ბავშვობის ასაკში ლიმფური კვანძების გადიდება

ლიმფური კვანძები არის ორგანოები, რომლებიც შედგება იმუნური სისტემის უჯრედებით მდიდარი ქსოვილისგან. ლიმფური კვანძების მთავარი ფუნქციაა სისხლის მიმოქცევიდან მიკროორგანიზმების გაწმენდა, იმუნური სისტემის ფუნქციის შესრულებაში დახმარება და ლოკალური (რეგიონული) დაზიანებების მკურნალობაში ხელშეწყობით, მათი გავრცელების თავიდან აცილება მთელ ორგანიზმში. ჩვენს ორგანიზმში, საერთოდ, არსებობს 600 ცალი ლიმფური კვანძი, რომელთა ზომა 0,5-1 სმ-ია.

ლიმფური კვანძები ითვლება არანორმალურად იმისდა მიხედვით, თუ რომელ არეშია ისინი განლაგებული:

თავ-კისრის (ცერვიკალურ) არეში 1.5 სმ-ზე მეტი (პატარა ბავშვებში 2 სმ-ზე მეტი)

იდაყვის ლიმფურ კვანძში (ეპიტროქლეარული) 0.5 სმ-დან

მკერდის ფარდულში (მედიასტინუმი) და კვართის (ინგვინალურ) არეში 1.5 სმ-ზე მეტი,

მუცლის ღრუში (აბდომენი) 2 სმ-ზე მეტი.

ლიმფური კვანძების გადიდება, უმეტესად, ინფექციების შედეგად ვითარდება. არეების მიხედვით:

ყველაზე ხშირად თავ-კისრის არეში (55%),

გავრცელებული (25%),

კვართსა და მუცლის ღრუში (14%),

მკლავქვეშ (5%)

ტყემლის ძვლის ზემოთ (ზემოკლავიკულური არე) 1%-ის სიხშირით გვხვდება.

ლიმფური კვანძების გადიდების მიზეზის დადგენაში ყველაზე მნიშვნელოვანი მინიშნება არის პაციენტისგან აღებული ანამნეზი. ანამნეზში აუცილებლად უნდა გაირკვეს:

ლიმფური კვანძის გადიდების ხანგრძლივობა,

თანმხლები სიმპტომები და ნიშნები (სიცხე, სახსრის/ძვლის ტკივილი, გამონაყარი, წონის კლება, ღამის ოფლიანობა, ქავილი, სუნთქვის გაძნელება),

ბოლო ერთი თვის განმავლობაში გადატანილი ინფექციები,

მოგზაურობის ანამნეზი,

ცხოველებთან კონტაქტი,

ტუბერკულოზი

აუცილებლად უნდა დაზუსტდეს მედიკამენტებისა და ვაქცინაციის გამოყენება

ლიმფური კვანძების გადიდების მიზეზის დადგენაში ყველაზე მნიშვნელოვანი მინიშნება არის გასინჯვა. ლიმფური კვანძის ზომა, ადგილმდებარეობა, ერთ- თუ ორმხრივი იყო თუ არა, მკვრივი ან რბილი იყო თუ არა; ხელით გასინჯვისას ფლუქტუაცია (დაფლუქტუაცია) ჰქონდა თუ არა, ერთმანეთზე შეზრდილი იყო თუ არა, — უკიდურესად მნიშვნელოვანია. ზემოკლავიკულური LAP-ის ავთვისებიანი (ავთვისებიანი სიმსივნე) ალბათობა ყველაზე მაღალია და ის ყოველთვის პათოლოგიურად უნდა ჩაითვალოს. ლიმფური კვანძების გადიდება ხანგრძლივობის მიხედვით სამ ჯგუფად იყოფა:

მწვავე (0-3 კვირა)

ქვემწვავე (3-6 კვირა)

ქრონიკული (6 კვირაზე მეტი)

ვირუსულ ინფექციებთან ასოცირებული რეაქტიული თავ-კისრის (ცერვიკალური) ლიმფური კვანძების გადიდება

თავ-კისრის (ცერვიკალური) ლიმფური კვანძების გადიდების ყველაზე ხშირი მიზეზი ვირუსული ინფექციებია. მათ ლიმფადენიტი ეწოდებათ. მკურნალობა: ვირუსული თავ-კისრის (ცერვიკალური) ლიმფური კვანძების გადიდება, ზოგადად, მხოლოდ მხარდამჭერ მკურნალობას მოითხოვს. თუმცა, ვირუსული ლიმფური კვანძების გადიდება დროთა განმავლობაში შეიძლება გადაიქცეს ჩირქოვან ან ბაქტერიულ ლიმფური კვანძების გადიდებად.

მწვავე ბაქტერიული ლიმფადენიტი/ჩირქოვანი ლიმფადენიტი

ბავშვობის ასაკში თავ-კისრის ლიმფური კვანძების გადიდების მეორე ყველაზე ხშირი მიზეზია. მისი ვირუსული ლიმფადენიტებისგან გარჩევა რთულია. თუ ერთ კვირაში არ იწყებს შემცირებას, მაშინ ვარაუდობენ ბაქტერიულ ან მეორადად ბაქტერიულ ლიმფური კვანძების გადიდებას. თავის მოძრაობისას შეიძლება შეზღუდვა იყოს. მკურნალობა პირველი რიგის საშუალებით არის ამოქსიცილინი+კლავულანის მჟავა. ანტიბიოტიკების მიმართ არამგრძნობიარე შემთხვევებში შეიძლება გამოყენებულ იქნას უფრო ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკები (ვანკომიცინი, ცეფტრიაქსონი IV). მკურნალობის 48-72-ე საათზე არ დაცემული სიცხისა და ფიზიკურ გასინჯვაზე ფლუქტუაციის (დაფლუქტუაციის) არსებობისას უნდა ვიფიქროთ აბსცესზე. აბსცესების შემთხვევაში:

თუ 1x1 სმ-ზე პატარაა, ქირურგიული დრენაჟი არ სჭირდება, საკმარისია ანტიბიოტიკი

თუ 1,5-2 სმ-ზე პატარაა, შეიძლება საჭირო გახდეს არანაკლებ 24-48 საათის განმავლობაში IV ანტიბიოტიკური მკურნალობა.

უფრო დიდი ზომის შემთხვევაში უნდა ჩატარდეს ასპირაცია/დრენაჟი (ქირურგიული ჩარევა).

ქვემწვავე/ქრონიკული ლიმფური კვანძების გადიდება

თუ ლიმფური კვანძის გადიდება 3-6 კვირა გრძელდება, საუბარია ქვემწვავე ინფექციაზე. ყველაზე ხშირი მიზეზები:

კატის ნაკაწრის დაავადება (B.henselae)

ტოქსოპლაზმოზი

ვირუსული ინფექციები (CMV, HIV)

კატის ნაკაწრის დაავადება გამოწვეულია Bartonella Henselae-ის გამომწვევით. კატის დაკაწრვის შემდეგ მაშინვე ან კვირების განმავლობაში ლიმფური კვანძები, განსაკუთრებით მკლავქვეშ, შეიძლება გადიდდეს. ის შეიძლება თავისით გამოჯანმრთელდეს, თუმცა შეიძლება საჭირო გახდეს ანტიბიოტიკის (აზითრომიცინი, კლარითრომიცინი, ციპროფლოქსაცინი) გამოყენებაც. არამგრძნობიარე შემთხვევებში შეიძლება ჩატარდეს ქირურგიული რეზექცია.

ცერვიკალურ LAP-ში შესაძლებელია ინფექციასთან დაუკავშირებელი მიზეზებიც. ისინი სამ ძირითად ჯგუფად იყოფა:

თანდაყოლილი (თანდაყოლილი) კეთილთვისებიანი კისრის წარმონაქმნები

ავთვისებიანობა (კიბო)

ინფექციასთან დაუკავშირებელი სხვა მიზეზები

ყოველი ლიმფური კვანძის გადიდება არ უნდა მივაწეროთ ინფექციას; განსაკუთრებით იმ ლიმფური კვანძების გადიდებისას, რომლებიც გახანგრძელებულია და თან ახლავს დამატებითი ჩივილები, აუცილებლად უნდა იქნეს გათვალისწინებული ავთვისებიანობით (კიბოთი) გამოწვეული მიზეზები. ბავშვებში თავ-კისრის არეში გამოვლენილი ლიმფური კვანძების გადიდებისას კიბოს გავრცელების მაჩვენებელი დაახლოებით 2-5%-ია. ბავშვებში კიბოსთან დაკავშირებული ლიმფური კვანძების გადიდებისას კიბოს სახეობა ასაკობრივი ჯგუფის მიხედვით განსხვავდება:

6 წლამდე ასაკში პირველ ადგილებზე

მწვავე ლიმფობლასტური/მიელოიდური ლეიკემია

არა-ჰოჯკინის ლიმფომა

ნეირობლასტომა

6 წლის შემდეგ პირველ ადგილზე

დგას ჰოჯკინის ლიმფომა

მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიისა და მწვავე მიელობლასტური ლეიკემიისას:

ხშირია ლიმფური კვანძების გავრცელებული გადიდება

ლიმფური კვანძების გადიდება სწრაფია და კონსისტენციით მკვრივია

უმეტესად არსებობს თანმხლები სიმპტომები

სიცხე, блედობა (ფერმკრთალება), სისუსტე, ადვილად დალურჯება, ცხვირისა და ღრძილების სისხლდენა, პეტექიები (კანქვეშა წვრილი სისხლჩაქცევები)

ლეიკემიების დროს საბოლოო დიაგნოზი დგინდება ძვლის ტვინის ასპირაციით/ბიოფსიით და სპეციალური ტესტებით, რომელსაც ფლოუ-ციტომეტრია ეწოდება

ლიმფომების დროს კი შეიძლება ვლინდებოდეს მკვრივი, რეზინისებური კონსისტენცია, უმტკივნეულობა, B სიმპტომად წოდებული ღამის ოფლიანობა, მდგრადი სიცხე და წონის კლება.

ბიოფსიის ჩვენებები

ლიმფური კვანძების ბევრი გადიდება მოკლე დროში მკურნალდება. თუმცა, ზოგიერთი ლიმფური კვანძის გადიდებისას ექიმმა შეიძლება მიიღოს გადაწყვეტილება ბიოფსიის შესახებ. ლიმფადენოპათიის მქონე ბავშვისგან ბიოფსიის აღება საჭიროა შემდეგ შემთხვევებში:

ავთვისებიანობის ეჭვი (ანამნეზის, ფიზიკური გასინჯვის, თანმხლები ნიშნების შუქზე, თუ ეჭვი წარმოიშვება)

4-6 კვირაში არ გამოსწორებული ლიმფური კვანძების გადიდება

2-3 კვირაში რეგულარულად მზარდი ლიმფური კვანძების გადიდება

2,0 სმ-ზე მეტი და მკურნალობაზე არამგრძნობიარე ლიმფური კვანძების გადიდება

ულტრაბგერაში ან ტომოგრაფიაში კიბოზე მიმანიშნებელი მონაცემების არსებობა

დასკვნის სახით: ადრეულ ასაკში, გარემოს ვირუსული და ბაქტერიული სტიმულატორებისადმი ღია ბავშვებში ლიმფური კვანძების გადიდება უმეტესად ინფექციებთან არის დაკავშირებული. მისი მკურნალობა ოჯახის ექიმთან თანამშრომლობით მარტივად შეიძლება. ძალიან იშვიათ შემთხვევაში შეიძლება ის ინფექციასთან დაუკავშირებელ მიზეზებზეც იყოს დამოკიდებული, რაც ასევე უნდა გვახსოვდეს. ამიტომ უკიდურესად მნიშვნელოვანია სიმშვიდე, ექიმთან ადრეული გასინჯვა და საჭიროების შემთხვევაში ხანგრძლივი დიაგნოსტიკა, მკურნალობა და მეთვალყურეობა, რაც შეიძლება ხანგრძლივიც იყოს.