რა არის ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი? რა არის მისი სიმპტომები? როგორ ხდება დიაგნოსტიკა და მკურნალობა?

ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი არის სახსრის პათოლოგია, რომელიც ძირითადად გვხვდება ზრდის პერიოდში მყოფ ბავშვებსა და ახალგაზრდა სპორტსმენებში. იგი წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც სახსრის ზედაპირზე არსებული ძვლოვანი და ხრტილოვანი ქსოვილი სუსტდება და სცილდება სისხლმომარაგების დარღვევის გამო. ყველაზე ხშირად ის ვლინდება მუხლის სახსარში და უფრო გავრცელებულია ბიჭებში.

ამ სტატიაში ჩვენ ვუპასუხებთ ისეთ კითხვებს, როგორიცაა: რა არის ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი, რა იწვევს მას და როგორ ვლინდება მისი სიმპტომები. გარდა ამისა, დეტალურად განვიხილავთ, თუ როგორ ხდება ოსტეოქონდრიტის დისეკანსის დიაგნოსტიკა, რა არის მკურნალობის ვარიანტები და როდის არის საჭირო ქირურგიული ჩარევა.

რა არის ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი და როგორ ვითარდება ის სახსრებში?

როდესაც სახსრის ზედაპირზე ძვლოვანი ქსოვილის სისხლმომარაგება ირღვევა, შეზღუდულ უბანში კვების პრობლემა წარმოიქმნება. ეს მდგომარეობა იწვევს ძვლის დასუსტებას და დროთა განმავლობაში მის მოწყვეტას ქვეშ მდებარე ჯანსაღი ძვლოვანი საწოლიდან. ვინაიდან მოწყვეტილი ფრაგმენტის დამფარავი ხრტილი იკვებება სასხსრე სითხით, ის ინარჩუნებს სიცოცხლისუნარიანობას, თუმცა მის ქვეშ მდებარე ძვლოვან ქსოვილში ცოცხალი უჯრედები აღარ რჩება.

ადრეულ პერიოდში ძირითად ძვალთან კავშირი კვლავ ნარჩუნდება, მაგრამ თუ აღდგენა არ მოხდა, ფრაგმენტი შეიძლება სრულად მოცილდეს. ჩამოშლილი ნაწილი იწყებს თავისუფლად მოძრაობას სახსრის ღრუში და სახსარშიდა უცხო სხეულად იქცევა.

დაავადება ჩვეულებრივ იწყება პუბერტატულ პერიოდამდე. მოზრდილებში გამოვლენილი შემთხვევების დიდი ნაწილი არის ძველი დაზიანებები, რომლებიც ბავშვობაში წარმოიქმნა, თუმცა ახალი სიმპტომების ჩვენება ახლახან დაიწყო. ბიჭებში გამოვლენის სიხშირე უფრო მაღალია, ვიდრე გოგონებში. ორმხრივი დაზიანება გვხვდება 15-30%-ში და ორთავე მხარეს არსებულმა ნიშნებმა შესაძლოა ერთნაირად არ იპოვონ განვითარება.

სახსრის სტრუქტურაში მომხდარი ცვლილებები

სუბქონდრულ ძვალში სისხლის მიმოქცევის შემცირება იწვევს ძვლოვან ქსოვილში ნეკროზის განვითარებას. ზრდის პროცესში სისხლძარღვების უკან განვითარება ან ნაადრევი შეწყვეტა ქმნის მცირე მასშტაბის მკვდარ ზონებს ზრდის ხრტილში. დროთა განმავლობაში ეს ზონები იწვევს ნორმალური ძვალმაბადებელი პროცესის შეფერხებას და ხრტილი ხდება სუსტ, დაუცველ უბნად.

თუ ხრტილის მკვებავი სისხლძარღვები სრულად ვერ ასრულებენ თავიანთ ფუნქციას, ეს უბანი სათანადოდ ვერ იკვებება. სუსტი უბანი იმ პერიოდში, როდესაც უნდა ძვალდებოდეს, ვერ მკვრივდება და რჩება თხელ ხრტილოვან კუნძულად, რომელსაც ქვევიდან მხარდაჭერა არ აქვს. ზედაპირზე არსებული სასხსრე ხრტილი კარგავს მხარდაჭერას და დროთა განმავლობაში იწყებს მოცილებას.

ისეთმა დაძაბვებმა, როგორიცაა სპორტული აქტივობები, ახტომა, სირბილი ან გადმოტრიალება, შეიძლება გამოიწვიოს ამ სუსტი უბნის ადვილად გაბზარვა. განმეორებადი მიკროტრავმების გამო შეიძლება განვითარდეს სუბქონდრული სტრესული მოტეხილობა, რომელიც დროთა განმავლობაში პროგრესირებს და ფრაგმენტის მოწყვეტას იწვევს.

ყველაზე ხშირად დაზიანებული სახსრები

ორგანიზმში არსებული ყველა ხრტილოვანი სახსარი თეორიულად შეიძლება დაზარალდეს ამ დაავადებით, თუმცა ანატომიური სტრუქტურა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში მიღებული დატვირთვების განაწილება ზოგიერთ სახსარს სამიზნედ აქცევს. მუხლის სახსარი ყველაზე ხშირად დაზიანებული არეა, ხოლო მუხლში განსაკუთრებით ზიანდება ბარძაყის ძვლის მედიალური კონდილი. იდაყვში – კაპიტელუმი, ხოლო კოჭ-წვივის სახსარში – ტალუსის არე წარმოადგენს დაავადების ლოკალიზაციის წერტილებს. იშვიათად ის შეიძლება გამოვლინდეს მენჯ-ბარძაყისა და მხრის სახსრებშიც.

ბავშვებში ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის განვითარების სიხშირე მუხლებზე შეადგენს 9,5-29-ს 100 000 მოსახლეზე, იდაყვებზე – 2,2-ს, ხოლო კოჭ-წვივის სახსარში – 2-4,6-ს. მოზრდილებში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 3,4-ია 100 000 ადამიანზე. რისკი შესამჩნევად იზრდება 12 წლის და უფროსი ასაკის ბავშვებში.

ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის გამომწვევი მიზეზები და რისკ-ფაქტორები

მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი მიზეზი უცნობია, ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი რამდენიმე ფაქტორის ერთობლიობის შედეგად ვითარდება. კვლევები აჩვენებს, რომ ამაზე ერთი კონკრეტული მიზეზი არ არის პასუხისმგებელი. დაავადების განვითარებაში მონაწილეობს ბიოლოგიური, მექანიკური და მემკვიდრეობითი ფაქტორები.

სისხლის მიმოქცევის დარღვევები

ხრტილის ქვემოთ მდებარე ძვლოვანი ქსოვილის მკვებავი უკიდურესად თხელი სისხლძარღვები არსებობს. თუ ამ მიკროსკოპულ კაპილარებში სისხლის ნაკადი სხვადასხვა მიზეზის გამო შენელდება ან სრულად შეწყდება, ამ უბნის ძვლოვანი უჯრედები ჟანგბადისა და საკვები ნივთიერებების გარეშე რჩება. განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, როდესაც არ არის ტრავმის მკაფიო ანამნეზი, ეს სისხლძარღვოვანი პრობლემა წინა პლანზე წამოიწევს.

ზრდის პროცესში ზოგიერთი სისხლძარღვი ასრულებს ფუნქციას და უკან ვითარდება. თუმცა, თუ ეს უკან განვითარება ნაადრევია ან წყდება, ხრტილოვან ქსოვილში წარმოიქმნება უბნები, რომლებიც არ იკვებება. სისხლმომარაგებადარღვეული ძვლოვანი ქსოვილი სუსტდება და მის ზემოთ არსებული ხრტილი იშლება. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ სისხლძარღვების ეს შეწყვეტები უმეტესად თვითგანკურნებადია, მაგრამ ტრავმის დართვისას მუდმივი დაზიანება ვითარდება.

განმეორებადი მიკროტრავმები და სპორტული აქტივობები

ეს არის ბევრად უფრო რთული პროცესის შედეგი, ვიდრე უბრალო, მოულოდნელად წარმოქმნილი ვარდნა ან გადაბრუნება. წლების განმავლობაში მიღებული მექანიკური დაძაბვები და განმეორებადი მიკროტრავმები პროვოცირებას უწევს დაავადებას. სახსარზე განმეორებადი სტრესი იწვევს ხრტილისა და ძვლოვანი ქსოვილის დასუსტებას.

კონკრეტული სპორტის სახეობები განსაკუთრებით ზრდის რისკს:

• კალათბურთი და ფეხბურთი (მოულოდნელი გაჩერება, მიმართულების შეცვლა)
• ტანვარჯიში (წონის ტარება, განმეორებადი დატვირთვა)
• ბეისბოლი და ფრენბურთი (სატყორცნი მოძრაობები)
• ჭიდაობა (ზეწოლა სახსარზე)

ერთი და იმავე სახსრის მუდმივმა ძაბვამ შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვების შეკუმშვა და ხრტილის კვების დარღვევა. ანატომიური განსხვავებები და სახსრის სწორება ასევე იწვევს გარკვეული უბნების კიდევ უფრო მეტ დაძაბვას. ძირითადად მუშა მხარის სახსარი ზიანდება.

ზრდის პერიოდი და გენეტიკური მიდრეკილება

ზრდის ასაკის ბავშვებში ძვლების სიგრძეში ზრდისა და მომწიფების პროცესები სწრაფად გრძელდება. ამ კრიტიკულ ეტაპზე, სახსრების ბოლოებში არსებული ხრტილოვანი ქსოვილის ძვალში გარდაქმნის ცენტრებში ზოგჯერ შეფერხებები ან შერწყმის დეფექტები ხდება. როდესაც ძვალმაბადებელი პროცესი უნაკლოდ არ მიმდინარეობს, დაავადების განვითარების რისკი იზრდება.

გენეტიკური ფაქტორებიც თამაშობენ როლს. იმ პირებში, რომელთა ოჯახშიც ფიქსირდება მსგავსი სახსროვანი პრობლემები, გამოვლენის ალბათობა უფრო მაღალია. ზოგიერთ ოჯახში მრავალ სახსარში გამოვლენა ხაზს უსვამს მემკვიდრეობით მიდრეკილებას. თუ ახლო ნათესავებს აქვთ მსგავსი ანამნეზი, რისკი შეიძლება გაიზარდოს.

ასაკისა და სქესის ფაქტორები

ყველაზე ხშირად ის ვლინდება 13-21 წლის ასაკში. პაციენტების ასაკი ძირითადად მერყეობს 11-დან 23 წლამდე. ტიპური პაციენტის პროფილია 15-20 წლის ასაკის მამაკაცი.

მამაკაცებში გამოვლენის სიხშირე ორჯერ მეტია, ვიდრე ქალებში. ბიჭებში რისკი შესამჩნევად მაღალია. ის ჩვეულებრივ ცალმხრივია, თუმცა ზოგ შემთხვევაში ორმხრივი დაზიანებაც შეიძლება შეინიშნოს. დაავადების სულ უფრო მცირე ასაკში გამოვლენა შეიძლება დაკავშირებული იყოს ბავშვების მიერ ადრეულ ასაკში სპორტის დაწყებასთან და ბავშვთა სიმსუქნის ზრდასთან.

ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის სიმპტომები

ადრეული პერიოდის სიმპტომები

დაავადების საწყის ეტაპზე სიმპტომები ბუნდოვანია და ჭარბობს ზუსტად განუსაზღვრელი ტკივილის შეგრძნება. სახსარში დროდადრო წარმოქმნილი წვის შეგრძნება პაციენტების მიერ მკაფიოდ ვერ გამოიხატება. ზოგჯერ შეიძლება არ იყოს არანაირი ჩივილი, ზოგჯერ კი შეინიშნება პერიოდული ტკივილი და შეშუპება.

ტკივილი ჩვეულებრივ იგრძნობა აქტივობის დროს ან მის შემდეგ. სპორტი, სიარული ან სახსართან დაკავშირებული მოძრაობები ზრდის ტკივილს. დასვენების პერიოდში ის მცირდება. ვლინდება ღრმა წვის სახით და მოსალოდნელია, რომ დროთა განმავლობაში გაძლიერდეს.

დაზიანებულ სახსარში შესაძლებელია შეინიშნოს მსუბუქი შეშუპება. ტკივილიან პერიოდებში შესამჩნევი ხდება კოჭლობა. შესაძლებელია გამოვლინდეს დაღლილობის შეგრძნება და სახსრის დროებითი შებოჭილობა. განსაკუთრებით მუხლში ეს სიმპტომები კონცენტრირებულია მუხლის წინა არეში.

გვიანი სტადიის სიმპტომები

როდესაც ხრტილოვანი ფრაგმენტი იწყებს საწოლიდან მოცილებას, კლინიკური სურათი სრულიად იცვლება. სახსარში მოსიარულე ფრაგმენტის წარმოქმნისას პაციენტები აღწერენ მოძრაობისას შიგნით რაღაც საგნის მიმოქცევას. ზედაპირულ სახსრებში პაციენტს თავად შეუძლია ამ ფრაგმენტის შეგრძნება.

თავისუფალი ფრაგმენტის სახსრის შიგნით ჩაჭედვისას წარმოიქმნება გაჭედვა და ბლოკირება. მუხლის სახსრის გასწორება და მოხრა რთულდება. ადამიანს სახსარი არც სრულად შეუძლია გაშალოს და არც სრულად დაკეცოს. ეს მდგომარეობა საკმაოდ მტკივნეულია და იწვევს ინტენსიურ შეშუპებას.

სახსრიდან შეიძლება ისმოდეს ტკაცუნის ან შრიალის ხმები. მოძრაობის შეზღუდვა შესამჩნევი ხდება და სახსრის ძალის შემცირება შეინიშნება. კოჭ-წვივის სახსარს შეიძლება დაემატოს მჩხვლეტავი ტიპის ტკივილი, შეშუპება და ხმის გამოცემის ჩივილები. კიბეზე ასვლისას ან ჩبطერვისას სირთულეები ხშირად ფიქსირდება.

ფიზიკური გასინჯვის მონაცემები

გასინჯვისას დაზიანებული სახსრის არე თითით დაწოლისას მტკივნეულია. ეს ნიშანი ცნობილია როგორც აქსჰაუზენის სიმპტომი. სახსარში შესაძლებელია გამოვლინდეს სითხის დაგროვება სხვადასხვა ხარისხით.

უილსონის ტესტი ხშირად გამოიყენება მუხლში. მუხლის 30-დან 90 გრადუსამდე გასწორებისას ქვედა კიდური შიგნით ბრუნდება. პაციენტის მიერ ტკივილის შეგრძნება და ქვედა კიდურის გარეთ მიმართულებით მობრუნებისას ტკივილის შემცირება მიუთითებს ტესტის დადებითობაზე. თუმცა ეს ტესტი ძალაშია მხოლოდ კლასიკური ლოკალიზაციის დაზიანებებისთვის.

იდაყვში გამოიყენება რადიოკაპიტელური კომპრესიული ტესტი. თუ მკლავი სრულად გასწორებულ მდგომარეობაშია და მაჯა ბრუნდება, ტკივილი თავიდან იჩენს თავს. ამ ტესტებმა შესაძლოა ზუსტი შედეგი არ მოგვცეს და დადებითი პასუხის შემთხვევაში საჭიროა დამატებითი ვიზუალიზაცია.

როგორ ხდება ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის დიაგნოსტიკა?

დიაგნოსტიკის პროცესი ფიზიკური გასინჯვის მონაცემების შემდეგ მხარდაჭერილია ვიზუალიზაციის მეთოდებით. ორთოპედიის სპეციალისტი ჯერ ითხოვს მარტივ რენტგენოგრაფიას, რის შემდეგაც შესაძლოა საჭირო გახდეს უფრო დეტალური კვლევები.

რენტგენოლოგიური ვიზუალიზაცია

რენტგენის გადაღება არის პირველი ვიზუალიზაციის მეთოდი, რომელსაც მიმართავენ. პაციენტების უმეტესობაში ის საკმარისია დიაგნოსტიკისთვის. წინა-უკანა და გვერდითი რენტგენოგრამების გარდა, გამოიყენება გვირაბის პოზიციის სურათები, რომლებიც გადაღებულია მუხლის 30-50 გრადუსით მოხრისას. ეს კუთხე მკაფიოდ აჩვენებს ბარძაყის ძვლის უკანა მხარეს არსებულ კონდილის უბნებს.

რენტგენზე დაზიანება ჩანს ქვეშ მდებარე ჯანსაღი ძვლისგან თხელი ღია ხაზით გამოყოფილი მსუბუქად გათეთრებული ძვლოვანი კუნძულის სახით. თუმცა რენტგენი აჩვენებს მხოლოდ მაგარ ძვლოვან ქსოვილს. მას არ შეუძლია აჩვენოს ხრტილი, იოგები ან სახსარში არსებული სითხის რაოდენობა. დაავადების ძალიან ადრეულ პერიოდებში ძვალში უჯრედების სიკვდილი შეიძლება იმდენად პატარა იყოს, რომ რენტგენზე ჯერ არ აისახოს და სურათი სრულიად ნორმალური გამოვიდეს.

მუხლის სახსარში ყველაზე ხშირად გამოვლენის ადგილია მედიალური femoral (ბარძაყის) კონდილის გვერდითი ნაწილი, ინტەرკონდილარული ღარი, სადაც უკანა ჯვარედინი იოგი მიმაგრებულია. ამ უბნებს კლასიკურ ლოკალიზაციას უწოდებენ და ის შეადგენს შემთხვევების 50-70%-ს.

მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (მრტ)

მრტ არის ოქროს სტანდარტი ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის დიაგნოსტიკაში. ის სამგანზომილებიანი სურათებით აჩვენებს არა მხოლოდ ძვალს, არამედ ხრტილის სქესს, ხარისხს, ძვალში არსებულ შეშუპებას და დაზიანებული ფრაგმენტის მდგომარეობას. ის შეუცვლელია დაავადების სტადიის დასადგენად და იმის გადასაწყვეტად, საჭიროა თუ არა ოპერაცია.

მრტ სურათებს დიდწილად შეუძლია იწინასწარმეტყველოს, მოცილდება თუ არა ფრაგმენტი თავისი საწოლიდან. T-2 წონიან ნაჭრებზე ფრაგმენტის უკან სითხის არსებობის მაჩვენებელი მაღალი ინტენსივობის ხაზის გამოჩენა, ამ ხაზის კავშირი სასხსრე ხრტილში არსებულ ნაპრალთან ან დეფექტთან და გა돌ინიუმით გადაღებულ კონტრასტულ სურათებზე ინტენსივობის არზრდა წარმოადგენს ფრაგმენტის საწოლიდან მოცილების ტენდენციის მაჩვენებელს.

არტროსკოპია არის ერთ-ერთი ყველაზე ღირებული მეთოდი დიაგნოსტიკისა და დაზიანების სიმტკიცის შესაფასებლად. კამერის გამოყენებით ხდება სახსრის შიდა მხარის გამოკვლევა, ფრაგმენტის ზომების, ლოკალიზაციისა და ქვემოთ მდებარე საწოლთან მიმაგრების შეფასება.

დაავადების სტადიები და კლასიფიკაციის სისტემები

დაავადების სიმძამის კლასიფიკაციისთვის ჩვეულებრივ გამოიყენება 4-საფეხურიანი სტადიების სისტემა. ხრტილის აღდგენის საერთაშორისო საზოგადოების (ICRS) კლასიფიკაცია ყველაზე გამოსადეგია:

სტადია 1: პალპაციით დარბილებული, სტაბილური, ხრტილის მთლიანობა დარღვეული არ არის

სტადია 2: ნაწილობრივი მოცილება, პალპაციით სტაბილური

სტადია 3: სრულად მოცილებული, მაგრამ თავის საწოლში მყოფი

სტადია 4: ცარიელი კრატერი, თავისუფალი სხეული (10 მმ-ზე პატარა ან დიდი კრატერი)

ყველა კლასიფიკაციაში 1-დან 4 სტადიისკენ დაავადების სიმძიმე იზრდება. ადრეულ სტადიაზე თავის საწოლში სტაბილური ლეზიონი გვიან სტადიებზე სცილდება და თავისუფალ სხეულად იქცევა.

დიფერენციალური დიაგნოზი

უნდა მოხდეს მსგავსი სიმპტომების მქონე სახსრის სხვა პათოლოგიების დიფერენცირება. დიფერენციალურ დიაგნოზში გასათვალისწინებელია მენისკის გაგლეჯა, იოგების დაზიანებები, ოსტეონეკროზი, ქონდრომალიცია პატელა და სხვა ოსტეოქონდრული ლეზიონები.

ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის მკურნალობის ვარიანტები

მკურნალობის დაგეგვმა ხდება ინდივიდუალურად პაციენტის ასაკის, დაზიანების სტადიისა და სახსრის სტაბილურობის მიხედვით. ზრდის ფირფიტები ღია მქონე ახალგაზრდა პაციენტებსა და სტაბილურ ლეზიონებში შესაძლოა წარმატებული იყოს უოპერაციო მეთოდები. გვიან სტადიებზე კი შეიძლება საჭირო გახდეს ქირურგიული ჩარევა.

კონსერვატიული (უოპერაციო) მკურნალობის მეთოდები

ჩონჩხის მომწიფებადამთავრებელ ბავშვებში და სტაბილურ ლეზიონებში პირველ რიგში ინიშნება უოპერაციო მკურნალობა. ეს პროცესი არ არის ჯადოსნური გადაწყვეტა, ის მოითხოვს მკაცრ დისციპლინასა და მოთმინებას. ჩვეულებრივ გრძელდება 6 თვიდან 1 წლამდე.

ყველაზე მნიშვნელოვანი წესია მექანიკური ზეწოლის სრულად მოხსნა აღდგენის პროცესში მყოფ მგრძნობიარე ძვლოვან უბანზე. თუ სხეულის წონა კვლავ ამ უბანს დააწვება, აღდგენის უჯრედები თავის საქმეს ვერ გააკეთებენ. ამიტომ სირბილი, ახტომა და დარტყმის შემცველი ყველა სპორტი ወუიხლოვეს შეწყდეს.

მკურნალობის პროცესი მოიცავს დასვენებას, ყავარჯნების გამოყენებას, ნაწილობრივ დატვირთვას, სპეციალურ მუხლებსა და ფიზიოთერაპიას. სახსრის მოძრაობის შენარჩუნება აუცილებელია და საჭიროა კუნთოვანი ძალის დაკარგვის შემცირება. რეგულარული მრტ მონიტორინგით ხდება განკურნების თვალყურის დევნება.

მოხსენებულია, რომ იუვენილური ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის შემთხვევების 50-95% იკურნება უოპერაციო მკურნალობით. პუბერტატამდე გამოვლენი და ქვეშ არსებული ცოცხალი ძვლოვანი საწოლიდან მოუცილებელი ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი ბავშვების ნახევარზე მეტში შეიძლება უოპერაციოდ განიკურნოს.

ქირურგიული მკურნალობის საჭიროების მქონე მდგომარეობები

ზოგ შემთხვევაში უოპერაციო მკურნალობა მხოლოდ დროის დაკარგვაა და იწვევს სახსარში მუდმივ დაზიანებას. თუ პაციენტი ზრდასრულია და ძვლების ზრდა შეჩერებულია, სხეულის მიერ ამ უბნის დამოუკიდებლად აღდგენის ალბათობა ძალიან დაბალია.

თუ ფრაგმენტი ადგილიდან სრულად არის მოწყვეტილი (სტადია 4) ან აპირებს მოწყვეტას (სტადია 3), მისი თავისით ჩაბეტონება შეუძლებელია. მიუხედავად წესების მკაცრად დაცვით ჩატარებული 6-თვიანი უოპერაციო მკურნალობის პროცესისა, თუ ტკივილები არ გადის და ვიზუალიზაციაზე გაუმჯობესება არ ფიქსირდება, ქირურგიული ჩარევა უკვე აუცილებელი ხდება.

არასტაბილური ლეზიონების, თავისუფალი სხეულის არსებობის ან კონსერვატიულ მკურნალობაზე რეაგირებადობის არარსებობისას საჭიროა ქირურგია. ხრტილის მთლიანობის დარღვევისას, მექანიკური სიმპტომებისა და დიდი სიმპტომური ლეზიონების დროს განიხილება ოპერაცია.

ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის ოპერაციის ტექნიკები

იმ შემთხვევებში, როდესაც ხრტილის ზედაპირი ჯანსაღია, მაგრამ ქვეშ არსებული ძვალი არ არის შეზრდილი, გამოიყენება გახვრეტის ტექნიკა. ქირურგები არტროსკოპიით შედიან სახსრის შიგნით და მკვდარი ძვლის უბანში აკეთებენ მილიმეტრული დიამეტრის თხელ გვირაბებს. ამ ნახვრეტების წყალობით ძვლის სიღრმეში არსებული ჯანსაღი სისხლი და ღეროვანი უჯრედები ზედაპირზე ჟონავს.

თუ ძვალ-ხრტილოვანი ფრაგმენტი მთავარ საწოლს მოცილებულია, მაგრამ მთლიანობას ინარჩუნებს, მისი თავის ბუდეში უკან მიმაგრება საუკეთესო არჩევანია. ფრაგმენტის ქვეშ არსებული ბუდე იწმინდება, იქმნება ახალი სისხლდენები და ფრაგმენტი ზუსტად თავსდება თავის ადგილზე. ფიქსაციისთვის გამოიყენება სხვადასხვა მასალები: ტიტანის ხრახნები, ფოლადის ხრახნები, ბიოდეგრადირებადი ლურსმნები, მადნები პინები და ძვლოვანი გრაფტები.

იმ ფრაგმენტებისთვის, რომლებიც იმდენად თხელია ან დეფორმირებული, რომ ფიქსაციის საშუალებას არ იძლევა, გამოიყენება მოზაიკპლასტიკა. სახსრის წონის არ მატარებელი მონაკვეთიდან აღებული ხრტილი და ძვლოვანი ცილინდრები ინერგება დაზიანებულ უბანში. დიდ ლეზიონებში იგეგმება ავტოლოგიური ქონდროციტების იმპლანტაცია.

ოპერაციის შემდგომი აღდგენისა და რეაბილიტაციის პროცესი

ორთოპედიული ოპერაციის უნაკლოდ ჩატარება პროცესის მხოლოდ ნახევარია, მეორე ნახევარი მთლიანად დაკავშირებულია პაციენტის რეაბილიტაციის პროგრამასთან მიმართებაში მის მორჩილებასთან. პირველი 6-კვირიანი პერიოდი სრულად მიმართულია ქსოვილის დაცვისკენ. პაციენტისთვის ფეხზე წონის მიცემა მკაცრად აკრძალულია, მაგრამ სახსრის არ დაკირსების მიზნით სპეციალური აპარატებით მისი მოძრაობა აუცილებელია.

მეორე თვის თავზე ყავარჯნებით იწყება კონტროლირებადი წონის მიცემა და ირთვება კუნთების გამაძლიერებელი ვარჯიშები. მესამე თვის შემდეგ სრული წონის მიცემით გადადიან ისეთ აქტივობებზე, როგორიცაა ცურვა და ველოსიპედი. სრულფასოვან სირბილსა და პროფესიონალურ სპორტში დაბრუნება შესაძლებელი ხდება ბიოლოგიური შეზრდის განხორციელების მე-6 თვიდან მე-12 თვემდე პერიოდში.

ხშირად დასმული კითხვები

ზრდის პერიოდი მქონე ბავშვებში და თუ ფრაგმენტი ადგილიდან არ არის მოცილებული, დასვენებითა და აქტივობის შეზღუდვით განკურნება შესაძლებელია. თუმცა მოზრდილებსა და გვიან სტადიებზე თვითონ განკურნების ალბათობა დაბალია. ადრეული დიაგნოზის დასმის შემთხვევაში უოპერაციო მკურნალობის შანსი იზრდება.

სპორტის ისეთი სახეობები, რომლებიც სახსრებზე განმეორებად ზეწოლას ახდენს, როგორიცაა კალათბურთი, ფეხბურთი, ტანვარჯიში და ჭიდაობა, ზრდის რისკს. განსაკუთრებით ისეთი აქტივობები, რომლებიც მოიცავს მოულოდნელ გაჩერებას, მიმართულების შეცვლასა და ახტომას, შეიძლება პრობლემების მიზეზი გახდეს. ერთი სპორტის გარდა, ერთი და იმავე სახსრის მუდმივი ძაბვა ქმნის რეალურ პრობლემას.

სრული განკურნების პროცესი მერყეობს 6 თვიდან 12 თვემდე. პირველი 6 კვირა წონა საერთოდ არ ეძლევა, მე-3 თვეში იწყება კონტროლირებადი აქტივობები. სირბილი და პროფესიონალურ სპორტში დაბრუნება შესაძლებელი ხდება არა უადრეს მე-6 თვისა. თითოეული პაციენტის განკურნების სიჩქარე განსხვავებულია და ექიმის მეთვალყურეობა აუცილებელია.

შემთხვევების დიდ ნაწილში ცალმხრივი დაზიანება ფიქსირდება. ორმხრივი გამოვლენის სიხშირე დაბალია და ორივე მხარეს დაავადება შესაძლოა ერთნაირად არ განვითარდეს. თუ ერთ მუხლში არის პრობლემა, სასარგებლოა მეორე მუხლის შემოწმებაც.

სახსრის შიგნით წარმოიქმნება მოსიარულე ფრაგმენტები და ეს ფრაგმენტები მუდმივად აზიანებენ სახსრის ზედაპირს. დროთა განმავლობაში ხრტილის ცვეთა ჩქარდება და ადრეულ ასაკში შეიძლება განვითარდეს დეგენერაციული სახსრის დაავადება. მოძრაობის შეზღუდვა და ქრონიკული ტკივილი აქვეითებს ცხოვრების ხარისხს.

რენტგენი გამოიყენება პირველადი შეფასებისთვის, მაგრამ მას არ შეუძლია აჩვენოს დაავადების სტადია და ხრტილის მდგომარეობა. მრტ აუცილებელია ფრაგმენტის მდგომარეობის, განკურნების შანსისა და იმის დასადგენად, საჭიროა თუ არა ოპერაცია. მკურნალობის დაგეგმვა ხდება მრტ-ის შედეგების მიხედვით.

ზრდის ფირფიტები ღია მქონე ბავშვებში სხეულს შეუძლია უფრო კარგად ამუშაოს საკუთარი აღდგენის მექანიზმები. უოპერაციო მკურნალობით განკურნების მაჩვენებელი მოზრდილებთან შედარებით შესამჩნევად მაღალია. ადრეული დიაგნოზითა და შესაბამისი მკურნალობით სრული განკურნება შესაძლებელია.

მოკლედ ოსტეოქონდრიტი დისეკანსის შესახებ

ოსტეოქონდრიტი დისეკანსი არის სერიოზული სახსროვანი პრობლემა, რომელსაც განსაკუთრებით სპორტსმენ ბავშვებში აწყდებიან. ადრეული დიაგნოზის დასმისას განკურნების შანსი საკმაოდ მაღალია. თუ სახსარში გრძნობთ ტკივილს, შეშუპებას ან გაჭედვას, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ორთოპედიის სპეციალისტს.

ზრდის პერიოდი მქონე პაციენტებში უოპერაციო მკურნალობა უმეტესად წარმატებულ შედეგს იძლევა. გვიან სტადიებზე კი შეიძლება საჭირო გახდეს ქირურგიული ჩარევა. ნებისმიერ შემთხვევაში, აუცილებელია თქვენი ექიმის მიერ შემოთავაზებული მკურნალობის გეგმის მკაცრად დაცვა.

სპორტისთვის თავის დანებება შეიძლება რთული მოგეჩვენოთ, მაგრამ სახსრის ჯანმრთელობა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია თქვენი მომავალი წარმადობისთვის. იყავით მოთმინებით და სერიოზულად მოეკიდეთ რეაბილიტაციის პროცესს.

დეტალური ინფორმაციისა და კონტაქტისთვის შეავსეთ ფორმა!