тап болуы мүмкін. Әсіресе бактериялық менингит – тұрақты зақымдары бар түр. Бұл жанама әсерлер арасында көру және есту қабілетінің жоғалуы, есте сақтау проблемалары, тепе-теңдік проблемалары, ағзаның зақымдануы, балалардағы оқу қабілетінің төмендеуі бар. Вакцина жасалмас бұрын аллергиялық реакцияның бола-болмайтынын бағалау үшін мамандандырылған дәрігерге жүгіну қажет болуы мүмкін. Тиісті деп саналған жағдайда медицина қызметкері иықтың жоғарғы бөлігіндегі дельта тәрізді бұлшықетке вакцина егеді. Вакцина салынғаннан кейін кез келген аллергияға қарсы белгілі бір уақыт сол жерден кетпеуіңіз сұралуы мүмкін. Егер басқа дозаларын да алуыңыз керек болса, мұны бір жерге жазып алып, қайтадан келуіңіз қажет. Сәбилерде менингит вакцинасы 2, 4 және 6-шы айларда жасалады. 12 айлық сәбиге қайталама күшейту мақсатында вакцинация жасалуы мүмкін. Сонымен қатар 18-ші айда жасалатын бестік аралас вакцина да менингитке қарсы қорғанысты қамтамасыз етеді. Балаларда 2 жастан кейін менингит вакцинасы және ересектерде бір доза түрінде жасалуы мүмкін. Менингит вакцинасынан кейін сирек болса да, кейбір адамдарда 38 градустан жоғары қызу байқалуы мүмкін. Қызудан басқа дірілдеу, бас ауруы, жүрек айну, буын ауруы, вакцина салған аймақтың ауыруы сияқты жанама әсерлер де болуы мүмкін. Жүктілік кезінде менингит вакцинасын салу ұсынылмайды, бірақ менингит тұрғысынан қауіпті жағдай болса, жасалуы мүмкін. Менингит вакцинасы бұлшықет ішіне немесе тері астына егіледі. Менингитте қызу және басқа белгілер науқасқа және аурудың түріне байланысты өзгеретіндіктен нақты аралықты көрсету мүмкін емес. Әдетте 3 пен 7 күн аралығында менингит белгілері байқала бастайды. Жанасудан кейін аурудың бар екенін білген жағдай үшін белгілердің пайда болуын күтпестен қаралуыңыз ұсынылады.

Менингит – ерте диагноз қойылмаған жағдайда күрделі денсаулық мәселелеріне әкелетін өмірлік маңызы бар ауру. Егер сізде де менингит белгілері байқалса, уақыт жоғалтпастан мамандандырылған дәрігерге жүгінуіңіз қажет. Hisar Hospital Intercontinental Неврология бөлімінің мамандарымыз дұрыс диагноз және тиімді емдеу әдістерімен әрқашан қасыңызда. Қосымша ақпарат алу немесе дереу қабылдауға жазылу үшін біздің байланыс парақшамызға кіре аласыз.