ოსტეოართრიტი (ართროზი): რა არის, რა სიმპტომები აქვს, როგორ ისმება დიაგნოზი და როგორ ტარდება მკურნალობა?

ხალხში „კირთვის დაგროვების“ სახელით ცნობილი ეს დაავადება სახსრის ხრტილის ცვეთისა და გათხელების შედეგად ვითარდება. თუ სახსრებში ტკივილს ან სიმკვრივეს გრძნობთ, ეს სიმპტომები შესაძლოა ოსტეოართრიტზე მიუთითებდეს.

სინამდვილეში ართროზი მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული სახსრის დაავადებაა. ის ვლინდება სიმპტომებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გამწვავდეს და, როგორც წესი, ნელა ვითარდება. ოსტეოართრიტის სიმპტომების პროგრესირებასთან ერთად ყოველდღიური აქტივობები შეიძლება გართულდეს. ასაკი, ქალის სქესი, ჭარბი წონა, სახსრის ტრავმები და გენეტიკური მიდრეკილება ზრდის ოსტეოართრიტის რისკს.

ფიზიკური თერაპიის თვალსაზრისით, ოსტეოართრიტი ნებისმიერ ასაკში შეიძლება განვითარდეს, თუმცა მისი სიხშირე ასაკის მატებასთან ერთად იზრდება. დაავადების მკურნალობა მოითხოვს ინდივიდუალურად შერჩეულ medikamentur მკურნალობას, ფიზიკურ თერაპიასა და ვარჯიშის ვარიანტების დაგეგმვას.

ამ სტატიაში ნახავთ ყველაფერს, რაც ოსტეოართრიტის შესახებ უნდა იცოდეთ. გაგიზიარებთ დეტალურ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა არის დაავადება, რა სიმპტომები და მიზეზები აქვს, როგორია დიაგნოსტიკის მეთოდები და მკურნალობის ვარიანტები.

რა არის ოსტეოართრიტი (ართროზი)?

ოსტეოართრიტი მსოფლიოში ყველაზე ხშირად გავრცელებული სახსრის დაავადებაა, რომელიც სახსრის ხრტილის დროთა განმავლობაში ცვეთის, გათხელებისა და დაკარგვის შედეგად ვითარდება. ეს დაავადება, ცნობილი ასევე „კირთვის დაგროვების“ სახელით, იწვევს სახსრებში ტკივილს, სიმკვრივეს და მოძრაობის შეზღუდვას.

რას ნიშნავს ოსტეოართრიტი და როგორ ვითარდება?

ოსტეოართრიტი დეგენერაციული სახსრის დაავადებაა. „ოსტეო“ ძვალს ნიშნავს, „ართრიტი“ კი — სახსრის ანთებას. თუმცა ამ დაავადების დროს ძირითადი პრობლემა სახსრებში ანთება კი არა, ხრტილოვანი ქსოვილის ცვეთა და დაზიანებაა.

ჯანმრთელ სახსრებში ძვლების ბოლოებს დაფარული გლუვი ხრტილოვანი ქსოვილი მოძრაობისას ხახუნს ხელს უშლის და სახსრების თავისუფალ მუშაობას უზრუნველყოფს. ოსტეოართრიტის დროს კი ეს ხრტილოვანი ქსოვილი იცვითება და თხელდება. შედეგად ძვლის ზედაპირები ერთმანეთზე ხახუნს იწყებს. ამგვარად, სახსრის არეში ჩნდება ტკივილი, შეშუპება და მოძრაობის შეზღუდვა. შემდგომ პერიოდში ძვლებზე წარმოიქმნება ზრდები და სახსრის კიდეებზე — გამონაზარდები, რის გამოც სახსრის ნორმალური აგებულება ირღვევა.

არის თუ არა განსხვავება „კირთვის დაგროვებასა“ და OA-ს (ოსტეოართრიტს) შორის?

ხალხში ფართოდ გავრცელებული ტერმინი „კირთვის დაგროვება“ მეცნიერული თვალსაზრისით მცდარ წარმოდგენას ქმნის. ხშირად ის ისე წარმოუდგენიათ, როგორც ჩაიდნის ან ქვაბის კირით დაფარვა, ანუ სახსრებში კირის დაგროვება. სინამდვილეში მდგომარეობა სრულიად განსხვავებულია.

ოსტეოართრიტი სახსრებში კირის დაგროვება კი არა, ხრტილოვანი ქსოვილის დროთა განმავლობაში ცვეთა და სახსრის აგებულების დარღვევაა. ოსტეოართრიტი და „კირთვის დაგროვება“ ერთსა და იმავე დაავადებას აღნიშნავს. OA სამედიცინო ლიტერატურაში გამოყენებული აბრევიატურაა.

ამავე დროს, ოსტეოართრიტსა და რევმატოიდულ ართრიტს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებებია. ოსტეოართრიტი სახსრის ხრტილის დროთა განმავლობაში ცვეთის შედეგად ვითარდება, ხოლო რევმატოიდული ართრიტი ავტოიმუნური დაავადებაა, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა სახსრებს აზიანებს.

რომელი სახსრები ზიანდება უფრო ხშირად?

ოსტეოართრიტმა შეიძლება ორგანიზმის ნებისმიერი სახსარი დააზიანოს. მიუხედავად ამისა, ზოგ სახსარში ის უფრო ხშირად გვხვდება:

• მუხლის სახსარი: ოსტეოართრიტის ყველაზე გავრცელებული ტიპია. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება ქალებსა და ჭარბწონიან ადამიანებში. 65 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანების 10-30%-ში ვლინდება.
• ბარძაყის სახსარი: თანაბარი სიხშირით გვხვდება როგორც მამაკაცებში, ისე ქალებში. მამაკაცებში მისი სიხშირე 11,5%-ია, ქალებში კი — 11,6%.
• ხელისა და თითების სახსრები: განსაკუთრებით გვხვდება თითების ბოლო სახსრებში და ცერა თითის ძირის სახსარში. ქალებში (44,2%) უფრო გავრცელებულია, ვიდრე მამაკაცებში (37,7%).
• ხერხემალი (კისერი და წელი): ხშირად გვხვდება კისრისა და წელის არეში. როგორც წესი, ვლინდება L4-L5 მალებში (ბოქსუნთან ახლოს მდებარე მალები) და შეიძლება ზურგის ტვინის არხების შევიწროება გამოიწვიოს.
• ტერფის ცერა თითი: შეიძლება გამოიწვიოს ცერა თითის გარეთ მოხრა და მოძრაობის დაკარგვა. აზიანებს 50 წლისა და უფროსი ასაკის ადამიანების დაახლოებით 8%-ს.

ფიზიკური თერაპიის სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ ოსტეოართრიტი ადრეულ სტადიებზე სწორი ვარჯიშითა და ცხოვრების წესის ცვლილებებით კონტროლდება.

რა სიმპტომები აქვს ოსტეოართრიტს?

ოსტეოართრიტი, როგორც წესი, შეუმჩნევლად იწყება და სიმპტომები დროთა განმავლობაში მძიმდება. ფიზიკური თერაპიის სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ დაავადების სიმპტომების ადრეულ ეტაპზე ამოცნობა მკურნალობის წარმატებას მნიშვნელოვნად ზრდის.

ტკივილი და მოძრაობის შეზღუდვა

ოსტეოართრიტის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომი სახსრის ტკივილია. ეს ტკივილი ხშირად სახსარზე დატვირთვისას ან მოძრაობისას ჩნდება და დასვენებისას მცირდება. დაავადების პროგრესირებასთან ერთად ტკივილი შეიძლება მუდმივი გახდეს. განსაკუთრებით მუხლის ართროზმა შეიძლება კიბეზე ასვლისა და სიარულის დროს აუტანელი ტკივილი გამოიწვიოს.

მოძრაობის შეზღუდვა ვლინდება იმით, რომ სახსარს სრულად ვერ ხრით ან ვერ ისწორებთ. ბარძაყის სახსრის ოსტეოართრიტი იწვევს ტკივილს საზარდულის არეში ან ბარძაყში, ზოგჯერ კი მუხლსა და ბარძაყის წინა ზედაპირზეც. ეს მდგომარეობა შეიძლება ყოველდღიური აქტივობების შესრულებას გაგიძნელოთ.

დილის სიმკვრივე და სახსარში ბზრიალი

დილით გაღვიძებისას ან ხანგრძლივი უმოძრაობის შემდეგ სახსრებში სიმკვრივის შეგრძნება შეიძლება გქონდეთ. ოსტეოართრიტის დროს დილის სიმკვრივე, როგორც წესი, ხანმოკლეა და 30 წუთზე ნაკლები გრძელდება. ეს თავისებურება მნიშვნელოვანია რევმატოიდული ართრიტისგან გასარჩევად, რადგან რევმატოიდული ართრიტის დროს სიმკვრივე უფრო დიდხანს გრძელდება.

სახსრების მოძრაობისას შეიძლება გაისმოდეს ტკაცუნის, ჭრაჭუნის ან კაკუნის მსგავსი ხმები. ამ მდგომარეობას „კრეპიტაცია“ ჰქვია და ის ხრტილოვანი ქსოვილის ცვეთის შედეგად ძვლის ზედაპირების ერთმანეთზე ხახუნით არის გამოწვეული.

შეშუპება, მგრძნობელობა და ფორმის დეფორმაციები

ოსტეოართრიტის დროს სახსრის გარშემო შეიძლება შეიმჩნეოდეს შეშუპება და მგრძნობელობა. სახსრის არეზე მსუბუქი ზეწოლისას ტკივილი შეიძლება იგრძნოთ. შეშუპება სახსარში ანთებისა და სითხის დაგროვების გამო ჩნდება. ამასთან, ართროზის დროს ანთების ნიშნები (შეშუპება, სიწითლე, სიცხე) ჩვეულებრივ გამოხატული არ არის ან მსუბუქად მიმდინარეობს.

დროთა განმავლობაში სახსარში შეიძლება განვითარდეს ძვლოვანი გამონაზარდები (ოსტეოფიტები), რაც სახსრის ფორმის დეფორმაციას იწვევს. თითების სახსრებში განვითარებულმა ართროზმა შეიძლება თითების შეშუპება, სიწითლე და მგრძნობელობა გამოიწვიოს.

გვიანი სტადიის სიმპტომები

გვიან სტადიებზე ოსტეოართრიტმა შეიძლება ყოველდღიური ცხოვრების აქტივობები სერიოზულად შეზღუდოს. ამ ეტაპზე სახსრის დეფორმაციები თვალსაჩინო ხდება. ხერხემლის ართროზის დროს შეიძლება აღინიშნოს ნერვების მოჭერა, ელასტიურობის შემცირებით გამოწვეული ტკივილიანი მოძრაობის შეზღუდვა, კუზიანობა და წელის ლორდოზის გაძლიერება.

კუნთების სისუსტე და სახსრის გარშემო კუნთების გათხელებაც გვიანი სტადიის ოსტეოართრიტის სიმპტომებს განეკუთვნება. დროთა განმავლობაში მუხლი დეფორმირდება და ფეხები შიგნით შეიძლება მოიღუნოს. სახსრის შიგნით თავისუფლად მოძრავი ხრტილის ან ძვლის ნატეხების გამო მუხლში შეიძლება გაჩნდეს გაჭედვისა და ჩაკეტვის სიმპტომები. გარდა ამისა, პაციენტების ჩივილები ცივ და ნესტიან ამინდში შეიძლება გაძლიერდეს.

რის გამო ვითარდება ოსტეოართრიტი?

ოსტეოართრიტი რთული დაავადებაა, რომელიც ბევრი სხვადასხვა ფაქტორის ერთობლიობით ვითარდება. ფიზიკური თერაპიის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ამ დაავადებას ერთი მიზეზი არ აქვს და ის უმეტესად რამდენიმე ფაქტორის შერწყმის შედეგად ვითარდება.

ასაკი და გენეტიკური ფაქტორები

ასაკი ოსტეოართრიტის განვითარების ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი რისკ-ფაქტორია. სახსრის ხრტილში წყლისა და ცილის წილი ასაკის მატებასთან ერთად მცირდება, რაც ხრტილის გამძლეობას ამცირებს და მის ცვეთას აადვილებს. ოსტეოართრიტის რისკი ასაკთან ერთად შესამჩნევად იზრდება. თუმცა 40 წლამდე ის იშვიათია, 60 წლის ქალების ნახევარზე მეტს და მამაკაცების ერთ მესამედს აზიანებს.

გენეტიკური ფაქტორებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ოსტეოართრიტის განვითარებაში. იმ ადამიანებში, რომელთა ოჯახშიც ოსტეოართრიტის ანამნეზი არსებობს, დაავადების რისკი უფრო მაღალია. განსაკუთრებით ხელის სახსრების ართროზის დროს შეინიშნება მემკვიდრეობითი გავლენის მაღალი წილი.

სიმსუქნე და გადაჭარბებული დატვირთვა

ჭარბი წონა და სიმსუქნე დიდ ზეწოლას ქმნის განსაკუთრებით დატვირთვის ქვეშ მყოფ სახსრებზე, როგორიცაა მუხლი და ბარძაყი. კვლევები აჩვენებს, რომ სიმსუქნე ოსტეოართრიტის რისკს 3-10-ჯერ ზრდის და ყოველი დამატებული 5 კილოგრამი დაავადების რისკს 35%-ით ამაღლებს. ამასთან, სახსრებზე გადაჭარბებულმა დატვირთვამ შეიძლება ხრტილოვანი ქსოვილის უფრო სწრაფი ცვეთა და სახსარში ანთება გამოიწვიოს.

დიაბეტით დაავადებულებს ოსტეოართრიტის გამო სახსრის შეცვლის საჭიროების რისკი ორჯერ მეტი აქვთ, ვიდრე დიაბეტის არმქონე ადამიანებს, და სახსრის პროთეზირება მათ, როგორც წესი, უფრო ადრეულ ასაკში ესაჭიროებათ.

სახსრის ტრავმები და პროფესიული რისკები

წარსულში მიღებული სახსრის ტრავმები მომდევნო წლებში ოსტეოართრიტის განვითარების მნიშვნელოვანი ფაქტორია. მუხლის იოგის გაწყვეტა, მენისკის გახევა ან მოტეხილობა შეიძლება სახსარს მუდმივ ზიანს აყენებდეს და ართროზის პროცესს აჩქარებდეს. ეს დაზიანებები სახსრის ნორმალურ მექანიკურ ფუნქციას არღვევს და ხრტილზე სტრესს ზრდის.

ზოგი პროფესია სახსრებში ართროზის რისკს ზრდის. განსაკუთრებით მოხრილ ან მოკეცილ პოზიციაში მომუშავეებში ბარძაყის ოსტეოართრიტის განვითარების რისკი მაღალია. მუხლის ოსტეოართრიტის შემთხვევაში კი რისკი გაზრდილია მუხლებზე ან ჩაცუცქულ პოზიციაში მომუშავეებში, მძიმე ტვირთის ამწევებსა და მუდმივად ფეხზე მდგომებში. მშენებლებში, მეშახტეებში, მეკრამიტეებში, დამლაგებლებსა და სასოფლო-სამეურნეო მუშაკებში — პროფესიებში, რომლებიც სახსრებზე ფიზიკურად გადაჭარბებულ დატვირთვას მოითხოვს — ართროზის სიმპტომები ადრეულ ასაკში უფრო ხშირად ვლინდება.

ჰორმონული და მეტაბოლური მიზეზები

ქალებში, განსაკუთრებით მენოპაუზის შემდეგ, ოსტეოართრიტის სიხშირე იმავე ასაკის მამაკაცებთან შედარებით უფრო მაღალია. სასქესო ჰორმონების დონის ცვლილებებმა, განსაკუთრებით ესტროგენის შემცირებამ, შეიძლება სახსრის აგებულება დაასუსტოს და ოსტეოართრიტის განვითარებაში როლი ითამაშოს.

მეტაბოლური ფაქტორები, მაგალითად D ვიტამინის დეფიციტი, სახსრის ჯანმრთელობაზეც უარყოფითად მოქმედებს. გარდა ამისა, მეტაბოლური დარღვევები, მაგალითად დიაბეტი, ოსტეოართრიტის რისკს ზრდის. ეს მდგომარეობა შეიძლება ხრტილის მეტაბოლიზმის დარღვევას და კვების მიწოდების გაუარესებას იწვევდეს.

როგორ ისმება ოსტეოართრიტის დიაგნოზი?

სწორი დიაგნოზი ართროზის მკურნალობის პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. ფიზიკური თერაპიის სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ ოსტეოართრიტის დიაგნოზის ადრეული დასმა მკურნალობის წარმატებას მნიშვნელოვნად ზრდის.

ფიზიკური გასინჯვა და პაციენტის ანამნეზი

დიაგნოსტიკური პროცესის პირველი ეტაპია პაციენტის სამედიცინო ისტორიის დეტალური გამოკითხვა და ჩივილების მოსმენა. ფიზიკური თერაპიის სპეციალისტები ამ ეტაპზე აფასებენ სახსრის ტკივილის ხასიათს, მისი დაწყების დროს და იმას, თუ რა სიტუაციებში ძლიერდება.

გასინჯვისას ექიმი დაზიანებულ სახსარს ახლოდან ათვალიერებს და ამოწმებს, არის თუ არა მგრძნობელობა, შეშუპება ან სიწითლე. ამასთანავე აფასებს სახსრის მოძრაობის დიაპაზონს და უსმენს ჭრაჭუნის ხმებს. სახსრებში ფორმის დარღვევები და დეფორმაციებიც ყურადღებით გამოიკვლევა.

ზედმიწევნითი ფიზიკური გასინჯვა ძალიან მნიშვნელოვანია ოსტეოართრიტის გასარჩევად ისეთი მდგომარეობებისგან, როგორიცაა გადაცემული ტკივილი, ბურსიტი ან ანთებითი რევმატული დაავადებები, მაგალითად რევმატოიდული ართრიტი.

გამოსახულებითი კვლევის მეთოდები, მაგალითად რენტგენი და MRI

დიაგნოზის დასადასტურებლად სხვადასხვა გამოსახულებითი ტექნიკა გამოიყენება:

რენტგენი (პირდაპირი გრაფია): ართროზის დიაგნოსტიკაში ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია. ის აჩვენებს ოსტეოართრიტისთვის დამახასიათებელ კლასიკურ რადიოლოგიურ ნიშნებს: სახსრის ღრეჩოს შევიწროებას, ოსტეოფიტების არსებობას, სუბქონდრალურ ეროზიას და სკლეროზს. მიუხედავად ამისა, დაავადების ადრეულ ეტაპებზე რენტგენის შედეგი შეიძლება ნორმალური იყოს; ამ შემთხვევაში დიაგნოზი ძირითადად კლინიკურ მონაცემებს ემყარება.

მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI): გამოიყენება სახსრის რბილი ქსოვილებისა და ხრტილების უფრო დეტალურად შესასწავლად. განსაკუთრებით ადრეული პერიოდის ხრტილის დაზიანებების ჩვენებაში რენტგენზე უფრო წარმატებულია. MRI ხრტილის დეგენერაციის გამოვლენისას 73-87% მგრძნობელობითა და 79-94% სპეციფიკურობით ხასიათდება.

ულტრაბგერა: სასარგებლოა სახსრის გამონაჟონის, სინოვიტისა და ოსტეოფიტების არსებობის შესაფასებლად. მისი ერთ-ერთი უდიდესი უპირატესობაა რეალურ დროში გამოსახულების მიღება და რადიაციის არარსებობა.

სისხლის ანალიზები და სახსრის სითხის ანალიზი

ოსტეოართრიტის დიაგნოსტიკაში სისხლის ანალიზები, როგორც წესი, სხვა სახსრის დაავადებების გამოსარიცხად ტარდება. განსაკუთრებით რევმატოიდული ართრიტის, ინფექციის ან სხვა ანთებითი დაავადებების დიფერენციალურ დიაგნოსტიკაში შეიძლება გამოვიყენოთ ანთების მარკერები, როგორიცაა ESR და CRP, ასევე რევმატოიდული ფაქტორისა და anti-CCP ტესტები.

სახსრის სითხის ანალიზი ზოგ შემთხვევაში დიაგნოზის დასმაში გვეხმარება. ჩვეულებრივ სახსრის სითხე გამჭვირვალე, ღია ყვითელი ფერისა და მცირედ სიბლანტისაა. სახსრის სითხის გამოკვლევა გვეხმარება ინფექციისა და კრისტალური ართროპათიების, მაგალითად პოდაგრის, გარჩევაში. მიკროსკოპული გამოკვლევისას სახსრის სითხეში არსებული უჯრედების რაოდენობა და ტიპი დაავადების ტიპის განსაზღვრისთვის მნიშვნელოვანია.

შედეგად, ფიზიკური თერაპიის თვალსაზრისით, ოსტეოართრიტის დიაგნოზი ისმება პაციენტის კომპლექსური შეფასების, ფიზიკური გასინჯვისა და შესაბამისი გამოსახულებითი მეთოდების კომბინაციით. ადრეული და სწორი დიაგნოზი გადამწყვეტია დაავადების პროგრესირების შესანელებლად.

ოსტეოართრიტის მკურნალობა და პროფილაქტიკის გზები

ოსტეოართრიტის მკურნალობა კომპლექსური პროცესია, რომელსაც ფიზიკური თერაპიის სპეციალისტები, როგორც წესი, რამდენიმე მეთოდის ერთობლივი გამოყენებით გეგმავენ. მკურნალობის ძირითადი მიზანია ტკივილის შემცირება, მოძრაობის უნარის გაუმჯობესება და დაავადების პროგრესირების შენელება.

ცხოვრების წესის ცვლილებები

ჭარბი წონა, განსაკუთრებით მუხლისა და ბარძაყის სახსრებზე დატვირთვის გაზრდით, ოსტეოართრიტს აჩქარებს. წონის დაკლება სახსრებზე დატვირთვას ამცირებს და ტკივილის შემსუბუქებას უწყობს ხელს. რადგან სხეულის წონის ყოველი 0,5 კგ მატება მუხლებს 1,5-2 კგ დამატებით დატვირთვას აძლევს, იდეალური წონის შენარჩუნება ძალიან მნიშვნელოვანია.

გარდა ამისა, სახსრების დამტვირთავი მოძრაობებისგან თავის არიდება, ხანგრძლივად ერთ პოზაში ყოფნის თავიდან აცილება და ერგონომიკული მოწესრიგება ყოველდღიურ ცხოვრებას ამარტივებს. განმეორებადი აქტივობების დროს რეგულარული შესვენებები სახსრების დაცვასაც უწყობს ხელს.

ფიზიკური თერაპია და ვარჯიშის პროგრამები

რეგულარული ვარჯიში ოსტეოართრიტის მკურნალობის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური და ეკონომიური მეთოდია. შესაბამისი ვარჯიშები სახსრების ელასტიურობას ზრდის, კუნთების ძალას აუმჯობესებს და სახსრის ჯანმრთელობას ეხმარება. განსაკუთრებით დაბალი დატვირთვის სპორტი, როგორიცაა ცურვა და ველოსიპედით სიარული, იდეალურია ოსტეოართრიტის მქონე პაციენტებისთვის.

ფიზიკური თერაპიის პროცედურებს შორისაა ცხელი-ცივი აპლიკაციები, ელექტროსტიმულაცია, ულტრაბგერითი თერაპია და მანუალური თერაპიის ტექნიკები. ეს პროცედურები გამოიყენება კუნთების სპაზმის შესამცირებლად, სახსრის მოძრაობის გასაზრდელად და ტკივილის შესამსუბუქებლად.

მედიკამენტური მკურნალობა და დამხმარე საშუალებები

ტკივილგამაყუჩებლები და ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები ოსტეოართრიტის მკურნალობაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. ამასთან, ტოპიკური კრემები უშუალოდ მტკივან უბანზე მოქმედებით შვებას იძლევა. სახსარშიდა კორტიკოსტეროიდული ინექციები ან ჰიალურონის მჟავას ინექციებიც ტკივილსა და ანთებას ამცირებს.

დამხმარე საშუალებებს შორის ისეთი ხელსაწყოები, როგორიცაა ხელჯოხი, მუხლსაკრავი და ორთოპედიული ძირები, სახსარზე დატვირთვის შემცირებით მოძრაობის უნარს აუმჯობესებს. ეს საშუალებები განსაკუთრებით სასარგებლოა ტკივილიანი პერიოდების დროს.

ქირურგიული ჩარევის ვარიანტები

როდესაც მკურნალობის სხვა მეთოდები არასაკმარისია, შეიძლება ქირურგიული ჩარევა გახდეს საჭირო. ისეთი ოპერაციები, როგორიცაა ართროსკოპია, პროთეზირება და ოსტეოტომია, სახსრის დაზიანების აღსადგენად ან მთლიანი სახსრის შესაცვლელად გამოიყენება. მუხლისა და ბარძაყის პროთეზების ხუთწლიანი წარმატების მაჩვენებელი დაახლოებით 80%-ია, 10-წლიანი კი — დაახლოებით 60%.

მცენარეული და დამატებითი მკურნალობა

ისეთი მცენარეები, როგორიცაა ჭარხალა (ქურქუმა), ჯანჯაფილი, მწვანე ჩაი და ასკილი, ანთების საწინააღმდეგო თვისებების გამო მოწონებულია. თუმცა ამ საშუალებების უცოდინრად გამოყენებამ შეიძლება სხვა მედიკამენტებთან ურთიერთქმედება გამოიწვიოს ან ისეთ ორგანოებს, როგორიცაა ღვიძლი და თირკმელი, ზიანი მიაყენოს.

რჩევები ართროზისგან თავის დასაცავად

ართროზისგან თავის დასაცავად მნიშვნელოვანია:

• დაბალანსებული კვება და საკმარისი წყლის მოხმარება
• რეგულარული ვარჯიში და ფიზიკური აქტივობა
• იდეალური წონის შენარჩუნება
• სახსრების დამტვირთავი მოძრაობებისგან თავის არიდება
• ექიმთან რეგულარული კონტროლი.

შედეგად, ოსტეოართრიტის მკურნალობაში საუკეთესო შედეგები ინდივიდუალიზებული და მრავალმხრივი მიდგომით მიიღწევა. ფიზიკური თერაპიის, ვარჯიშის, მედიკამენტური მკურნალობისა და, საჭიროების შემთხვევაში, ქირურგიული ვარიანტების შესაბამისი კომბინაციით პაციენტების ცხოვრების ხარისხი მნიშვნელოვნად შეიძლება გაუმჯობესდეს.

მოკლედ ოსტეოართრიტის შესახებ

ოსტეოართრიტი, რომელიც მსოფლიოში მილიონობით ადამიანს აზიანებს, ფიზიკური თერაპიის სფეროში ყველაზე ხშირად შემხვედრი ქრონიკული სახსრის დაავადებაა. ეს დაავადება, რომელიც სახსრის ხრტილის დროთა განმავლობაში ცვეთისა და გათხელების შედეგად ვითარდება, მხოლოდ კირის დაგროვება არ არის, არამედ პროგრესირებადი პროცესია, რომელიც სახსრის მთელ აგებულებაზე ზემოქმედებს.

ართროზი განსაკუთრებით მუხლის, ბარძაყის, ხერხემლისა და ხელის სახსრებს აზიანებს. დაბერებასთან ერთად მისი სიხშირე იზრდება და ქალებში მამაკაცებზე უფრო ხშირად გვხვდება. ორიდან ერთ ზრდასრულს სიცოცხლის განმავლობაში მუხლის ართროზის სიმპტომები უვითარდება, ოთხიდან ერთი ზრდასრული კი 85 წლამდე ბარძაყის სახსრის ართროზის პრობლემას აწყდება.

ოსტეოართრიტის სიმპტომებს შორის წინა პლანზეა სახსრის ტკივილი, მოძრაობის შეზღუდვა, დილის სიმკვრივე და სახსარში ტკაცუნის ხმები. დაავადების პროგრესირებასთან ერთად ყოველდღიური ცხოვრების აქტივობები შეიძლება გართულდეს. ადრეულ ეტაპზე მსუბუქი სიმპტომებით დაწყებული დაავადება დროთა განმავლობაში შეიძლება ტკივილის გაძლიერებითა და ფუნქციის დაკარგვით დასრულდეს.

რისკ-ფაქტორებს შორის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ასაკი, გენეტიკური მიდრეკილება, სიმსუქნე და სახსრის ტრავმები. ჭარბი წონა, განსაკუთრებით მუხლის სახსრებზე დატვირთვის გაზრდით, დაავადების სწრაფი პროგრესირების მიზეზი ხდება. ყოველი 0,5 კგ მატება მუხლებს 1,5-2 კგ დამატებით დატვირთვას აძლევს.

დიაგნოსტიკური პროცესი დეტალური ანამნეზითა და ფიზიკური გასინჯვით იწყება და გამოსახულებითი მეთოდებით, როგორიცაა რენტგენი და საჭიროების შემთხვევაში MRI, მყარდება. ადრეული დიაგნოზი მკურნალობის წარმატებას მნიშვნელოვნად ზრდის.

სამწუხაროდ, ართროზის სრული განკურნება არ არსებობს, თუმცა სხვადასხვა მეთოდით სიმპტომების კონტროლი შესაძლებელია. მკურნალობის ვარიანტებს შორისაა ფიზიკური თერაპია, ვარჯიში, წონის კონტროლი, ტკივილგამაყუჩებლები და მძიმე შემთხვევებში ქირურგიული ჩარევა. რეგულარული ვარჯიში ართროზის პროგრესირებას ანელებს და სახსრის გარშემო კუნთებს აძლიერებს.

მიუხედავად იმისა, რომ ოსტეოართრიტი ხშირად დაბერების ბუნებრივ შედეგად აღიქმება, სწორი ვარჯიშითა და შესაბამისი კვებით ჯანსაღი დაბერება შესაძლებელია. დაავადებისგან დაცვასა და მკურნალობის პროცესში ფიზიკური თერაპიის პროცედურები სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

ხშირად დასმული კითხვები

მუხლის ართროზის ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზებია გენეტიკური მიდრეკილება, ჭარბი წონა და უყურადღებო აქტივობები. რისკ-ფაქტორებია ასევე ის პროფესიული ჯგუფები, რომლებიც ტვირთს მუხლებით იღებენ, გახურების გარეშე სპორტით დაკავება და არასწორი ფეხსაცმლის ხანგრძლივი ტარება. ეს მდგომარეობა შეიძლება მხოლოდ მუხლის პრობლემას კი არა, ტერფისა და კოჭის პრობლემებსაც იწვევდეს.

რადგან ოსტეოართრიტი ქრონიკული დაავადებაა, მისი სრულად განკურნება, როგორც წესი, შეუძლებელია. მიუხედავად ამისა, სწორი მკურნალობის მეთოდებით სიმპტომები დიდწილად შეიძლება შემცირდეს. ვარჯიში, წონის კონტროლი, ფიზიკური თერაპია და საჭიროების შემთხვევაში ქირურგიული ჩარევები ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს.

მუხლის პროთეზირების ოპერაციისას ართროზით დაზიანებული სახსრის ხრტილები იხსნება და მათ ადგილას ლითონისა და პოლიეთილენის დამხმარე ნაწილები ჩაიდგმება. პაციენტებს, როგორც წესი, ოპერაციის მეორე დღეს ასიარულებენ და ნაკერები 15-20 დღეში შეიძლება მოეხსნათ.

ბევრი ადამიანი ექიმს ბარძაყის ტკივილის კი არა, მუხლის ტკივილის გამო მიმართავს. ბარძაყის ართროზით გამოწვეული ტკივილი, როგორც წესი, საზარდულში, ზოგჯერ კი მუხლზეც ირადიირებს. ამის გასარჩევად მნიშვნელოვანია ტკივილის წყაროს სწორად განსაზღვრა.

ბარძაყისა და მუხლის სახსრები ორგანიზმის ყველაზე მეტად დატვირთული სახსრებია. სახსრების ართროზის მქონე ჭარბწონიანმა ადამიანებმა აუცილებლად უნდა მიაქციონ ყურადღება კვებას და დაიკლონ წონა. ამგვარად სახსრებზე მოქმედი გადაჭარბებული დატვირთვა მცირდება.

კისრის ართროზი ტკივილს მხოლოდ კისრის არეში კი არა, მხრებსა და ხელებშიც იწვევს. მკურნალობის გარეშე კისრის მოძრაობის უნარი მნიშვნელოვნად მცირდება და პაციენტი შეიძლება ყოველდღიურ საქმეებს, თვით საკუთარ მოვლასაც კი ვეღარ ასრულებდეს.

ოსტეოართრიტი დროთა განმავლობაში ასაკის მატების, წონისა და გადატანილი დაავადებების გამო სახსრებზე დატვირთვის შედეგად ვითარდება. რევმატოიდული ართრიტი კი იმუნური სისტემის დარღვევის გამო სახსრებში ანთებით მიმდინარეობს. ორივე ტკივილსა და ჭრილობის მსგავს ტკივილს იწვევს, თუმცა მათი მიზეზები და მკურნალობის მიდგომები განსხვავებულია.

შეავსეთ ფორმა დეტალური ინფორმაციისა და კონტაქტისთვის!