Эпилепсия дегеніміз не? Белгілері қандай? Емі қалай жүргізіледі?

Эпилепсия тұқым қуалай ма, әлде басқа факторлар да рөл атқара ма?

Бұл сұрақ миллиондаған адамға әсер ететін осы неврологиялық ауру туралы жиі қойылатын сұрақтардың бірі. Эпилепсия – мидағы жүйке жасушаларындағы қалыптан тыс электрлік белсенділіктің нәтижесінде пайда болатын және ұстамалармен көрінетін ми ауруы.

Бұл ауру көбінесе кенеттен болатын ұстамалар түрінде көрінеді және бұл ұстамалар кезінде естен тану, бақылаусыз бұлшықет тартылуы немесе еріксіз қимылдар байқалуы мүмкін. Шын мәнінде, эпилепсия ұстамалармен өтетін ауру және ұстамалар арасында науқас өзін толықтай сау сезінуі мүмкін. Алайда ұстамалар бірнеше секундтық естен танудан бастап, денедегі бақылаусыз қимылдарға дейін әртүрлі түрде көрінуі мүмкін және күнделікті өміріңізге айтарлықтай әсер етуі мүмкін.

Бұл мақалада біз эпилепсия дегеніміз не, оның белгілері қандай және қалай емделеді деген маңызды сұрақтарға жауап береміз. Сондай-ақ, эпилепсия ауруының тұқым қуалайтындығы және оның неден пайда болатыны туралы ақпарат ала аласыз.

Эпилепсия дегеніміз не? Негізгі анықтама және ұғымдар

Ми белсенділігіндегі қалыптан тыс электрлік толқындар эпилепсия ауруының негізін құрайды. Эпилепсия – мидағы жүйке жасушаларының ретсіз электрлік разрядтары нәтижесінде қайталанатын ұстамаларға әкелетін неврологиялық ауру. Бұл ұстамалар кезінде бұлшықет тартылуы, естен тану немесе еріксіз қимылдар байқалуы мүмкін.

Эпилепсиямен ауыратын науқас деген кім?

Эпилепсиямен ауыратын науқас – мидағы қалыптан тыс электрлік белсенділіктің нәтижесінде қайталанатын ұстамаларды бастан кешіретін адамдар. Алайда маңызды бір жайт: өмірінде тек бір рет ұстама берген адам эпилепсиямен ауырады деп саналмайды.

Халықаралық эпилепсия ұйымдарының мәліметінше, эпилепсия диагнозын қою үшін төмендегі жағдайлардың бірі болуы керек:

Кемінде 24 сағат аралықпен екі немесе одан да көп қоздырылмаған (спонтанды) ұстаманың болуы

Бір қоздырылмаған ұстаманың болуы және 10 жыл ішінде ұстаманың қайталану қаупінің 60%-дан жоғары болуы

Эпилепсиялық синдромның болуы

Эпилепсиямен ауыратын науқас ұстамалар арасындағы уақытта толықтай сау болуы мүмкін. Ұстамалар – науқастың өмір сүру сапасына әсер ететін уақытша жағдайлар.

«Сара» ауруы мен эпилепсияның айырмашылығы бар ма?

Жоқ, «сара» ауруы мен эпилепсияның арасында ешқандай айырмашылық жоқ. «Сара» – эпилепсияның халық арасындағы атауы. Екі термин де бірдей неврологиялық ауруды білдіреді. Медицина әлемінде «эпилепсия» термині қолданылса, қоғамда «сара ауруы» деген сөз тіркесі жиі қолданылады.

Бұл ауру – ми жасушаларындағы қалыптан тыс электрлік белсенділік нәтижесінде пайда болатын және қайталанатын ұстамалармен көрінетін орталық жүйке жүйесінің ауруы. Бұл ұстамалар естен тану, бұлшықет тартылуы немесе еріксіз қимылдар түрінде көрінуі мүмкін.

Эпилепсия ауруы тұқым қуалай ма?

Эпилепсияның кейбір түрлері генетикалық факторлармен байланысты. Отбасында эпилепсиямен ауырған адамдар болса, бұл ауруға шалдығу қаупі жоғары болуы мүмкін. Генетикалық бейімділік ген мутациялары немесе хромосомалық ауытқулар түрінде көрініп, ми жасушаларының электрлік белсенділігіне әсер етуі мүмкін.

Алайда генетикалық факторлардан бөлек, эпилепсияға әкелетін басқа да себептер бар. Ми жарақаттары, ісіктер, инфекциялар, босану кезіндегі асқынулар, ми тамырларының аурулары және метаболикалық бұзылыстар эпилепсияның дамуына ықпал етуі мүмкін. Сондықтан эпилепсия генетикалық және қоршаған орта факторларының өзара әрекеттесуі нәтижесінде пайда болуы мүмкін.

Қорытындылай келе, эпилепсияның кейбір жағдайлары генетикалық факторларға байланысты болса, басқалары жүре пайда болған себептерге байланысты дамиды. Аурудың нақты себебін әрқашан анықтау мүмкін болмауы мүмкін.

Эпилепсия түрлері және ұстамалардың түрлері

Дәрігерлер қазіргі таңда эпилепсия ұстамаларының 30-дан астам түрін анықтайды. Бұл ұстамалар қысқа мерзімді зейіннің бөлінуінен бастап, ұзаққа созылатын бұлшықет тартылуына дейін әртүрлі болады. Әр ұстама түрінің өзіндік белгілері бар және дұрыс диагноз қою тиімді емдеу үшін өте маңызды.

Қарапайым парциалды ұстама

Қарапайым парциалды ұстамалар мидың кішкентай бөлігін қамтиды және естен тануға әкелмейді. Бұл ұстамалар кезінде есіңіз орнында болады, бірақ бұл ұстаманы тоқтата аласыз дегенді білдірмейді. Мидың әртүрлі аймақтарында пайда болғанда әртүрлі белгілер көрсетеді:

Самай бөлігінен (temporal lob) туындаса: Кенеттен қорқу, дежа-вю сезімі, жағымсыз иіс пен дәм сезу

Маңдай бөлігінен (frontal lob) туындаса: Бастың бұрылуы, қолдың жоғары көтерілуі, аяқ-қолдарда секірмелі қимылдар

Төбе бөлігінен (parietal lob) туындаса: Оғаш сезімдер, уақытша ұю

Шүйде бөлігінен (occipital lob) туындаса: Жарқыл түріндегі жарықтарды, әртүрлі түстерді көру

Бұл ұстамалар қысқа мерзімді және әдетте бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін созылуы мүмкін.

Күрделі парциалды ұстама

Күрделі парциалды ұстамалар естің бұзылуымен сипатталады. Ұстама кезінде есіңізден танып қаласыз және ұстамадан кейін болған оқиғаларды есіңізде сақтамайсыз. Жиі кездесетін белгілер:

Шайнау, жалау, жұтыну сияқты автоматизмдер

Бір нәрсе іздегендей аңтарылып қарау

Киімдерін тарту, айналасында жүру

Үнемі жұтыну және шайнау қажеттілігі

Көзқарастың бір нүктеге қадалуы

Бұл ұстамалар эпилепсиямен ауыратын науқастарда ең жиі кездесетін ұстама түрі. Көбінесе самай бөлігінен туындайды және минуттарға созылуы мүмкін.

Генерализацияланған ұстама

Генерализацияланған ұстамалар – мидың екі жартысын бір уақытта қамтитын ұстамалар. Мұндай ұстамаларда естен тану орын алады. Халық арасында «сара ұстамасы» деп аталғанда ойға келетін ұстама түрі осы.

Генерализацияланған ұстамаларда адам алдымен қатып қалады және жерге құлайды. Содан кейін бүкіл дене бұлшықеттерінде тартылу мен босаңсу байқалады. Бұл ұстамалар әдетте бір немесе екі минутқа созылады. Егер ұстама бес минуттан астам уақытқа созылса немесе алғаш рет ұстама берсе, дереу медициналық көмекке жүгіну қажет.

Абсанс, тоникалық-клоникалық және миоклоникалық ұстамалар

Абсанс ұстамалары көбінесе балаларда кездеседі. Қысқа мерзімді естен тану орын алады және қоршаған ортадан бөлініп, аңтарылып қаласыз. Бұл ұстамалар жиі қайталанғанда күнделікті өміріңізге әсер етуі мүмкін. Абсанс ұстамалары көбінесе 6-12 жас аралығында кездеседі және қыздарда жиірек болады.

Тоникалық-клоникалық ұстамалар – бұлшықеттердің алдымен қатып қалуы (тоникалық фаза), содан кейін тартылу мен сілкінулердің (клоникалық фаза) болуымен сипатталатын ұстамалар. Әдетте айқаймен басталады және естен тану, бұлшықет тартылуы, ентігу байқалады.

Миоклоникалық ұстамалар бұлшықеттердегі қысқа мерзімді кенеттен болатын секірулермен көрінеді.

Ұйқыдағы эпилепсия ұстамалары

Ұйқыдағы эпилепсия ұстамалары ұйықтап жатқанда пайда болады. Бұл ұстамалар түнгі ұйқының терең кезеңдерінде орын алады және байқалмай қалуы мүмкін. Белгілеріне мыналар жатады:

Ұйқы кезіндегі еріксіз бұлшықет қимылдары

Төсектен құлау

Ояна алмау

Жиі ояну

Таңертең шаршап ояну жатады

Ұйқыдағы генерализацияланған ұстамалар кезінде адам әдетте оянбайды және ұстаманың әсерімен өтеді. Кейде тоникалық-клоникалық ұстамалар да түнгі ұйқыда пайда болуы мүмкін.

Эпилепсия неден болады? Қауіп факторлары

Дүние жүзінде шамамен 50 миллион адамға әсер ететін эпилепсияның себептері өте әртүрлі. Кейбір жағдайларда эпилепсияның нақты себебін анықтау мүмкін болмаса да, генетикалық факторлардан бастап мидың зақымдануына, инфекциялардан өмір салты әдеттеріне дейін көптеген факторлар эпилепсия ауруына әкелуі мүмкін.

Генетикалық және тұқым қуалаушылық факторлар

Эпилепсия жағдайларының шамамен 30-40%-ында ген мутацияларының тікелей немесе жанама әсері бар. Әсіресе нәрестелік кезеңде басталған және емге төзімді эпилепсияларда көбінесе жалғыз ген мутациялары рөл атқарады.

Отбасында эпилепсиямен ауырған адамдар болса, бұл ауруға шалдығу қаупі жоғары. Генетикалық бейімділік ген мутациялары немесе хромосомалық ауытқулар түрінде көрініп, ми жасушаларының электрлік белсенділігіне әсер етуі мүмкін.

Алайда эпилепсия тек бір ғана генетикалық факторға байланысты болмай, қоршаған орта әсерлерімен бірге пайда болуы мүмкін. Сондықтан отбасында эпилепсияның болуы сіздің де эпилепсиямен ауыратыныңызды білдірмейді.

Ми жарақаттары мен ісіктер

Ми ісігі бар науқастарда эпилепсияның кездесу жиілігі 30%-дан 70%-ға дейін өзгереді. Мидың төмен дәрежелі ісіктерінде науқастардың 60-85%-ында, жоғары дәрежелі ісіктерде 20-40%-ында және метастаздарда 15-20% мөлшерінде ұстама байқалады.

Ісіктің мидағы орналасуы да эпилепсияның дамуына әсер етеді. Кортикальды құрылымдарды қамтитын ісіктерде ақ зат тіндерін қамтитындарға қарағанда эпилепсия жиірек кездеседі. Ұстаманың даму қаупі самай қыртысында (temporal cortex), бастапқы сенсомоторлы қыртыста немесе қосымша моторлы аймақта жоғары.

Сонымен қатар бас жарақаттары, миға қан құйылу және инсульт сияқты жағдайлар да эпилепсия қаупін арттыруы мүмкін. Әсіресе босану кезінде немесе одан кейін мидың оттегісіз қалуы болашақта эпилепсияның дамуы үшін қауіп факторы болып табылады.

Инфекциялар және босану кезіндегі асқынулар

Менингит және энцефалит сияқты орталық жүйке жүйесіне әсер ететін инфекциялар ми тінін зақымдап, эпилепсияға негіз қалауы мүмкін. Мұндай инфекциялардан кейін ми тініндегі зақымдану тұрақты болуы мүмкін.

Босану кезіндегі асқынулар, әсіресе нәрестенің жеткілікті оттегі ала алмауы жағдайында ми жасушаларында тұрақты зақымданулар пайда болуы мүмкін. Мерзімінен бұрын босану, салмағы аз нәресте және босану жарақаты да эпилепсия қаупін арттыратын факторлардың бірі.

Сонымен қатар балаларда қызулы аурулар кезінде кездесетін фебрильді ұстамалар әдетте эпилепсияға айналмаса да, кейбір жағдайларда болашақта эпилепсияның даму қаупін арттыруы мүмкін. Фебрильді ұстамадан кейін эпилепсияның даму қаупін арттыратын факторлар: ұстамаға дейінгі дамудың кешеуілдеуі, отбасында ұстама тарихының болуы және күрделі фебрильді ұстаманың болуы.

Алкоголь, зат қолдану және басқа да қоздырғыштар

Кейбір факторлар эпилепсия ауруының себебі болудан гөрі, ұстамаларды қоздырушы рөл атқарады. Олардың ішінде:

Алкогольді шамадан тыс тұтыну немесе алкогольден бас тарту

Есірткі заттарын қолдану

Ұйқысыздық және шамадан тыс шаршау

Стресс және мазасыздық

Жарқыраған немесе жыпылықтаған жарықтар

Аш жүру немесе қандағы қанттың төмендеуі

Жоғары дене қызуы

Гормоналды өзгерістер

Бұл қоздырғыштар эпилепсиямен ауыратын науқастарда адамның ұстама табалдырығын төмендетіп, ауруға кері әсер етуі мүмкін. Әсіресе ұйқы режимі, дұрыс тамақтану және стрессті басқару эпилепсиямен ауыратын науқастар үшін өте маңызды.

Эпилепсия әртүрлі себептерге байланысты болуы мүмкін болғандықтан, әр науқас үшін қауіп факторлары әртүрлі болады. Сондықтан эпилепсия диагнозы қойылған адамдарда негізгі себепті анықтау емдеуді жоспарлау тұрғысынан өте маңызды.

Эпилепсияның белгілері қандай?

Эпилепсия ұстамаларын тану науқастар мен олардың жақындары үшін өмірлік маңызға ие. Ұстама белгілері ұстаманың түріне және мидың қай аймағының зақымданғанына байланысты өзгереді. Бұл белгілерді білу – дұрыс емдеу мен араласудың алғашқы қадамы.

Естен тану және бұлшықет тартылуы

Эпилепсия ұстамаларының ең айқын белгілерінің бірі – естен тану. Ұстама кезінде науқас қоршаған ортаға жауап бермеуі мүмкін және не болып жатқанын байқамауы мүмкін. Бұл жағдай бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін созылуы мүмкін. Естен тану әсіресе генерализацияланған ұстамаларда жиі кездеседі.

Бақылауға келмейтін бұлшықет тартылуы – эпилепсия ұстамаларының тағы бір жиі кездесетін белгісі. Бұл тартылулар бір бұлшықет тобынан басталып, бүкіл денеге таралуы мүмкін. Тартылу кезінде дененің керіліп, қатып қалғаны байқалады. Содан кейін ырғақты дірілдер жалғасуы мүмкін.

Кейбір науқастарда кенеттен аңтарылу, қолдардың секіруі, бастың ырғақты түрде шайқалуы немесе дененің қатып қалуы сияқты белгілер байқалуы мүмкін. Ұйқыда болса, бастың бір жаққа бұрылуы эпилепсия ұстамасының белгісі болуы мүмкін.

Галлюцинациялар және дежа-вю сезімі

Эпилепсия ұстамалары кезінде кейбір науқастар галлюцинацияларды бастан кешіруі мүмкін. Бұл жағдай көру, есту, дәм сезу немесе иіс сезу қабілеттеріндегі өзгерістер түрінде көрінуі мүмкін. Мысалы, күйген пластикке ұқсас жағымсыз иістерді сезу немесе ауызда оғаш дәмнің пайда болуы байқалуы мүмкін.

Дежа-вю сезімі, яғни сол сәтті бұрын бастан кешіргендей сезіну, әсіресе самай бөлігі эпилепсиясында кездесетін белгі. Сонымен қатар денеден шығып кеткендей сезіну немесе кенеттен қорқу және үрейлену сезімі де эпилепсия ұстамасының белгісі болуы мүмкін.

Кейбір науқастарда мағынасыз, мақсатсыз және қайталанатын қимылдар (автоматизм) байқалуы мүмкін. Шайнау, жұтыну, ерін шып-шып еткізу сияқты қимылдар бұған мысал бола алады.

Ауыздың көбіктенуі, тілді тістеп алу

Генерализацияланған тоникалық-клоникалық ұстамаларда ауыздың көбіктенуі жиі кездесетін белгі. Бұл жағдай ұстама кезінде сілекей бездерінің шамадан тыс жұмыс істеуі және ауыз ішіндегі бұлшықеттердің тартылуына байланысты орын алады.

Тілді тістеп алу немесе тістердің қысылуы да ұстама кезінде байқалуы мүмкін. Әсіресе тілді тістеп алу ауыз ішіндегі бұлшықеттердің бақылаусыз тартылуы нәтижесінде пайда болады. Сонымен қатар зәр шығарып қою, ішек бақылауының жоғалуы немесе айқайлау да байқалуы мүмкін.

Бұл белгілерден бөлек, кенеттен құлау, естің шатасуы және ұстамадан кейінгі бастың айналуы да жиі кездесетін эпилепсия белгілері болып табылады.

Ұстама алдындағы аура белгілері

Кейбір эпилепсиямен ауыратын науқастар ұстама басталмас бұрын «аура» деп аталатын ескертуші белгілерді бастан кешіреді. Бұл белгілер ұстаманың жақындағанын хабарлап, науқастың шара қолдануына көмектесе алады.

Аура белгілеріне кенеттен пайда болатын қатты қорқыныш пен үрей, жүрек айнуы, есеңгіреу, көру қабілетінің өзгеруі жатады. Сондай-ақ аяқ пен қол қимылдарындағы ішінара бақылаусыздық, денеден шығып кеткендей сезіну немесе бас ауруы болуы мүмкін.

Басқа аура белгілеріне оғаш иіс немесе дәм сезу, көзбен көрінетін галлюцинациялар, дежа-вю сезімі және жүрек айнуы жатады. Бұл белгілер әдетте бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін созылады және әр науқаста әртүрлі түрде көрінуі мүмкін.

Эпилепсия қалай анықталады және емделеді?

Эпилепсия диагнозы мен емі ұстамаларды дұрыс түсінуден басталады. Дұрыс диагноз қойылғанда, науқастардың көпшілігі тиісті еммен ұстамасыз өмір сүре алады. Сонымен, эпилепсия диагнозы қалай қойылады және емдеу нұсқалары қандай?

ЭЭГ, МРТ және КТ сияқты диагностикалық әдістер

Эпилепсия диагнозында науқастың ұстама тарихы мен қоздырушы факторлар маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар әртүрлі диагностикалық сынақтар қолданылады:

Электроэнцефалография (ЭЭГ) – эпилепсия диагнозында ең жиі қолданылатын сынақ. Бас сүйегіне орналастырылған электродтармен мидағы электрлік белсенділік өлшенеді. Алайда ЭЭГ-нің өзі ғана эпилепсия диагнозын қою үшін жеткіліксіз.

Бейне-ЭЭГ мониторингі – диагноздағы алтын стандарт. Науқас арнайы бөлмеде камера алдында бақыланып жатқанда мидың электрлік белсенділігі жазылады. Осылайша нақты ұстамалар мен психологиялық ұстамаларды ажыратуға болады.

Миды бейнелеу үшін Магниттік-резонанстық томография (МРТ) және Компьютерлік томография (КТ) қолданылады. Бұл әдістермен мидағы ісік, құрылымдық бұзылыс немесе қан құйылу сияқты эпилепсияға әкелуі мүмкін жағдайлар зерттеледі.

Дәрі-дәрмекпен емдеу және эпилепсияға қарсы дәрілер

Эпилепсияны емдеуде алғашқы таңдау – эпилепсияға қарсы дәрілер. Науқастардың шамамен 70-80%-ында дәрілермен ұстамаларды бақылауға алуға болады. Маңыздысы – дәрілерді дәрігер ұсынған дозада және жүйелі түрде қолдану.

Емдеуде әдетте бір ғана эпилепсия дәрісімен басталады. Жеткілікті жауап алынбаса, дозаны арттыруға немесе екінші дәріні қосуға болады. Дәрігер жүйелі тексерулерде дәрінің тиімділігі мен жанама әсерлерін бағалайды.

Емдеу процесінде науқастың жасы, ұстама түрі және жалпы денсаулық жағдайы ескеріледі. Дәрі-дәрмекпен емдеу кезінде жүйелі тексерулер өте маңызды.

Хирургиялық араласу және эпилепсия стимуляторы (VNS)

Дәрі-дәрмекпен емдеуге қарамастан ұстамалары жалғасып жатқан науқастарда (шамамен 30%) хирургиялық ем қарастырылуы мүмкін. Хирургияның мақсаты – ұстамалар туындайтын ми аймағын анықтау және алып тастау.

Вагус жүйкесінің стимуляциясы (VNS) халық арасында «эпилепсия стимуляторы» деп аталады. Бұл ем мойын аймағындағы вагус жүйкесіне электродтар орналастыру арқылы жүргізіледі. Электродтар ұстамаларды азайту үшін жүйелі түрде электр тогын жібереді. Науқастардың шамамен 50%-ында ұстама жиілігі екі есеге азаяды.

Кетогенді диета және баламалы тәсілдер

Кетогенді диета, әсіресе дәрілерге төзімді эпилепсияда тиімді емдеу нұсқасы болып табылады. Майы жоғары, ақуызы жеткілікті және көмірсуы төмен бұл арнайы тамақтану бағдарламасы мида кетон денелерінің өндірілуін қамтамасыз етеді.

Классикалық кетогенді диета, Модификацияланған Аткинс кетогенді диетасы, Орташа тізбекті триглицеридті кетогенді диета және Төмен гликемиялық индексті емдеу сияқты түрлері бар. Бұл ем міндетті түрде маманның бақылауымен жүргізілуі керек.

Кетогенді диета емімен эпилепсиямен ауыратын науқастардың 50-70%-ында ұстамалар екі есеге азаяды, ал науқастардың шамамен 15-20%-ында толықтай жойылады.

Қорытынды

Эпилепсия – мидағы электрлік белсенділіктің бұзылуынан туындайтын және миллиондаған адамға әсер ететін ауру. Ол әртүрлі ұстама түрлерімен көрінуі мүмкін және әр науқаста белгілері әртүрлі болады.

Әр эпилепсия жағдайы өзіндік ерекшелікке ие. Кейбір науқастарда генетикалық факторлар алдыңғы қатарға шықса, басқаларында ми жарақаттары немесе инфекциялар эпилепсияға әкелуі мүмкін. Сондықтан дұрыс диагноз қою үшін егжей-тегжейлі тексеру қажет.

Ұстама белгілерін тану науқас пен оның жақындары үшін өте маңызды. Естен тану, бұлшықет тартылуы немесе оғаш сезімдер сияқты белгілерді байқай білу жылдам араласу тұрғысынан өмірді сақтап қалуы мүмкін.

Ұмытпау керек, эпилепсия – емдеуге болатын ауру. Науқастардың көпшілігінде дәрі-дәрмекпен емдеу арқылы ұстамаларды бақылауға алуға болады. Дәрілерге жауап бермеген жағдайларда хирургия, эпилепсия стимуляторы немесе кетогенді диета сияқты нұсқалар қарастырылуы мүмкін.

Қорытындылай келе, эпилепсия диагнозын алу – өмірдің соңы емес. Дәрігердің бақылауымен жүйелі емдеу және өмір салтын реттеу арқылы эпилепсиямен ауыратын науқастар қалыпты өмір сүре алады. Әсіресе ұйқы режиміне назар аудару, стресстен аулақ болу және дәрілерді уақытында қолдану ұстамасыз өмір сүрудің негізгі қадамдары болып табылады.

Сонымен қатар қоғамда эпилепсия туралы хабардарлықты арттыру да өте маңызды. Осылайша эпилепсиямен ауыратын науқастарға деген көзқарас жақсарып, олардың әлеуметтік өмірге еркін араласуына мүмкіндік туады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Эпилепсия туралы қызықтыратын сұрақтар өте көп. Әсіресе жаңадан диагноз қойылған науқастар мен олардың жақындары үшін бұл сұрақтарға жауап табу маңызды. Міне, эпилепсия туралы ең жиі қойылатын сұрақтар мен олардың жауаптары:

Эпилепсия ұстамасы болған адамға қалай көмектесу керек?

Адамды қауіпсіз жерге жатқызыңыз және басын қорғау үшін жұмсақ тірек қойыңыз. Ұстама уақытын бақылаңыз. Ешқашан дүрбелеңге түспеңіз және сабырлы болуға тырысыңыз.

Эпилепсия ұстамасы кезінде адамның аузына бір нәрсе салу керек пе?

Мүлдем жоқ. Эпилепсия ұстамасы кезінде адамның аузына кез келген нәрсені салу тұншығу және жарақат алу қаупін арттырады.

Эпилепсия ұстамасы қанша уақытқа созылады?

Әдетте ұстамалар бірнеше минут ішінде аяқталады. 5 минуттан астам уақытқа созылған ұстамаларда міндетті түрде шұғыл медициналық көмекке жүгіну керек.

Эпилепсия өлімге әкелуі мүмкін бе?

Әсіресе ұзаққа созылған ұстамалар мидың тұрақты зақымдануына немесе өлімге әкелуі мүмкін шұғыл медициналық жағдайлар болып табылады. Сондықтан ұстама болған адам үшін жылдам араласу өте маңызды.

Стресс пен мазасыздық эпилепсияға әсер ете ме?

Иә, стресс пен мазасыздық эпилепсия ұстамаларын қоздыруы мүмкін. Эпилепсиямен ауыратын науқастардың өмірлеріндегі стрессті бақылауда ұстауы өте маңызды.

Эпилепсиямен ауыратын науқастар қалай тамақтануы керек?

Қандағы қанттың тепе-теңдігін сақтау өте маңызды. Тәтті тағамдардан аулақ болу керек және тамақтану уақыты жүйелі болуы тиіс. Ұзақ уақыт аш жүру қандағы қантты төмендетіп, ұстама қаупін арттыруы мүмкін.

Эпилепсия – ми жасушаларындағы қалыптан тыс электрлік белсенділік нәтижесінде пайда болатын ұстамалармен сипатталатын ауру. Белгілері мен емдеу әдістері туралы толық ақпарат алыңыз.