ვარუსული ტერფი (პესი ეკინოვარუსი): რა არის და როგორ მკურნალობენ?

ვარუსული ტერფი, რომელსაც კლუბფუტის (club foot) სახელითაც იცნობენ, პესი ეკინოვარუსი თანდაყოლილ ორთოპედიულ ანომალიებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირია. ერთი ან ორივე ტერფის შიგნით მობრუნებით ხასიათდება და ყოველ 1000 ცოცხალ დაბადებაზე 1-2 შემთხვევაში გვხვდება. ის ხშირად ორსულობის მიმდინარეობისას, რუტინული ულტრაბგერითი გამოკვლევის დროს დგინდება, თუმცა ზოგ შემთხვევაში დაბადებისთანავე შეიძლება შეამჩნიონ. ვარუსული ტერფის მიზეზები, რისკ-ფაქტორები, დიაგნოსტიკა და მკურნალობის მეთოდები სტატიის შემდეგ ნაწილებშია განხილული.

რა არის ვარუსული ტერფი (პესი ეკინოვარუსი)?

ნორმალურ პირობებში ჯანსაღი ორსულობისას ნაყოფის ქვედა კიდური (ფეხი და ტერფი) ორსულობის მე-4 კვირაში იწყებს განვითარებას. როგორც წესი, ორსულობის 20-ე კვირის შემდეგ ქვედა კიდურები საჭირო სიგრძეს აღწევს, ტერფები კი გარეთ მობრუნებას იწყებს და 28-ე კვირისთვის ბუნებრივ პოზიციას იკავებს. პესი ეკინოვარუსის დროს ერთი ან ორივე ტერფი შიგნით არის მობრუნებული. თანდაყოლილი ანომალიის სახით კლუბფუტის დროს ტერფის ძირი გვერდზე ან ზემოთ არის მიმართული, თითები კი, როგორც წესი, შიგნით არის მობრუნებული. ადრეულ ეტაპზე მკურნალობის გარეშე დარჩენილი პესი ეკინოვარუსი, ანომალიის ხარისხის მიხედვით, მომავალში მძიმე სიარულის დარღვევებს შეიძლება გამოიწვიოს.

რა არის ვარუსული ტერფის სიმპტომები?

ვარუსული ტერფის სიმპტომებად პირველ რიგში ის ითვლება, რომ ერთი ან ორივე ტერფი თავისი ბუნებრივი პოზიციისგან განსხვავებით შიგნით არის მიმართული. ეს ტერფის დეფორმაცია, რომელიც, როგორც წესი, რუტინული ულტრაბგერითი გამოკვლევის დროს შეამჩნევენ, რამდენიმე დამახასიათებელი თვისებით ხასიათდება. ძირითადი სიმპტომები შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ:

ტერფის შიდა მხარეს თირკმლის ფორმას მოგაგონებს ჩაზნექილობა,

დაზარალებული ფეხი ან ტერფი მეორე მხარესთან შედარებით უფრო მოკლეა,

ტერფის ზედაპირზე ან ძირზე დანაოჭების გარეგნობა,

ტერფის ძირიდან ქუსლამდე არსებული თაღი ნორმაზე უფრო მაღალია,

წვივის კუნთები უფრო სუსტია,

ტერფის სახსარში სიხისტე და მოძრაობის შეზღუდვა.

ზემოთ ჩამოთვლილის გარდა, ჩვილებში თავდაპირველად ტკივილი არ შეინიშნება, თუმცა როცა ბავშვი სიარულს იწყებს და ტერფს გვერდზე დგამს, შეიძლება ტკივილი და ტერფებზე დაგროვილი რქოვანა ქსოვილი (ნაჭედი) გაჩნდეს. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ პესი ეკინოვარუსის დიაგნოზის მქონე ჩვილებში მკურნალობა დაბადებიდან მცირე ხნის შემდეგ, სპეციალისტი ექიმის მეთვალყურეობით დაიწყოს. თუ თქვენს შვილს კლუბფუტის სინდრომი აქვს, დროის დაკარგვის გარეშე მიმართეთ სპეციალისტ ექიმს.

რა არის ვარუსული ტერფის (პესი ეკინოვარუსი) მიზეზები?

ვარუსული ტერფის ზუსტი მიზეზი დღემდე უცნობია. ამიტომ პესი ეკინოვარუსს ზოგ წყაროში იდიოპათიურ (მიზეზი სრულად უცნობი) პესი ეკინოვარუსსაც უწოდებენ. ამასთან, პრობლემის მიზეზების შემსწავლელი ზოგიერთი სამეცნიერო კვლევის მიხედვით, გენეტიკური მიდრეკილება, ორსულობის პერიოდში არსებული უარყოფითი ფაქტორები ან გარემო ფაქტორები ბავშვებში თანდაყოლილი ანომალიების გაჩენას შეიძლება გამოიწვიოს. პესი ეკინოვარუსის ძირითადი მიზეზები შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ:

გენეტიკური ფაქტორები: ჩატარებული სამეცნიერო კვლევების მიხედვით, პესი ეკინოვარუსის შემთხვევათა დიდი უმრავლესობა გენეტიკურ ფაქტორებთან არის დაკავშირებული. სხვა სიტყვებით, იმ ბავშვებში, რომელთა ოჯახშიც არის პესი ეკინოვარუსით დაავადებული ადამიანი, რისკი სხვა ბავშვებთან შედარებით უფრო მაღალი შეიძლება იყოს.

ამნიონური სითხის (ნაყოფის წყლის) უკმარისობა: ორსულობის პერიოდში ამნიონური სითხის უკმარისობის მსგავსმა პრობლემებმა შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს ნაყოფის განვითარებაზე. ზოგი კვლევის მიხედვით, საშვილოსნოში ამნიონური სითხის შემცირება ნაყოფზე წნევას ქმნის, ზღუდავს ნაყოფის მოძრაობას და შედეგად შეიძლება გამოვლინდეს პესი ეკინოვარუსის დეფორმაცია.

კუნთების ანომალიები: პესი ეკინოვარუსის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს კუნთოვანი პრობლემები ასრულებს. ზოგი კუნთოვანი დაავადება ქვედა კიდურებში დეფორმაციების გაჩენას და ტერფის სწორი პოზიციის შენარჩუნების შეუძლებლობას შეიძლება გამოიწვიოს.

სისხლძარღვოვანი ანომალიები: ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ კლუბფუტის მქონე ადამიანებში ტერფის ზედა ნაწილზე მდებარე დორსალური პედისის არტერიაში სისხლის მიმოქცევა სუსტია და პულსი უფრო სუსტად იგრძნობა. ტერფში სისხლის საკმარისი მიმოქცევის არქონა განვითარების პროცესში პესი ეკინოვარუსის გამომწვევი შეიძლება გახდეს.

კუნთ-ნერვული დაავადებები (ნევრომუსკულური დაავადებები): ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, კლუბფუტის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მიზეზს კუნთების დისბალანსის გამომწვევი ნევრომუსკულური დაავადებები წარმოადგენს.

გარემო ფაქტორები: ორსულობის განმავლობაში დედამ მიღებულმა ზოგიერთმა მედიკამენტმა შეიძლება ბავშვებში თანდაყოლილი ვარუსული ტერფი გამოიწვიოს. ამასთან, დედის მიერ ალკოჰოლისა და სიგარეტის მოხმარების მსგავსმა მავნე ჩვევებმა შეიძლება ბავშვებში პესი ეკინოვარუსის რისკი გაზარდოს.

როგორ ხდება ვარუსული ტერფის დიაგნოზის დასმა?

ნორმალურ პირობებში მომავალი დედები ორსულობის პერიოდში სპეციალისტი ექიმის მიერ რეგულარულად არიან მონიტორინგში. ამ კონტროლის დროს სპეციალისტი ექიმები დედისა და ნაყოფის ჯანმრთელობის შესამოწმებლად ულტრაბგერითი ვიზუალიზაციის მეთოდებს იყენებენ. დიაგნოზი, როგორც წესი, ორსულობის 20-ე კვირის შემდეგ ჩატარებული რუტინული ულტრაბგერითი გამოკვლევის დროსისმება. ვარუსული ტერფი იმ თანდაყოლილი ანომალიებიდან არის ერთ-ერთი, რომელიც გარედან დათვალიერებისას ადვილად შეიძლება შეამჩნიონ. ზოგ შემთხვევაში, მშობიარობისთანავე, სპეციალისტმა ექიმმა შეიძლება ჩვილში პესი ეკინოვარუსი აღმოაჩინოს. დიაგნოზის დასმისთვის, ხშირად, ფიზიკური გასინჯვაც საკმარისია. თუმცა ზოგ შემთხვევაში ექიმები სხვა ჯანმრთელობის პრობლემების გამოსარიცხად ვიზუალიზაციის სხვადასხვა მეთოდსაც შეიძლება მიმართონ.

ვარუსული ტერფის სინდრომის მქონე ჩვილების შემოწმებისას ხშირად აღმოჩნდება, რომ მათ ოჯახებში პესი ეკინოვარუსი ფიქსირდება. ამიტომ, პირველ რიგში, პედიატრები ავადმყოფისა და მისი ახლობლების სამედიცინო ანამნეზს აგროვებენ. ამ ინფორმაციას სპეციალისტებისთვის ვარუსული ტერფის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პროცესში შეიძლება დიდი დახმარება გაუწიოს.

პესი ეკინოვარუსი იდიოპათიური (მიზეზი უცნობი) დაავადებების ჯგუფს მიეკუთვნება, თუმცა ზოგ შემთხვევაში ის ნევროლოგიური ჯანმრთელობის პრობლემის გამოვლინებადაც შეიძლება წარმოიშვას. ამიტომ, სინდრომით დაბადებული ჩვილების პირველ რიგში ზოგადი სხეულის გასინჯვა მნიშვნელოვანია. მკურნალობის პროცესის სწორად დასაგეგმად ექიმებმა ჩვილში ანატომიური ან ნევროლოგიური სხვა ჯანმრთელობის პრობლემის არსებობის დასადგენად შეიძლება გარკვეული გამოკვლევების ჩატარება მოითხოვონ. დიაგნოსტიკის ეტაპზე ასევე ხშირად იყენებენ რადიოლოგიურ ვიზუალიზაციის მეთოდებს. მკურნალობამდე, მკურნალობისას და მკურნალობის შემდეგ პაციენტის ზოგადი მდგომარეობის გასაგებად ხშირად რენტგენის გამოკვლევას მიმართავენ.

რა მეთოდებით მკურნალობენ ვარუსულ ტერფს?

ვარუსული ტერფის სინდრომი ძველი ეგვიპტური წყაროებიდან მოყოლებული ცნობილია და ჰიპოკრატეს ეპოქის წყაროებშიც არის მოხსენიებული. ამიტომ, შორეული დროიდან მოყოლებული, მკურნალობის შესახებ მრავალი სამეცნიერო კვლევა არსებობს. მკურნალობის ეტაპზე, პირველ რიგში, მიზნად ისახება, რომ პაციენტის ტერფს გაჩნდეს ნორმალურთან მაქსიმალურად ახლო გარეგნობა და ფუნქცია გიპსის ან დამხმარე საშუალების გარეშე.

დღეს პესი ეკინოვარუსის მკურნალობაში, პირველ რიგში კონსერვატიული და ქირურგიული მეთოდებით, ორი ძირითადი მიდგომაა გავრცელებული. მკურნალობის დაგეგმვის დროს სპეციალისტი ექიმები მშობლების აზრსაც ითვალისწინებენ და პირველ რიგში შეიძლება ქირურგიის გარეშე, კონსერვატიული მეთოდების გამოყენებას ამჯობინონ. ძირითადი სამკურნალო მეთოდები შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ:

პონსეტის მეთოდი: ვარუსული ტერფის (პესი ეკინოვარუსის) მკურნალობაში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი მეთოდია პონსეტის მეთოდი. პონსეტის მეთოდით მკურნალობისას, პირველ რიგში, ბავშვის ტერფი გიპსში ჩაისხმება. რამდენიმე კვირის განმავლობაში, 4-7 დღიანი ინტერვალებით, გიპსი განახლდება და ყოველ ჯერზე ბავშვის ტერფი სწორი პოზიციისკენ ოდნავ უფრო მეტად მიიწევს. სპეციალისტი ექიმი ბოლო გიპსის დადებამდე შეიძლება ქუსლს წვივის კუნთებთან დამაკავშირებელი აქილევსის მყესი ადგილობრივი anesthesia-ს დახმარებით მცირე ქირურგიული ოპერაციით გაახანგრძლივოს, რათა ტერფს უფრო თავისუფლად მოძრაობის საშუალება ჰქონდეს. ოპერაციის დროს ექიმი აქილევსის მყესის არეში ადგილობრივი ანესთეზიის დახმარებით მცირე ჭრილობას აკეთებს და, ვინაიდან ჭრილობა ძალიან პატარაა, როგორც წესი, აუცილებელი არ არის ნაკერის დადება. ოპერაციის შემდეგ მყესის შეხორცებას დაახლოებით 3 კვირა სჭირდება. ამ პერიოდში ბავშვის ტერფი ისევ გიპსში ჩაისხმება. პონსეტის მეთოდით დადებითი შედეგის მისაღწევად მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვს რეგულარულად გაუკეთდეს გაჭიმვის სავარჯიშოები, გარკვეული დროის განმავლობაში ეცვას ექიმის მიერ რეკომენდებული სპეციალური ფეხსაცმელი და გამოიყენოს ორთეზი (ტერფის დამხმარე საშუალება).

ფრანგული მეთოდი: ფრანგული მეთოდი პონსეტის მეთოდს ჰგავს, თუმცა მკურნალობის დროს გამოყენებული სამედიცინო აღჭურვილობა განსხვავებულია. პონსეტის მეთოდში ტერფისთვის სწორი პოზიციის მისაცემად გიპსს იყენებენ, ფრანგულ მეთოდში კი ათელებსა და ბინტებს. ფრანგული მეთოდით მკურნალობას ფიზიოთერაპევტები ატარებენ. მკურნალობის დროს ყოველდღიურად და მინიმუმ 2 თვის განმავლობაში ბავშვის ტერფი ბინტებითა და ათელებით უნდა იყოს დამაგრებული. ეს მკურნალობის მეთოდი მშობლებსაც შეუძლიათ სახლში გამოიყენონ, თუმცა ბავშვის მდგომარეობის მონიტორინგისთვის მნიშვნელოვანია, რომ რამდენიმე კვირაში ერთხელ ფიზიოთერაპევტმა გაასინჯოს. პონსეტის მეთოდის მსგავსად, ფრანგული მეთოდის შემდეგაც შეიძლება აქილევსის მყესის ოპერაცია დაგჭირდეთ. ფრანგული მეთოდით მკურნალობის ეფექტი საშუალოდ 3 თვის განმავლობაში ვლინდება. მიუხედავად ამისა, ტერფის სწორი პოზიციის შესანარჩუნებლად, მშობლებმა შეიძლება ბავშვის 2-3 წლის ასაკამდე, ფიზიოთერაპევტის მიერ რეკომენდებული ინტერვალებით, მკურნალობა გაიმეორონ.

ვარუსული ტერფის (პესი ეკინოვარუსის) ოპერაცია: პესი ეკინოვარუსის მკურნალობაში ოპერაცია, როგორც წესი, ბოლო ეტაპზე გამოიყენება. იმ შემთხვევებში, როდესაც პონსეტის ან ფრანგული მეთოდით შედეგის მიღება ვერ ხერხდება და/ან ბავშვში სინდრომი მძიმეა, მიმართავენ ქირურგიულ მეთოდებს. ეს ოპერაცია, როგორც წესი, ბავშვის სიარულის დაწყებამდე უნდა ჩატარდეს. ოპერაციის დროს უფროსი ქირურგი კუნთებს ძვლებთან დამაკავშირებელ მყესებიდან ზოგიერთს ათავისუფლებს და ტერფს გარკვეულად ასწორებს, შემდეგ კი გიპსს დებს. ამ მდგომარეობაში ტერფი 2 კვირის განმავლობაში გიპსში რჩება. შემდეგ ტერფი სრულად სწორდება და ისევ გიპსში ისხმება. 6 კვირის განმავლობაში ბავშვის ტერფი ამ მდგომარეობაში გიპსში რჩება, რის შემდეგაც მოწმდება, გასწორდა თუ არა ტერფი, და საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება ისევ დაიდოს გიპსი.

მკურნალობის დაწყება დაბადებიდან მცირე ხნის შემდეგ მნიშვნელოვანია. ამიტომ, თუ თქვენს შვილს პესი ეკინოვარუსის სინდრომი აქვს, დროის დაკარგვის გარეშე მიმართეთ სპეციალისტ ექიმს.

რამდენ ხანს გრძელდება ვარუსული ტერფის მკურნალობა?

მკურნალობის ხანგრძლივობა გამოყენებული მკურნალობის მეთოდის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს. პონსეტისა და ფრანგული მეთოდების მსგავსი მკურნალობის მეთოდების გამოყენების შემთხვევაში, როგორც წესი, პირველი 3 თვის განმავლობაში ბავშვის დაზარალებულ ტერფში თვალსაჩინო გაუმჯობესება ხდება. ოპერაციის ჩატარებული პაციენტების შემთხვევაში დაახლოებით 2-3 თვის განმავლობაში ბავშვის ტერფში გაუმჯობესება შეიძლება შეინიშნოს. ამასთან, ჩატარებული მკურნალობის შემდეგ, ბავშვის 3-4 წლის ასაკამდე, შეიძლება საჭირო გახდეს სპეციალური ფეხსაცმლის ჩაცმა ან ორთეზის გამოყენება.

ხშირად დასმული კითხვები

ვარუსული ტერფი (პესი ეკინოვარუსი) მთელს მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული თანდაყოლილი ორთოპედიული ანომალიებიდან ერთ-ერთია. პესი ეკინოვარუსთან დაკავშირებით ხშირად დასმული კითხვებიდან ზოგიერთი ქვემოთ არის დეტალურად განხილული. ვარუსული ტერფის პრობლემის მქონე პაციენტებში, პირველ რიგში, განიხილება არაოპერაციული მკურნალობის ვარიანტები. ხშირად, პონსეტის ან ფრანგული მეთოდის მსგავსი ქირურგიის გარეშე მკურნალობის მეთოდებით ვარუსული ტერფის მკურნალობა შესაძლებელია. ამ ანომალიით დაბადებული ბავშვების ტერფები შიგნით და გვერდზე არის მობრუნებული. გარედან დათვალიერებისას ადვილად შესამჩნევია. მკურნალობის გარეშე დარჩენილი club foot ადრეულ ეტაპზე, მომავალში სიარულის პრობლემებს და შესაბამისად, შეზღუდულობას შეიძლება გამოიწვიოს. ოპერაციის წარმატების პროცენტი ტერფის დეფორმაციის სიმძიმეზეც არის დამოკიდებული, თუმცა ის საკმაოდ მაღალია. წარმატებული მკურნალობის შემდეგ ტერფი ნორმალური პოზიციის ყველაზე ახლო მდგომარეობას იკავებს, რაც საშუალებას იძლევა, ნორმალურად ივლოს. ვინაიდან ის თანდაყოლილი ანომალიაა, club foot სპორტით ან სხვა გზით თავისით არ გასწორდება. მკურნალობის გარეშე დარჩენილმა პესი ეკინოვარუსმა მომავალში მოძრაობის მძიმე შეზღუდვა შეიძლება გამოიწვიოს. თუ ფიქრობთ, რომ თქვენს შვილს ვარუსული ტერფი აქვს, დროის დაკარგვის გარეშე მიმართეთ სპეციალისტ ექიმს, დაინიშნეთ ვიზიტი და ჩაიტარეთ საჭირო გამოკვლევები.