ალერგოლოგია და იმუნოლოგია

ალერგოლოგია და იმუნოლოგია არის სამედიცინო განყოფილება, რომელიც ეხება ორგანიზმის იმუნური სისტემიდან გამომდინარე დაავადებების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას. ალერგოლოგია, როგორც წესი, ფოკუსირებულია ალერგიისა და ასთმის მკურნალობაზე. იმუნოლოგია კი ძირითადად იმუნური დარღვევების მკურნალობით ან იმუნური სისტემის სამედიცინო კვლევებით არის დაკავებული.

რა არის ალერგოლოგია და იმუნოლოგია?

ალერგოლოგია და იმუნოლოგია არის მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ორგანიზმის იმუნური სისტემიდან გამომდინარე დაავადებებს. იმუნური სისტემის დარღვევები შეიძლება მერყეობდეს ძალიან გავრცელებულიდან ძალიან იშვიათამდე. გარდა ამისა, ეს დარგი მოიცავს ყველა ასაკის პაციენტების მეთვალყურეობას და სხვადასხვა ორგანოთა სისტემას. ალერგია ვლინდება ორგანიზმის გადაჭარბებული რეაქციით ჩვეულებრივ უვნებელ ნივთიერებებზე, ხოლო იმუნოლოგია შეისწავლის იმუნურ სისტემასა და მის რეაქციებს. ეს სამედიცინო განყოფილება ეხება ჯანმრთელობის სხვადასხვა პრობლემას, როგორიცაა ასთმა, თივის ცხელება, ეგზემა, საკვებზე ალერგია, აუტოიმუნური დაავადებები და იმუნოდეფიციტები.

რა არის ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებები?

ალერგოლოგია და იმუნოლოგია არის მედიცინის სფერო, რომელიც შეისწავლის ადამიანებზე მოქმედ ალერგიულ დაავადებებსა და იმუნური სისტემის მდგომარეობებს. ალერგიული და იმუნოლოგიური პრობლემები ფართო სპექტრს მოიცავს – ასთმიდან, რევმატოიდული ართრიტიდან, სეზონური ალერგიიდან და ცელიაკიიდან დაწყებული, მგლურასა და ნაწლავის ანთებით დაავადებამდე და მედიკამენტების, საკვების, ვაქცინების და სხვათა მიმართ სიცოცხლისთვის საშიშ ანთებით რეაქციებამდე. ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებებიდან ზოგიერთია:

• ალერგიული რინიტი (თივის ცხელება): ალერგიული რინიტი ვითარდება გარემოს ალერგენებთან კონტაქტის შედეგად. ის ვლინდება ისეთი სიმპტომებით, როგორიცაა ქავილი, სიწითლე, ცრემლდენა და ზოგჯერ ქუთუთოების შეშუპება. ჩივილები შეიძლება გამოვლინდეს სხვადასხვა ალერგენის ზემოქმედებისას, როგორიცაა მტვერი (ყვავილის), მტვრის ტკიპები და ობის სპორები.

• ალერგიული ასთმა: ალერგიული ასთმა, რომელიც ხასიათდება სასუნთქი გზების ანთებისა და შევიწროების შედეგად განვითარებული სუნთქვის გაძნელებით, მსტვინავი სუნთქვითა და ხველით, ვლინდება ალერგენების ზემოქმედებისას.

• საკვებზე ალერგია: საკვებზე ალერგია არის მდგომარეობა, რომელიც ვითარდება, როდესაც თქვენი ორგანიზმი გადაჭარბებულად რეაგირებს გარკვეულ საკვებში არსებულ ცილებზე; ამ მდგომარეობას ალერგიული რეაქცია ეწოდება. ეს ალერგიები შეიძლება იყოს ისეთ გავრცელებულ საკვებზე, როგორიცაა რძე, კვერცხი, თხილი და ზღვის პროდუქტები, და შეიძლება გამოიწვიოს მძიმე რეაქციები.

• ანაფილაქსია: ანაფილაქსია ალერგიული რეაქციის მძიმე ფორმაა. ის ხშირად ვითარდება გარკვეული საკვების მიღების ან მწერის ნაკბენის შემდეგ. ანაფილაქსიური შოკი შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში იყოს. სიმპტომებს შორისაა სუნთქვის გაძნელება, ტუჩებისა და სახის შეშუპება, დაბალი არტერიული წნევა და გონების დაკარგვა.

• ატოპიური დერმატიტი (ეგზემა): ეგზემა არის დაავადება, რომელიც კანზე ლაქებით ვლინდება. ის არ არის გადამდები და ხშირად გვხვდება. გამაღიზიანებელ ნივთიერებასთან ან ალერგენთან კონტაქტისას ეგზემის სიმპტომები შეიძლება გამწვავდეს. სიმპტომები, როგორც წესი, ვლინდება კანის სიწითლით, ქავილითა და ბუშტუკებით.

• აუტოიმუნური დაავადებები: აუტოიმუნური დაავადებები არის დარღვევები, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა ორგანიზმის საკუთარ ქსოვილებს უტევს.

• იმუნოდეფიციტები: იმუნოდეფიციტები არის დარღვევები, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა ვერ ასრულებს თავის ნორმალურ ფუნქციებს. ეს დარღვევები შეიძლება იყოს თანდაყოლილი ან შეძენილი.

რა სიმპტომები აქვს ალერგიულ და იმუნოლოგიურ დაავადებებს?

ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებების ზოგიერთი სიმპტომია:

ალერგიული რინიტი (თივის ცხელება)

• ცხვირიდან გამონადენი

• ცხვირის გაჭედვა

• ცემინება

• ცხვირისა და ყელის ქავილი

• თვალების ქავილი და ცრემლდენა

ალერგიული ასთმა

• სუნთქვის გაძნელება

• მსტვინავი სუნთქვა

• ხველა (შეიძლება გაძლიერდეს განსაკუთრებით ღამით ან დილით ადრე)

• გულმკერდის შებოჭილობა ან ტკივილი

საკვებზე ალერგია

• კანის გამონაყარი ან სიწითლე

• ქავილი ან წვის შეგრძნება

• ტუჩების, ენის ან ყელის შეშუპება

• მუცლის ტკივილი, ღებინება ან დიარეა

• სუნთქვის გაძნელება ან მსტვინავი სუნთქვა

ანაფილაქსია

• სუნთქვის გაძნელება

• ტუჩების, ენის ან ყელის შეშუპება

• კანის სიწითლე ან გამონაყარი

• აჩქარებული გულისცემა

• თავბრუსხვევა ან გულის წასვლა

ატოპიური დერმატიტი (ეგზემა):

• მშრალი, ქავილიანი კანი

• სიწითლე და ანთება

• ბუშტუკები ან სველი დაზიანებები

• კანის გასქელება ან დასკდომა

აუტოიმუნური დაავადებები

• სახსრების ტკივილი და შეშუპება (მაგალითად, რევმატოიდული ართრიტის დროს)

• დაღლილობა და სისუსტე

• ცხელება

• კუნთების სისუსტე ან ტკივილი

• კანის გამონაყარი ან ცვლილებები

იმუნოდეფიციტები

• ხშირად განმეორებადი ინფექციები, განსაკუთრებით ბაქტერიული ან სოკოვანი

• ქრონიკული დაღლილობა და სისუსტე

• პირისა და ყელის განმეორებადი წყლულები

• წონის კლება

• ლიმფური კვანძების შეშუპება ან მტკივნეულობა

როგორ ისმება ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებების დიაგნოზი?

ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებების დიაგნოსტიკისას ექიმი-სპეციალისტი პირველ რიგში აგროვებს პაციენტის ანამნეზს და არკვევს, აქვთ თუ არა ახლო ნათესავებს იმუნური სისტემის მემკვიდრეობითი დარღვევა. ექიმი ასევე ატარებს ფიზიკალურ გასინჯვას, რომლის დროსაც ფასდება ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა კანის გამონაყარი ან ქავილი, სუნთქვის გაძნელება და თვალების სიწითლე. ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებების დიაგნოსტიკისთვის გამოყენებული ზოგიერთი ტესტი მოიცავს:

ალერგიის ტესტები

• კანის პრიკ-ტესტები: ისინი ყველაზე ხშირად გამოყენებულ ალერგიის ტესტებს შორისაა. ამ ტესტების დროს პოტენციური ალერგენები კანის ზედაპირზე დაიტანება და რეაქციებს აკვირდებიან. კანის ტესტით შესაძლებელია მრავალი გავრცელებული ალერგიის დადასტურება. ჩხვლეტის/ნაკაწრის ტესტისთვის სამედიცინო პერსონალი კანზე ალერგენის პატარა წვეთს აწვეთებს. შემდეგ წვეთში ნემსით კანს მსუბუქად ჩხვლეტენ ან კაწრავენ. თუ ნივთიერების მიმართ მგრძნობელობა არსებობს, 15 წუთში ტესტის ადგილზე ვითარდება სიწითლე, შეშუპება და ქავილი.

• სისხლის ანალიზები: თუ კანის დაავადება გაქვთ ან იღებთ მედიკამენტს, რომელიც კანის ტესტს ხელს უშლის, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ალერგენების სისხლის ანალიზები. მათ ასევე ანიჭებენ უპირატესობას ბავშვებში, რომლებიც კანის ტესტს ვერ იტანენ. სისხლის ანალიზებით შესაძლებელია ალერგიის გამომწვევი სპეციფიკური ანტისხეულების გამოვლენა.

• ელიმინაციური დიეტები: საკვებზე ალერგიის დროს ეს არის ტესტები, რომლებიც ტარდება გარკვეული საკვების რაციონიდან ამოღებით და სიმპტომებზე დაკვირვებით.

• სუნთქვის ტესტები: ასთმის მსგავსი სასუნთქი გზების დაავადებების დიაგნოსტიკისთვის შეიძლება ჩატარდეს გარეგანი სუნთქვის ფუნქციის ტესტები. შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ისეთი ტესტები, როგორიცაა სპირომეტრია, ბრონქოდილატატორზე პასუხის ტესტი და მეთაქოლინის პროვოკაციული ტესტი.

• კანის ბიოფსია: ეგზემის ან კანის სხვა დაავადებების დიაგნოსტიკისთვის ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს კანის ბიოფსია. ამ ტესტის დროს კანიდან იღებენ ქსოვილის მცირე ნიმუშს, რომელიც ლაბორატორიაში იგზავნება და მიკროსკოპით შეისწავლება.

იმუნოლოგიური დაავადებების ტესტები

• სისხლის ანალიზები: იმუნოლოგიური დაავადებების დიაგნოზი, როგორც წესი, სისხლის ანალიზებით ისმება. სისხლის ანალიზები გამოიყენება პაციენტის სისხლში გარკვეული ანტისხეულების ან აუტოანტისხეულების არსებობის დასადგენად. ეს ანალიზები შეიძლება მოიცავდეს ანტინუკლეარული ანტისხეულების (ANA) ტესტებს, აუტოანტისხეულების ტესტებს და სისხლის საერთო ანალიზს ლეიკოციტური ფორმულით.

• ქსოვილის ბიოფსია: ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს ქსოვილის აღება და მისი მიკროსკოპით შესწავლა. მაგალითად, აუტოიმუნური დაავადებების დიაგნოსტიკისას შეიძლება ბიოფსია აიღონ დაზიანებული ქსოვილებიდან.

• გენეტიკური ტესტები: ზოგიერთი იმუნოლოგიური დაავადება გენეტიკური ფაქტორების გამო ვითარდება. ამიტომ შეიძლება ჩატარდეს გენეტიკური ტესტები გარკვეულ გენებში მუტაციების არსებობის გამოსავლენად.

როგორ მკურნალობენ ალერგიულ და იმუნოლოგიურ დაავადებებს?

ალერგენების თავიდან აცილება მკურნალობის მნიშვნელოვანი და ყველაზე ხშირად გამოყენებული მიდგომაა. ალერგიის სამართავად ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ექიმის მიერ გამოწერილი მედიკამენტები. ალერგიის მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს:

• მედიკამენტური მკურნალობა: ისეთი ალერგიული სიმპტომების შესამსუბუქებლად, როგორიცაა ქავილი, ცხვირის გაჭედვა, ცემინება და თვალების ცრემლდენა, გამოიყენება ანტიჰისტამინური საშუალებები. ალერგიული ასთმისა და ეგზემის მსგავს მდგომარეობებში ანთების შესამცირებლად კორტიკოსტეროიდები შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ცხვირის სპრეის, ინჰალატორის ან ადგილობრივი კრემის სახით. ზოგიერთ შემთხვევაში ასთმით გამოწვეული სიმპტომების შესამსუბუქებლად შეიძლება უპირატესობა მიენიჭოს ბრონქოდილატატორებს. გარდა ამისა, ანაფილაქსიის მსგავსი მძიმე ალერგიული რეაქციების დროს გადაუდებელ მკურნალობად შეიძლება საჭირო გახდეს ეპინეფრინი.

• ალერგენების თავიდან აცილება: საკვებზე ალერგიისა და ალერგიული რინიტის მსგავს მდგომარეობებში მნიშვნელოვანია სიმპტომების გამომწვევი ალერგენების თავიდან აცილება. მაგალითად, შეიძლება მიღებულ იქნეს ისეთი ზომები, როგორიცაა გარკვეული საკვების რაციონიდან ამოღება ან ალერგენების სახლიდან მოშორება.

• იმუნოთერაპია (ალერგიის ვაქცინა): ეს არის მკურნალობის მეთოდი, რომელიც გამოიყენება ორგანიზმის მდგრადობის გასაზრდელად ალერგიული რეაქციების გამომწვევი გარკვეული ალერგენების მიმართ. ეს მკურნალობა შეიძლება დაეხმაროს ალერგიის სიმპტომების შემცირებასა და ხანგრძლივი შვების მიღწევას.

იმუნოლოგიური დაავადებების მკურნალობაში გამოყენებული გავრცელებული მეთოდები შეიძლება მოიცავდეს:

• მედიკამენტური მკურნალობა: იმუნოსუპრესიული მედიკამენტები გამოიყენება იმუნური სისტემის გადაჭარბებული აქტივობის დასათრგუნად. კორტიკოსტეროიდებს შეიძლება უპირატესობა მიენიჭოს იმუნოლოგიური ანთების შესამცირებლად; ისინი შეიძლება განსაკუთრებით ეფექტური იყოს აუტოიმუნური დაავადებების გარკვეული სიმპტომების კონტროლში. ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს ბიომოდულატორი მედიკამენტები. გარდა ამისა, იმუნოდეფიციტების მკურნალობაში გამოიყენება იმუნოგლობულინები, რომლებიც იმუნოგლობულინის დეფიციტის მქონე პაციენტებს ანტისხეულებით ამარაგებენ.

• პლაზმაფერეზი: ეს არის სისხლის მიმოქცევიდან პლაზმის მოცილებისა და მისი გაწმენდის პროცედურა. ის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს განსაკუთრებით აუტოიმუნური დაავადებებისა და იმუნოდეფიციტების მკურნალობაში ჭარბი ანტისხეულების ან სხვა მავნე ნივთიერებების მოსაშორებლად.

• უჯრედული თერაპიები: შეიძლება გამოყენებულ იქნეს იმუნური სისტემის რეგულირებისთვის. მაგალითად, აუტოიმუნური დაავადებების მკურნალობაში შეიძლება უპირატესობა მიენიჭოს ღეროვანი უჯრედების გადანერგვას.

ხშირად დასმული კითხვები

როგორ ვითარდება თვალის ალერგია?

თვალის ალერგია არის მდგომარეობა ისეთი სიმპტომებით, როგორიცაა ქავილი, სიწითლე და ცრემლდენა, რომელიც ვლინდება, როდესაც თვალის არე გამაღიზიანებელ ნივთიერებას ეხება. ის შეიძლება განვითარდეს იმუნური სისტემის რეაქციის გამო ისეთ ალერგენებთან კონტაქტისას, როგორიცაა მტვერი (ყვავილის), მტვერი, შინაური ცხოველების ბეწვი ან ობის სპორები.

როგორ ვითარდება კანის ალერგია?

კანის ალერგია ვითარდება ორგანიზმის გადაჭარბებული რეაქციის შედეგად იმ ნივთიერებაზე, რომელსაც კანი შეეხო. საკონტაქტო ალერგენები, როგორც წესი, შეიძლება იყოს კოსმეტიკური საშუალებები, სარეცხი და საწმენდი საშუალებები, მცენარეები ან საკვები პროდუქტები.

რომელ განყოფილებაში კეთდება ალერგიის ტესტი?

ალერგიის ტესტები, როგორც წესი, ტარდება დერმატოლოგიისა და ფილტვის დაავადებების (პულმონოლოგიის) განყოფილებებში. ამ ტესტების ჩატარებასა და ინტერპრეტაციას, როგორც წესი, ალერგოლოგ-იმუნოლოგები ახორციელებენ.

რომელი ორგანოდან მომდინარეობს ალერგია?

ალერგია მომდინარეობს ორგანიზმის იმუნური სისტემიდან და ვითარდება იმუნური სისტემის გადაჭარბებული ან არასწორი რეაქციების შედეგად.

როგორ გავიგო, რაზე მაქვს ალერგია?

იმის დასადგენად, რაზე გაქვთ ალერგია, შეგიძლიათ ექიმი-სპეციალისტის მეთვალყურეობით ჩაიტაროთ ალერგიის ტესტები. ეს ტესტები შეიძლება ჩატარდეს კანზე ან სისხლის ანალიზების საშუალებით.

აზიანებს თუ არა ალერგია შინაგან ორგანოებს?

გარემოს ალერგენების ზემოქმედებისას ალერგია, როგორც წესი, იწვევს სიმპტომებს ისეთ გარეგან ორგანოებში, როგორიცაა კანი, სასუნთქი გზები და საჭმლის მომნელებელი სისტემა. თუმცა, ანაფილაქსიის მსგავსი მძიმე ალერგიული რეაქციების დროს მას შეუძლია შინაგანი ორგანოების დაზიანებაც.

ალერგოლოგიისა და იმუნოლოგიის განყოფილება არის სამედიცინო დეპარტამენტი, რომელიც ეხება ორგანიზმის იმუნურ სისტემასთან დაკავშირებულ პრობლემებს. ალერგია და მისი შედეგად განვითარებული ანაფილაქსიური რეაქცია არის მდგომარეობა, რომელიც შეიძლება მოულოდნელად განვითარდეს და სიცოცხლისთვის საშიში რისკები შეიცავდეს. ალერგიის ან იმუნური სისტემის დარღვევების მქონე პაციენტებს შეუძლიათ მკურნალობის დაწყება საავადმყოფოს ალერგოლოგიისა და იმუნოლოგიის პოლიკლინიკაში ვიზიტის დაჯავშნით.

ალერგოლოგიისა და იმუნოლოგიის განყოფილებაში მომსახურებას ვუწევთ ზრდასრულ პაციენტებს. ჩვენს განყოფილებაში გაწეული მომსახურება:

• ასთმა

• ალერგიული რინიტი / ალერგიული სურდო / ალერგიული სინუსიტი

• ალერგიული კონიუნქტივიტი (თვალის ალერგია)

• იმუნოდეფიციტები

• მედიკამენტური ალერგია

• საკვებზე ალერგია

• მწერებზე ალერგია

• ქრონიკული ხველა

• ეგზემები

• ურტიკარია / ჭინჭრის ციება

რა პროცედურები ტარდება ალერგოლოგიისა და იმუნოლოგიის კლინიკაში?

ქვემოთ ჩამოთვლილი ყველა პროცედურა, რომელიც საჭიროა ალერგიული და იმუნოლოგიური დაავადებების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის, ტარდება ჩვენი განყოფილების ფარგლებში. ყველა პროცედურა და მანიპულაცია ტარდება ექიმის მეთვალყურეობით.

• ალერგიის კანის ტესტები (პრიკ-ტესტი, ინტრადერმული ტესტი და აპლიკაციური (პეჩ) ტესტები)

• მედიკამენტური ტესტები

• საკვების ტესტები

• გარეგანი სუნთქვის ფუნქციის ტესტები

• ბრონქული ტესტი

• იმუნოთერაპია, იმუნოდეფიციტების დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

• იმუნოგლობულინით ჩანაცვლებითი (შემავსებელი) თერაპია

• მედიკამენტური დესენსიბილიზაცია (მედიკამენტთან შეგუების თერაპია)