Ტვინის Სიმსივნეები

ტვინის სიმსივნეები შეიძლება გამოვლინდეს ყველა ასაკობრივ ჯგუფში, ახალშობილობის პერიოდიდან (დაბადების შემდგომი პირველი ერთი თვე) მოხუცებულ ასაკამდე; თუმცა, ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით სიმსივნის ტიპი, ლოკალიზაცია, სიხშირე და მიმდინარეობა დიდ განსხვავებას ავლენს. ბავშვობის პერიოდში ტვინის სიმსივნეები სისხლის კიბოს (ლეიკემია) შემდეგ ყველაზე ხშირად გვხვდება. ამ პერიოდში უფრო ხშირად გვხვდება ტვინის ქსოვილის უჯრედებიდან წარმოშობილი სიმსივნეები; სხვა ორგანოებისა და სისტემების სიმსივნეების მეტასტაზები თითქმის არ გვხვდება. ბავშვობის ასაკში ყველაზე ხშირად წარმოიქმნება ასტროციტომები, მედულობლასტომები, ტვინის ღეროს გლიომები და ეპენდიმომები, და ეს სიმსივნეები ხშირად უკანა კრანიალურ ფოსოში (arka kafa çukuru) ლოკალიზდებიან. ზრდასრულ ასაკში და წლების მატებასთან ერთად შეხვედრილი სიმსივნის ტიპი იცვლება და უფრო ხშირად იწყება ტვინის ქსოვილიდან წარმოშობილი სიმსივნეები (ყველაზე ხშირად მაღალი ხარისხის გლიალური სიმსივნეები, მაგ. glioblastoma multiforme; გარდა ამისა, ტვინის გარსიდან წარმოშობილი მენინგიომები, რომელთა 90%-ი კეთილთვისებიანია; ჰიპოფიზის ჯირკვლის ადენომები; თავის ნერვებიდან წარმოშობილი კეთილთვისებიანი სიმსივნეები, მაგ. აკუსტიკური ნეირინომები) მეტასტაზებთან ერთად. ცნობილია, რომ ტვინის სიმსივნის წარმოქმნაში მრავალი გენეტიკური და გარემო ფაქტორი მონაწილეობს. გარემო ფაქტორებს შორის შეიძლება ჩაითვალოს იონიზებული რადიაცია, ელექტრომაგნიტური ველები, პესტიციდები, ნიტროზო ნაერთები, ვირუსები და სხვა ინფექციური აგენტები, თავის ტრავმა და კვების ჩვევები.

ტვინის სიმსივნეებს შორის მენინგიომები (ყველა შემთხვევის დაახლოებით 15-20%-ს შეადგენენ) უმეტესად კეთილთვისებიანი სიმსივნეებია და კარგი ქირურგიული მკურნალობით, სრულად ამოკვეთისას, პაციენტი შეიძლება სრულად განიკურნოს; თუმცა ზოგჯერ სიმსივნის ლოკალიზაცია ქირურგიას ართულებს. დაბალი ხარისხის (grade 1) ასტროციტომები (მაგ. პილოციტური ასტროციტომა), ეპენდიმომები და ჰიპოფიზის ჯირკვლის ადენომების უმეტესობა, ისევე როგორც სრულად ამოკვეთისას, პაციენტის მუდმივ გამოჯანმრთელებასთან ერთად იმედის მომცემი შემთხვევებია. თუმცა, მაღალი ავთვისებიანობის ხარისხის მქონე ავთვისებიან ტვინის სიმსივნეებში, მიუხედავად იმისა, რომ ქირურგია ძირითადია, სრული განკურნება შეუძლებელია. ამ ამოუხსნადობის მიზეზი, მოკლედ და კლინიკური სურათის ერთ ნაწილზე დაყრდნობით, შემდეგნაირად შეიძლება აიხსნას: მაგალითად, ტვინის სიმსივნეებს შორის ყველაზე ავთვისებიანი მიმდინარეობის მქონე სიმსივნეთაგანი — glioblastoma multiforme-ის შემთხვევაში, სიმსივნის ცენტრში მდებარე უჯრედები მთლიანად სიმსივნური უჯრედებია (1:1 თანაფარდობა); სიმსივნის ცენტრიდან წრიულად დაშორებისას სიმსივნური უჯრედის თანაფარდობა მცირდება, მაგრამ სიმსივნისგან ძალიან შორს, მაგ. მეორე ტვინის ნახევარსფეროში (hemisphere), მაინც გვხვდება სიმსივნური უჯრედი; მაღალტექნოლოგიური გამოსახულების მეთოდებით და ქირურგიის დროს სრულიად ნორმალურად მოჩანს ტვინის ქსოვილიც, რომელშიც თუნდაც ძალიან დაბალი თანაფარდობით (მაგ. 1:1000) არსებობს სიმსივნური უჯრედი.

ეს მიუთითებს, რომ glioblastoma multiforme არა ტვინის ლოკალური უბნის, არამედ მთელი ტვინის დაავადებაა. შესაბამისად, ამ სიმსივნეების მაკროსკოპული/გროსული ტოტალური რეზექცია ნიშნავს ქირურგიის დროს ხილული, ტვინის ქსოვილისგან გარჩევადი სიმსივნის მთლიანად ამოკვეთას (ქირურგიული მიკროსკოპის გამოყენებით); თუმცა, სამწუხაროდ, ამ არის მიღმაც არსებობს სიმსივნური უჯრედები და გარკვეული დროის შემდეგ სიმსივნე რეციდივირებს. ტვინის სიმსივნეების კლინიკური სიმპტომები და ნიშნები ძალიან ფართო სპექტრს მოიცავს. თუმცა, თუ ამ სიმპტომებსა და ნიშნებს კონკრეტულ ჯგუფებად/თავებად დავაჯგუფებთ, შემდეგია:

• თავის ქალას შიგნით წნევის მომატებით გამოწვეული სიმპტომები და ნიშნები (თავის ტკივილი, გულისრევა-ღებინება, მხედველობის დარღვევები, ცნობიერების დაბინდვა და დაკარგვა…);
• ნევროლოგიური კონკრეტული ფუნქციების დაზიანება/დაკარგვა (ფოკალური ნევროლოგიური დეფიციტები, მაგ. ხელში, ფეხში ძალის დაკარგვა, მეტყველების დარღვევები, ქცევის/პიროვნების ცვლილებები…);
• კრუნჩხვითი შეტევები (ეპილეფსიური შეტევები…) ყველაზე ხშირად გამოვლენილ სიმპტომებსა და ნიშნებს წარმოადგენს.

ტვინის სიმსივნეებში დიაგნოზის ადრეულად დასმას ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს. ამ მიზნით გამოიყენება მაღალტექნოლოგიური გამოსახულების საშუალებები (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულებები…). ამ გამოკვლევების ჩატარებაც, საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი პაციენტისთვის და სწორად, აზრიანია. დიაგნოზის დასმის შემდეგ, მკურნალობის გეგმისა და სტრატეგიის შესადგენად, შესაძლებელია სხვადასხვა მაღალტექნოლოგიური გამოკვლევების ჩატარება. ტვინის სიმსივნეების მკურნალობაში ძირითადია მთავარი სიმსივნის ქირურგიული ამოკვეთა (ქირურგიული რეზექცია). თუმცა, მკურნალობის გეგმის შედგენისას გასათვალისწინებელია სიმსივნის სავარაუდო ტიპი, ზომა და გავრცელება, პაციენტის ზოგადი და ნევროლოგიური მდგომარეობა, პაციენტის პრეფერენციები. ქირურგიის გარდა, ტვინის სიმსივნეების დროს გამოიყენება რადიოთერაპია, ქიმიოთერაპია და ზოგიერთი ექსპერიმენტულ ეტაპზე მყოფი მკურნალობა.