Соз (Гонорея) дегеніміз не? Белгілері, Себептері және Емдеу әдістері

Соз (Гонорея)

Соз – гонорея ретінде де белгілі, әлемнің көптеген бөліктерінде жиі кездесетін денсаулық мәселелерінің бірі. Жыныстық жолмен берілетін инфекция болып табылатын гонорея жыныс мүшелері немесе дене сұйықтықтары арқылы адамнан адамға жұға алатын инфекция. Әйелдер мен ерлерге әсер ететін соз екі жыныста да әртүрлі белгілердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Науқастарда зәр шығару кезінде ауырсыну, қынаптық бөліністің көбеюі сияқты белгілер байқалуы мүмкін. Соз бастапқыда жыныс мүшелеріне әсер етсе де, ұзақ мерзімді перспективада дененің басқа аймақтарына да әсер етуі мүмкін. Аурудың өршуін тоқтату және басқа адамға жұғудың алдын алу үшін емделуді қажет ететін ауру болып табылады.

Соз (Гонорея) дегеніміз не?

Соз ауруы Neisseria gonorrhoeae бактериясының кесірінен дамиды. Бактериялар әдетте жыныстық қатынас кезінде адамнан адамға беріледі. Жыныстық қатынас түрінің қынаптық немесе ауыз арқылы (оралды) болуына қарамастан бактерия жұғуы мүмкін. Жыныстық қатынастан басқа, ананың соз науқасы болуы жағдайында босану кезінде сәби де соз ауруын жұқтырып алуы мүмкін. Соз кезінде ауыр асқынулардың алдын алу үшін ауруға қатысты қандай da бір белгі байқалған жағдайда денсаулық сақтау маманына жүгіну қажет. Серіктесіне соз диагнозы қойылған адамдар, өздерінде ешқандай белгі болмаса да, міндетті түрде денсаулық сақтау маманымен кеңесуі тиіс. Ауру бастапқыда ешқандай белгімен көрінбейтіндіктен, егер серіктесіңізге гонорея диагнозы қойылған болса, инфекцияның сізге де жұққан болу ықтималдығы жоғары. Сонымен қатар, тексеруден өтпесеңіз және ем алмасаңыз, емі аяқталған болса да, серіктесіңізді қайтадан инфекциямен ауыртуыңыз мүмкін. Сондықтан диагноз қойылған кезде екі серіктестің де бірдей ем қабылдауы өте маңызды.

Создан кейбір сақтық шаралары арқылы қорғануға болады. Жыныстық белсенділік кезінде мүшеқаппен (презервативпен) қорғану аурудың таралуының алдын алады. Бір серіктесті өмір салтында серіктестердің ауруды жұқтыру қаупі минималды деңгейде болады. Белсенді және бірнеше серіктесі бар адамдарға жыл сайын тұрақты түрде соз скринингінен (тексеруінен) өту ұсынылады.

Создің Белгілері Қандай?

Соз көбінесе белгі көрсетпейтін және жыныстық денсаулыққа қатысты жалпы тексерулер жүргізілген кезде анықталатын ауру. Алайда кейбір адамдарда инфекцияның өршуі әртүрлі симптомдарды бірге ала келуі мүмкін. Соз жыныстық жүйеде орын алатын өзгерістер нәтижесінде адамның өз тарапынан байқалуы мүмкін. Аурудың белгілері әйелдер мен ерлерде әртүрлі болуы мүмкін.

Создің ерлердегі белгілеріне мыналар жатады: зәр шығару кезінде ауырсыну сезіну, жыныс мүшесінің (пенистің) ұшынан ірің тәрізді бөліністің көрінуі, ұмалардың (тестистердің) бірінде ауырсыну немесе ісіну сезімі.

Ал әйелдердегі соз белгілеріне қынаптық бөліністің көбеюі, зәр шығару кезінде ауырсыну сезіну, іш және жамбас (пелвик) аймағында ауырсыну, жыныстық қатынастан кейінгі қан кету сияқты жағдайлар кіруі мүмкін.

Gonorrhoeae бактериясының ағзаға түсуімен ағзаның әртүрлі аймақтарында да белгілер байқалуы мүмкін. Босану кезінде бактериялардың сәбиге берілуі жағдайында көбінесе көздерде инфекцияның дамуы байқалады. Ересек тұлғаларда болса бактерия тік ішек (ректум) және тамақ сияқты әртүрлі аймақтарға да әсер етуі мүмкін. Бактерияның тік ішекке таралуы жағдайында тиісті аймақта қышыну, іріңді бөлініс және дәретханаға шығуда қиындық туындау сияқты симптомдар дамуы мүмкін. Көздердің зақымданған жағдайында адамдарда көздің ауыруы, жарыққа сезімталдық сияқты шағымдар болуы мүмкін. Gonorrhoeae бактериясынан әсерленетін басқа бөлімдер – тамақ және буындар. Мойын аймағындағы лимфа түйіндерінің ісінуі немесе тамақтың ауыруы создің белгісі болуы мүмкін. Буындарда болса қозғалыс кезінде ауырсыну сезімі және буын аймақтарының қалыпты дене температурасынан жылырақ болуы, қызарып көрінуі сияқты симптомдар байқалуы мүмкін.

Соз Неліктен Пайда Болады?

Соз жыныс мүшелеріне немесе дене сұйықтықтарына жанасу нәтижесінде серіктесіңізден Neisseria gonorrhoeae бактериясын қабылдауыңыз салдарынан дамиды. Ауыз арқылы (оралды), қынаптық немесе анальді қатынастың болуына қарамастан серіктестің инфекция жұқтырған болуы жағдайында екінші серіктеске жұғу ықтималдығы өте жоғары. Кейбір қауіп факторлары соз бактериясымен кездесу қаупін арттыруы мүмкін. Қоғамда соз ауруы көбінесе 25 жастан кіші, белсенді жыныстық өмірі бар адамдарда кездеседі. Жаңа серіктеспен қатынасқа түсу, бірнеше серіктесі бар адаммен қатынаста болу یا әртүрлі серіктестерге ие болу созбен кездесу қаупін арттыратын факторлар болып табылады.

Соз Диагнозы Қалай Қойылады?

Созға қатысты белгілердің байқалуы, күдікті қатынас орын алған жағдайларда немесе жыл сайынғы скринингтік тестілер жүргізілген кезде әртүрлі диагноз қою әдістеріне жүгініледі. Жүргізілетін тексерулерде әртүрлі әдістермен алынған жасуша үлгілері зерттеледі. Бұл үлгілер төмендегідей жиналуы мүмкін;

Зәр талдауы: Зәр талдауында зәрдің бір мөлшері алынып, үлгі ішінде соз бактериясының бар-жоғы анықталуы мүмкін. Зәр тесті өзегіндегі (уретрадағы) көптеген әртүрлі бактерияларды анықтау үшін қолданылуы мүмкін.

Инфекция дамыған аймақтан тіндер үлгісін алу: Соз ағзаның әртүрлі аймақтарында таралу көрсетуі мүмкін болғандықтан, диагноз қою әдістері кезінде қынаптан, тамақтан, өзектен немесе тік ішектен сұйықтық үлгісі алынуы мүмкін. Зертханалық ортада зерттелген үлгілерде Gonorrhoeae бактериясының бар-жоғы зерттеледі.

Соз диагнозы қойылған немесе гонорея күдігі бар жағдайларда жыныстық жолмен берілетін басқа аурулардың бар болуы да бағалануы мүмкін. Соз диагнозы қойылған адамдарда хламидиоз және АИТВ (HIV) сияқты әртүрлі жыныстық жолмен берілетін аурулардың болу қаупі де жоғарылайды. Жалпы скринингпен ерте диагноз қою артықшылығына қол жеткізіліп, аурулардың ауыр асқынулар тудыруының алдын алуға болады және басқа адамдарға жұғуына тосқауыл қойылады.

Созді Емдеу Қалай Жүргізіледі?

Жүргізілген скринингтік тестілерден кейін гонорея диагнозы қойылған жағдайда уақыт жоғалтпастан емге кірісу қажет. Ересектерде гонореяны емдеу үшін көбінесе антибиотиктерге жүгініледі. Инъекция (ине салу) жолымен жүзеге асырылатын антибиотикпен емдеу ағзада бар бактерия популяциясын жояды. Алғашқы антибиотикпен емдеуден кейін жеті күн бойы адамдар инфекцияны басқа адамға жұқтыруы мүмкін. Емдеу үрдісі аяқталғанға дейін аурудың таралуының алдын алу үшін жыныстық қатынастан аулақ болу ұсынылады. Емдеудің аяқталғанына үш ай өткеннен кейін болса қайтадан соз скринингі жасалады. Жасалған скрининг арқылы науқастың басқа жыныстық серіктесіне байланысты қайтадан бактериямен инфекцияланғаны не инфекцияланбағаны бағаланады.

Сәбилерде кездесетін созда да тағы да антибиотикпен емдеу қолданылады. Бір сәбиге соз диагнозы қойылған жағдайда болса: соқырлық, бас терісінде жаралардың көрінуі және ағзаның көптеген жерінде инфекцияның дамуы орын алуы мүмкін. Осы асқынулардың барлығының алдын алу үшін емді кешіктірмей жүргізу және инфекцияның тоқтатылғанына көз жеткізу аса маңызды.

Созді емдеу кешіктірілген жағдайда ағзадағы инфекция өршуі мүмкін және ауыр денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Олардың кейбіреулері төмендегідей:

Әйелдерде создің өршуі жыныстық жүйеге теріс әсер етіп, жатыр мен фаллопий түтіктерінде қабыну ауруының дамуына әкелуі мүмкін. ПИД (PID) ретінде белгілі бұл ауру фаллопий түтіктерінде тыртық түзілуіне және жүктілік кезінде асқыну қаупінің артуына әкелуі мүмкін. Ұзақ мерзімді перспективада әйелдердің репродуктивті денсаулығында қайтымсыз зақымдар қалдыратындықтан, бедеулікпен аяқталуы мүмкін. ПИД (PID) диагнозы қойылған жағдайда дереу емделуі тиіс.

Ерлердің ем қабылдамаған жағдайларында болса ұмада болатын шәуеттің сақталуында және тасымалдануында рөл атқаратын иілген түтіктерде қабыну байқалуы мүмкін. Эпидидимит деп аталатын бұл қабыну мәселесі ұзақ мерзімді перспективада бедеулікпен аяқталуы мүмкін.

Әйелдерге де, ерлерге де әсер ететін ортақ асқыну қауіптері де қолданыста бар. Соз бактериясының ағзаның басқа аймақтарына таралуы жағдайында әртүрлі аймақтарда инфекцияның дамуы орын алуы мүмкін. Тері жаралары, буын ауырсынулары және қызу (дене қызуының көтерілуі) сияқты асқынулар соған байланысты дамуы мүмкін.

Соз адамның иммун тапшылығы вирусы ретінде белгілі АИТВ-ға (HIV) қарсы сезімтал болуыңызға әкелуі мүмкін. Ұзақ мерзімді перспективада ЖИТС-ке (AIDS) айналатын бұл жағдай өмірге қауіп төндіретін сипатқа айналуы мүмкін. Сондықтан соңғы 60 күн ішінде жыныстық қатынаста болған адамыңызға соз диагнозы қойылған жағдайда сіздің де ем қабылдауыңыз қажет болуы мүмкін. Қандай да бір белгі сезбесеңіз де скринингтен өтуіңізде пайда бар.

Жиі Қойылатын Сұрақтар

Созді емдеуде көбінесе инъекция жолымен антибиотик қолданылады. Соз неше күнде жазылады сұрағы науқастар тарапынан жиі қойылатын сұрақтардың бірі болып табылады. Антибиотиктердің әсер етуі және адамның жұқтырғыштық қасиетін жоғалтуы үшін кем дегенде жеті күн қажет. Аурудың салдарынан дамыған белгілер болса шамамен екі апта ішінде азайып жоғалады. Создің пайда болуына себеп болатын Neisseria gonorrhoeae бактериясы кейбір антибиотиктермен жойылуы мүмкін. Қолданылатын антибиотикпен емдеу арқылы бактериялардың және ол тудыратын инфекцияның жойылуы ықтимал. Соз зәр талдауы немесе белгі байқалған аймақтан алынған сұйықтық үлгісі арқылы тесттен өткізілуі мүмкін. Зәр талдауынан соз тесті, жүргізілген зертханалық зерттеулерде үлгіде Neisseria gonorrhoeae бактериясының бар-жоғын бағалау түрінде болады. Создің кесірінен ерлерде дамыған белгілердің арасында ұма ауырсынулары орын алады. Бұған қоса жыныс мүшесінің ұшында іріңді бөліністің көрінуі, ұмаларда ісіңкілік немесе зәр шығаруға шыққан кезде ауырсыну сезілуі сияқты әртүрлі белгілер де орын алуы мүмкін. Соз ерлерге де, әйелдерге де әсер ете алатын жыныстық жолмен берілетін аурулардың бірі болып табылады. Әйелдер мен ерлерде соз инфекция жұқтырған бір адаммен жыныстық қатынасқа түсу нәтижесінде жұғуы мүмкін. Соз үшін жалпы скрининг, қолданыстағы белгілерді бағалау немесе емдеу үрдісі үшін әйелдер әйелдер аурулары және босану, ал ерлер урология бөліміне жүгіне алады. Емдеу үрдісін жоспарлау және науқасты қадағалауды қамтамасыз ету үшін адамдар инфекциялық аурулар және клиникалық микробиология бөліміне жолдануы мүмкін.

Соз емделмеген жағдайда ауыр денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Сіз де белгілерді бастан кешіп жатсаңыз немесе күдікті жағдай орын алса, уақыт жоғалтпастан маманға жүгініңіз. Hisar Hospital Инфекциялық аурулар және урология мамандарымыз соз және жыныстық жолмен берілетін басқа инфекциялардың диагнозы мен емінде қасыңызда. Қосымша ақпарат алу немесе қабылдауға жазылу үшін біздің байланыс парақшамызға кіре аласыз немесе бірден қабылдауға жазыла аласыз.