რა არის კუბიტალური არხის სინდრომი? სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობის მეთოდები

კუბიტალური არხის სინდრომი, რომელიც ვლინდება იდაყვის მიდამოში დაბუჟებით, ჩხვლეტით და კუნთოვანი ძალის დაქვეითებით, არის მდგომარეობა, რომელიც გამოწვეულია იდაყვის ნერვის (ulnar nerve) კომპრესიით. ეს ნერვი, რომელიც განსაკუთრებით იდაყვის შიდა ნაწილიდან გადის, აკონტროლებს ხელის ზოგიერთი კუნთის მოძრაობას, ასევე პასუხისმგებელია ნეკა და არათითის მგრძნობელობაზე. თუ ეს ნერვი ზეწოლის ქვეშაა, შესაძლოა დაქვეითდეს ყოველდღიური ცხოვრების ხარისხი და მომავალში განვითარდეს ნერვის მუდმივი დაზიანება. კუბიტალური არხის სინდრომის მკურნალობის მეთოდებით ამ მდგომარეობის თავიდან აცილება შესაძლებელია.

რა არის კუბიტალური არხის სინდრომი?

კუბიტალური არხის სინდრომი არის ნეიროპათიის ტიპი, რომელიც ვითარდება იდაყვის მიდამოში იდაყვის ნერვის (ulnar nerve) შეკუმშვის შედეგად. ეს მდგომარეობა ვითარდება მაშინ, როდესაც იდაყვის ნერვი ზეწოლის ქვეშ ექცევა იდაყვის უკან მდებარე ვიწრო გასასვლელში, რომელსაც კუბიტალური არხი ეწოდება. იდაყვის ნერვი არის მნიშვნელოვანი ნერვი, რომელიც იწყება კისრის მიდამოს ზურგის ტვინის ფესვებიდან, მიუყვება მთელ ხელს და უზრუნველყოფს ხელის მეოთხე და მეხუთე თითების მგრძნობელობას.

კუბიტალური არხი არის ბუნებრივი ანატომიური სტრუქტურა, რომელიც მდებარეობს იდაყვის ძვლოვან გამონაზარდებს შორის. ეს არხი გარშემორტყმულია მედიალური ეპიკონდილის, ოლეკრანონისა და იოგების მიერ. ნორმალურ პირობებში, იდაყვის ნერვს შეუძლია თავისუფლად მოძრაობდეს ამ არხში, თუმცა სხვადასხვა ფაქტორების გამო ამ სივრცის შევიწროებისას ნერვზე ზეწოლა ხდება. ეს სინდრომი არის პერიფერიული ნერვის კომპრესიის მეორე ყველაზე გავრცელებული მდგომარეობა კარპალური არხის სინდრომის შემდეგ. ის განსაკუთრებით ხშირია 40-60 წლის ასაკის პირებში და მამაკაცებში ქალებთან შედარებით ოდნავ უფრო ხშირად გვხვდება. მას ასევე მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია პროფესიულ დაავადებებს შორის.

რა არის კუბიტალური არხის სინდრომის სიმპტომები?

კუბიტალური არხის სინდრომის სიმპტომები ჩვეულებრივ თანდათანობით ვლინდება და თავდაპირველად მსუბუქი დისკომფორტის სახით იჩენს თავს. ყველაზე დამახასიათებელი სიმპტომია ხელის მეოთხე და მეხუთე თითებში შეგრძნებული ჩხვლეტა და დაბუჟება. ეს მდგომარეობა განსაკუთრებით მწვავდება ღამით ან იდაყვის ხანგრძლივი დროით მოხრილ მდგომარეობაში გაჩერების შემდეგ.

დაავადების პროგრესირებასთან ერთად ჩნდება ტკივილის სიმპტომებიც. ეს ტკივილი ჩვეულებრივ იწყება იდაყვის შიდა ნაწილიდან და ვრცელდება ხელის კიდის მიმართულებით. ზოგჯერ ტკივილი შეიძლება გავრცელდეს ზემოთ, მთელი ხელის გასწვრივ. ჩივილები მატულობს ისეთი აქტივობების დროს, როგორიცაა ტელეფონით საუბარი, კითხვისას იდაყვის მოხრა ან კლავიატურის გამოყენება. მოტორულ სიმპტომებს შორის მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ხელის კუნთების სისუსტეს. ვინაიდან განსაკუთრებით ზიანდება ხელის მცირე კუნთები, ირღვევა წვრილი მოტორიკა. რთულდება ისეთი ზუსტი მოძრაობები, როგორიცაა საგნის დაჭერა, ღილების შეკვრა, წერა. მოწინავე ეტაპებზე შესაძლოა შეინიშნებოდეს კუნთების ატროფია თითებს შორის, რაც ცვლის ხელის გარეგნობას. ზოგიერთ პაციენტს უვითარდება მგრძნობელობა და შეხების მიმართ ჰიპერმგრძნობელობა იდაყვის შიგნით. ეს მდგომარეობა განსაკუთრებით გამოხატულია კუბიტალური არხის მიდამოში, სადაც ნერვი გადის. გარდა ამისა, ცივ ამინდში სიმპტომების გაძლიერებაც დამახასიათებელი ნიშანია.

რა იწვევს კუბიტალური არხის სინდრომს?

კუბიტალური არხის სინდრომის მიზეზები მრავალფეროვანია და ჩვეულებრივ ვითარდება ანატომიური, ტრავმული ან სისტემური ფაქტორების გამო. ყველაზე გავრცელებული მიზეზია იდაყვის ხანგრძლივი დროით მოხრილ მდგომარეობაში გაჩერება. ეს მდგომარეობა ხშირად გვხვდება საოფისე მუშაკებში, ტელეფონით საუბრისას ან ძილის დროს.

ანატომიურ მიზეზებს შორისაა კუბიტალური არხის თანდაყოლილი სივიწროვე, დამატებითი კუნთოვანი ზოლები ან ძვლოვანი გამონაზარდები. ტრავმულ მიზეზებს შორის შეიძლება დასახელდეს იდაყვის მოტეხილობები, ამოვარდნილობები და პირდაპირი ტრავმები. განსაკუთრებით, წარსულში გადატანილი იდაყვის მოტეხილობების შემდეგ წარმოქმნილმა ანატომიურმა ცვლილებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ნერვზე ქრონიკული ზეწოლა. ასევე, იდაყვის მიდამოში რბილი ქსოვილების დაზიანებებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ნერვის ფუნქციებზე.

პროფესიული და ცხოვრების წესის ფაქტორები მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორებია. რისკის ქვეშ არიან ის პროფესიები, რომლებიც მოითხოვენ იდაყვის ხანგრძლივად მოხრილ მდგომარეობაში გაჩერებას, მუშები, რომლებიც ასრულებენ განმეორებით მოძრაობებს და ადამიანები, რომლებიც მუდმივად იდაყვებზე დაყრდნობით მუშაობენ. განსაკუთრებით მაღალია ამ სინდრომის განვითარების რისკი კომპიუტერის მომხმარებლებში, ოპერატორებსა და ხელოსნებში, რომლებიც წვრილ ხელსაქმეს ასრულებენ. სისტემურმა დაავადებებმა ასევე შეიძლება ხელი შეუწყოს კუბიტალური არხის სინდრომის განვითარებას. ისეთი მდგომარეობები, როგორიცაა დიაბეტი, თირკმლის დაავადებები, ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევები და ართრიტი, გავლენას ახდენს ნერვის ფუნქციებზე და ქმნის მიდრეკილებას კომპრესიული სინდრომების მიმართ. გარდა ამისა, ასაკის მატებასთან ერთად ქსოვილების ელასტიურობის დაკარგვაც რისკ-ფაქტორად განიხილება.

როგორ დგინდება კუბიტალური არხის სინდრომის დიაგნოზი?

კუბიტალური არხის სინდრომის დიაგნოზი პირველ რიგში დგინდება დეტალური ანამნეზითა და ფიზიკური გასინჯვით. ექიმი დეტალურად აზუსტებს პაციენტის ჩივილებს, სიმპტომების დაწყების ფორმას, რა პირობებში მატულობს ან მცირდება ისინი. პროფესია, ჰობი და გადატანილი ტრავმები მნიშვნელოვანი ანამნეზური ინფორმაციაა. ფიზიკური გასინჯვისას ტარდება სხვადასხვა პროვოკაციული ტესტები, რომლებიც ცნობილია როგორც კუბიტალური არხის სინდრომის ტესტები.

ტინელის ტესტი აფასებს, ჩნდება თუ არა ჩხვლეტის შეგრძნება მე-4 და მე-5 თითებში კუბიტალური არხის მიდამოზე მსუბუქი დარტყმისას. ფალენის ტესტის მსგავსი კიდევ ერთი მეთოდით, იდაყვი მაქსიმალურად იხრება და ამ მდგომარეობაში დაახლოებით 1 წუთი ლოდინი ხდება. თუ ამ დროს ჩნდება ისეთი ჩივილები, როგორიცაა ხელის დაბუჟება, ჩხვლეტა ან ტკივილი, ეს განიხილება როგორც ნერვის კომპრესიის დამადასტურებელი ნიშანი.

ელექტროფიზიოლოგიური ტესტები დიაგნოზის დასადასტურებლად ოქროს სტანდარტს წარმოადგენს. ნერვის გამტარობის კვლევებითა და ელექტრომიოგრაფიით (EMG) ობიექტურად ფასდება ნერვის ფუნქციები. ეს ტესტები იძლევა ინფორმაციას ნერვის დაზიანების ხარისხის, ლოკალიზაციისა და პროგნოზის შესახებ. კუბიტალური არხის სინდრომის EMG მონაცემები მოიცავს იდაყვის ნერვის გამტარობის სიჩქარის შენელებას და კუნთოვანი ნერვების დაზიანების ნიშნებს.

ვიზუალიზაციის მეთოდებს შორის სულ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს ულტრასონოგრაფია. მაღალი გარჩევადობის ულტრასონოგრაფიით შესაძლებელია ნერვის სისქის, არხის ზომებისა და მიმდებარე ქსოვილების შეფასება. MRI განსაკუთრებით სასარგებლოა ძვლოვანი სტრუქტურის ანომალიებისა და რბილი ქსოვილების პათოლოგიების გამოსავლენად. თუ თქვენც გაქვთ ეს და მსგავსი ჩივილები, შესაძლოა გქონდეთ კუბიტალური არხის სინდრომი. უგულებელყოფის თავიდან ასაცილებლად რაც შეიძლება მალე მიმართეთ ჩვენს ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის ექიმებს.

ნუ უგულებელყოფთ თქვენს ჯანმრთელობას. თუ თქვენც გაწუხებთ იდაყვის მიდამოში დაბუჟება, ჩხვლეტა ან კუნთოვანი ძალის დაქვეითება, დროის დაკარგვის გარეშე მიმართეთ Hisar Hospital-ის ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის სპეციალისტებს. ადრეული დიაგნოსტიკისა და სწორი მკურნალობისთვის ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე და დაიცავით თქვენი ცხოვრების ხარისხი.