Covid-19: გლობალური პანდემიის გავლენა ინდივიდის ფსიქოლოგიაზე და გამკლავების მეთოდები

ეპიდემიური დაავადებები სტრესსა და გარკვეულ ფსიქოლოგიურ გავლენებს შეიძლება იწვევდეს!

Covid-19-ის პანდემია და მისგან დაცვის მიზნით მიღებულმა ზომებმა რთული პროცესი მოიტანა. დაავადებულ ადამიანთა დაავადებასთან ბრძოლა და მათ ფსიქიკაზე გავლენა, ასევე დაავადებისგან თავის დასაცავად მიღებული ზომების ფსიქოლოგიური გავლენა საზოგადოებაზე — ამ მრავალმხრივმა ასპექტებმა ადამიანებზე სხვადასხვა გავლენა მოახდინა.

დაავადების შესახებ შიში და შფოთვა, მართალია, დამთრგუნველია, მაგრამ მოზრდილებში და ბავშვებში ძლიერ ემოციებს შეიძლება იწვევდეს. სტრესთან გამკლავება თქვენ, თქვენთვის მნიშვნელოვან ადამიანებსა და ჩვენს საზოგადოებას აძლიერებს.

პანდემიის პროცესის დასაწყისიდანვე წარმოქმნილი სტრესი, შფოთვა და ჩვენი შეცვლილი ჩვევები;

შიში და შფოთვა საკუთარი და ახლობლების ჯანმრთელობის გამო (გადავრჩებით თუ არა, თუ ვერ დავიცავთ ჩვენს ჯანმრთელობას? მე და ჩემი ახლობლები — კითხვა)

ძილის რეჟიმის ცვლილებები (გვიან დაძინება, გვიან გაღვიძება და ძილის დაწყებასთან სირთულეები)

კვების რეჟიმის დისბალანსი (უვარგისი და ცუდი კვებისკენ მიდრეკილება, ნაკლები ან მეტი ჭამა)

კონცენტრაციის სირთულეები (გაფანტულობა, დავიწყება, ხანგრძლივი ფიქრის მდგომარეობები)

ალკოჰოლის, თამბაქოსა თუ სხვა წამლების მომატებული მოხმარება (ახალი დამოკიდებულების შეძენა)

წამლების არასწორი დოზირება და რეცეპტის გარეშე ფსიქიატრიული წამლების გამოყენება

პანდემიის კრიზისში ყველაზე მეტად სტრესის ქვეშ მყოფი ჯგუფები:

ხანდაზმული ადამიანები და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირები, რომელთაც COVID-19-ით მძიმე დაავადების მიღების რისკი უფრო მაღალი აქვთ

ბავშვები და მოზარდები

ექიმები, ექთნები, ჯანდაცვის სხვა მომსახურების მიმწოდებლები და COVID-19 შემთხვევებთან პირველად მიმსვლელი სასწრაფო დახმარებისა და ჯანდაცვის თანამშრომლები

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირები, მათ შორის ნივთიერებათა მოხმარებასთან დაკავშირებული პრობლემებით

ჩვენს მიერ განცდილ რთულ პროცესში სტრესისა და შფოთვის დაძლევა შესაძლებელია?

მაშ, რას გავაკეთებთ,

განსაკუთრებით პირველ კვირებში სოციალურ ქსელებში სწრაფად გავრცელებული ცუდი და მგრძნობიარე შინაარსის მრავალმა ჩვენგანმა შეიძლება შეხვდეს. ვიცოდეთ, რომ ამ შინაარსის დიდი ნაწილი სინამდვილეს არ ასახავს, რომ ამ გამოსახულებების ყურება მხოლოდ შფოთვასა და სტრესს გაზრდის, და ავერიდოთ საზიანო და მგრძნობიარე შინაარსის მქონე ამბების ყურებას, კითხვასა თუ მოსმენას.

არ შევწყვიტოთ დღის გარკვეულ საათებში გამოყენებების თვალყურის დევნება. (სწორი წყაროებიდან მიღებული ინფორმაცია დაგეხმარებათ სტრესის შემცირებაში)

ჩვენი სხეულის ჯანმრთელობა პირველ რიგში სხეულზე კარგი ზრუნვით იწყება;

შექმენით საკუთარი რუტინა (განსაკუთრებით ძილისა და კვების რეჟიმის გეგმით (დაიძინეთ ძილის საათში მაქსიმუმ 2 საათიანი გადახრებით დაგეგმეთ))

არ უგულებელყოთ ყოველდღიური შხაპი

სახლშიც რომ ვიყოთ, საძინებელი ტანსაცმლით არ გავატაროთ დღე, გავიხადოთ დღის ტანსაცმელი

დღის განმავლობაში არ უგულებელყოთ დასვენება და ვარჯიში (მინიმუმ 45 წუთი)

როცა შფოთვა მოგემატებათ, ღრმად ისუნთქეთ და ამოისუნთქეთ (ცხვირით ჩაისუნთქეთ, პირით ნელ-ნელა ამოისუნთქეთ)

დაამყარეთ კავშირი სხვებთან. (მეგობრები, ნათესავები და ა.შ.) ისაუბრეთ თქვენი შეშფოთებებისა და თქვენი გრძნობების შესახებ ადამიანებთან, რომელთაც ენდობით.

ხშირად შეამოწმეთ თქვენი ახლობლები. ვირტუალური კომუნიკაცია დაგეხმარებათ, რომ თავი ნაკლებად მარტოდ და იზოლირებულად იგრძნოთ. ახლობლებთან კავშირით შეგიძლიათ:

ტელეფონი

ელფოსტა

ტექსტური შეტყობინებები

ვიდეოზარი

სოციალური ქსელი

პანდემიის გავლენა ოჯახსა და ბავშვებზე

ბავშვები და მოზარდები ნაწილობრივ რეაგირებენ იმაზე, რაც ირგვლივ მოზრდილებისგან ნახეს. ამიტომ მშობლები და მზრუნველები ბავშვებს საუკეთესო მხარდაჭერას მაშინ უწევენ, როცა COVID-19-ს მშვიდად და უსაფრთხოდ უმკლავდებიან და სტრესსა და შფოთვას სწორად მართავენ. ბავშვებისთვის არასწორი ინფორმაციის მიწოდებას უნდა მიექცეს ყურადღება, რადგან ბავშვები ჩვენ, მოზრდილებთან შედარებით, უფრო ადვილად სჯერათ იმისა, რაც მოისმინეს და ნახეს, და მათი აღქმის შეცვლა საკმაოდ რთული შეიძლება იყოს.

დააკვირდით თქვენს შვილში ქცევის ცვლილებებს

მართალია, ყველა ბავშვი და მოზარდი სტრესს ერთნაირად არ რეაგირებს, თუმცა არის ზოგიერთი გავრცელებული ცვლილება, რომელიც უნდა დავაკვირდეთ:

ემოციური მდგომარეობის რყევები (მოულოდნელად ტირილი სიცილის შემდეგ, შფოთვა, წუხილი)

პატარა ბავშვებში დაუმშვიდებელი ტირილი და გაბრაზების კონტროლის დარღვევა

შარდის შეკავების პრობლემა, ტუალეტის ჩვევის შეძენაში უკან დახევის სირთულეები

რეგრესია (უკან დახევა), წაბლუკის ჩვევა ან მეტყველებაში რეგრესია

დაძინების სირთულე

მოზარდობის ასაკის პირებში,

ჯანმრთელობისთვის საზიანო კვების ან ძილის ჩვევების ცვლილებები (გვიან დაძინება და გვიან გაღვიძება)

გულის წასვლა, უბედურება

მოზარდებში გაღიზიანება და „უკონტროლო“ ქცევა

ცუდი სასკოლო მოსწრება ან სკოლასთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობისგან თავის არიდება

ყურადღებისა და კონცენტრაციის სირთულე

მოძრაობისა და ვარჯიშისგან თავის არიდება

ტექნოლოგიურ დამოკიდებულებაზე გადასვლა და სოციალური ურთიერთობებისგან თავის არიდება (ოჯახისა და მეგობრებისგან სრულად დაშორება)

აუხსნელი თავის ტკივილი ან სხეულის ტკივილი

ალკოჰოლის, თამბაქოსა თუ სხვა წამლების მოხმარება

ამ პროცესში თქვენი შვილის მხარდაჭერის გზები:

ისაუბრეთ COVID-19 პანდემიის შესახებ თქვენს პატარა ან მოზარდობის ასაკის შვილთან, ყოველგვარი განსხვავების გარეშე.

უპასუხეთ COVID-19-ის შესახებ კითხვებს და გააზიარეთ ისე, როგორც თქვენს შვილს შეუძლია გაიგოს.

უთხარით თქვენს შვილს, რომ ის უსაფრთხოდაა, და გააგრძნობინეთ ეს. უთხარით, რომ როცა თავს სევდიანად გრძნობენ, ამაში პრობლემა არ არის და ყველაფერი რიგზეა. აუხსენით, როგორ უმკლავდებით თქვენ სტრესს და რას აკეთებთ, და მიეცით საშუალება, რომ თქვენ როლური მოდელის მიხედვით მართონ საკუთარი სტრესი.

შეზღუდეთ ოჯახურად სხვადასხვა ინფორმაციის მიღების არხები, მათ შორის სოციალური მედია. ბავშვებმა შეიძლება ამბავი არასწორად გაიგონ და შეეშინდეთ.

შეეცადეთ, მიჰყვეთ რეგულარულ რუტინას. თუ სკოლები დახურულია, შეადგინეთ პროგრამა სასწავლო აქტივობებისა და დამამშვიდებელი ან გასართობი აქტივობებისთვის.

იყავით როლური მოდელი. გაისვენეთ, ბევრი იძინეთ, ივარჯიშეთ და კარგად იკვებეთ. დაუკავშირდით მეგობრებსა და ოჯახს.

პანდემიის გავლენა მოხუცებზე

მოხუცები, ჯანმრთელობის საკმარისი პირობების არმქონე პირები და ქრონიკული დაავადების მქონე ადამიანები COVID-19-ის გამო მზარდ სტრესს განიცდიან.

ამ ჯგუფის ადამიანებში;

მაღალი სიკვდილიანობის და მარტო დარჩენის შიში და მიტოვებულობის შეგრძნება

მოხუცები და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანები დეპრესიის მსგავსი ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მაღალი რისკის ქვეშ არიან.

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები შეიძლება გამოვლინდეს ფიზიკური ჩივილების (როგორიცაა თავის ტკივილი ან კუჭის ტკივილი) ან კოგნიტური პრობლემების (როგორიცაა კონცენტრირების სირთულე) სახით.

ზოგადად COVID-19-ზე გამოვლენილი რეაქციები:

თავის დაცვის შესახებ ვირუსისგან გამოხატული შფოთვა, რადგან მძიმე დაავადების რისკი უფრო მაღალია.

დაწესებულებების დახურვის, მომსახურებების შემცირებისა და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის აკრძალვის გამო რეგულარული სამედიცინო მოვლის ან საზოგადოებრივი სერვისების მოკლებული დარჩენის შიში.

განსაკუთრებით, თუ მარტო ცხოვრობენ ან ეპიდემიის გამო სტუმრების დაშვება აკრძალულია საზოგადოებრივ გარემოში, სოციალურად გარიყულობის გრძნობა.

იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც ახლობლები მუდმივად უვლიან, ტვირთად ყოფნის და დანაშაულის გრძნობა

კარანტინიდან გამოსული ადამიანის ფსიქოლოგია

მაშინაც კი, თუ დაავადება არ აქვს, შეიძლება COVID-19-ს ჰქონდეს შეხება და სხვებისგან განცალკევების სიტუაციამ შეიძლება ინტენსიური სტრესი და შფოთვა გამოიწვიოს.

კარანტინიდან გამოსული ადამიანების ემოციურმა რეაქციებმა შეიძლება მოიცვას:

კარანტინის შემდგომი შვება, მათ შორის შერეული გრძნობები (ხანგრძლივი იზოლაციის მიერ გამოწვეული მარტოობის გრძნობა)

შიში და შფოთვა საკუთარი და ახლობლების ჯანმრთელობის გამო და კითხვა: შევძლებ კი ისევ იგივეს გადატანას?)

საკუთარი თავის მონიტორინგიდან ან სხვების მიერ COVID-19-ის სიმპტომებისა და ნიშნების გამო მონიტორინგის გამოცდილებიდან გამოწვეული სტრესი

თუ დამტკიცებულიც კი იქნება, რომ ვირუსს არ ატარებთ, მეგობრებისა და ახლობლების მხრიდან თქვენთან სიახლოვის თავიდან აცილება და, შესაბამისად, სევდისა და იმედგაცრუების განცდა

კარანტინის დროს ჩვეული სამსახურებრივი ან მშობლის მოვალეობების შესრულების უუნარობით გამოწვეული დანაშაულის გრძნობა

სხვა ემოციური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცვლილებები

კარანტინიდან გამოსულმა ადამიანებმა ყველა ამ ფიზიკური და ემოციური ცვლილების შესახებ უნდა იცოდნენ და პროცესის ფარგლებში უნდა მართონ.

საზოგადოებრივად, თანაგრძნობის გზით, კარანტინის შემდეგ ადამიანების გარიყვის ნაცვლად, უნდა გავიგოთ ისინი და სწორი არხებით სწორი კომუნიკაცია დავამყაროთ მათთან.

Covid-19-ზე რეაგირების პერსონალი

COVID-19-ზე რეაგირების მხარეს ყოფნა ადამიანებს ემოციურ ზიანს შეიძლება მიაყენოს და მეორადი ტრავმული სტრესი გამოიწვიოს. მეორადი ტრავმული სტრესი არის სტრესული რეაქციები და სიმპტომები, რომლებიც მომდინარეობს არა პირდაპირ ტრავმულ მოვლენასთან შეხებისგან, არამედ სხვა პირის ტრავმულ გამოცდილებებთან კონტაქტიდან.

მეორადი ტრავმული სტრესის რეაქციების შესამცირებლად შეგიძლიათ შემდეგი:

მიიღეთ, რომ მეორადი ტრავმული მოვლენების შემდეგ თითოეულ ოჯახზე ამან შეიძლება იმოქმედოს.

გაეცანით ფიზიკურ (დაღლილობა, დაავადება) და ფსიქიკურ (შიში, მოკლებულობა, დანაშაულის გრძნობა) ნიშნებს და გქონდეთ მათი ცნობიერება.

მიეცით დრო თქვენს ოჯახსა და საკუთარ თავს, რომ პანდემიასთან ბრძოლით გამოწვეული მდგომარეობები გამოსწორდეს.

შეადგინეთ და განახორციელეთ პირადი მოვლის აქტივობების გეგმა, რომელიც მოგწონთ, მაგალითად, მეგობრებთან და ოჯახთან დროის გატარება, ვარჯიში ან წიგნის კითხვა.

თქვენი სამუშაოს გარდა, დაშორდით Covid-19-ის ამბებს და ყურადღება გაამახვილეთ სხვა რამეებზე.

თუ Covid-19-ის პანდემიამდე არანაირი პრობლემა არ გქონდათ, მაგრამ გრძნობთ, რომ პანდემიიდან გამომდინარე ზემოქმედების გამო დაკარგეთ უნარი, იზრუნოთ ოჯახსა და პაციენტებზე, სთხოვეთ დახმარება!