Маймыл шешегі вирусы ауруы — маймыл шешегі вирусымен инфекцияның туындатқан сирек ауру. Маймыл шешегі вирусы шешек ауруын тудыратын variola вирусымен бір вирустар тұқымдасының бөлігі болып табылады. Маймыл шешегі белгілері шешек ауруы симптомдарына ұқсас, бірақ жеңілірек өтеді, ал маймыл шешегі сирек жағдайларда өлімге әкеледі.

Маймыл шешегі ауруы жаңа ауру емес. Алғаш рет 1958 жылы маймылдарда анықталған бұл ауру адамдарда алғаш рет 1970 жылы Конго Демократиялық Республикасында байқалған.

Африкада жыл сайын бірнеше жүз жағдай болатыны болжанады. Ауру кейде Африка құрлығынан жұқтырылған жануарлар немесе адамдар арқылы басқа құрлықтарға таралады, онда аз санды адамдар зардап шегеді. Маймыл шешегі белгілері мыналарды қамтуы мүмкін:

Қызба

Бас ауруы

Бұлшықет ауруы және арқа ауруы

Ісінген лимфа түйіндері

Дірілдеу

Әлсіздік

Тыныс алу симптомдары (мысалы, тамақ ауруы, мұрынның бітелуі немесе жөтел). Бөртпе бірнеше кезеңнен өтеді, соның ішінде сауығудан бұрын пайда болатын қабықтар да бар.

Бөртпе шиқан немесе көпіршіктер тәрізді болып көрінуі мүмкін, ауырсыну немесе қышыну тудыруы мүмкін. Сіз белгілердің барлығын немесе тек бірнешеуін сезінуіңіз мүмкін. Кейде адамдарда алдымен қызару пайда болады, содан кейін басқа симптомдар келеді.

Басқаларында тек қызару болады. Кейбір адамдарда басқа симптомдардан бұрын (немесе оларсыз) бөртпе пайда болған.

Маймыл шешегі белгілері әдетте вирусқа ұшыраған соң 3 апта ішінде басталады. Егер адамда тұмауға ұқсас симптомдар болса, әдетте 1-4 күннен кейін қызару дамиды. Маймыл шешегі вирусының белгілері әдетте вирусқа ұшыраған соң 3 апта ішінде басталады.

Егер адамда тұмауға ұқсас симптомдар болса, әдетте 1-4 күннен кейін қызару дамиды. Маймыл шешегі вирусы симптомдар басталған сәттен бастап бөртпе сауыққанша, барлық қабықтар түскенше және теріде жаңа қабат пайда болғанша таралуы мүмкін.

Ауру әдетте 2-4 апта созылады. Маймыл шешегі ауруы жаңа пайда болған ауру болғанына қарамастан, ағзада болатын өзгерістерді бақылап, қалыптан тыс жағдай байқалған кезде инфекциялық аурулар бөліміне жүгіну ұсынылады.

Маймыл шешегі вирусы қалай таралады?

Маймыл шешегі, төменде аталған жолдарды қоса алғанда, әдетте теріден терімен байланыс арқылы кез келген адамға жұқтырылуы мүмкін:

Маймыл шешегі ауруына шалдыққан адамның маймыл шешегі бөртпесі, қабықтары немесе ағзадан бөлінетін сұйықтықтарымен тікелей байланыс.

Заттарға, матаға (киім, жастық қаптамасы, шаршы немесе сүлгі т.б.) және маймыл шешегі бар адам тигізген беттерге қол тигізу.

Жоғарғы тыныс жолдары арқылы байланыс.

Құшақтасу, қол алысу, массаж және сүйісу.

Ұзақ уақыт бет-бетпен байланыс.

Маймыл шешегі бар адам пайдаланған және дезинфекцияланбаған төсек-орын, сүлгі сияқты мата мен заттарға қол тигізу.

Маймыл шешегі немесе осы аурудың белгілері бар адамға қарағанда міндетті түрде маска, қолғап немесе басқа қорғаныс құралын тағыңыз.

Осы уақытқа дейін маймыл шешегінде өлім деңгейі %3-6 сияқты төмен деңгейде анықталған.

Олардың басым бөлігін қосымша аурулары бар жас науқастар тобы құрайды. Маймыл шешегі өлімге әкеле ме? Ауырлығы төмен Батыс Африка кладасы қазіргі дүниежүзілік індетті (2022) тудыруда.

Маймыл шешегі, пневмония және миымызда пайда болатын инфекциялар (энцефалит) өлімге әкелуі мүмкін басқа асқынуларға әкелуі мүмкін. Адамдар жұқтырған жануарлардан, жануар тырнаған немесе тістеген жағдайда жануардан адамға өтуі мүмкін. Бұдан басқа, адамдардың жұқтырған жануардан ет дайындау немесе жеу арқылы маймыл шешегі вирусын жұқтыруы да мүмкін.

Маймыл шешегі вирусын жұқтырған адам симптомдар басталған сәттен бастап ағзасында пайда болған бөртпелер толық сауыққанға және денеде жаңа тері қабаты пайда болғанға дейін өзгелерге таратуы мүмкін. Ауру әдетте 2-4 апта созылады.

Маймыл шешегі ауруының белгілері бар адам вирусты үстіңгі тыныс жолдарының бөлінділері арқылы таратуы ықтималдығы жоғарырақ болуы мүмкін.

Маймыл шешегі ауруын емдеу тікелей вирусқа бағытталған емдеу болмаса да, симптоматикалық ем арқылы науқастар бақыланады, қызба түсіретін, ауырсынуды басатын сияқты қолдау дәрілері қолданылуы мүмкін.

Маймыл шешегі вирусынан сақтану жолдары бар ма?

Маймыл шешегінің жұқпасын болдырмау үшін мына қадамдарды орындаңыз:

Маймыл шешегіне ұқсас бөртпесі бар адамдармен жақын, теріден терімен байланыстан аулақ болыңыз.

Маймыл шешегі бар адамның бөртпелеріне немесе қабықтарына қол тигізбеңіз.

Маймыл шешегі бар адамды сүймеңіз, құшақтамаңыз.

Маймыл шешегі бар адам пайдаланған заттардан және қол тигізген беттерден аулақ болыңыз.

Тамақ ішетін құралдарыңызды немесе стақандарыңызды маймыл шешегі ауруы белгісі бар адаммен бөліспеңіз.

Маймыл шешегі бар адамның төсек-орнын, сүлгілерін немесе киімдерін ұстамаңыз және оларға қол тигізбеңіз.

Әсіресе тамақ ішпестен бұрын және бетіңізбен байланыспас бұрын қолдарыңызды жиі сабын мен сумен жуыңыз немесе спирт мөлшері жоғары қол дезинфекциялағышын қолданыңыз.

Маймыл шешегі вирусы қалай емделеді?

Нақты маймыл шешегі вирусына арналған қолданыстағы ем жоқ. Сонымен бірге, шешек ауруы мен маймыл шешегі ауруына ұқсас мазмұн көрсеткендіктен, шешек ауруына қарсы антивирустық емдеу маймыл шешегін емдеуде тиімді болуы мүмкін.

Маймыл шешегі ауруы жаңа пайда болған ауру болғанына қарамастан, ағзада болатын өзгерістерді бақылап, қалыптан тыс жағдай байқалған кезде инфекциялық аурулар бөліміне жүгіну ұсынылады.

Маймыл шешегі вирусына ұшырасаңыз не істеуіңіз керек?

Жұқтырған адамға немесе жануарға жанасқан адамдар осы ұшырасудан кейінгі үш апта бойы денсаулығын бақылауы тиіс. Егер сізде ешқандай симптом болмаса, қалыпты іс-әрекеттеріңізді жалғастыра аласыз. Осы үш апталық кезең ішінде қан, жасуша, тін, ана сүті немесе ағза донорлығымен айналыспау ұсынылады.

Жұқтырған адамға немесе жануарға жанасқан болсаңыз, мына қадамдарды орындай аласыз:

Күніне кем дегенде екі рет қызбаңызды өлшеңіз.

Жоғары қызба, дірілдеу, ісінген лимфа түйіндері немесе жаңа бөртпе пайда болса, дереу өзіңізді оқшаулаңыз және қосымша нұсқау алу үшін жергілікті немесе аймақтық денсаулық сақтау бөліміне жүгініңіз.

Тек дірілдеу мен ісінген бездеріңіз болса, бірақ қызба немесе бөртпе болмаса, 24 сағат бойы үйде өзіңізді оқшаулаңыз. Осы уақыт ішінде қызбаңыз болса, міндетті түрде денсаулық сақтау бөліміне жүгініңіз.

Қызба пайда болмаса, бірақ 24 сағаттан кейін әлі де дірілдеу немесе ісінген бездеріңіз болса, диагноз қою үшін міндетті түрде дәрігеріңізге жүгініңіз.

Маймыл шешегі ауруы туралы білуіңіз керек нәрселер

Маймыл шешегі жақын байланыс және жұқтырған адамның тыныс алу тамшыларына, теріндегі зақымдарға немесе басқа дене сұйықтықтарына ұшырау арқылы таралады.

Маймыл шешегінің симптомдарына ісінген лимфа түйіндері, қызба және бастапқыда жыныс немесе анус аймағында шешекке немесе жыныстық жолмен берілетін ауруға шатастырылуы мүмкін бөртпе жатады.

Инфекция өлімге әкелуі мүмкін, бірақ көп жағдайда өздігінен жазылады.

Маймыл шешегі кішкентай балаларда ауыр өтуі мүмкін.

Инфекция таралып жатыр, бірақ жұқтыру қаупі жақын жеке байланысты талап ететіндіктен, SARS-CoV-2'нің (COVID-19 тудыратын коронавирус) тудырған сияқты пандемия күтілмейді.

Су шешегі вакцинасы маймыл шешегі вирусына көмектесе ме?

Шешек ауруына қарсы жасалған шешек вакцинасының маймыл шешегіне қарсы 85 пайыз қорғаныс беретіні де белгілі. Басқа жағынан, антивирустық дәрілердің де әсері бар екені айтылды.