კისრის სიმსივნე რა არის?

სიმსივნე განისაზღვრება როგორც ანორმალური უჯრედების ერთად მოგროვებით წარმოქმნილი მყარი მასა. ის სხეულში შეიძლება იმოქმედოს ბევრ ადგილზე, როგორიცაა ორგანოები, ქსოვილები ან ჯირკვლები. სიმსივნე უმეტესობა ადამიანისთვის საშინელია. თუმცა, სინამდვილეში ყოველი სიმსივნე კიბოს არ ნიშნავს. არსებობს ორი სახის სიმსივნე: კეთილთვისებიანი (benign) და ავთვისებიანი (malign). ისინი ერთმანეთისგან განსხვავდებიან მოქმედების უნარის მიხედვით. კეთილთვისებიანი სიმსივნეები ლოკალიზებულია. ისინი არ ავრცელებენ მეტასტაზს (გავრცელებას) იმ ქსოვილსა ან ჯირკვალში, სადაც წარმოიქმნება. ავთვისებიანი სიმსივნეები კი მეტასტაზებს აკეთებენ მიმდებარე ადგილებში. ამიტომ ისინი პროგრესირებადი და უფრო სერიოზული სიმსივნეებია. ორივე სახის სიმსივნე მკურნალობას მოითხოვს. ავთვისებიანი სიმსივნეები მეტასტაზებს აკეთებენ, ამიტომ მათგან სრულად განკურნება რთულია და მკურნალობის შემდეგ არსებობს განმეორების რისკი.

კისრის სიმსივნე ხშირად ცალკე კი არ განიხილება, არამედ თავისა და კისრის სიმსივნესთან ერთად. ის ჩვეულებრივ გულისხმობს სიმსივნეებს, რომლებიც წარმოიქმნება ყელში, პირის ღრუში, ხორხში ან სინუსებში. თვალის, ტვინის, თავისა და კისრის მიდამოს ძვლებსა და კუნთებში დაწყებული სიმსივნეები, ასევე ფარისებრი ჯირკვლის სიმსივნეები, ამ ჯგუფში არ შედის. მიუხედავად იმისა, რომ სხვადასხვა ადგილას იწყება, მათი მკურნალობა მსგავსია, ამიტომ ისინი ერთ ჯგუფად განიხილება. მათ დიდ უმრავლესობას სკვამოზური უჯრედოვანი კარცინომები შეადგენს. სკვამოზური უჯრედები კანის ქსოვილს შემდგომ ქმნიან. თავისა და კისრის მიდამოს შედგება ეპითელური ზედა შრისგან და მის ქვეშ მდებარე, ნოტიო ქსოვილის შემქმნელი ლორწოვანი გარსისგან. სიმსივნის სახელწოდება დამოკიდებულია იმაზე, თუ სად წარმოიქმნება. ზოგადად, კისრის კიბოს შემდეგი სახეები არსებობს:

ტუჩის სიმსივნე: მოიცავს ტუჩებზე, ენაზე, ღრძილებზე, ლოყებზე, ბაგეებსა და ქვედა/ზედა ყბის ქვეშ წარმოქმნილ სიმსივნეებს.

ორofარინგეალური კიბო: ყელის შუა ნაწილში მდებარე ქსოვილს ოროფარინქსი ეწოდება და ამ მიდამოში წარმოქმნილ სიმსივნეთა ჯგუფს მოიცავს. ყველაზე გავრცელებული სახეობაა ნუშისებრი ჯირკვლის (ტონზილის) კიბო.

ჰიპოფარინგეალური კიბო: ყელის ქვედა ნაწილში წარმოქმნილი კიბოებია.

ნაზოფარინქსის კიბო: ყელის ზედა ნაწილში წარმოქმნილი კიბოებია.

ხორხის კიბო: ასევე ცნობილია როგორც ლარინქსის კიბო. ლარინქსი არის ხმის ყუთი, რომელიც შეიცავს ხმის იოგებს.

ნერწყვის ჯირკვლის კიბო: ნერწყვის სეკრეციის მწარმოებელ ჯირკვლებში წარმოქმნილი სიმსივნეებია.

ცხვირის ღრუსა და პარანაზალური სინუსების კიბო: ცხვირის ღრუში და ცხვირის ძვლების ღრუებში წარმოქმნილი სიმსივნეებია.

კისრის კიბო მამაკაცებში ქალებთან შედარებით 3-ჯერ უფრო ხშირად გვხვდება. სქესის გარდა, ასაკიც არის რისკის ფაქტორი კისრის კიბოს განვითარებაში. კისრის კიბო ჩვეულებრივ 50 წლის შემდეგ გვხვდება. თამბაქოს ნაწარმი, ალკოჰოლის მოხმარება და HPV არის სხვა ფაქტორები, რომლებიც ზრდის კიბოს განვითარების რისკს. თავისა და კისრის კიბოები მსოფლიოში გავრცელებული კიბოების 3-4%-ს შეადგენს.

რა არის კისრის სიმსივნის ნიშნები/სიმპტომები?

კისრის სიმსივნის დროს შესაძლოა არანაირი ნიშანი არ გამოვლინდეს. როდესაც გამოვლინდება, სიმპტომები ჩვეულებრივ შეიძლება ჰგავდეს გრიპის, გაციების მსგავსი დაავადებების ნიშნებს. თუ ყელის ტკივილი, თავის ტკივილი, სისხლიანი ნერწყვი ან ნახველი დიდხანს არ გადის, უნდა მიმართოთ ექიმს.

კისრის კიბოს ნათელი სიმპტომები არ აქვს. მისი ნიშნები ხშირად შეიძლება აგვერიოს უფრო მარტივი დაავადებების ნიშნებში, როგორიცაა გაციება, ყელის ტკივილი. სიმპტომებით მისი შემჩნევა რთული შეიძლება იყოს. კისრის სიმსივნის ნიშნები შეიძლება მოიცავდეს:

არგამქრალი ყელის ტკივილი

ხშირად განმეორებადი თავის ტკივილი

ხმის ტონში შესამჩნევი ცვლილებები ან ხმის დახრჩობა

ღეჭვისა და ყლაპვის დროს ტკივილის შეგრძნება

ზედა კბილებში ტკივილი

სახეში გაუხეშება, ჟრუანტელი ან ტკივილის შეგრძნება

არგამქრალი კისრის ტკივილი

სუნთქვისას ან ლაპარაკისას გაჭირვება

ხშირი ცხვირიდან სისხლდენა

სისხლიანი ნერწყვი ან ნახველი

ყელში, პირის ღრუში ან კისერზე კვანძი

ხშირად წარმოქმნილი ყურის ინფექცია ან ტკივილი

არგამქრალი ხველა

პირის სუნი

მოულოდნელი და სწრაფი წონის დაკლება

სახისა და კისრის შეშუპება

სინუსის ინფექცია, რომელიც ანტიბიოტიკური მკურნალობით არ გამოსწორდება

პირის ღრუში ან ღრძილებზე ლაქა ან არ მოშუშებადი წყლული

თუ ამ სიმპტომებიდან რომელიმე გაქვთ, ეს არ ნიშნავს, რომ კიბო გაქვთ. ამიტომ, თუ დაავადების ეჭვი გეპარებათ, რეკომენდებულია უახლოეს საავადმყოფოში დარეგისტრირება და გამოკვლევა.

რა არის კისრის სიმსივნის მიზეზები?

ჯერჯერობით ზუსტად დადგენა, თუ რატომ წარმოიქმნება სიმსივნე, ძნელი შესაძლებელია. თუმცა, არსებობს გარკვეული კრიტერიუმები, რომლებიც განვითარების რისკს ზრდის. ისინი შეიძლება დაკავშირებული იყოს გენეტიკურ, ასაკობრივ და სხვა შეუცვლელ ფაქტორებთან ან გარემო პირობებთან. ზოგადად, კისრის სიმსივნის მიზეზები შეიძლება იყოს:

თამბაქოს ნაწარმის გამოყენება

ალკოჰოლის გადაჭარბებული მოხმარება

HPV

EBV

დაბალი იმუნიტეტი

სამუშაო პროცესში კიბოს გამომწვევ ნივთიერებებთან შეხება (მაგალითად, აზბესტი, მწერების საწინააღმდეგო პრეპარატი)

რადიაციასთან შეხება

არაჯანსაღი კვება

გენები

ცუდი პირის ჰიგიენა

არსებული გენეტიკური დარღვევები

როგორ ისმება კისრის სიმსივნის დიაგნოზი, როგორ ხდება მისი დადგენა?

კიბოს ყველა სახეობის შემთხვევაში, ადრეული დიაგნოსტიკა კიბოს მკურნალობაში ძალიან ეფექტურია. თავისა და კისრის სიმსივნეები შესაძლოა არ იწვევდეს სიმპტომს, ან სიმპტომები შეიძლება აერიოს სხვა დაავადებებს. თუ თქვენს ოჯახში კიბოს ისტორია გაქვთ ან სხვა რისკის ფაქტორები გაქვთ, უმჯობესია, ნებისმიერი სიმპტომის შემთხვევაში მიმართოთ ექიმს. ექიმთან მისვლისას, პირველ რიგში, მოგისმენენ ჩივილებს, ჩაუტარდება ფიზიკური გასინჯვა და ექიმი შეიძლება დაგისვათ რამდენიმე კითხვა. თუ ექიმს კიბოს ეჭვი გაუჩნდება, ზუსტი დიაგნოზის დასადგენად შეიძლება მოგთხოვოთ სხვადასხვა ტესტი. ეს ტესტებია:

ენდოსკოპია: გამოიყენება ეჭვქვეშ მყოფი მიდამოს შესასწავლად. ეს არის თხელი მილი, რომლის ბოლოზე არის განათება, რათა დაეხმაროს გამოსახულების მიღებას. იმის მიხედვით, თუ რომელი მიდამო იკვლევა, მისი სახელწოდებაც იცვლება. მაგალითად, ცხვირის ღრუს გამოკვლევას ეწოდება ცხვირის ენდოსკოპია, ხორხის გამოკვლევას კი ლარინგოსკოპია.

გამოსახულების ტესტები: მოიცავს MRI-ს, CT სკანირებას, რენტგენსა და PET სკანირებას. გამოსახულების მეთოდებით სხვადასხვა გზით ცდილობენ სიმსივნის არსებობისა და მისი წარმოქმნის ადგილის დადგენას.

ლაბორატორიული ტესტები: რისკის ფაქტორების შესამოწმებლად (HPV, EBV არსებობა) ან სხვადასხვა მიზეზით, ექიმმა შეიძლება სისხლის ანალიზი მოგთხოვოთ.

ბიოფსია: ბიოფსია არის მეთოდი, რომლის დროსაც სიმსივნე ლაბორატორიულ პირობებში შეისწავლება და დგინდება, არის თუ არა იგი კიბოს უჯრედი. ამჟამად კიბოს დიაგნოზის დასმის ერთადერთი გზა ბიოფსიაა.

კიბოს დიაგნოზის დადგენის შემდეგ სწრაფად გადადიან მკურნალობის ეტაპზე. ექიმი თქვენი ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით ადგენს მკურნალობის გეგმას. ამ პროცესში მნიშვნელოვანია, თუ რამდენად არის წინ წასული კიბო და რა ეტაპზეა. კიბოს სტადიის დადგენისას ითვალისწინებენ მის მდებარეობას, იმ ადგილებს, სადაც მეტასტაზები გაქვთ, და სხვა ინფორმაციას. თქვენი მკურნალობის გეგმა შეიძლება მოიცავდეს:

რადიაციულ თერაპიას

რადიოთერაპიას

იმუნოთერაპიას

ჰორმონულ თერაპიას

მიზნობრივ თერაპიას

შეიძლება მოიცავდეს ქირურგიული მკურნალობის ვარიანტებიდან ერთ-ერთს ან მათ კომბინაციას.

კიბოს მკურნალობის ყოველ მეთოდს თავისი უპირატესობები და ნაკლოვანებები აქვს. გადაწყვეტილების მიღებამდე შეგიძლიათ ექიმს გაუზიაროთ ყველა კითხვა და შეშფოთება. თქვენი მკურნალობის გეგმაში მიიღება მხედველობაში სიმსივნე და თქვენი მდგომარეობა და შეირჩევა თქვენთვის ყველაზე შესაფერისი მკურნალობა.

როგორ ტარდება კისრის სიმსივნის ოპერაცია?

კისრის სიმსივნის ოპერაციის მიზანი სიმსივნის ქირურგიული მეთოდებით მოცილებაა. ქირურგიული მკურნალობა ჩვეულებრივ შეიძლება ქიმიოთერაპიასა და რადიაციულ თერაპიასთან ერთად ჩატარდეს. სიმსივნე თავდაპირველად შეიძლება იყოს ძალიან დიდი, რომ ოპერაციით მოცილდეს. ამიტომ, რადიაციისა და ქიმიოთერაპიის დახმარებით სიმსივნე მცირდება და შემდეგ ოპერაციით მთლიანად იცილება. კისრის სიმსივნის ოპერაცია შეიძლება ჩატარდეს რამდენიმე განსხვავებული მეთოდით. ამ მეთოდებიდან ზოგიერთია:

ღია ოპერაცია

ოპერაციის დროს ყველაზე ხშირად გახსენებული მეთოდი არის უფრო ტრადიციულად ცნობილი ღია ოპერაცია. იგი მდგომარეობს სიმსივნის ამოსაღებად სხეულზე დიდი ჭრილობის გაკეთებაში. ეს არის პირველი ქირურგიული ვარიანტი. დიდი ჭრილობის არსებობა შეიძლება ნიშნავდეს უფრო ხანგრძლივ შეხორცების პერიოდს და გართულებების მაღალ რისკს.

მინიმალურად ინვაზიური მკურნალობა

ასევე ცნობილია როგორც დახურული ოპერაცია. იგი გაჩნდა ჯანდაცვის სფეროში განვითარებული ტექნოლოგიების შედეგად. განსხვავებით ღია ოპერაციისგან, ეს არის მკურნალობის მეთოდი, რომლის დროსაც დიდი ჭრილობის ნაცვლად კეთდება პატარა ჭრილობები. შემდეგ ამ ჭრილობებიდან სხვადასხვა მეთოდით მიღწევა სიმსივნის ქსოვილამდე. ღია ოპერაციის ვარიანტთან შედარებით, გართულებების წარმოშობის რისკი უფრო დაბალია.

ლაზერული ქირურგია

ტარდება ენდოსკოპის ინსტრუმენტით, რომლის წვერზე არის მაღალი სიმკვრივის ლაზერი. ამიტომ არანაირი ჭრილობა არ არის საჭირო. ინსტრუმენტს ყელიდან დაბლა უშვებენ. შემდეგ ლაზერის დახმარებით სიმსივნის ქსოვილი იჭრება ან ორთქლდება. ეს ზოგადად საიმედო და სწრაფად მოქმედი პროცედურაა. ლაზერული ქირურგია ტარდება ანესთეზიის ქვეშ და ამბულატორიული მკურნალობის ვარიანტია. ამიტომ საავადმყოფოში დარჩენა არ არის საჭირო.

ტრანსორალური რობოტული ქირურგია (TORS)

მინიმალურად ინვაზიური მკურნალობის ერთ-ერთი სახეობაა. ეს არის რობოტული ქირურგიული ინსტრუმენტებისა და სამგანზომილებიანი გამოსახულების შეერთება. სიმსივნეებს პირის გზით მიუდგებიან და გარე არეში ჭრილობის გაკეთება არ არის საჭირო. იგი ეფექტურია თავისა და კისრის მრავალი კიბოს მოცილებაში. შეხორცების პროცესი ღია ქირურგიასთან შედარებით უფრო სწრაფია.

თავისა და კისრის ოპერაციების შემდეგ, პაციენტის ღეჭვის, ყლაპვისა და მეტყველების მსგავს ფუნქციებში, ასევე გარეგნობაში, შეიძლება გარკვეული განსხვავებები წარმოიშვას.

ხშირად დასმული კითხვები

თავისა და კისრის კიბოს მკურნალობის ვარიანტები მოიცავს ქიმიოთერაპიას, რადიოთერაპიას, იმუნოთერაპიას ან ქირურგიულ მკურნალობას. კისრის სიმსივნის დროს შესაძლოა არანაირი ნიშანი არ გამოვლინდეს. როდესაც გამოვლინდება, სიმპტომები ჩვეულებრივ შეიძლება ჰგავდეს გრიპის, გაციების მსგავსი დაავადებების ნიშნებს. თუ ყელის ტკივილი, თავის ტკივილი, სისხლიანი ნერწყვი ან ნახველი დიდხანს არ გადის, უნდა მიმართოთ ექიმს. ქიმიოთერაპია კისრის კიბოს მკურნალობის ვარიანტებს შორისაა. ექიმი თქვენს მდგომარეობას გაითვალისწინებს და თქვენთვის ყველაზე შესაფერის მკურნალობას დაგეგმავს. თავისა და კისრის კიბოს დიაგნოზის დასმამდე ექიმმა შეიძლება სხვადასხვა ტესტები მოგთხოვოთ. ამ ტესტების დახმარებით, როდესაც ეჭვი განმტკიცდება, ბიოფსიის საშუალებით მოწმდება, არის თუ არა სიმსივნე ავთვისებიანი თუ კეთილთვისებიანი. თავისა და კისრის მიდამოში ნებისმიერი სიმსივნის ეჭვის შემთხვევაში შეგიძლიათ დარეგისტრირდეთ საავადმყოფოს ყურის, ცხვირისა და ყელის დაავადებათა განყოფილებაში.