პანიკური შეტევის საფუძვლის შემქმნელი თქვენი პიროვნება თუ გარემო პირობები?

თუ მეგობრებთან, ოჯახთან ან სამსახურში არსებული პრობლემები თქვენს გონებას იმდენად იკავებს, რომ გაწუხებთ, და შიშისა და შფოთვის კონტროლი არანაკლებ 6 თვის განმავლობაში გიჭირთ, შესაძლოა შფოთვითი აშლილობა გქონდეთ.

Hisar Hospital Intercontinental-ის ფსიქოლოგიის განყოფილების სპეციალისტ ფსიქოლოგთან ერთად ვისაუბრეთ პანიკურ შეტევაზე — ფსიქოლოგიურ დარღვევაზე, რომელსაც ხშირად სიცოცხლისთვის საშიშ მდგომარეობად აღიქვამენ და, როგორც წესი, ბიოლოგიურ მიზეზს მიაწერენ, თუმცა იგი სრულიად ფსიქოლოგიური დაავადებაა.

რატომ ხდება პანიკური შეტევა?

შფოთვის ყველაზე გავრცელებული ტიპი: პანიკური შეტევა

სპეციალისტი ფსიქოლოგი Yahşi, რომელიც აღნიშნავს, რომ პანიკური შეტევა შფოთვითი აშლილობაა და ამ პროცესში პიროვნება ვერ აკონტროლებს შფოთვასა და დისკომფორტს, ამბობს: ‘პანიკური შეტევა, როგორც წესი, მოულოდნელად ჩნდება. შეტევის განმცდელ ადამიანებში ხშირად გვხვდება რწმენა, რომ შეტევისას დაზიანდებიან. სინამდვილეში, შეტევის შემდეგ ბიოლოგიური თვალსაზრისით არავის დაზიანება არ მომხდარა; პანიკური შეტევის გამო ადამიანები არ უსხდებიან და არ კვდებიან. პანიკა შფოთვის ერთ-ერთი სახეობაა. ყველას შეიძლება ჰქონდეს პანიკური შეტევის ალბათობა.

ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ბავშვობაში განცდილი განშორება ან ოჯახის ერთ-ერთი წევრის დაკარგვა პანიკური შეტევის გამომწვევი ფაქტორებია. გარდა ამისა, ზოგადად, ეჭვიანი და შფოთვიანი ხასიათის მქონე ადამიანები პანიკური შეტევის განმცდელთა ჯგუფს მიეკუთვნებიან.

ასევე, განცდილი უარყოფითი ამბის მოსმენა ადამიანში შეიძლება ზრდიდეს შიშს, რომ მასაც უარყოფითი მოვლენები შეემთხვევა. ახლო წარსულში გარემოცვაში ავადმყოფობა ან დაკარგვა რომ განიცადა ადამიანმა, ეს დარღვევა შეიძლება გააქტიურდეს. სხეულებრივი ნიშნების ისეთად ინტერპრეტაცია, როგორც კატასტროფის მაუწყებლისა, შეიძლება გამოიწვიოს განმეორებითი პანიკური შეტევები.

პიროვნებიდან პიროვნებამდე განსხვავებულია, მაგრამ პანიკური შეტევების დროს გამოვლენილ სიმპტომებად შეიძლება ჩაითვალოს: ადამიანისთვის მეტად შემაწუხებელი ხარისხით სუნთქვის შეკვრის შეგრძნება, გულმკერდის ტკივილი, გულისცემა, სისუსტე, ხელ-ფეხის კანკალი, სიცხის ან ციების შეგრძნება, ოფლიანობა, ხელ-ფეხის დაბუჟება, თავბრუსხვევა, გონების დაბინდვის შეგრძნება.

თუ პანიკური შეტევა კონკრეტულ სიტუაციას უკავშირდება, ანუ მას თან ახლავს მომენტის გარემოებებით გამოწვეული საშიშროების აზრი, შეიძლება ეს იყოს ერთჯერადი შეტევა, რომელიც აღარ მეორდება და შესაბამისად მკურნალობას არ მოითხოვს. თუმცა, ნებისმიერი გარემოებისგან დამოუკიდებლად წარმოქმნილი პანიკური შეტევები, უმეტესად, მკურნალობას საჭიროებს, რადგან პიროვნების ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად შეიძლება დაარღვიოს. ადამიანების 10%-ს მინიმუმ ერთხელ მაინც აქვს პანიკური შეტევა; მათგან 3% მეორდება.’ — განაცხადა მან.

ერთხელ შეტევა განვიცადეთ. კარგი, შემდეგ?

შეტევების შემდეგ ადამიანის ყურადღება საკუთარ სხეულზე იზრდება. ბევრი ის რამ, რაზეც ადრე არ ამახვილებდა ყურადღებას, ახლა მისთვის საფრთხედ იქცევა. ყურადღების სხეულზე კონცენტრაცია იწვევს იმას, რომ სხეულში მომხდარ უმცირეს ცვლილებასაც კი უარყოფითად აღიქვამს და შიშისგან თავის დაღწევა ძნელდება; იზრდება რწმენა, რომ მას ნამდვილი ფიზიოლოგიური დაავადება აქვს.

პანიკური შეტევის განმცდელი ადამიანები, როგორც წესი, პანიკური შეტევებისგან თავის დასაცავად გარკვეულ ქცევებს ავითარებენ. მაგალითად, თუ ადამიანს კარდიოლოგიური პრობლემები აქვს ფიქრობს, კიბეზე ასვლა-ჩამოსვლას ერიდება და, რადგან ერიდება, მისი რწმენა თავისი პრობლემების შესახებ კიდევ უფრო მტკიცდება. სანამ ამის გამოცდის შესაძლებლობას არ მოიძიებს, კიბეზე ასვლა-ჩამოსვლის თავიდან აცილების ქცევა გამყარდება და ადამიანის ცხოვრება შეზღუდული და გართულებული ხდება. ადამიანი, შეუმჩნევლად, შეიძლება საკუთარ თავს წრებრუნვაში ჩააგდებს, დაავადებას აძლიერებს და აგრძელებს. სინამდვილეში, რაც უფრო მეტად მიუბრუნდება პანიკური შეტევის განმცდელი ადამიანი იმ სიტუაციებს, რომლებშიც შეტევა აქვს, დაავადება ისევე მცირდება. ფსიქოთერაპიაზე კარგად რეაგირებადი ამ დაავადების მკურნალობის გარდა, ადამიანს, რომელიც ამ დაავადებას განიცდის, შეუძლია, თუ განსაზღვრავს შეტევების გამო თავიდან არიდებულ ქცევებს და იმ საქმეებს, რომლებიც მის ცხოვრებას ზღუდავს, მათ წინააღმდეგ გამოვა, დაავადება ოდნავ შეამსუბუქოს.

თქვენს პანიკურ შეტევას არ უნდა ნიშნავდეს, რომ თქვენ გათავისუფლდებით თქვენი ვალდებულებებისგან!

პანიკური შეტევის განმცდელის გარშემო მყოფებმა არ უნდა მოიქცნენ ისე, რომ მისი საქმე გაუადვილონ და ვალდებულებები შეუმსუბუქონ. მათ შეუძლიათ, პირს მისი შესაძლებლობის ფარგლებში მცირე პასუხისმგებლობები მისცენ და შეტევასთან გამკლავებაში დახმარებით დაეხმარონ. შეტევების საშუალო ხანგრძლივობა დაახლოებით 20 წუთია და თანდათან მცირდება. მშვიდი გონების შენარჩუნებით, მისი გარემოცვის ადამიანებს შეუძლიათ, ხაზი გაუსვან, რომ ეს მდგომარეობა დროებითია, და ამით დაუჭირონ მხარი შეტევის განმცდელს.

პანიკური შეტევის განმცდელებმა მედიკამენტები უნდა მიიღონ? შესაძლებელია თუ არა მკურნალობა მედიკამენტების გარეშე?

პანიკური შეტევის დაავადების მქონე ადამიანებში მედიკამენტური მკურნალობა და ფსიქოთერაპია შეიძლება გამოყენებულ იქნას ცალ-ცალკე, ასევე ერთად. ეს დამოკიდებულია პიროვნებასა და დაავადების ანამნეზზე. ჩატარებული სამეცნიერო კვლევები აჩვენებს, რომ ეს დაავადება კარგად რეაგირებს როგორც მედიკამენტებზე, ისე ფსიქოთერაპიაზე. პაციენტის საჭიროებისა და სურვილის შესაბამისად შესაძლებელია მედიკამენტებით ან მედიკამენტების გარეშე მკურნალობა.