Нәрестелердегі ішек инфекциясы дегеніміз не? Белгілері және емдеу жолдары

Нәрестелердегі ішек инфекциясы

Нәрестелердегі ішек инфекциясы — аналары мен әкелерін ең көп алаңдататын денсаулық мәселелерінің бірі. Ішек инфекциясы нәрестелерде жиі кездесетін денсаулық мәселесі болғанымен, ерте кезеңде емделмесе, ағзада сұйықтықтың азаюы (дегидратация) сияқты ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Сондықтан нәрестелерде диарея, құсу, тәбеттің болмауы сияқты симптомдар байқалғанда денсаулық сақтау мекемесіне жүгіну маңызды.

Нәрестелердегі ішек инфекциясы дегеніміз не?

Нәрестелердегі ішек инфекциясы — вирустар, бактериялар, паразиттер сияқты микроорганизмдердің туғызатын жиі кездесетін инфекциялық ауру. Гастроинтестиналдық (ГІ) инфекция немесе гастроэнтерит деп те аталатын ішек инфекциясы әдетте диарея, іштегі ауырсыну, құсу сияқты симптомдармен көрінеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, нәрестелер мен балаларда байқалатын диарея жағдайларының негізгі себебі — ішек инфекциясы. Бұл инфекциялар ерте кезеңде емделмесе, нәрестелерде сұйықтықтың ауыр жоғалуына (дегидратацияға) әкеліп, өмірлік қауіп туғызуы мүмкін.

Нәрестелерде ішек инфекциясы қалай пайда болады?

Вирустар, бактериялар және паразиттер сияқты микроорганизмдер тірі ағзаға әртүрлі жолдармен еніп, инфекциялық ауруларға себеп болуы мүмкін. Осы микроорганизмдердің ағзаға ену жолдарының бірі — фекальды-оральды жол. Басқаша айтқанда, нәжісте кездесетін зиянды патогендердің бір жолмен қоршаған ортаға таралуы және сау адамдарға ауыз арқылы жұқтырылуы инфекциялық ауруларға себеп болуы мүмкін. Соған сәйкес, нәрестелердегі ішек инфекциясының негізгі себептері мыналар:

● Вирустар: Нәрестелердегі ішек инфекциясының ең жиі кездесетін себептерінің бірі — әсіресе норовирустар мен ротавирустар сияқты вирустар. Норовирустар құсу мен диарея секілді түрлі асқазан-ішек инфекцияларын туғызатын, өте жұқпалы вирустар. Дүниежүзі бойынша диарея жағдайларының шамамен %18-і норовирустардың себебінен болады. Кейбір зерттеулер жыл сайын шамамен 1 миллион баланың норовирус жұқтыратынын көрсетеді. Нәрестелерде ішек инфекциясын туғызатын вирустардың тағы бірі — ротавирустар. Қазіргі уақытта ротавирусқа қарсы жасалған кейбір вакциналар бар. Ротавирус вакцинасы арқылы вирустың ауыр асқынулар туғызу қаупінің %90 деңгейінде алдын алынуы мүмкін екені хабарланған.

● Бактериялар: Ластанған су мен тағамдар арқылы жұғуы мүмкін Salmonella және Escherichia coli (E. coli) сияқты бактериялар нәрестелердегі ішек инфекциясының негізгі себептерінің бірі болып табылады. E. coli әдетте жануар нәжісімен ластанған тағам мен сусындар арқылы немесе жұқтырған адаммен тікелей байланыс арқылы жұқса, Salmonella әдетте жақсы пісірілмеген жұмыртқа, тауық, ет, сүт және сүт өнімдерін тұтынған кезде жұғады.

● Паразиттер: Giardia немесе криптоспоридиоз сияқты паразиттер де нәрестелерде ішек инфекциясын туғызуы мүмкін.

Аталған микроорганизмдердің туғызатын инфекциялық аурулар көп жағдайда өздігінен жазылуы мүмкін. Дегенмен, нәрестедегі ішек инфекциясы ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін болғандықтан, әсіресе қанды диарея, ұзақ уақыт жалғасатын құсу сияқты симптомдар байқалса, уақытты жібермей маман дәрігерге кеңес алу маңызды.

Нәрестелердегі ішек инфекциясының белгілері қандай?

Ішек инфекциясының белгілері нәрестелерде инфекцияның ауырлығына қарай өзгеруі мүмкін. Дегенмен, ГІ инфекцияларының ең жиі кездесетін белгісі — диарея мен құсу. Нәрестелердегі ішек инфекциясының белгілері мыналар:

● Диарея,

● Қусау немесе құсу,

● Іштегі ауырсыну,

● Мазасыздық,

● Тәбеттің болмауы,

● Кейбір жағдайларда нәжісте қан және/немесе шырыш байқалуы.

Нәрестенің жылағанда көзінен жас шықпауы, бірнеше сағат бойы зәр шығармауы сияқты симптомдар сұйықтықтың жоғалуына нұсқауы мүмкін.

Нәрестелердегі ішек инфекциясының диагнозы қалай қойылады?

Нәрестелердегі ішек инфекциясын диагностикалау әдетте мамандардың нәрестенің медициналық тарихы мен белгілерін бағалауынан басталады. Маман дәрігер алдымен нәрестені тексереді. Бұл кезеңде нәрестеде мазасыздық, іштің кебуі сияқты көзге көрінетін симптомдардың бар-жоғы тексеріледі. Сонымен бірге, инфекцияға байланысты туындаған диарея мен құсудан нәрестеде сұйықтықтың жоғалуы орын алып-алмағанын бағалау мақсатында мамандар нәрестенің терісінің серпімділігін және ылғалдылығын, тілді, ауыз кілегейқабығын және көздің ылғалдылығын тексереді; дегидратация бар болса, сұйықтық жоғалтудың дәрежесін анықтап, емдеу тәсіліне шешім қабылдайды.

Ішек инфекциясына күдік туындаған жағдайларда инфекцияның көзін анықтау және емдеу процесін жоспарлау үшін кейбір тексерулерге жүгіну қажет. Олардың ішіндегі ең бастысы — нәжіс үлгісін алу. Нәрестеден алынған нәжіс үлгісін зертханада зерттеу инфекцияны туғызатын кейбір бактерия, вирус және паразиттерді анықтауға көмектесе алады. Сонымен қатар, нәрестенің ағзасының инфекцияға көрсететін реакциясын немесе сұйықтықтың жоғалуы орын алып-алмағанын бағалау үшін мамандар қан тексерулеріне де жүгіне алады. Мысалы, қан анализінде ақ қан жасушаларының санының көп болуы нәрестеде инфекцияның бар екенін көрсетуі мүмкін; урея мәнінің көтерілуі сұйықтық жоғалтудың көрсеткіші болуы мүмкін.

Нәрестелердегі ішек инфекциясы қалай емделеді?

Нәрестелердегі ішек инфекциясын емдеу инфекцияны туғызған микроорганизмнің түріне және нәрестенің жалпы денсаулық жағдайына қарай өзгеріп отырады. Емдеудің басты мақсаты — нәрестенің жоғалтқан сұйықтығын толтыру. Нәрестеде ауыр дегидратация белгілері байқалған жағдайда, нәрестені емдеу стационарда жүргізілуі қажет болуы мүмкін.

Ішек инфекциясының көп жағдайында нәрестенің жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішуі инфекцияның бірнеше күн ішінде өздігінен өтуіне көмектесе алады. Мамандар Salmonella және E. coli сияқты бактериялық инфекцияларда антибиотик дәрілер тағайындауы мүмкін; дегенмен, антибиотиктер ішекте болатын пайдалы бактерияларға да зиян келтіру қаупі бар болғандықтан, өте қажет болмаса, антибиотиктік емге жүгінілмейді. Сонымен бірге, антибиотиктер вирустық инфекцияларда тиімсіз. Сондықтан нәрестеде ішек инфекциясының белгілері байқалғанда, мамандармен кеңеспей антибиотиктік емге кірісу қажет емес.

Нәрестелердегі ішек инфекциясының ең жиі кездесетін себептерінің бірі — ротавирус. Қазіргі уақытта ротавирус инфекциясын емдеуде тиімді дәрі жоқ. Инфекцияның көбінесе бірнеше күн ішінде өздігінен жазылуы күтіледі. Бұл кезеңде нәрестенің сусыздануына жол бermeу маңызды. Ауыз арқылы сұйықтық беруге қарамастан сұйықтық балансы қалпына келтірілмейтін нәрестелерде немесе көп құсатын нәрестелерде тамыр жолы арқылы серум (ерітінді) беріп сұйықтық қолдауын көрсету өте маңызды. Туылғаннан кейінгі ерте кезеңде, ең көбі 6 айлық пен 2 жас аралығындағы нәрестелерде ішек инфекциясына әкелетін ротавирус инфекцияларының алдын алуда немесе инфекцияның ауырлығын азайтуда ротавирусқа қарсы вакциналарды жасау үлкен маңызға ие.

Giardiasis сияқты паразиттер туғызатын инфекциялық аурулар да әдетте өздігінен жазылады. Нәрестенің сұйықтық жоғалту қаупі болғандықтан, мамандар инфекцияның өздігінен өтуін күтудің орнына антипаразиттік дәрілер тағайындауы мүмкін.

Асқазан-ішек инфекциялары нәрестелерде диарея мен құсу сияқты сұйықтық жоғалтуына әкелуі мүмкін симптомдар туғызады. Диарея мен құсумен бірге нәрестелер көп мөлшерде сұйықтық жоғалтуы мүмкін. Бұл жағдай нәрестенің ағзасындағы сұйықтық-электролит балансының бұзылуына, ағзада айналымдағы қан көлемінің азаюы салдарынан органдардың жеткіліксіз қанмен қамтылуына, соңғы кезеңде ауыр органдық жеткіліксіздіктерге әкелуі мүмкін. Сондықтан нәрестелердегі ішек инфекциясын емдеудің ең маңызды қадамы — нәрестенің ағзасындағы сұйықтық-электролит балансын сақтау. Нәрестеге жеткілікті мөлшерде су беру, аналық сүтпен қоректенетін нәрестелерді жиі емізу маңызды. Қосымша тамаққа көшкен нәрестелерге сіңіруі оңай күріш ботқасы немесе картоп пюресі, банан, сәбіз шырыны сияқты тағамдар беруге болады. Қатық пен айран да қажетті сұйықтық, ақуыз және калория қолдауымен қатар ішек флорасының тепе-теңдігін сақтауға үлес қосады. Нәрестелердің сұйықтық жоғалтуына төзімділігі өте төмен, сондықтан сұйықтықтың жоғалуымен ағзаның сұйықтық тепе-теңдігі оңай бұзылуы мүмкін. Нәрестеде сұйықтық жоғалту ауыр болған жағдайда, мамандар тамыр арқылы сұйықтық толықтыруды жүргізуге шешім қабылдауы мүмкін.

Нәрестелердегі ішек инфекциясының алдын алу үшін не істеуге болады?

Әсіресе туылған нәрестелерде ішек инфекциясы ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Ішек инфекцияларын туғызатын патогендер өте жұқпалы болғанымен, кейбір шаралар инфекциядан сақтануға көмектесе алады. Нәрестелердегі ішек инфекциясының алдын алуға көмектесетін кейбір ұсыныстар мыналар:

● Отбасы мүшелерінің әрбір дәретхананы пайдаланғаннан кейін қолдарын жууы,

● Дәретханадан кейін баланың қолдарын су мен сабынмен жуу,

● Нәрестені тамақтандырар алдында және жаялығын ауыстырғаннан кейін қолдарды жуу,

● Нәресте ойыншықтарын, жаялық ауыстыратын үстелді және крандарды үнемі тазалау,

● Жеміс пен көкөністерді нәрестеге бермес бұрын мол сумен жуу,

● Жұмыртқа сияқты жануарлық өнімдердің жақсы піскеніне көз жеткізу,

● Нәрестені таза емес су көздерінен алыс ұстау.

Нәрестелердегі ішек инфекциясының алдын алу әрдайым мүмкін болмаса да, жоғарыда аталған әдістер қауіпті барынша азайтуға және инфекцияның отбасының басқа мүшелеріне таралуын болдырмауға көмектесе алады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Нәрестелердегі ішек инфекциясының негізгі себебі — вирустар, паразиттер және бактериялар сияқты зиянды патогендер. Вирустық себептер арасында ең жиі кездесетін қоздырғыштар — норовирус және ротавирус инфекциялары. Вирустармен қатар, Salmonella және E. coli сияқты әдетте ластанған тағам мен сусындарды тұтыну арқылы жұғатын бактериялар да нәрестелерде ішек инфекциясын туғызуы мүмкін. Ішек инфекциясын туғызатын микроорганизмдер нәрестенің ауыз арқылы жұқтыратындықтан, нәрестеге қарайтын адамдардың қол тазалығы және нәрестенің аузына салатын ойыншық т.б. заттардың таза болуы өте маңызды. Нәрестелердегі асқазан-ішек инфекциялары көп жағдайда ешқандай медициналық емдеуді қажет етпей өздігінен өтеді. Бұл кезеңде ата-аналардың назар аударуы қажет ең маңызды нәрсе — нәрестеге жеткілікті сұйықтық толықтыру. Мамандар бактериялық инфекцияларды емдеуде қажет болса антибиотик дәрілер тағайындауы мүмкін. Асқазан/ішек инфекцияларын емдеудің ең маңызды бөлігі — сұйықтық толықтыру. Емдеу барысында нәрестенің көп мөлшерде сұйықтық ішуін қамтамасыз ету сұйықтық-электролит балансын сақтауға көмектесе алады. Қосымша ретінде, нәрестенің демалуын қамтамасыз ету және жаялық бөртпесінің пайда болуын болдырмау үшін жаялығын жиірек ауыстыру нәрестенің жайлылығын арттыруға көмектесе алады. Ішек инфекциясы нәрестелер мен балаларда жиі құсу, жүрек айнуы, диарея және іштің кебуі сияқты симптомдармен көрінеді. Нәрестенің нәжісінің қалыптыдан сұйық болуы және қалыптыдан жиі нәжіс шығаруы инфекцияның бар екенін көрсетуі мүмкін. Сонымен қатар, кейбір нәрестелерде асқазан-ішек симптомдарына қызу да қосылуы мүмкін. Ішек инфекциясын өткерген нәрестелерде тамақтану маңызды орын алады. Аналық сүтпен қоректенетін нәрестелерді емізуді жалғастыру қажет; нәресте емізуден бас тартса, аз мөлшерде, бірақ жиі уақыт аралығында емізу маңызды. Бұл кезеңде нәрестеде диареяны күшейтуі мүмкін тағамдардың орнына сіңіруі оңай тағамдарды таңдау керек. Қосымша тамаққа көшкен нәрестелерге макарон, күріш ботқасы, картоп пюресі, банан, крекер сияқты қатты тағамдар беруге болады. Сиыр сүті, алма шырыны сияқты сусындар мен майлы және дәмдеуішке бай тағамдар нәрестенің симптомдарының нашарлауына себеп болуы мүмкін. Нәрестелердегі ішек инфекцияларында ерте диагностика мен емдеу ауыр денсаулық мәселелерінің алдын алу тұрғысынан өте маңызды рөл атқарады. Нәрестеңізде диарея, құсу немесе қызу сияқты белгілер болса, уақытты жібермей Hisar Hospital Балалар денсаулығы және аурулары бөліміне жүгінуіңізді ұсынамыз. Қабылдауға жазылу үшін дәл қазір бізбен байланысыңыз.