რა არის დივერტიკულიტი? სიმპტომები, გამომწვევი მიზეზები და მკურნალობის მეთოდები

დივერტიკულიტი

დივერტიკულიტი არის ჯანმრთელობის პრობლემა, რომელიც წარმოიქმნება მსხვილი ნაწლავის კოლონის არეში მდებარე პარკების ანთების შედეგად. მსხვილი ნაწლავის შიდა კედელი ნორმაში გლუვი სტრუქტურისაა. კოლონის კედელზე არანორმალური გამობერილობების წარმოქმნა განისაზღვრება როგორც დივერტიკულოზი. დივერტიკულოზი შეიძლება ნიშნავდეს ნაწლავის გლუვი სტრუქტურის დარღვევას და მის გადაქცევას ანთებისადმი მიდრეკილ სტრუქტურად. როგორც წესი, ის შეიძლება გამოვლინდეს სიმპტომებით კოლონის ქვედა ნაწილის მომცველი პარკების ანთების დაწყებისთანავე. დივერტიკულოზმა უმეტეს შემთხვევაში შესაძლოა არ გამოიწვიოს რაიმე პრობლემა, თუმცა ინფექციისა და ანთების დაწყებისას შესაძლებელია წარმოიშვას შემაწუხებელი ნიშნები.

ანთებამ შეიძლება შეცვალოს ნაწლავის მიკრობიოტა და მისი ნორმალური აქტივობა. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში გავრცელებადმა ინფექციამ და გაჟონვამ შესაძლოა გამოიწვიოს სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემები. დივერტიკულის ანთება შეიძლება იმდენად მსუბუქი იყოს, რომ არ საჭიროებდეს სამედიცინო ჩარევას. ის ხშირად კონტროლდება სახლის პირობებში მოვლის რეკომენდაციებითა და ცხოვრების წესის ცვლილებით. შემთხვევების ნაწილში კი გართულებების მკურნალობა შესაძლებელია ქირურგიული გზით.

რა არის დივერტიკულიტი?

დივერტიკულიტი არის სამედიცინო მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება კოლონში წარმოქმნილი დივერტიკულების ანთებით. მსხვილი ნაწლავის კედელზე გარკვეული მიზეზების გამო შესაძლოა წარმოიქმნას პატარა პარკები. ამ წარმოქმნილ პარკებს „დივერტიკული“ ეწოდება. მსხვილ ნაწლავში გართულებების გარეშე დივერტიკულის არსებობა აიხსნება როგორც „დივერტიკულოზი“. ეს პარკები ყალიბდება კოლონის კედლის სუსტი უბნების გარეთ გამოწევის შედეგად. მიუხედავად იმისა, რომ დივერტიკულოზის ძირითადი მიზეზი ჯერჯერობით ბოლომდე შესწავლილი არ არის, მისი ფორმირებისათვის პასუხისმგებელ მიზეზად შეიძლება მივიჩნიოთ კვების პრობლემები, რომლებიც იწვევს ნაწლავშიდა წნევის მატებას. ასაკის მატებასთან ერთად პარკების წარმოქმნის სიხშირე იზრდება, ხოლო 30 წლამდე ასაკის ადამიანებში ის იშვიათად გვხვდება.

დივერტიკულის წარმოქმნა, როგორც წესი, შესაძლოა არ აჩვენებდეს ნიშნებსა და სიმპტომებს. თუმცა, დივერტიკულების ანთებამ შესაძლოა შემაწუხებელი სიმპტომები გამოიწვიოს. დივერტიკულიტი, რომელიც წარმოადგენს პარკების ანთებას, დივერტიკულოზის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გართულებაა. შემთხვევების განვითარებაში ეფექტური შეიძლება იყოს ანთებითი პარკის გასკდომა და გავრცელება. ზოგიერთ ინდივიდში შესაძლოა გამოიწვიოს სერიოზული გართულებები. სწორედ ამიტომ, საჭიროა სამედიცინო ჩარევა. ეს ჯანმრთელობის პრობლემა შეიძლება გამოვლინდეს შეტევების სახით. შეტევების წარმოქმნის სიხშირე და სიმძიმე დაკავშირებულია ადამიანის ასაკთან, ჯანმრთელობის ზოგად მდგომარეობასთან და პირველი შეტევის სიმძიმესთან. პირებში, რომლებსაც უვითარდებათ ქრონიკული დივერტიკულიტი, შეტევები შესაძლოა მუდმივად წარმოიქმნას ან ერთი შეტევის პერიოდი ხანგრძლივი იყოს.

რა არის დივერტიკულიტის სიმპტომები?

დივერტიკულიტის შემთხვევების ყველაზე გავრცელებული სიმპტომია მუცლის მარცხენა ქვედა მხარეს გამოვლენილი ტკივილი. ტკივილს, როგორც წესი, ახასიათებს მოულოდნელი წარმოშობა და ინტენსივობა. ზოგიერთ ადამიანში ტკივილი იწყება მსუბუქად და თანდათან უარესდება. ტკივილის დაწყებისას ის შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე დღის განმავლობაში. სხვა თვალსაჩინო ნიშნებს შორისაა:

სიცხე,

მტკივნეული წვა,

ციებ-ცხელება,

მუცლის შებერილობა,

მგრძნობელობა მუცლის არეში,

გულისრევა და ღებინება,

განავლის მოულოდნელი ცვლილებები (ყაბზობა ან დიარეა),

რექტალური სისხლდენა.

ანთების მწვავე ან ქრონიკული ხასიათმა შესაძლოა გავლენა იქონიოს სიმპტომებზე. მწვავე დივერტიკულიტის დროს შეტევა შესაძლოა მოხდეს ერთხელ ან რამდენჯერმე. ქრონიკული პროფილის დროს კი ანთება შესაძლოა შემცირდეს, მაგრამ სრული განკურნება არ შეინიშნება. ქრონიკულად მიმდინარე ფორმების დროს შესაძლოა წარმოიშვას დამატებითი სიმპტომები. ეს დამატებითი სიმპტომები, როგორც წესი, მოიცავს:

ნაწლავის გაუმტარობას (ობსტრუქციას),

დიარეას ან ყაბზობას,

შებერილობას,

წვრილი ფორმის განავლით დეფეკაციას.

მწვავე ტკივილის შეტევები შეიძლება მოულოდნელად წარმოიქმნას, თუმცა ქრონიკული შეტევების განვითარებას შეიძლება დღეები დასჭირდეს. როგორც წესი, ორივე შემთხვევაში ტკივილი მსგავსია. მარცხენა ქვედა კვადრატის ტკივილი შესაძლოა გადაეცეს ზურგსა და მენჯის არეში.

როგორ ვითარდება დივერტიკულიტი?

კოლონის დასუსტებული კედლიდან გარეთ მიმართული პარკები ქმნიან დივერტიკულებს. დივერტიკულის წარმოქმნის გამომწვევი მიზეზები ჯერჯერობით უცნობია. მიუხედავად ამისა, პარკების ანთება შეიძლება განვითარდეს ნაწლავის ლორწოვანი გარსის დაზიანების ან გახეთქვის შედეგად. წარმოქმნილი პარკები შესაძლოა ხელსაყრელი იყოს ბაქტერიების დასახლებისა და გამრავლებისთვის. დივერტიკულების გახეთქვის შედეგად ეს უბანი შესაძლოა ინფიცირდეს იქ მცხოვრები ბაქტერიებით. ნაწლავში გამავალმა მკვრივი სტრუქტურის განავალმა შესაძლოა გაჭიმოს ეს პარკები და გამოიწვიოს მათი გახეთქვა. შესაძლო ბაქტერიულმა ინფექციამ შეიძლება ხელი შეუწყოს პარკების ანთებას და დივერტიკულები შეიძლება შეშუპდეს. დივერტიკულების ანთების რისკ-ფაქტორებია:

გენეტიკა,

საკვები ბოჭკოებით ღარიბი კვება,

წითელი ხორცის გადაჭარბებული მოხმარება,

თამბაქოსა და თამბაქოს ნაწარმის გამოყენება,

ალკოჰოლის გადაჭარბებული მოხმარება,

სიმსუქნე,

ფიზიკური აქტივობის არარსებობა,

მედიკამენტები, როგორიცაა არასტეროიდული ანთერსაპირისაღმდეგო საშუალებები (NSAID) და სტეროიდები,

იმუნური სისტემის პრობლემები,

D ვიტამინის დეფიციტი,

ნაწლავის მიკრობიոտას ცვლილებები,

კოლონში ნერვებსა და კუნთებთან დაკავშირებული პრობლემები,

ნაწლავის ობსტრუქცია.

გარდა ამისა, ნაწლავებში წარმოქმნილი განავლის გახევება შესაძლოა დაკავშირებული იყოს სითხის არასაკმარის მიღებასთან. სითხის უხვად მიღება ეფექტურია ყაბზობის პრობლემების მოსაგვარებლად. მკვრივი სტრუქტურის განავალმა შეიძლება გამოიწვიოს დივერტიკულების გახეთქვა და შექმნას ნიადაგი ინფექციის განვითარებისთვის.

როგორ ხდება დივერტიკულიტის დიაგნოსტიკა?

დივერტიკულიტის დიაგნოსტიკა ხორციელდება რამდენიმე შეფასების შედეგად. ნიშნებისა და სიმპტომების არსებობამ შესაძლოა ცალკე ვერ უზრუნველყოს დიაგნოზი. გარდა ამისა, სიმპტომებს შესაძლოა ჰქონდეთ სხვა ჯანმრთელობის პრობლემების მსგავსი პროფილი. ზუსტი დიაგნოზის დასასმელად გამოყენებული მეთოდები შემდეგია:

სამედიცინო ანამნეზი: ფასდება პაციენტში არსებული ჯანმრთელობის პრობლემები, გამოყენებული მედიკამენტები, ქირურგიული წარსული, კვების რეჟიმი და სიმპტომები.

ფიზიკალური გამოკვლევა: შესაძლებელია შემოწმდეს არის თუ არა მუცლის შებერილობა და მგრძნობელობა, ტემპერატურისა და არტერიული წნევის მაჩვენებლები, მუცლისა და ნაწლავის ხმები. ამასთან ერთად, შესაძლოა საჭირო გახდეს ციფრული რექტალური გამოკვლევა.

სისხლის ანალიზი: დივერტიკულიტის პერფორაციის და ძირითადი მიზეზის ასახსნელად შესაძლოა მოითხოვონ სისხლის ტესტები.

განავლის ტესტი: შესაძლოა საჭირო გახდეს განავლის ნიმუშის აღება და გამოკვლევა დივერტიკულური დაავადების, გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომისა და სხვა ნაწლავური დაავადებების დიაგნოსტირებისთვის.

კომპიუტერული ტომოგრაფია (КТ): შესაძლებელია ნაწლავების ვიზუალიზაცია რენტგენის სხივებისა და კომპიუტერის გამოყენებით. მას შეუძლია ინფორმაცია მოგვაწოდოს ანთების მასშტაბისა და გართულებების შესახებ.

ულტრაბგერითი გამოკვლევა: ხმის ტალღების გამოყენებით შესაძლებელია შიდა ორგანოების გამოსახულების მიღება.

მრტ (MRI): რბილი ქსოვილებისა და ორგანოების ვიზუალიზაციისთვის გამოყენებული მეთოდია.

კოლონოსკოპია: რექტუმისა და კოლონის გამოკვლევა შესაძლებელია კოლონოსკოპის აპარატის დახმარებით, რომლის ბოლოშიც არის პატარა კამერა და შუქი. დივერტიკულიტის დროს კოლონოსკოპია შეიძლება გამოყენებულ იქნას მსხვილი ნაწლავის კიბოს და ა.შ. მდგომარეობების დიაგნოსტირებისთვის.

ამ მეთოდებთან ერთად, სხვა მდგომარეობების გამოსაყოფად შესაძლებელია შემოწმდეს ღვიძლის ფერმენტების ტესტები, ორსულობის ტესტი, შარდის ტესტი და ა.შ. მეთოდებიც.

როგორ ტარდება დივერტიკულიტის მკურნალობა?

დივერტიკულიტის მკურნალობა იგეგმება დაავადების მიმდინარეობის მიხედვით. მსუბუქი სიმპტომების დროს და გართულებების არარსებობის პირობებში მკურნალობა ძირითადად მოიცავს სახლის პირობებში მოვლის რეკომენდაციებს. მსუბუქ შემთხვევებში გამოწერილი მედიკამენტები შესაძლოა შემოიფარგლოს ტკივილგამაყუჩებელი წამლებით, არ არის რეკომენდებული ანტიბიოტიკებისა და არასტეროიდული ანთერსაპირისაღმდეგო საშუალებების (NSAID) გამოყენება. მცირე ზომის აბსცესებს ზერთერთ შემთხვევაში შესაძლოა ესაჭიროებოდეს ანტიბიოტიკოთერაპია. დივერტიკულიტმა შესაძლოა მოითხოვოს ცვლილებების შეტანა კვების რეჟიმში. კოლონში სიმპტომების შესამსუბუქებლად და დასასვენებლად შესაძლოა რეკომენდებული იყოს გამჭვირვალე სითხის დიეტა. როგორც კი შემაწუხებელი სიმპტომები დაიწყებს გაუმჯობესებას, დიეტას თანდათანობით ემატება მყარი საკვები. გამოჯანმრთელებასთან ერთად უზრუნველყოფილია საკვები ბოჭკოებით მდიდარ ნორმალურ კვების რეჟიმზე გადასვლა.

რთული დივერტიკულიტი არის მდგომარეობა, რომელიც აყალიბებს ერთ ან რამდენიმე გართულებას. რთული ფორმის მკურნალობისას მოწმდება არის თუ არა სისხლდენა. რექტალური სისხლდენა შეიძლება თვითნებურად შეწყდეს ან გაგრძელდეს. მიმდინარე სისხლდენის არსებობისას შესაძლოა საჭირო გახდეს კოლონოსკოპია, ანგიოგრამა და ქირურგიული ჩარევა. კოლონოსკოპიის პროცედურის დროს კოლონოსკოპის დახმარებით სპეციალური ინსტრუმენტების შეყვანით შესაძლებელია რექტალური სისხლდენის შეჩერება. ანგიოგრამით დგინდება კოლონის სისხლძარღვები და შესაძლებელია მედიკამენტების ან სხვა ნივთიერებების ინექცია. თუ დაავადების რთულ ფორმაში არის სისხლდენა, ნაპრალები და ქსოვილის დაზიანება, თუ იმუნური სისტემა იწყებს შესუსტებას და გამოვლინდა დივერტიკულიტის ერთზე მეტი შეტევა, შესაძლოა საჭირო გახდეს ოპერაცია. ოპერაციით ხდება კოლონის დაზიანებული ნაწილის ამოკვეთა და დარჩენილი ნორმალური კოლონის შეერთება. როგორც წესი, ის ტარდება ლაპარასკოპიული ქირურგიის სახით, სხეულში მცირე ზომის ნაკვეთებით შეყვანილი აპარატების საშუალებით. პერიტონიტის, ფისტულის მსგავსი სხვა სერიოზული გართულებებისთვის შესაძლოა საჭირო გახდეს დამატებითი ქირურგიული პროცედურები. დივერტიკულიტის ოპერაციის შემდგომი კვებისა და მოვლის რეკომენდაციებისთვის მიმართეთ თქვენს ექიმს.

ხშირად დასმული კითხები

დივერტიკულიტი ყალიბდება მსხვილ ნაწლავში წარმოქმნილი პარკების სხვადასხვა მიზეზით ანთების შედეგად. თუმცა, დივერტიკულოზის სურათის ზუსტი მიზეზი და ანთების ეტიოლოგია ჯერჯერობით უცნობია. კვების შეცდომები, ზოგიერთი მედიკამენტი, დაბერება, თამბაქოსა და ალკოჰოლის მოხმარება, გენეტიკური ფაქტორები ხელს უწყობენ დივერტიკულოზისა და შესაბამისად დივერტიკულიტის განვითარებას. მწვავე დივერტიკულიტი არის ფორმა, რომლის დროსაც ტკივილი და სხვა სიმპტომები ვითარდება მოულოდნელად. მწვავე ფორმის ტიპური ნიშნები შეიძლება იყოს კოლონში მცირე ზომის აბსცესები, ნაწლავის კედლის გასქელება და ფისტულის წარმოქმნა. მწვავე შემთხვევების დაახლოებით 15%-ში შეინიშნება გართულებების განვითარება. ეს გართულებები ხშირად შეიძლება იყოს ფისტულის წარმოქმნა, კოლონის აბსცესი და ნაწლავის პერფორაცია. მწვავე ფორმის მკურნალობა შესაძლებელია ამბულატორიულად და შესაძლებელია შემცირდეს განმეორების ალბათობა. დივერტიკულიტის ოპერაცია ძირითადად ტარდება ლაპარასკოპიული ქირურგიული ტექნიკით. ლაპარასკოპიული ქირურგიის დროს ღია ოპერაციის ნაცვლად პროცედურა ტარდება კანზე გაკეთებული მცირე ზომის ხვრელიდან. დივერტიკულიტის ნაწლავის მოკვეთის ოპერაციაში შესაძლებელია ორი მეთოდის მიმდევრობა. პირველ მეთოდში კოლონში გაგზავნილი აპარატების დახმარებით ამოიკვეთება ნაწლავის ის ნაწილი, სადაც მოხდა ანთება და გამოიწვია გართულება, და ერთდება დარჩენი ჯანსაღი ქსოვილები. სხვა პროცედურაში კოლონის დაზიანებული ნაწილი და ჯანსაღი ნაწლავი გამოიყოფა ერთმანეთისგან. ჯანსაღი ნაწლავი მიმართულია მუცლის კედელთან ახლოს მდებარე სივრცეებისკენ. ასევე ამ ნაწილში თავსდება კოლოსტომიის პარკი და უზრუნველყოფილია ნარჩენების აქ შეგროვება. ნაწლავის შეხორცებისას ორივე ნაწილი ხელახლა ერთდება. სიგმოიდური დივერტიკულიტი არის კოლონის ბოლო ნაწილში, რომელსაც სიგმოიდური ეწოდება, წარმოქმნილი ანთებითი დივერტიკულები. რექტუმის დაუყოვნებლივ წინ მდებარე სიგმოიდური კოლონი არის ის ადგილი, სადაც ხშირად გვხვდება ნაწლავის კედლის გარეთ გამობერილი პარკები. სიგმოიდური კოლონი მდებარეობს მსხვილი ნაწლავის მარცხენა მხარეს და მარჯვენა მხარეს მიმართულებით ხვდება რექტუმს. ამიტომ ტკივილი ძირითადად შეიძლება წარმოიშვას მარცხენა ქვედა კვადრატში. დივერტიკულის ანთება არ მიეკუთვნება გადამდები დაავადებების ჯგუფს. მიუხედავად იმისა, რომ ანთებითი პარკების წარმოქმნისა და ინფექციის მდგომარეობის გამომწვევი ფაქტორები ზუსტად არ არის ცნობილი, ის არ არის გადამდები. იმ შემთხვევებში, როდესაც ის ერთზე მეტ ადამიანს აღენიშნება ერთსა და იმავე ოჯახში, როგორც წესი, დაკავშირებულია გენეტიკურ ფაქტორებთან, ერთსა და იმავე კვების პირობებთან და ა.შ. ფაქტორებთან. დივერტიკულოზი სხეულში შესაძლოა დარჩეს სიმპტომების ჩვენების გარეშე. პირებს, რომლებსაც აქვთ დივერტიკულოზი, შეუძლიათ განვითარდნენ გართულებების გამოწვევის გარეშე. თუმცა, გარკვეული მდგომარეობებიდან გამომდინარე, შესაძლოა განვითარდეს ანთება და გართულებები. როდესაც ის აჩვენებს სერიოზულ სიმპტომებს და არ ხორციელდება სამედიცინო მკურნალობა, შესაძლოა იყოს სარისკო. ეს რისკები შეიძლება გამოვლინდეს აბსცესის, სისხლდენის, ფისტულის, შარდის ბუშტის ინფექციებისა და პერიტონიტის სახით. დივერტიკული არის მდგომარეობა, რომელიც შეიძლება გამოვლინდეს წვრილი და მსხვილი ნაწლავის კედლების დასუსტებულ უბნებში. მიუხედავად იმისა, რომ პარკის მსგავსი გამობერილობები შეიძლება წარმოიქმნას მთელი კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის გასწვრივ, ის ყველაზე ხშირად გვხვდება მსხვილ ნაწლავში. მსხვილი ნაწლავის ის უბანი, სადაც დივერტიკულოზი შეინიშნება, ეწოდება სიგმოიდური კოლონი. დივერტიკულიტის მქონე პირებს შეიძლება ჰქონდეთ სიმპტომები მუცლის ქვედა არეში. დივერტიკულიტის ტკივილი, როგორც წესი, შეიძლება გამოვლინდეს მუცლის მარცხენა ქვედა ნაწილში. აზიის ქვეყნებიდან მოწოდებული მონაცემების მიხედვით, ტკივილი შეიძლება წარმოიშვას მარჯვენა ქვედა კვადრატშიც. მძიმედ მიმდინარე ფორმებში ტკივილმა შესაძლოა გამოიწვიოს გავრცელება მენჯისა და ზურგის მიმართულებით. ტკივილი დროდადრო შეიძლება შემოკლდეს და მოულოდნელად წარმოიშვას ძლიერი სახით. დივერტიკულიტი არის ჯანმრთელობის პრობლემა, რომელმაც მკურნალობის არარსებობის შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა. ეს სურათი, რომელიც ზოგადად არ აჩვენებს გართულებებს, მკურნალობის არარსებობის შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს ნაწლავის ობსტრუქცია, კუჭ-ნაწლავიდან სისხლდენა და ანემია, პერიტონიტი, ფისტულის წარმოქმნა, აბსცესი და შარდის ბუშტის ანთება. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ის ვითარდება მძიმედ და ქრონიკულად, შესაძლოა იყოს სარისკო მდგომარეობა გართულებების თვალსაზრისით. დივერტიკულიტის გართულებები ფართოდ შეიძლება იყოს ნაწლავის ობსტრუქციები, კოლონის ანთება (კოლიტი), კუჭ-ნაწლავიდან სისხლდენა, მუცლის შიდა ინფექცია (პერიტონიტი) და აბსცესები (ჩირქით სავსე ჭრილობები). დივერტიკულიტთან დაკავშირებით ნაწლავის კედელში მომხდარმა გახეთქვამ და ნახვრეტებმა შესაძლოა გამოიწვიოს გაჟონვა. ნაწლავის შიგთავსის გაჟონვამ სხვა ორგანოებში შეიძლება გამოიწვიოს ფატალური შედეგები. როდესაც დივერტიკულის ანთება იწვევს სისხლდენას კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში ან წარმოიქმნება სერიოზული აბსცესი, შესაძლოა საჭირო გახდეს ოპერაცია. სისხლდენის შეჩერება და აბსცესის დრენირება შესაძლებელია ოპერაციით. გარდა ამისა, ფისტულის, პერიტონიტის, ნაწლავის ობსტრუქციისა და ნაწლავის პერფორაციების სამკურნალოდ შესაძლებელია მიმართონ ქირურგიულ ტექნიკებს.

თუ გაქვთ რაიმე საჩივარი თქვენს ნაწლავის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით, შეგიძლიათ დაუყოვნებლივ მიმართოთ სპეციალისტ გასტროენტეროლოგს.

შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ Hisar Hospital-ის გასტროენტეროლოგიის განყოფილებას ან ჩაეწეროთ მიღებაზე, რათა მიიღოთ დეტალური ინფორმაცია დივერტიკულიტის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის სერვისების შესახებ.