რა არის ბავშვებში ჰიპერაქტივობა და რა მკურნალობის მეთოდები არსებობს?

ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის დარღვევა (DEHB) არის ქრონიკული ხასიათის ქცევითი დარღვევა, რომელიც მსოფლიოში ბევრ ბავშვს აზიანებს და, როგორც წესი, მოზრდილობის ასაკშიც გრძელდება. ჰიპერაქტივობა, როგორც წესი, ადრეულ ასაკში ისმება დიაგნოზი. მიუხედავად იმისა, რომ მშობლებს შორის ყოველი მოძრავი ბავშვი ჰიპერაქტიურად მიიჩნევა, საწინააღმდეგოდ იმისა, რაც ფიქრობენ, DEHB უფრო სერიოზული მდგომარეობაა. ვინაიდან დაავადება ქრონიკულია და ამ პირთა ცხოვრების განმავლობაში მონიტორინგი სჭირდებათ. ამიტომ ექიმ-სპეციალისტების მიერ ჰიპერაქტივობის პროცესის რეგულარული მონიტორინგი მნიშვნელოვანია. თუ ბავშვებში ჰიპერაქტივობა სათანადოდ იმკურნალება, სიმპტომების შემცირება შესაძლებელია. წინააღმდეგ შემთხვევაში სიმპტომები გრძელდება და შეიძლება წარმოიქმნას პრობლემები ბავშვების მომავალში საზოგადოებასთან ადაპტაციისას.

რა არის ბავშვებში ჰიპერაქტივობა?

ბავშვებში ჰიპერაქტივობა არის სამედიცინო ქცევითი დარღვევა, რომელიც სერიოზულ ყურადღებას მოითხოვს და შეიძლება პირდაპირ გავლენა მოახდინოს ბავშვების მომავალზე. ჰიპერაქტივობის მქონე ბავშვის ტვინის აქტივობა ნორმალური ბავშვისგან განსხვავდება. ასევე ცნობილი ფაქტია, რომ ჰიპერაქტივობის მქონე ბავშვების ტვინში ქცევის მაკონტროლებელი ნაწილები სხვაგვარად ვითარდება. ჰიპერაქტიური ბავშვები გარედან დაკვირვებისას სხვებთან შედარებით უფრო მღელვარედ შეიძლება გამოიყურებოდნენ. განსაკუთრებით ძნელად უხდებათ ერთ საგანზე კონცენტრირება და მიდრეკილნი არიან, იმოქმედონ თავიანთი იმპულსების მიხედვით.

ბავშვებში ჰიპერაქტივობა ადრეულ ჩვილობის ასაკში შეიძლება დადგინდეს და, ხშირად, სასკოლო ასაკში უფრო თვალსაჩინო ხდება. დიაგნოზების უმეტესობა 12 წლამდე ბავშვებში ისმება. თუმცა, თუ ოჯახი მდგომარეობას არ აქცევს ყურადღებას ან არ აღიქვამს სერიოზულად, ეს ასაკი მოგვიანებით შეიძლება გადაიწიოს. იშვიათ შემთხვევაში ჰიპერაქტივობის დიაგნოზი მოზრდილ ასაკშიც შეიძლება დაისვას. ჰიპერაქტივობის ზუსტი მიზეზი უცნობია, თუმცა შეფასებულია, რომ ის ოჯახურ სტრუქტურასთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული. ამასთანავე, ორსულობის 37-ე კვირამდე მომხდარი მშობიარობა, დაბადებისას დაბალი წონა, ორსულობის პერიოდში სიგარეტისა ან ალკოჰოლის მოხმარება ჰიპერაქტივობის რისკს შეიძლება გაზრდიდეს.

რა არის ბავშვებში ჰიპერაქტივობის სიმპტომები?

ბავშვებში ჰიპერაქტივობა მრავალი სიმპტომით შეიძლება გამოვლინდეს. ზოგი მშობელი ამ მდგომარეობას სერიოზულად იღებს და სფეროში გამოცდილ ექიმს მიმართავს. ეს არის ყველაზე სწორი მეთოდი და აუცილებელია ბავშვის ჯანსაღად ზრდისა და მკურნალობისთვის. ბავშვებში ჰიპერაქტივობა შეიძლება გამოვლინდეს ზედმეტი მოძრაობით, ქცევის კონტროლის უუნარობით, ზედმეტად ლაპარაკით, ხელებისა და ფეხების ნებით ან უნებლიეთ მუდმივი მოძრაობით. სიმპტომები ორი განსხვავებული სახით განიხილება: ყურადღებააკლებობა და იმპულსურობა. ბავშვებში ჰიპერაქტივობის სიმპტომები შემდეგნაირად შეიძლება დალაგდეს:

ყურადღების მოთხოვნადი თამაშებისა და ქცევებისადმი თავის მიძღვნის უუნარობა,

ძალიან ხშირად შეცდომების დაშვება, დავალების დასრულების უუნარობა და ნახევარზე მიტოვება, კომუნიკაციისას მოსაუბრის მოსმენის უუნარობა,

სკოლაში მიცემული საშინაო დავალებების შესრულებისა და გაკვეთილების შინაარსის განხორციელების წინააღმდეგობა,

პირადი ნივთების ხშირად დაკარგვა, შემდეგ კი მისთვის მიცემული დავალებების დავიწყება,

საჭიროზე მეტად მოძრავობა, კონკრეტულ სივრცეში მეტისმეტად უმოძრაოდ დარჩენის უუნარობა,

ნივთებზე სირბილი, ბევრად ლაპარაკი და ამოუწურავი ენერგიით სავსე ყოფნა,

მისთვის დასმულ კითხვაზე პასუხის გაცემა მისი დასრულების მოლოდინის გარეშე,

ქმედების შედეგის გათვალისწინების გარეშე მოქმედება,

თუ არსებობს, და-ძმისადმი ძალადობა, მშობლების დირექტივებზე არ დამორჩილება, საშიში ქმედებების გაუაზრებლად განხორციელება.

რა არის მკურნალობის მეთოდები?

ბავშვებში ჰიპერაქტივობა არის ქცევითი დარღვევა, რომლის მკურნალობა შესაძლებელია ოჯახის, სკოლისა და ექიმ-სპეციალისტის თანამშრომლობით. მკურნალობის დაგეგმვისას ბავშვის ცხოვრებისეული გარემო გათვალისწინებულია. დაგეგმვისას საჭიროა ოჯახის შესაძლებლობების შესაბამისად მოქმედება. მკურნალობის მთელი პერიოდის განმავლობაში ბავშვის ემოციური დაზიანების თავიდან აცილება ძალიან მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ამ ასაკში წარმოქმნილმა ემოციურმა ტრავმამ შეიძლება ადამიანის მომავალზე უარყოფითად იმოქმედოს. სწორედ ამ მიზეზებით მკურნალობა სფეროში გამოცდილი ექიმის კონსულტაციით უნდა ჩატარდეს. ბავშვის მკურნალობის პროცესის შესახებ ინფორმირებაც მნიშვნელოვანია, რადგან მკურნალობის წარმატებაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წილი ბავშვსაც მიუძღვის.

მკურნალობის განმავლობაში მედიკამენტური და ქცევითი მეთოდები ერთად გამოიყენება. თუმცა, მედიკამენტი ყველა ბავშვისთვის საჭირო არ არის. მშობლების მედიკამენტის გამოყენებასთან დაკავშირებული სკეპტიციზმი გავრცელებული სიტუაციებიდანაა. აქ დასამახსოვრებელი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი არის მკურნალობის მთლიანობაში წარმართვა. ქცევითი თერაპია, სოციალური უნარების ტრენინგი და ფსიქოთერაპია მედიკამენტურ მკურნალობასთან ერთად გრძელდება. თუ მედიკამენტის გამოყენება საჭირო შემთხვევაში თავს არიდებენ, მკურნალობა შეიძლება გაგრძელდეს ან წარუმატებელი იყოს. პროცესი გამოცდილი გუნდის მიერ მიმდინარეობს, ამიტომ მედიკამენტების ყველა ეფექტი ყველაზე სწორად ფასდება. ამიტომ ოჯახებმა ექიმთან და ბავშვებთან თანამშრომლობით უნდა შეუწყონ ხელი მკურნალობის განხორციელებას. მკურნალობის შემდგომ ეტაპებზე ჰიპერაქტივობასთან დაკავშირებული ქცევები მცირდება და შესაძლებელია, ბავშვმა უფრო ბედნიერი ცხოვრება განაგრძოს.

ხშირად დასმული კითხვები

ბავშვებში ჰიპერაქტივობა არის ქცევითი დარღვევა, რომელიც ოჯახების მიერ შეიძლება არასწორად იქნას გააზრებული. ამიტომ მშობლებს ამასთან დაკავშირებით მრავალი კითხვა უჩნდებათ. მათგან რამდენიმე შემდეგნაირად შეიძლება დალაგდეს: ბავშვებში ჰიპერაქტივობა იწყება მაშინ, როცა ბავშვი ფიზიკურად დამოუკიდებლობას იძენს და იწყებს ლაპარაკს. ამ პერიოდამდე ბავშვის მოძრაობა და მეტყველება შეზღუდულია, ამიტომ სიმპტომების გააზრება ძნელია. განსაკუთრებით პირველკლასელ ბავშვში ჰიპერაქტივობის დიაგნოზის დასმა იოლდება, რადგან ამ პერიოდში სიმპტომები ძალიან ნათლად ვლინდება. ჰიპერაქტივობა ჩვილობის ასაკშიც შეიძლება გვხვდებოდეს. მისი შემჩნევისთვის გათვალისწინებული იქნება ჩვილის ტირილის შეტევები. ჰიპერაქტივობის მქონე ჩვილი საჭიროზე მეტად ტირის და სხვა ჩვილებთან შედარებით უფრო მოძრავია. გაღვიძებისას მათი დამშვიდება უფრო ძნელია. ღრმა ძილის ნაცვლად უფრო მოკლე ხნით სძინავთ. მიუხედავად იმისა, რომ კუნთები ჯერ საკმარისად არ აქვთ განვითარებული, ადრეულ თვეებში მათ ხოხვის მიდრეკილება აქვთ. თუმცა, ჩვილობაში ჰიპერაქტივობის დიაგნოზის დასმა სხვა ასაკებთან შედარებით უფრო ძნელია. ბავშვები თავიანთი სტრუქტურით მოზრდილებთან შედარებით მეტს მოძრაობენ. უფრო მოძრავი ოჯახებისთვის ბავშვების ეს მოძრაობა ნორმალურად შეიძლება აღიქმებოდეს. თუმცა, ყოველდღიურ ცხოვრებაში უფრო უმოძრაოდ მცხოვრები მშობლები, ბავშვი ოდნავ მოძრავი რომ არის, ჰიპერაქტივობაზე დასკვნის გაკეთებისკენ არიან მიდრეკილნი. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ბავშვი ჰიპერაქტიურია. ამიტომ, ყოველ მოძრავ ბავშვს ჰიპერაქტიურს რომ ვუწოდოთ, სფეროში გამოცდილ ექიმთან კონსულტაცია ყველაზე სწორი ნაბიჯია. ბავშვებში ჰიპერაქტივობა მრავალი სიმპტომით შეიძლება გამოვლინდეს, როგორიცაა ზედმეტი მოძრაობა, კონცენტრაციის პრობლემები, ყურადღების დარღვევები და სხვ. ეს ბავშვები შედეგის გაუთვალისწინებლად მრავალი მოქმედება შეიძლება განახორციელონ. ასეთმა მოქმედებებმა ფიზიკურ დაზიანებამდე შეიძლება მიგვიყვანოს. თუმცა, ბავშვებში ჰიპერაქტივობა პირდაპირ სხეულისთვის მავნებელია, ეს სიმართლეს არ შეესაბამება. ბავშვებში ჰიპერაქტივობა სათანადო მკურნალობის მეთოდებით კონტროლდება. თუმცა მკურნალობის პროცესში ოჯახი, ბავშვი, სკოლა და ექიმ-სპეციალისტების გუნდი თანამშრომლობაში უნდა იმყოფებოდეს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვისთვის მისი მდგომარეობა მისთვის შესაფერისი ფორმით აიხსნას. ასეთი ბავშვი ოჯახთან და ექიმთან ერთად მკურნალობას ეხმარება. ამგვარად, ჰიპერაქტივობა კონტროლირებადი სახით შეიძლება იმკურნალოს. ჰიპერაქტივობა ფსიქოლოგიური, ბიოლოგიური, გენეტიკური, სოციალური ფაქტორების და სხვა მდგომარეობების ერთად მოქმედებით წარმოიქმნება და ქრონიკულია. თუმცა დღევანდელ მკურნალობაში წარმატების მაჩვენებლები საკმაოდ მაღალია. ბავშვებში ჰიპერაქტივობის მკურნალობით შესაძლებელია წარმატებული შედეგების მიღება. გარდა ამისა, ბავშვის მდგომარეობის მიღება, მკურნალობაში მონაწილეობა, მომწიფება, გამოცდილებით სარგებლობა, ცნობიერების ზრდით საკუთარი თავის დისციპლინირების დაწყება და ა.შ. ჰიპერაქტივობის გავლენის შესუსტებას უზრუნველყოფს. სპეციალისტი ექიმის მიერ დანიშნულ მედიკამენტებთან ერთად პროცესის დადებითად წარმართვა ჰიპერაქტივობის მუდმივობას შეიძლება გადაუსწროს. ამგვარად, ბავშვს შეუძლია უფრო ჯანსაღი ზრდასრულობა ჰქონდეს. ბავშვზე ჰიპერაქტივობის დიაგნოზს სფეროში გამოცდილი ექიმები სვამენ. ვინაიდან ზოგი ოჯახი ყველა მოძრავ ბავშვს ჰიპერაქტიურად შეიძლება თვლიდეს. თუმცა, თუ ბავშვებში ჰიპერაქტიურობის სიმპტომები ძალიან ბევრია და ეს მდგომარეობა ბავშვის ცხოვრებაზე უარყოფითად მოქმედებს, დროის დაკარგვის გარეშე გასინჯვა აუცილებელია. საავადმყოფოში მიმართვისას ექიმი ბავშვს, ძირითადად, განვითარებად-ქცევით ბავშვის ექიმს, ფსიქოლოგს, ფსიქიატრს ან პედიატრ ნევროლოგს მიმართავს. ასე, შესაბამისი ექიმებისგან მხარდაჭერის მიღებით მკურნალობის განხორციელება შესაძლებელი ხდება. ჰიპერაქტივობისთვის არაერთი განმარტება არსებობს. ზოგი წყარო ჰიპერაქტივობას განმარტავს როგორც ფსიქოლოგიურ დაავადებას, რომლის დროსაც ბავშვები ვერ აკონტროლებენ თავიანთ ქცევას. გარდა ამისა, ჰიპერაქტივობისთვის ფართოდ გამოიყენება ნევროგანვითარებითი დარღვევის ან ქცევითი დარღვევის განმარტებაც. განმარტებისგან დამოუკიდებლად, DEHB არის ჯანმრთელობის პრობლემა, რომელიც მკურნალობას საჭიროებს, თუ ის ბავშვის ცხოვრებაზე მოქმედებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ბავშვის ზედმეტმა ქმედებებმა შეიძლება მიგვიყვანოს ისეთ სერიოზულ პრობლემებამდე, როგორიცაა თავის დაზიანება, გარშემომყოფთა დაზიანება. ბავშვებში ჰიპერაქტივობა დღევანდელი მკურნალობის მეთოდებით გასწორება შესაძლებელი გახდა. მედიკამენტებისა და თერაპიის მეთოდების ერთად გამოყენებით წარმატებული შედეგების მიღება შესაძლებელია. მკურნალობა სიმპტომების შერბილებით ბავშვს უზრუნველყოფს ყოველდღიურ ცხოვრებასთან უფრო ადვილად ადაპტირებას. ზოგი ოჯახი მხოლოდ თერაპიას რომ მოითხოვდეს, მედიკამენტებისა და თერაპიის ერთად გამოყენება ყველაზე წარმატებულ შედეგს იძლევა. მკურნალობას, როგორც წესი, ბავშვის ექიმი ან ფსიქიატრი, ანუ სპეციალისტი, წარმართავს. მკურნალობის განმავლობაში ოჯახის მხრიდან ბავშვისთვის მხარდაჭერა და სკოლაში მასწავლებლის თანამშრომლობა მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ჰიპერაქტიურ ბავშვებს თანატოლები შეიძლება არ შეურიგდნენ. ამის თავიდან აცილებაში ოჯახისა და მასწავლებლის მხარდაჭერაა საჭირო. ამგვარად, მკურნალობა სათანადოდ წარიმართება და ჰიპერაქტივობა შესაძლოა გასწორდეს. ყველა მშობელი ბავშვის ყველაზე ჯანსაღ ზრდასა და განვითარებას ისურვებს. თუმცა გენეტიკური, ოჯახური, გარემოსთან დაკავშირებული, ბიოლოგიური და სხვა მიზეზების გამო არასასურველი მდგომარეობები შეიძლება წარმოიშვას. ბავშვებში ჰიპერაქტივობაც ამ მდგომარეობებს შორისაა. მშობლებისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ჰიპერაქტივობა სერიოზულად აიღონ, სპეციალისტ ექიმს შეხვდნენ და დროის დაკარგვის გარეშე ბავშვები გასინჯონ. ამგვარად, ბავშვი ჯანმრთელობას დაიბრუნებს და უფრო ბედნიერად იცხოვრებს.