Лордоз бұзылыстары дегеніміз не? Белгілері қандай? Диагностикасы мен емі қалай жүргізіледі?

Лордоз – омыртқа жотасында табиғи түрде болатын иілудің қалыптыдан артық ұлғаюы немесе азаюы нәтижесінде пайда болатын жағдай. Бел аймағындағы қалыпты лордоз бұрышы 40-60 градус, ал мойын аймағында 30-40 градус аралығында болады. Бұл бұрыштар артқанда гиперлордоз, ал азайғанда лордоздың жазылуы орын алады. Бел лордозы дегеніміз не, мойын лордозы дегеніміз не, лордоз қалай емделеді деген сұрақтардың жауабын осы мақаладан таба аласыз. Сонымен қатар, кифоз бен лордоздың байланысын, лордоздың азаю белгілерін және емдеу әдістерін егжей-тегжейлі қарастырамыз.

Лордоз бұзылыстары дегеніміз не?

Лордоздың анықтамасы және омыртқадағы рөлі

Омыртқа жотаңызға бүйірден қарағанда S әрпі тәрізді табиғи иілулер болады. Бұл иілулердің бірі – лордоз, ол бел мен мойын аймақтарында алға қарай иіліп тұрады. Лордоз омыртқаның биомеханикасында жүктемелердің тең бөлінуін және қозғалыс кезінде тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.

Осы табиғи иілудің арқасында жүру, жүгіру және ауыр зат көтеру сияқты әрекеттер кезінде омыртқаға түсетін салмақ жақсырақ көтеріледі. Ол дене салмағыңызды теңестіреді, соққыны сіңіруді жеңілдетеді және дұрыс қалыпты (осанка) қолдайды. Лордоз сонымен қатар омыртқааралық дискілерге түсетін жүктемені тең бөлу арқылы тірек-қимыл аппаратыңыздың тұтастығын сақтайды.

Омыртқада екі негізгі лордоз аймағы бар. Мойын лордозы мойын аймағындағы C1-C7 омыртқаларында, ал бел лордозы бел аймағындағы L1-L5 омыртқаларында орналасқан. Мойын лордозы басыңыздың салмағын теңестіру және мойын қозғалыстарын қолдау үшін өте маңызды. Бел лордозы болса, тік тұру және жүру кезінде дене салмағыңызды сіңіру үшін өмірлік маңызға ие.

Қалыпты және қалыпты емес лордоз иілулері

Омыртқаңыздың сау болуы үшін лордоздық иілуіңіз белгілі бір бұрыштарда болуы керек. Мойын аймағында шамамен 20-40 градус, ал бел аймағында шамамен 40-60 градус иілу қалыпты деп саналады. Бел аймағындағы 20-45 градустық бұрыш та қалыпты шектерде болып табылады.

Қалыпты лордоздық иілу сақталғанда омыртқаңыз сау жұмыс істейді. Алайда иілудің артуы гиперлордозға, ал азаюы немесе жазылуы постуральды және функционалдық мәселелерге әкелуі мүмкін. Әсіресе лордоз бұрышы қалыпты көрсеткіштерден шығып кеткен жағдайда әртүрлі биомеханикалық проблемалар туындайды.

Қалыпты емес лордоз иілуі мойын аймағында 30-40 градустық иілуден асып кеткенде немесе бел аймағында 40-60 градустық иілуден асып кеткенде дамиды. Бұл ауытқу қалыптың бұзылуына, ауырсынуға және функцияның жоғалуына әкелуі мүмкін.

Гиперлордоз дегеніміз не?

Гиперлордоз – белдегі иілудің 60 градустан асып кетуі. Бел шұңқырының артуы деп те аталатын бұл жағдай лордоздың идеалды бұрыштан асып, шамадан тыс ішке қарай иілуін білдіреді. Халық арасында бұл «үйрек жүрісі» немесе шайқалатын арқа деп те аталады.

Иілудің шамадан тыс артуы іш аймағыңыздың алға шығып тұруына, бұлшықет теңгерімсіздігіне және бел ауырсынуына негіз болуы мүмкін. Гиперлордоз кезінде бел шұңқыры тереңдейді және іш аймағыңыз алға қарай шығып тұрғандай көрінеді. Бел лордозының артуы омыртқаларыңызға түсетін шамадан тыс жүктемеге байланысты буын, диск және байлам проблемаларын тудыруы мүмкін.

Лордоздың жазылуы дегеніміз не?

Лордоздың жазылуы – омыртқаңыздың табиғи иілуінің жойылуы. Омыртқа табиғи құрылымы бойынша сәл иіліп тұруы керек болса, лордоз жазылғанда бұл иілу жоғалып, омыртқаңыз түп-түзу пішінге ие болады.

Гиполордоз – иілудің 40 градустан төмен түсуі. Мойын лордозының жазылуы мойын бұлшықеттеріңіздегі кернеуге, бас ауыруына, мойын қозғалыстарының шектелуіне және жүйке қысылуы қаупіне әкелуі мүмкін. Бел лордозының жазылуы болса, денеңіздің соққыны сіңіру қабілетін азайтады және бел бұлшықеттеріне шамадан тыс жүктеме түсіріп, созылмалы бел ауырсынуының ең көп таралған себептерінің бірі болуы мүмкін.

Лордоз бұзылыстарының түрлері

Лордоз бұзылыстары омыртқаның әртүрлі аймақтарында пайда болуы мүмкін. Әр аймақтың өзіндік ерекшеліктері мен әсерлері бар. Бел және мойын аймақтарындағы лордоз түрлері кифоз және сколиоз сияқты басқа омыртқа иілулерімен бірге қарастырылғанда толығырақ көрініс береді.

Бел лордозы дегеніміз не?

Бел лордозы – бел аймағындағы омыртқалар құрайтын табиғи иілу. Бел бөлігіндегі L1-L5 арасындағы бес омыртқа осы иілуді құрайды. Омыртқаларыңыздың сәл алға қарай иілуі беліңізді оңай қозғалтуға мүмкіндік береді.

Бел аймағындағы бұл ойыс иілу дене салмағыңызды теңестіруге және қозғалысты жеңілдетуге көмектеседі. Жүргенде, жүгіргенде немесе ауыр зат көтергенде бел лордозы омыртқадағы жүктеменің таралуын теңестіреді. Осылайша, бұлшықеттеріңізде, байламдарыңызда және дискілеріңізде шамадан тыс кернеу немесе қысым пайда болуының алдын алады.

Бел лордозының жазылуы бел аймағындағы иілудің жойылуын білдіреді. Қозғалыссыз өмір салты, артық салмақ, құлау немесе үстел басында ұзақ отырып жұмыс істеу бел бұлшықеттерінің керілуіне әкелуі мүмкін. Керісінше, бел лордозының шамадан тыс артуы гиперлордоз жағдайын тудырады және семіздікпен, жүктілікпен немесе іш бұлшықеттерінің әлсіздігімен байланысты.

Мойын лордозы дегеніміз не?

Мойын лордозы – мойын аймағындағы омыртқаның табиғи иілуі. Мойындағы C1-C7 арасындағы жеті омыртқа осы иілуді құрайды. Бұл иілу басыңыздың тепе-теңдікте тұруын және мойын қозғалыстарының дұрыс орындалуын қамтамасыз етеді.

Мойын аймағындағы иілу C әрпіне ұқсас алға қарай ойыс иілуді құрайды. Ол басыңыздың салмағын теңестіруге көмектеседі. Сонымен қатар, омыртқаңыздың биомеханикасында жүктеменің таралуы мен соққыны сіңіруде маңызды рөл атқарады.

Мойын лордозының жазылуы мойын иілуінің азаюы немесе жоғалуы болып табылады. Үстел басында жұмыс істеу, дұрыс емес қалып, телефонға немесе компьютерге ұзақ уақыт қарау бұл жазылуға әкелуі мүмкін. Сол сияқты, мойын лордозының артуы мойын иілуінің 20 градустан көп болуын білдіреді.

Кифоз және лордоз дегеніміз не?

Омыртқаңыз бел аймағында лордоз деп аталатын алға қарай иілуді және арқаның жоғарғы бөлігінде кифоз деп аталатын артқа қарай иілуді қамтиды. Кифоз омыртқаның кеуде аймағындағы қалыптыдан артық артқа қарай иілуді білдіреді. Халық арасында бұл бүкірлік деп аталады.

Лордоз бен кифоз бірге омыртқаңыздың S пішінді табиғи құрылымын құрайды. Мойын мен бел аймағында жеңіл ойыс, ал арқа аймағында жеңіл бүкірлік болады. Бұл теңгерімді құрылым омыртқаңыздың сау жұмыс істеуі үшін қажет.

Лордоз, кифоз, сколиоз дегеніміз не?

Сколиоз – омыртқаның бүйірге қарай 10 градустан артық қисаюы. Лордоз бен кифоз алды-арты бағытындағы иілулер болса, сколиоз бүйірге қарай пайда болатын иілу. Бұл омыртқадағы ең көп таралған пішін бұзылыстарының бірі.

Дұрыс емес қалып, аяқтың бір жағының қысқа болуы немесе теңгерімсіз ауырлық көтеру сколиозға әкелуі мүмкін. Мысалы, тек оң қолыңызбен ауыр сөмке немесе пакет көтеру омыртқаңызда теңгерімсіздік тудырады. Сколиозы бар адамдар көбінесе бұл ауруы туралы білмейді және басқалардың ескертуі арқылы омыртқаларындағы ауытқуды байқайды.

Лордоз бұзылыстарының белгілері қандай?

Лордоз белгілері әр адамда әртүрлі болады және иілу дәрежесіне байланысты жеңіл немесе айқын түрде көрінуі мүмкін. Әсіресе ұзақ уақыт тік тұрғаннан немесе отырғаннан кейін шағымдар артуы мүмкін. Уақыт өте келе тек бел аймағы ғана емес, айналадағы бұлшықет топтары да зардап шегеді.

Бел және мойын аймағында байқалатын белгілер

Бел аймағында ішке қарай айқын иілу – лордоздың ең көрінетін белгісі. Ұзақ уақыт тік тұрғанда бел ауырсынуы пайда болады. Ауырсыну көбінесе белдің төменгі бөлігінде сыздап, ауыртып сезіледі. Егер мойын лордозы болса, бұл ауырсыну мойныңызға, иықтарыңызға және арқаңыздың жоғарғы бөлігіне таралуы мүмкін.

Жатқанда немесе қабырғаға сүйенгенде арқаңыздың төменгі бөлігі мен беткей арасында қалыптыдан артық бос орын бар екенін байқауыңыз мүмкін. Алға қарай айналған немесе шығып тұрған жамбас визуалды түрде назар аударуы мүмкін. Сонымен қатар, кейбір адамдарда эстетикалық алаңдаушылықтар да алдыңғы орынға шығуы мүмкін.

Қозғалыстың шектелуі және қалыптың бұзылуы

Қозғалыстарыңызда айқын шектеулер болады. Алға немесе артқа иілу қиындайды. Әсіресе таңертең немесе ұзақ уақыт бір қалыпта болғаннан кейін белдің сіресіп қалуын сезінесіз. Қозғалыс кезінде бел ауырсынуы күшеюі мүмкін.

Қалыптың өзгеруі сырттан байқалатын болады. Тік тұру қиындайды және сәл алға қарай иіліп тұрасыз. Адамның денесінің тік тұру қабілеті азаяды. Дене механикасы бұзылып, омыртқа каналы тарылуы мүмкін.

Бұлшықет ауырсынуы және кернеу

Бел және жамбас бұлшықеттерінде кернеу пайда болады. Бұлшықет түйілулері (спазм) болады. Бел айналасындағы бұлшықеттеріңіз шамадан тыс кернеуге байланысты еріксіз жиырылады. Іш бұлшықеттері әлсірегенде, жамбас бұлшықеттері қатаяды.

Шаршау сезімі жиі кездеседі. Денеңіз қалыпты емес қалыпты теңестіру үшін үнемі қосымша күш жұмсайтындықтан, жалпы шаршау және әлсіздік пайда болады. Сол сияқты, бұлшықеттердегі кернеуге байланысты үнемі ауырсыну сезіледі.

Неврологиялық белгілер

Ұю немесе шаншу белгілері дамуы мүмкін. Әсіресе иілу бар аймақтарда бұл сезіледі. Жазылудың омыртқааралық дискілерге түсіретін қысымы артса, жүйке тамырлары зақымдануы мүмкін. Сондықтан ауырсыну жамбасыңызға, санның артқы бөлігіне және аяқтарыңызға таралуы мүмкін.

Ток соққандай ауырсынуды сезінуіңіз мүмкін. Жұлын немесе жүйке тамырларына түскен қысымға байланысты неврологиялық мәселелер туындауы мүмкін. Кейбір жағдайларда қуық немесе ішек қызметінің қиындауы да кездесуі мүмкін.

Лордоз бұзылыстарының себептері

Лордоз бұзылыстарының дамуында құрылымдық және сыртқы факторлар да рөл атқарады. Күнделікті өмір салтыңыз, бұлшықет теңгерімсіздігі және кейбір денсаулық мәселелері бұл жағдайды қоздыруы мүмкін. Әсіресе қозғалыссыз өмір салты маңызды қауіп факторы болып табылады. Кейбір себептер уақытша болса, кейбіреулері тұрақты өзгерістерге әкелуі мүмкін.

Дұрыс емес қалып және өмір салты факторлары

Ұзақ уақыт бойы дұрыс емес қалыпта жүру омыртқаңыздың табиғи иілулерін бұзып, лордоздың дамуына ықпал етуі мүмкін. Күн бойы алға қарай иіліп отыру немесе үстел басында ұзақ сағаттар өткізу бел аймағыңызда шамадан тыс ішке қарай иілуге әкелуі мүмкін. Компьютер алдында жұмыс істегенде эргономикалық емес жұмыс жағдайлары және дұрыс емес қалыптар уақыт өте келе бел ауырсынуына және қозғалыстың шектелуіне әкелуі мүмкін.

Дұрыс емес қалыпта отыру немесе тұру омыртқаңыздың табиғи түзулігін бұзады. Үнемі алға қарай иіліп жұмыс істеу бел аймағындағы иілуді арттыруы мүмкін. Үстел басында жұмыс істейтіндер осы қауіп тобында.

Семіздік және артық салмақ

Артық дене салмағыңыз омыртқаңызға қосымша жүктеме түсіріп, оның табиғи түзулігін бұзуы мүмкін. Іш аймағында жиналған артық май тіні жамбасыңыздың алға қарай иілуіне және бел аймағында шамадан тыс ішке қарай иілуге себеп болуы мүмкін. Іш аймағында май жиналған адамдарда бұл жағдай жиі кездеседі.

Бұл механикалық өзгерістер омыртқаңыздың төменгі бөлігінде қысым тудырады және лордоздың дамуына негіз қалайды. Тасталған әрбір килограмм бел омыртқаңыздағы қысымды айтарлықтай азайтады.

Жүктілік кезеңі

Жүктілік кезінде өсіп келе жатқан жатыр салмақ орталығыңыздың алға қарай ауысуына әкеліп, омыртқаңыздың төменгі бөлігінде қосымша иілу тудыруы мүмкін. Денеңіз тепе-теңдікті сақтау үшін бел аймағында ішке қарай иілуді күшейтеді. Уақытша салмақ пен іштің ауырлығы бел иілуін арттырады.

Жүктіліктен кейін бұл жағдай әдетте түзеледі, бірақ кейбір әйелдерде тұрақты болып қалуы мүмкін. Гормоналды өзгерістер мен іш аймағындағы салмақтың артуы бел аймағында қосымша жүктеме тудырады.

Бұлшықет теңгерімсіздігі және әлсіздігі

Іш және бел бұлшықеттеріңіздің арасындағы күш пен икемділік теңгерімсіздігі омыртқаңыздың табиғи иілулеріне әсер етуі мүмкін. Әлсіз іш бұлшықеттері мен кернеулі бел бұлшықеттері жамбасыңыздың алға қарай иілуіне әкеліп, лордоздық иілуді арттыруы мүмкін. Тұрақты жаттығу жасамайтын адамдарда бұл жағдай жиі кездеседі.

Әлсіз іш және арқа бұлшықеттері омыртқаңызды қолдай алмайды. Бұлшықет теңгерімсіздігі постуральды бұзылыстарға және бел ауырсынуына әкелуі мүмкін.

Туа біткен құрылымдық бұзылыстар

Кейбір адамдар генетикалық бейімділікке байланысты лордоздың дамуына бейім болуы мүмкін. Отбасында омыртқа иілулері тарихы бар адамдарда ұқсас постуральды бұзылыстардың кездесу ықтималдығы артады. Омыртқа құрылымыңыз қалыптыдан өзгеше болып туылуы мүмкін.

Туа біткен омыртқа аномалиялары омыртқаның дұрыс дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Кейбір адамдарда табиғи түрде бел иілуі айқын болады.

Травма және жарақаттар

Омыртқада болған травмалар немесе жарақаттар омыртқаңыздың түзулігін бұзып, лордоздың дамуына себеп болуы мүмкін. Омыртқа сынықтары немесе диск проблемалары омыртқаңыздың табиғи иілулеріне әсер етіп, қалыпты емес постураларға әкелуі мүмкін. Жол-көлік оқиғалары, құлау немесе спорттық жарақаттар лордоздың дамуын қоздыруы мүмкін.

Мұндай жарақаттарды тиісті түрде емдемеген жағдайда созылмалы ауырсыну және қозғалыстың шектелуі пайда болуы мүмкін.

Лордоз бұзылыстарының диагностикасы мен емі қалай жүргізіледі?

Беліңізде немесе мойныңызда қалыпты емес иілуді байқаған кезде маман дәрігерге қаралуыңыз керек. Диагностика процесі шағымдарыңызды тыңдаудан, физикалық тексеруден және қажет деп тапса, бейнелеу әдістерінен басталады.

Физикалық тексеру және қалыпты талдау

Дәрігеріңіз алдымен медициналық тарихыңызды тыңдайды және шағымдарыңызды бағалайды. Содан кейін тік тұруыңызды және алға қарай иілуіңізді сұрап, омыртқаңыздың пішінін тексереді. Бел шұңқырындағы ауытқу көзге көрінетіндей айқын болса, диагноз қою үшін алғашқы белгі алынады. Иық және жамбас түзулігіңіз, омыртқа иілулеріңіз, бел ойысыңыз, бұлшықет күшіңіз және икемділігіңіз бағаланады. Қалыпты талдау кезінде омыртқаңыздың иілуі егжей-тегжейлі зерттеледі.

Бейнелеу әдістері

Рентген лордоз бұрышыңызды және омыртқаның орналасуын көрсетеді. Тік тұрған күйде бүйірден түсірілген рентген суретінде бел омыртқаңыздың бұрышы өлшеніп, қалыпты лордоздың азайған-азаймағаны нақты анықталады. МРТ жұмсақ тіндеріңізді және жүйке тамырының қысылуын көрсетеді. Әсіресе жүйке қысылуына күдіктенгенде егжей-тегжейлі зерттеу үшін МРТ жасалуы мүмкін. КТ болса сүйек детальдарыңызды көрсетеді. Осылайша омыртқалар арасындағы бұрыш, диск бұзылыстары немесе ықтимал жүйке қысылулары анықталуы мүмкін.

Физиотерапия және жаттығу бағдарламалары

Физиотерапия лордозды емдеуде маңызды рөл атқарады. Бұлшықеттеріңізді нығайту және қалыбыңызды түзеу үшін маманның бақылауымен жасалатын жаттығулар өте пайдалы болуы мүмкін. Физиотерапевтпен бірге жасалатын жеке жаттығу бағдарламалары арқылы әлсіз іш және арқа бұлшықеттеріңіз нығайтылады. Кернеулі сіңірлер мен жамбас бұлшықеттеріңіз созылады. Мануалды терапия әдістері буын қозғалғыштығын арттыруға және бұлшықет түйілулерін шешуге көмектеседі.

Дәрі-дәрмекпен емдеу және корсет қолдану

Ауырсынуды және қабынуды басу үшін қолданылатын дәрілер уақытша жеңілдік береді. Ауырсынуды басатын және бұлшықет босаңсытатын емдер қолданылуы мүмкін. Корсет қолдану омыртқаңыздың қолдау табуына үлес қосады. Әсіресе жас науқастарда немесе аурудың өршуін тоқтату үшін қысқа мерзімді қолдау ретінде ұсынылуы мүмкін.

Хирургиялық араласу

Хирургиялық операция соңғы шара ретінде қарастырылады. Омыртқаңызда күрделі құрылымдық бұзылыс немесе жүйке қысылуының жоғары дәрежесі болса, хирургиялық әдістер күн тәртібіне келуі мүмкін. Операция әдетте дәрі-дәрмектер немесе физиотерапия нәтиже бермеген жағдайда жасалады.

Алдын алу жолдары

Тік жүру әдетін қалыптастыру – лордоздың алдын алудың негізгі жолы. Ұзақ уақыт бір қалыпта болмау, тұрақты жаттығу жасау және бел мен іш бұлшықеттерін нығайту маңызды. Ыңғайлы төсек пен орындық қолдану, артық салмақтан аулақ болу және эргономикалық жұмыс ортасын құру қорғаныс әсерін береді.

Лордоз бұзылыстары туралы жиі қойылатын сұрақтар

Науқастар лордоз туралы көптеген сұрақтар қояды. Ең жиі қызықтыратын тақырыптарға жауап берейік.

Иә, лордоз балаларда да, ересектерде де кездесуі мүмкін. Әсіресе өсу кезеңіндегі балаларда және егде жастағы адамдарда қалыптың бұзылуына байланысты пайда болуы мүмкін. Белгілері жас топтарына қарай өзгеруі мүмкін. Жас адамдарда таңертең төсектен тұрғанда белдің сіресіп қалуы мүмкін. Балаларда болса, бел немесе мойын аймағының айқынырақ болуы лордоз белгілерінің қатарына жатады.

Лордоздың жазылуы – омыртқаның табиғи иілуінің жойылуы. Бел бөлігінде пайда болуы белдің жазылуы деп аталады. Бел аймағындағы табиғи иілу қалыптыдан азая бастағанда бел шұңқырының көрінісі айқын өзгереді. Физикалық тексеру және қажет болған жағдайда алынған бейнелеу нәтижелерімен лордоздың жазылуы оңай анықталады.

Тұрақты спорт және жаттығу лордоздың түзелуіне және симптомдарының жеңілдеуіне көмектеседі. Әсіресе іш және арқа бұлшықеттерін нығайтатын жаттығулар омыртқа денсаулығын қолдайды. Алайда ауыр немесе дұрыс емес спорттық әрекеттер лордозды нашарлатуы мүмкін болғандықтан, маманның бақылауы маңызды. Кәсіби қолдау алу ұсынылады.

Операция әдетте дәрі-дәрмектер немесе физиотерапия нәтиже бермеген жағдайда жасалады. Жүйке қысылуының жоғары дәрежесі болғанда және адамның ауырсынуы қатты болса жасалады. Операция соңғы шара ретінде қолданылатын әдіс.

Шалқаңыздан жатқанда беліңіздің астына қолыңыз оңай кіріп кетсе және қосымша бос орын болса, лордозыңыз болуы мүмкін. Тік тұрғанда арқаның төменгі бөлігінің қалыптыдан тыс алға шығып тұруы байқалуы мүмкін.

Лордоз – омыртқаның бел немесе мойын аймағының ішке қарай иілуі. Емдеу лордоздың бұрышына және аймағына қарай жүргізіледі. Жаттығу, физиотерапия және қалыптың бұзылуын түзеуге бағытталған әдістер қолданылады.

Қорытындылай келе: Лордоз бұзылыстары

Омыртқаңыздағы табиғи иілу денеңіздің тепе-теңдігі үшін өмірлік маңызға ие. Бел немесе мойын аймағыңызда қалыпты емес иілуді байқаған кезде ерте диагностика мүмкіндігін арттыру үшін маманның бақылауына баруыңыз керек. Әсіресе тұрақты жаттығу, дұрыс қалып әдеттері және салмақты бақылау лордоздың алдын алуда тиімді рөл атқарады.

Емдеу нұсқалары әдетте физиотерапия және жаттығу арқылы сәтті нәтиже береді. Хирургиялық араласу тек күрделі жағдайларда ғана қажет. Сондықтан сау омыртқа үшін өмір салтыңызда кішігірім өзгерістер жасауыңыз ұзақ мерзімді перспективада үлкен айырмашылық тудыруы мүмкін. Омыртқа денсаулығыңызға бүгіннен бастап инвестиция жасаңыз.

Толық ақпарат және байланыс үшін форманы толтырыңыз!