Кенет есту қабілетінің жоғалуы — 72 сағат ішінде дамитын, әдетте бір құлаққа әсер ететін, кейбір жағдайларда екі құлақта да кездесетін денсаулық мәселесі. Зерттеулерге сәйкес, жыл сайын шамамен 100 000 адамның 5-і мен 20-сында кенет есту қабілетінің жоғалуы байқалады. Кенет есту қабілетінің жоғалуының себептері нақты белгілі болмағанымен, вирустық инфекциялар, жарақаттар немесе тамырлық проблемалар есту функциясының толығымен немесе ішінара жоғалуына әкелуі мүмкін. Емдеу нұсқаларының арасында кортикостероидтар ең көп қолданылатын әдіс болып табылады. Сонымен қатар, соңғы жылдары пациенттің жоғары қысым астында таза оттегімен тыныс алуы принципіне негізделген гипербариялық оттегі терапиясы (ГОТ) да кенет есту қабілетінің жоғалуын емдеуде қолдаушы әдіс ретінде маңызды орын алуда.

Кенет есту қабілетінің жоғалуы дегеніміз не?

Есту қабілетінің жоғалуы — есту жүйесінде түрлі себептермен пайда болатын бұзылыстың нәтижесінде туындайтын денсаулық мәселесі. Сөйлесуді түсінуде, телефонмен қарым-қатынас жасауда қиындықтар сияқты симптомдармен көрінетін есту қабілетінің жоғалуы өткізгіштік, сенсориневральды және аралас есту қабілетінің жоғалуы болып 3 санатқа бөлінеді. Өткізгіштік түріндегі есту қабілетінің жоғалуы — дыбыстың сыртқы немесе ортаңғы құлақтан ішкі құлаққа өтуіне кедергі келтіретін денсаулық мәселесі. Ал кенет есту қабілеті деп те аталатын сенсориневральды есту қабілетінің жоғалуы ішкі құлақта немесе есту нервінде пайда болатын зақымдану нәтижесінде пайда болады. Есту қабілетінің жоғалуының кейбір жағдайлары өткізгіштік түрі де, сенсориневральды да болуы мүмкін. Бұл жағдайда аралас типтегі есту қабілетінің жоғалуы орын алуы ықтимал.

Сенсориневральды яғни кенет есту қабілетінің жоғалуы — қатарынан үш жиілікте кем дегенде 3 күн бойы 30 дБ-ден астам есту қабілетінің төмендеуі. Көптеген адамдар таңертең оянғанда немесе телефон қолданғанда байқайтын кенет есту қабілетінің жоғалуы белгілері әдетте бірнеше сағат বা күнтізбелік күн ішінде жүзеге асатын, көбінесе бас айналу, құлақ шуылы (тиннитус) сияқты симптомдармен қабаттасатын денсаулық мәселесі болып табылады. Осындай жағдайға тап болған адамдардың басым бөлігі есту қабілетінің төмендеуін аллергия, синус инфекциясы сияқты денсаулық мәселелерімен шатастырып, медициналық мекемелерге жүгінуді кешіктіруі мүмкін. Сонымен қатар, есту қабілетін қалпына келтіруде ерте диагноз қою және емдеу маңызды рөл атқарады. Есту қабілетінің жоғалуын толығымен кері қайтару қиын болғанымен, зерттеулер ерте араласу арқылы емделген сенсориневральды есту қабілетінің жоғалуы жағдайларының 85%-ында есту қабілетінің ішінара немесе толықтай қалпына келетінін көрсетеді.

Кенет есту қабілетінің жоғалуы кез келген жас тобы мен жыныстағы адамға әсер етуі мүмкін, әсіресе 40, 50 жастарда есту қабілетін жоғалу қаупі артуы ықтимал. Зерттеулер жыл сайын шамамен 5 000 адамның біреуі кенет есту қабілетінің жоғалуын бастан кешіретінін көрсетсе де, көптеген адамдардың есту қабілеті нашарлаған жағдайда медициналық көмек алудан қашатынын негізге ала отырып, мамандар бұл санның болжанғаннан да жоғары болуы мүмкін екенін алға тартады.

Кенет есту қабілетінің жоғалуының себептері қандай?

Кенет есту қабілетінің жоғалуы — әдетте ішкі құлақтағы құрылымдардың немесе есту нервінің зақымдануы нәтижесінде пайда болатын денсаулық мәселесі. Сондықтан есту және тепе-теңдік үшін жауап беретін ішкі құлақ құрылымдарының зақымдануы кенет есту қабілеті жоғалғаннан кейін құлақ шуылы, бас айналу сияқты симптомдардың туындауына да әкелуі мүмкін. Сенсориневральды есту қабілетінің жоғалуы дыбыс толқындарын сигналдарға айналдыратын ішкі құлақтағы құрылымдардың немесе бұл сигналдарды миға жеткізетін есту нервінің ұзақ уақыт бойы қатты дыбысқа ұшырауы, қартаю, генетикалық факторлар немесе аутоиммундық аурулар сияқты түрлі денсаулық мәселелеріне байланысты зақымдануы салдарынан дамиды. Осыған сәйкес, кенет есту қабілеті жоғалуының басты себептері төмендегідей:

Қатты дыбысқа ұшырау: 85 дБ-ден жоғары дыбыстарға ұзақ уақыт бойы душар болу ішкі құлақ құрылымдарына тұрақты түрде зиян келтіруі мүмкін. Мысалы, жолда ұзақ уақыт болу немесе қатты музыка тыңдау сияқты жағдайлар ішкі құлақ құрылымдарының зақымдалуына әкеп соқтыруы ықтимал. Сонымен қатар, мылтық дауысы сияқты қатты жарылыс дыбыстары да бір реттің өзінде ішкі құлақ құрылымдарын зақымдай алады.

Генетикалық факторлар: Түрлі зерттеулер есту қабілетінің жоғалуын тудыруы мүмкін 100-ден астам геннің бар екенін көрсетеді. Осы гендерде орын алатын мутациялар нәтижесінде туа біткен, яғни конгениталды есту қабілетінің жоғалуы байқалуы мүмкін.

Қартаю (Пресбиакузис): Табиғи қартаю үрдісі де ішкі құлақтағы құрылымдарға табиғи тозу әсерін тигізеді. Зерттеулер 65 жастан асқан адамдардың шамамен үштен бірі, ал 75 жастан асқандардың шамамен 50%-ы есту қабілетінің нашарлауын бастан кешіретінін көрсетеді.

Жарақат: Бас жарақаты ішкі құлақтағы нәзік құрылымдарды зақымдап, кенет есту қабілеті жоғалуының басты себептерінің қатарынан орын алады.

Жұқпалы аурулар: Қызылша сияқты жұқпалы аурулар есту қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін.

Аутоиммуnk аурулар: Кейбір аутоиммундық аурулар ағзаның өзінің ішкі құлақ құрылымдарына шабуыл жасап, зақым келтіруі ықтимал.

Дәрі-дәрмектер: Кейбір медикаменттер есту жүйесіне уытты әсер етіп, сенсориневральды есту қабілетінің жоғалуына соқтыруы мүмкін.

Меньер ауруы: Ішкі құлақта сұйықтықтың жиналуымен сипатталатын Меньер ауруы бас айналу, құлақ шуылы және кенет есту қабілетінің жоғалуы сияқты симптомдарға әкелуі мүмкін. Бір құлақта кенет есту қабілетінің жоғалуы Меньер ауруының белгісі болуы ықтимал. Меньер ауруында ерте емдеу және өмір салтын өзгерту симптомдарды бақылауда ұстауға көмектеседі.

Кенет есту қабілетінің жоғалуының себептері әрқашан нақты анықталмауы мүмкін. Кенет есту қабілетінің жоғалуы диагнозы қойылған пациенттердің тек 10-15%-ында ғана есту қабілетінің нашарлауының нақты анықталатын себебі болады.

Гипербариялық емдеу дегеніміз не?

Гипербариялық оттегі терапиясы (ГОТ) — түрлі денсаулық мәселелерінде ағзаның сауығу үрдісін қолдау мақсатында арнайы қысым камерасында 100% таза оттегімен тыныс алу принципіне негізделген емдеу әдісі. Қалыпты ауада 21% оттегі болса, ГОТ кезінде пациенттер әлдеқайда жоғары оттегі концентрациясына душар болады. Осының арқасында ағза тіндеріне көбірек оттегі жетіп, сауығу үрдісі қолдау табады.

Емдеу үрдісі кезінде пациенттер қысым камерасында отырған немесе жатқан күйде өкпеге көбірек оттегінің жетуін қамтамасыз ету үшін камерадағы ауа қысымы қалыпты жағдайдан екі-үш есеге арттырылады. Артық оттегі деңгейінің арқасында тіндер қысқа уақыт ішінде сауыға алады.

Гипербариялық оттегі терапиясы кенет есту қабілетінің төмендеуі, көміртегі тотығымен улану, ауыр күйіктер және диабеттік табан ойық жаралары сияқты денсаулық мәселелерінде қолдаушы ретінде қолданылуы мүмкін. Емдеу әдетте аптасына бірнеше рет жүргізіледі және әр сеанс бір-екі сағатқа созылады. Гипербариялық емдеуде біз ұсынатын кешенді күтім мен қолдау көрсету қызметтерінің арқасында емнің жанама әсерлері әдетте сирек кездеседі. Дегенмен, жоғарылаған қысымға байланысты синустардың бітелуі немесе жабық ортада болуға байланысты клаустрофобия сияқты мәселелер байқалуы мүмкін.

Кенет есту қабілетінің жоғалуында гипербариялық ем қалай қолданылады?

Кенет есту қабілетінің жоғалуы кезінде гипербариялық оттегі терапиясы көптеген жылдар бойы қолданылып келе жатқан емдеу рәсімі болып табылады. Емдеу пациенттің арнайы қысым камерасында таза оттегімен тыныс алу принципіне негізделген. Емдеу барысында камерадағы ауа қысымы қалыпты жағдайдан 2-3 есе көп болатындай етіп реттеледі. Осының арқасында өкпеге көбірек оттегі жетеді. Өкпеге жеткен оттегі қан айналымы арқылы ішкі құлақтағы зақымдалған тіндерге тасымалданады және есту функциясының қалпына келуіне қолдау көрсетіледі.

Емнің тиімді болуы үшін мүмкіндігінше ерте кезеңде басталуы маңызды. Егер алғашқы 10 сеанстан кейін кенет есту қабілетінің жақсарғаны байқалмаса, мамандар емді жалғастырудың орнына басқа әдістерді қарастыруы мүмкін.

Кенет есту қабілетінің жоғалуын емдеу кезеңінде гипербариялық ем саласындағы мамандарымыз пациенттің есту жағдайын тұрақты түрде бақылап отырады және емдеу жоспары осы бағалауларға сәйкес құрылады. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіліміздің арқасында біздің ауруханамызда гипербариялық ем қабылдаған пациенттеріміз клиникамыздан жоғары қанағаттану сезімімен аттанады.

Гипербариялық емнің кенет есту қабілетін емдеудегі тиімділігі қандай?

Кенет есту қабілетінің жоғалуын гипербариялық оттегі терапиясы арқылы кері қайтаруға болады. Пациенттің жоғары қысымды камерада таза оттегімен тыныс алуы ішкі құлақ тіндерінде пайда болатын оттегі тапшылығын жоя алады. Әсіресе оң немесе сол құлақтағы кенет есту қабілетінің нашарлауы белгілері байқалған алғашқы 14 күн ішінде басталған гипербариялық оттегі терапиясының көмегімен есту қабілеті төмендеген пациенттердің айтарлықтай бөлігінде есту деңгейінің жақсарғаны байқалуда.

Гипербариялық оттегі терапиясы кенет есту қабілетінің жоғалуын емдеуде жеке өзі қолданылуымен қатар, кортикостероидты дәрі-дәрмектермен біріктіріліп те тағайындалуы мүмкін. Дегенмен, емнің тиімділігі есту қабілетінің жоғалу дәрежесіне, емді бастау уақытына және адамның жалпы денсаулық жағдайына байланысты өзгеріп отырады.

Зерттеулер гипербариялық оттегі терапиясының кенет есту қабілетінің нашарлауын бастан кешіргендер үшін тиімді емдеу нұсқасы екенін көрсетеді. Алайда, емнің нәтижелі болуы үшін ерте кезеңде басталуы және бұл емнің кенет есту қабілетін емдеуде озық технология әдістерін қолданатын, мамандарының кәсіби жолы сәттілікке толы денсаулық сақтау мекемесінде жүргізілуі маңызды.

Жиі қойылатын сұрақтар

Гипербариялық ем әдетте жаралардың жазылуы, инфекцияларды емдеу, көміртегі тотығымен улану, кессон ауруы, кенет есту қабілетінің жоғалуы, күйіктер, газ эмболиясы сияқты түрлі денсаулық мәселелерінде жеке өзі немесе басқа емдеу нұсқаларымен біріктіріліп қолданылуы мүмкін. Кенет есту қабілетінің төмендеуін бастан кешірген пациенттер үшін гипербариялық оттегі терапиясы есту функциясын қалпына келтіруге көмектеседі. Жүргізілген зерттеулерге сәйкес, әсіресе симптомдар байқалған алғашқы 14 күнде емді бастау есту функциясын қайта жандандыруға көмектеседі. Емдеу ұзақтығы әдетте 10 бен 20 сеанс аралығында өзгереді. Әр сеанс шамамен 90 минутқа созылатындай етіп белгіленеді. Дегенмен, мамандар әдетте 10 сеанстан кейін айтарлықтай ілгерілеу байқалмаған жағдайларда басқа емдеу нұсқаларына бет бұруы мүмкін. Гипербариялық ем қауіпсіз болғанымен, сирек жағдайларда қысымға байланысты ортаңғы құлақ аурулары, синус проблемалары көрініс беруі ықтимал. Гипербариялық ем жалпы алғанда қауіпсіз емдеу нұсқасы болып табылады. Алайда, жүкті әйелдерге, өкпенің коллапсы сияқты кейбір өкпе аурулары бар немесе дабыл жарғағы зақымданған тұлғаларға оттегі терапиясы сәйкес келмеуі мүмкін. Кенет есту қабілетінің төмендеуінде сауығу уақыты жоғалу дәрежесіне және емді бастау уақытына байланысты әртүрлі болады. Шұғыл араласудың арқасында пациенттердің 85%-ында есту функциясы толық немесе ішінара қалпына келтіріледі. Егер сіз де соңғы күндері бұрын байқамаған есту қабілетінің нашарлауы, сөйлесуді түсінуде немесе телефонмен сөйлесуде қиындық туындау сияқты белгілерді бастан кешіріп жатсаңыз, уақыт жоғалтпастан біздің білікті дәрігерлерімізге жазылып, есту қабілетіңіздің саулығын қорғаңыз.