Балаларда жазылмайтын жөтелдің себептері мен емі

Жөтел — адам ағзасының көрсететін ең маңызды қорғаныс және тыныс алу рефлекстерінің бірі. Жөтел арқылы тыныс жолдарындағы бөгде заттар ағзадан сыртқа шығарылуы мүмкін. Ересектерде де, балаларда да жөтел жиі кездесетін жағдай болып табылады. Алайда балаларда жазылмайтын жөтел жағдайында жөтелдің себебін зерттеу қажет. Сонда балаларда жазылмайтын жөтел неліктен болады? Жөтелген балаға не істеу керек? Балаларда жазылмайтын жөтел туралы қызықтыратын сұрақтардың жауабын мақаламыздың жалғасынан таба аласыз.

Балаларда жөтел неліктен болады?

Балаларда да, ересектерде де жөтел әртүрлі себептерге байланысты пайда болуы мүмкін. Балалар ересектермен салыстырғанда айналасындағы бөгде патогендерге қарсы сезімтал болуы мүмкін. Бұл жағдай, әсіресе мектепке баратын балалардың бактериялық және/немесе вирустық инфекцияларға жиі шалдығу қаупін арттыруы мүмкін. Сондықтан балалардағы жөтел себептерінің ішінде аллергиялық аурулардан кейін грипп және суық тию сияқты вирустық текті жұқпалы аурулар бірінші орында тұрады. Грипп сияқты тыныс жолдарының ауруына әдетте таңдай ауруы, мұрын бітелуі/ағуы, соңынан күшті және құрғақ жөтел қосылуы мүмкін. Қалыпты жағдайда тиісті дәрілік емдеу арқылы жөтелдің ең көбі 2 апта ішінде жазылады деп күтіледі. Ұзаққа созылатын және күшейетін жөтел баланың кеуде инфекциясы бар екенінің белгісі болуы мүмкін. Бұл жағдайда кідірместен кеуде аурулары маманынан көмек алу ұсынылады.

Балаларда жазылмайтын жөтел

Жөтел, қалыпты жағдайда ағзаның бөгде патогендерге қарсы өзін қорғауының ең маңызды жолдарының бірі. Жедел жөтел және созылмалы жөтел болып екі топқа бөлінеді. Бөгде патогенмен байланыс тоқтағаннан кейін жөтелдің де жазылуы күтіледі. Орташа алғанда 2 аптадан 1 айға дейін жазылатын жөтел жедел жөтел деп аталады. Кейбір жағдайларда тыныс жолдарының инфекциясы сияқты жөтелді туғызатын факторлар жойылғанына қарамастан жөтел жалғасуы мүмкін. Сарапшылардың пікірінше, ересектерде жөтелдің 8 аптадан, балаларда 4 аптадан (1 ай) ұзақ болуы созылмалы жөтел деп анықталады. Сонда балаларда жазылмайтын жөтел неліктен болады? Балаларда жазылмайтын жөтелдің себептерін былай топтастыруға болады:

Постназальды ағу: Халық арасында мұрын-жұтқыншақ ағуы деп те белгілі постназальды ағу жазылмайтын жөтелдің ең маңызды себептерінің бірі ретінде көрсетіледі. Адамдарда мұрында және жұтқыншақта орналасқан кейбір бездер үздіксіз шырыш шығарады. Шығарылған шырыштың өндірісі демалатын ауаны ылғалдандыру, сыртқы бөгде патогендерді ұстап қалу сияқты маңызды міндеттерге ие. Алайда тұмау, грипп, синусит, аллергиялық ринит сияқты денсаулық мәселелеріне байланысты адамдарда шырыш өндірісі артуы мүмкін, ал шырыш қоюланып, тығыздалуы мүмкін. Шырыштың мұрын қуысынан жұтқыншаққа ағуы мұрын-жұтқыншақ ағуы, басқаша айтқанда постназальды ағу деп аталады. Постназальды ағу шағымы бар балаларда жөтел әдетте жұтқыншақты тазалау қажеттілігіне байланысты пайда болады. Сонымен қатар, бұл балаларда мұрын бітелуі сияқты шағымдар да жиі кездеседі.

Астма: Балаларда жазылмайтын жөтелдің тағы бір маңызды себебі — астма. Астма белгілері әрбір балада әртүрлі болуы мүмкін. Астма — бронхтардың созылмалы қабыну ауруы. Басқаша айтқанда, өкпенің ауа жолының кез келген микробтық инфекцияға байланыссыз қабынуы. Осы қабыну нәтижесінде бронхтар ішкі және сыртқы тітіркендіргіштерге қарсы сезімтал бола бастайды және уақыт өте келе ісіп, қалыңдай бастайды. Уақыт өте тыныс жолдары тарылады, адамда ысқырықпен тыныс алу, тыныс жетіспеушілігі сияқты белгілер пайда болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда балаларда астманың жалғыз белгісі жазылмайтын құрғақ жөтел де болуы мүмкін. Бұл жағдай жөтелмен бірге өтетін астма деп аталады.

Бронхиолит: Әдетте 2 жасқа дейінгі балаларға әсер ететін, өкпедегі кішкентай ауа жолдарының қабынуымен сипатталатын бронхиолит балаларда жазылмайтын жөтелдің себептерінің бірі болып табылады. Риновирус, грипп вирусы сияқты вирустар бронхиолит туғызуы мүмкін. Бұл вирустар өкпедегі кішкентай ауа жолдарына енгенде, ауа жолдарының қабынуы мен ісінуін туғызады. Ауа жолдарының ісінуі баланың тыныс алғанда қиналуына және жөтелуіне себеп болуы мүмкін. Бронхиолитке байланысты симптомдар әдетте бірнеше апта ішінде жоғалады. Алайда кішкентай балалардың бронхиолалары, яғни кішкентай ауа жолдары тар болғандықтан, жөтел сияқты симптомдар ұзағырақ уақыт сақталуы мүмкін.

Рефлюкс: Рефлюкс қысқаша, әртүрлі себептерге байланысты асқазан сұйықтығының өңешке кері ағуы ретінде анықталуы мүмкін. Рефлюкс белгілері туралы айтылғанда, алдымен ойға келетін — асқазан жануы немесе асқазанның ашуы деп те аталатын жағдай. Осыған қоса, рефлюкстің ересектерде де, балаларда да ең жиі кездесетін белгілерінің бірі — жөтел.

Аллергия: Балаларда жазылмайтын жөтелдің басты себептерінің бірі — аллергия. Аллергия қысқаша — адам иммундық жүйесінің әдетте зиянсыз бөгде патогендерді зиянды деп қабылдап, оларға қарсы қорғанысқа көшуі ретінде анықталуы мүмкін. Балалардағы аллергиялық жөтел мұрын ағуы, мұрын бітелуі, ысқырықпен тыныс алу, көздің қызаруы сияқты белгілермен өтуі мүмкін.

Психогендік себептер: Кейбір жағдайларда балаларда байқалатын жөтелдің себебі психологиялық факторлар болуы мүмкін. Психогендік жөтел диагнозы үшін алдымен жөтелді туғызуы мүмкін басқа факторларды бағалап, оларды шығару қажет.

Жоғарыда аталғандардан басқа, баланың темекі түтіні сияқты зиянды қоршаған орта факторларына ұшырауы балалардағы жөтел ұстамаларын туғызуы мүмкін. JTNDaWZyYW1lJTIwd2lkdGglM0QlMjI1NjAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjIzMTUlMjIlMjBhbGlnbiUzRCUyMmNlbnRlciUyMiUyMHNyYyUzRCUyMmh0dHBzJTNBJTJGJTJGd3d3LnlvdXR1YmUuY29tJTJGZW1iZWQlMkZlY05fY0pseHduayUyMiUyMHRpdGxlJTNEJTIyWW91VHViZSUyMHZpZGVvJTIwcGxheWVyJTIyJTIwZnJhbWVib3JkZXIlM0QlMjIwJTIyJTIwYWxsb3clM0QlMjJhY2NlbGVyb21ldGVyJTNCJTIwYXV0b3BsYXklM0IlMjBjbGlwYm9hcmQtd3JpdGUlM0IlMjBlbmNyeXB0ZWQtbWVkaWElM0IlMjBneXJvc2NvcGUlM0IlMjBwaWN0dXJlLWluLXBpY3R1cmUlM0IlMjB3ZWItc2hhcmUlMjIlMjBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4lM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=

Жөтелмен бірге келетін белгілер

Жөтел жалғыз өзі денсаулық мәселесінің белгісі болуы мүмкін, сондай-ақ кейбір жағдайларда жөтелмен бірге басқа белгілер де байқалуы мүмкін. Жөтелмен бірге келетін белгілерге ата-аналардың өте мұқият болуы ұсынылады. Вирустық жұқпалы аурудың белгісі ретінде жөтел байқалған жағдайда, симптомдардың арасында жоғары қызба, мұрын ағуы/бітелуі сияқты белгілер болуы мүмкін. Баладағы жазылмайтын жөтелдің себебі астма болса, құрғақ жөтел, ысқырықпен тыныс алу, тыныс алуда қиындық көру сияқты белгілер пайда болуы мүмкін. Бұған қоса, мұрын-жұтқыншақ ағуы, яғни постназальды ағу синдромына байланысты қақырықты жөтел, мұрын ағуы немесе мұрын бітелуі сияқты белгілер жиі байқалады. Егер баладағы жөтел жүрек айну, іш өту, құсу сияқты симптомдармен бірге байқалса, бұл баланың асқорыту жүйесіне де әсер ететін инфекцияның бар екенін көрсетуі мүмкін. Іш өту және құсу сияқты симптомдар балалардың сұйықтық жоғалтуына, соған байланысты ағзадағы сұйықтық-электролит тепе-теңдігінің бұзылуына себеп болуы мүмкін. Сондықтан мұндай жағдайларда кідірместен денсаулық сақтау мамандарына жүгіну маңызды.

Жөтел үшін не істеу керек ?

Жөтел ересектер үшін де, балалар үшін де мазасыз жағдай. Әсіресе рефлюкс сияқты себепке байланысты күшейетін түнгі жөтел ұстамалары баланың түнде ұйықтамауына және мазасыздануына себеп болуы мүмкін. Сонда балалардағы жазылмайтын жөтел үшін не істеу керек? 4 аптадан ұзаққа созылатын және жазылмайтын балалардағы жөтел үшін, ең алдымен денсаулық сақтау мекемесіне жүгініп, саласының маманы дәрігерден көмек алу маңызды. Бұған қоса, үй жағдайында қолдануға болатын кейбір әдістер баладағы шағымдардың жеңілдеуіне көмектесуі мүмкін. Бұл әдістер төмендегідей топтастырылуы мүмкін:

Жөтелмен мұрын бітелуі қосылған жағдайларда тұзды су бар ерітінділермен баланың мұрнын тазалау баланың еркін тыныс алуына және белгілерінің жеңілдеуіне көмектесуі мүмкін.

Өте ыстық немесе өте суық ауа жөтелдің күшеюіне себеп болуы мүмкін. Сондықтан баланың тұрған ортасының ешбір жағдайда өте ыстық та, өте суық та емес екеніне көз жеткізу керек.

Баладағы жазылмайтын жөтелдің себебі асқазан рефлюксі болуы мүмкін. Бұл жағдайда балаға кеш сағатта тамақ бермеу және жатқан кезде басын биік ұстау ұсынылады. Осы мәселеде нарықта бар рефлюкс жастықтарын пайдалану көмектесуі мүмкін.

Жөтелмен бірге жоғары қызба, құсу, іш өту сияқты белгілер байқалған жағдайда балаларда сұйықтық жоғалту орын алуы мүмкін. Сұйықтық жоғалтуды болдырмау үшін нәрестелерді жиі-жиі емізу керек, балаларға мол сұйықтық толықтыруы берілуі керек.

Ұйқы уақытынан бұрын балаға будан ванна жасату немесе жылы душ қабылдауына көмектесу баланың тыныс жолдарының ылғалдануына және жөтелдің жеңілдеуіне көмектесуі мүмкін.

Шаң, гүл тозаңы, иісті өнімдер сияқты балада аллергияны туғызуы мүмкін қоршаған орта факторларын ортадан алыс ұстау маңызды.

Балалар бар ортада темекі шегуден аулақ болу қажет.

Әкелер мен аналар үшін балаларының денсаулығы көп нәрседен маңызды. Сіз де балаларыңыздың тексерулерін жасатуды елемеңіз. Сау күндер тілейміз.