چვილებში ყაბზობა (შეკრულობა) რა არის, რა იწვევს და როგორ მკურნალობენ?

რა არის ყაბზობა ჩვილებში?

ყაბზობა ყველა ასაკის ბავშვში საჭმლის მომნელებელი სისტემის გავრცელებული დარღვევაა. იმისათვის, რომ დეტალურად გაეცნოთ ჩვილებში ყაბზობის შესახებ არსებულ არასწორ წარმოდგენებს და ყაბზობის პრობლემის გამომწვევ მიზეზებს თქვენს ყოველდღიურობაში, ეწვიეთ ჩვენს გვერდს: ყაბზობის პრობლემა: თქვენი ცხოვრების მიზეზი, მცდარი შეხედულებები. ეს არის პათოლოგიური სამედიცინო მდგომარეობა, რომელიც იწვევს ბავშვის გაძნელებას დეფეკაციის დროს. ყაბზობის მქონე ჩვილებში, ნორმასთან შედარებით, მცირდება ნაწლავთა მოძრაობა (მოტორიკა). ნაწლავთა მოძრაობისას ტკივილის ან დისკომფორტის შეგრძნების გამო ჩვილები შეიძლება ტიროდნენ. ყაბზობა იყოფა ორ სხვადასხვა ტიპად: ორგანულ და ფუნქციურ ყაბზობად. ორგანული ყაბზობა, როგორც წესი, არის ყაბზობის ტიპი, რომელიც გვხვდება ისეთი დარღვევების დროს, როგორიცაა ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიები და ცელიაკია. ფუნქციური ყაბზობა კი წარმოიქმნება ბავშვების მიერ ნაწლავთა მოძრაობის შეკავების შედეგად. ყაბზობა არის ჯანმრთელობის პრობლემა, რომლის მოგვარებაც შესაძლებელია ჩვილებში კვების რაციონის შეცვლით. გარდა ამისა, სხეულის მოდუნების მიზნით, ჩვილებისთვის ტარდება მასაჟები. ამ გზით უმარტივდებათ ნაწლავთა მოძრაობა.

რა არის ჩვილებში ყაბზობის სიმპტომები?

ყაბზობის სიმპტომები არ დაკავშირებულია მხოლოდ ბავშვის მიერ დღის განმავლობაში დეფეკაციის სიხშირესთან. ასევე მნიშვნელოვანია ის, რასაც ბავშვი განიცდის დეფეკაციის დროს. ამავდროულად, განავლის ვიზუალური მხარე გამოიყენება ყაბზობის დიაგნოსტიკურ კრიტერიუმად. ჩვილებში ყაბზობის სიმპტომებია:

● საფენში მშრალი და გუნდების (კენჭების) სახით არსებული განავალი

● დეფეკაციისას ბავშვის სახის დროებითი გაწითლება

● დეფეკაციისას ტირილით ჭინთვა

● ნორმასთან შედარებით უფრო დიდი ზომის განავლის გამოყოფა

● მუცლის სიმკვრივე და შებერილობა

● მუცლის ტკივილი

● გადაჭარბებული კაპრიზულობა და გაღიზიანებულობა

● საფენზე სითხის ან განავლის კვალი

● კვირაში სამჯერ ნაკლები დეფეკაცია

როგორ ვითარდება ყაბზობა ჩვილებში?

ყაბზობას მრავალი შესაძლო მიზეზი აქვს. ყაბზობა ჩვილებში შეიძლება გამოწვეული იყოს გარკვეული ცვლილებებით. ის განსაკუთრებით შეიძლება წარმოიშვას დამატებითი საკვების მიცემის დაწყების შემდეგ. ბავშვთა ასაკში კი შესაძლებელია დაკვირვება ტუალეტის ჰიგიენისა და ჩვევების გამომუშავებისა და სკოლაში შესვლის შემდეგ. როდესაც ჩვილები იწყებენ ახალი საკვების მიღებას, საჭმლის მომნელებელი პრობლემების განვითარების გამო შეიძლება წარმოიშვას ყაბზობა. ჩვილებში ყაბზობის სხვა მიზეზებია:

● დედის რძის შემდეგ ძნელად მოსანელებელი ხელოვნური ნარევის (საბავშვო ფორმულის) დაწყება ან გადამუშავებული საკვების მიღება

● კვების დროს არასაკმარისი სითხის მიღება

● ძუძუთი კვებაზე მყოფ ჩვილებში დედის რძის არასაკმარისი რაოდენობა

● დამატებითი კვებაზე გადასულ უფრო დიდ ჩვილებში არასაკმარისი დიეტური ბოჭკოვანის შემცველი საკვების მიღება

● ძროხის რძის აუტანლობა ან სხვა სურსათის აუტანლობა

● ისეთი დაავადებების არსებობა, როგორიცაა კისტური ფიბროზი, ცელიაკია, ნევროპათიული დარღვევები, ალერგიები, ელექტროლიტური დარღვევები და ჰიპოთირეოზი

● რკინის წვეთების გამოყენება

● ისეთი სამედიცინო მდგომარეობების არსებობა, რომლებიც გავლენას ახდენენ ნაწლავთა მოძრაობაზე

როგორ ისმება ყაბზობის დიაგნოზი ჩვილებში?

ზოგჯერ ყაბზობა შეიძლება სერიოზულ ზომებს აღწევდეს. ისეთ შემაშფოთებელ ყაბზობაში, რომელიც უარყოფითად მოქმედებს ბავშვის ჯანმრთელობასა და განვითარებაზე, აუცილებელია მივმართოთ სპეციალისტ ექიმს. ჩვილებში ყაბზობის დიაგნოსტიკის მიზნით ექიმი მშობლებს უსვამს კითხვებს დეფეკაციის ჩვევებისა და სიმპტომების შესახებ. ეს კითხვები, როგორც წესი, მიმართულია მტკივნეული დეფეკაციის არსებობის დასადგენად და იმის გასარკვევად, თუ როგორია ნორმაში დეფეკაციის სიხშირე. ამასთან ერთად, შესაძლებელია ბავშვის განავლის შემოწმება. ამ შეფასებების შედეგად შეიძლება დაისვას ყაბზობის დიაგნოზი. გარდა ამისა, მიზეზის დასადგენად შესაძლებელია დაისვას კითხვები ბავშვის კვებაში შეტანილი ცვლილებებისა და კვების საათების შესახებ. ამასთან ერთად, ძირეული მიზეზის გამოსავლენად შეიძლება ჩატარდეს ტესტები. ყაბზობის მიზეზის დასადგენად გამოყენებული ტესტებია:

● ლაბორატორიული ტესტები: სისხლის, განავლისა და შარდის ანალიზებით იკვლევენ დაავადების მიზეზს. სისხლის ანალიზი გვეხმარება დადგენაში, გამოწვეულია თუ არა ყაბზობა ანემიით, ჰიპოთირეოზით ან ცელიაკიით. განავლის ტესტი იძლევა ინფექციისა და სისხლის არსებობის გამოვლენის საშუალებას. შარდის ანალიზით კი მოწმდება ინფექციის არსებობა.

● ნაწლავის ფუნქციური ტესტები: ეს ტესტები საშუალებას იძლევა შეფასდეს, რამდენად ადვილად გადაადგილდება განავალი ბავშვის ნაწლავებში.

როგორ მკურნალობენ ყაბზობას ჩვილებში?

ყაბზობის სამკურნალოდ პირველ რიგში უნდა დადგინდეს გამომწვევი ძირეული მიზეზი. ამის დადგენის შემდეგ მზადდება პრობლემაზე ორიენტირებული მკურნალობის გეგმა. არსებობს მკურნალობის ორი განსხვავებული ვარიანტი. ერთი მათგანია ბავშვის კვებითი ჩვევების შეცვლა, ხოლო მეორე — მედიკამენტური მკურნალობა. თუ ყაბზობა არ არის სერიოზული ზომის და არ აღინიშნება ყაბზობის განმეორებითი შეტევები, ყაბზობა იკურნება კვებითი ჩვევებისა და დამამშვიდებელი მოძრაობების მეშვეობით. პრაქტიკული ღონისძიებები, რომლებიც შეიძლება ჩატარდეს ჩვილებში ყაბზობის განსაკურნებლად, არის შემდეგი:

● თუ ბავშვი იკვებება ხელოვნური ნარევებით, შესაძლებელია სცადოთ თქვენი ექიმის მიერ რეკომენდებული სხვა ნარევის გამოყენება

● 4 თვის და უფროსი ასაკის ჩვილების კვების რაციონში დამატებული უნდა იყოს გარკვეული რაოდენობის წყალი. წყლის ოდენობის შესახებ კონსულტაცია გაიარეთ თქვენს ექიმთან

● თუ გადასულნი არიან დამატებით კვებაზე, სითხის მიღება შეიძლება შეივსოს ისეთი სასმელებით, როგორიცაა წყალი, ვაშლისა და მსხლის წვენი

● თუ ბავშვი გადავიდა დამატებით კვებაზე, რაციონში დაუმატეთ მაღალი ბოჭკოვანი შემცველობის მქონე საკვები, როგორიცაა ვაშლი, მსხალი, მწვანე ბარდის პიურე და მთლიანი მარცვლეულის ფაფა

● ბავშვის ზურგზე დაწვენით და მისი ფეხების ნაზად ამოძრავებით ველოსიპედის ტარების მსგავსი მოძრაობით, ადვილდება ნაწლავთა მოძრაობა

● თბილი აბაზანის მიღება ეხმარება ბავშვის კუნთების მოდუნებაში. ამ გზით ის აადვილებს ნაწლავთა მოძრაობას

● ყაბზობის განსაკურნებლად არ უნდა გამოიყენოთ რკინის დაბალი შემცველობის მქონე ხელოვნური ნარევები. ნარევის შესაცვლელად კონსულტაცია გაიარეთ თქვენს ექიმთან

● თუ ბავშვი იკვებება ფორმულით (ხელოვნური ნარევით), არ უნდა მოხდეს მისი გადაჭარბებულად განზავება. წყალი უნდა დაემატოს ფორმულის ინსტრუქციის შესაბამისად. დამატებითი სითხის მიღება უნდა მოხდეს კვებებს შორის შუალედებში

● ჩვილებში ყაბზობის მასაჟი უზრუნველყოფს ნაწლავთა მოძრაობის გამარტივებას. მასაჟი შეიძლება გაკეთდეს ჭიპის გარშემო რბილი წრიული მოძრაობებით

ზოგ შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება რეკომენდაცია გაუწიოს ჩვილის ყაბზობის საწინააღმდეგო სანთელს (სუპოზიტორიას). გლიცერინის სანთლები ნაწლავთა მოძრაობის გასამარტივებლად თავსდება პირდაპირ ანუსში. თუმცა, ექიმის მითითებების გარდა მათი გამოყენება არ არის რეკომენდებული. ამან შეიძლება გამოიწვიოს წონის კლება და დიარეა ჩვილებში. ამასთანავე, შესაძლებელია საფაღარათო საშუალებების გამოყენებაც. თუმცა, ექიმის დანიშნულების გარეშე გამოყენებამ შეიძლება ზიანი მიაყენოს ბავშვის ჯანმრთელობას.

ხშირად დასმული კითხვები ჩვილებში ყაბზობის შესახებ

ყაბზობა ზოგჯერ შეიძლება წარმოიშვას, როგორც სამედიცინო მდგომარეობა, რომელიც ყურადღებასა და შეშფოთებას მოითხოვს. განსაკუთრებით მაშინ, თუ ბავშვს სამ დღეზე მეტია არ ჰქონია განავალი, განიცდის ძლიერ და ხანგრძლივ ტკივილებს, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ სპეციალისტ ექიმს. თუ ბავშვი 4 თვეზე პატარაა, აღენიშნება კვირაში სამჯერ ნაკლები დეფეკაცია, ღებინება და სიცხე, აუცილებლად უნდა მიმართოთ სპეციალისტ ექიმს. გარდა ამისა, განავალში სისხლის არსებობა, მუცლის შებერილობა და ყაბზობის განმეორებითი შეტევები ყაბზობას სახიფათოს ხდის.

ძუძუთი კვებაზე მყოფ ჩვილებს შეიძლება რამდენიმე დღე ჰქონდეთ ისე, რომ არ აღინიშნებოდეთ ნაწლავთა მოძრაობა. მათი განავალი ზოგადად რბილი სტრუქტურისაა. ასეთი სიტუაციები არ წარმოადგენს იმის ნიშანს, რომ ბავშვს ყაბზობა აქვს. განავლის ვიზუალური მხარე და დეფეკაციისას ბავშვის მიერ ძალისხმევის გამოყენება შესაძლოა ყაბზობის სიმპტომი იყოს. თუმცა, ჩვილები შეიძლება გახდნენ ყაბზები მაშინ, როდესაც ისინი არასაკმარის დედის რძეს იღებენ. მიუხედავად ამისა, საკმარისი დედის რძის მიმღებ ბავშვში ყაბზობა იშვიათად გვხვდება. როდესაც ბავშვს ყაბზობა აქვს და სხვა სამედიცინო პრობლემა არ არის, დედის რძით კვება არ წყდება.

ჩვილებში ყაბზობა უფრო მეტად დაკავშირებულია განავლის გარეგნულ სახესთან და არა იმდენად დეფეკაციის სიხშირესთან. თუ ჩვილებში მყარი დეფეკაცია ხდება მაგარი, პატარა გუნდების (კენჭების) სახით, ეს ყაბზობის ნიშანია. ზოგჯერ მათ შეიძლება გამოყონ ნორმასთან შედარებით უფრო დიდი და მყარი განავალი. ესეც ყაბზობის მაჩვენებელია.

ჩვილებში ყაბზობა ჩვეულებრივ შეინიშნება მაშინ, როდესაც იწყება მყარი საკვების მიცემა. ხოლო დედის რძის ნაცვლად ხელოვნური ნარევებით (ფორმულით) კვებაზე მყოფ ჩვილებში ის შეიძლება გამოვლინდეს არასაკმარისი სითხის მიღების გამო. ამიტომ დარწმუნდით, რომ ბავშვი დღის განმავლობაში იღებს საკმარის სითხეს. თუ ის იკვებება ნარევით, შესაძლებელია უპირატესობა მიენიჭოს მაღალი ბოჭკოვანი შემცველობის ნარევებს. თუ ის იკვებება დედის რძითა და დამატებითი კვებით, რაციონში დამატებული უნდა იყოს მაღალი ბოჭკოვანი შემცველობის მქონე საკვები. გარდა ამისა, არ უნდა იქნას უგულებელყოფილი კვებებს შორის წყლის მიცემა.

1 თვის ჩვილებში ყაბზობის მკურნალობისას კვების მოდელი მნიშვნელოვანი ფაქტორია. მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვი იკვებება მხოლოდ დედის რძით, თუ მას ყაბზობის ჩივილი აქვს, ესე იგი ის არ იღებს საკმარის დედის რძეს. ამიტომ, დედის რძის გარდა, ბავშვის კვებაში შეიძლება დაემატოს ასაკის შესაბამისი მაღალი ბოჭკოვანი შემცველობის მქონე ხელოვნური ნარევი. ამასთან ერთად, შესაძლებელია ჩვილის ყაბზობის მასაჟის ჩატარება.

ბავშვის ფეხების ნაზად ამოძრავება ან ბავშვის ფეხების მუხლებში მოხრა და ზემოთ აწევა ეხმარება ბავშვს ნაწლავთა მოძრაობის გამარტივებაში. მაშინ, როდესაც ბავშვი ზურგზე წევს მდგომარეობაში, მუცელზე ნაზად მასაჟის გაკეთება ეხმარება ყაბზობის მოხსნაში. გარდა ამისა, თბილი შხაპის მიღება ეხმარება ბავშვის კუნთების მოდუნებაში.

5 თვის ჩვილებში ყაბზობის მთავარი მიზეზი დამატებითი კვებაა. ამ პერიოდში ბავშვს შეიძლება გაუჭირდეს ახალი საკვების მონელება. ამიტომ კვების რაციონში უნდა დაემატოს უფრო რბილი და მაღალი ბოჭკოვანი შემცველობის მქონე საკვები. ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს დამატებითი სითხის მიღებასაც. არასაკმარისი სითხის მიღების გამოც შეიძლება გამოვლინდეს ყაბზობა. კვებებს შორის შუალედებში ბავშვს უნდა დაევასოს წყალი. სითხის მიღების მხარდასაჭერად ბავშვის კვებაში ასევე შეიძლება დაემატოს ვაშლისა და მსხლის წვენი, რომელიც სასიკეთოდ იმოქმედებს ყაბზობაზე.

8 თვის ჩვილის კვების დიდი ნაწილი მოდის დამატებით კვებაზე. ზოგიერთი ჩვილი არ იღებს დედის რძეს, ზოგიერთმა კი შეიძლება მიიღოს მცირე რაოდენობით. ამიტომ ენერგია და საკვები ნივთიერებების უმეტესი ნაწილი მიღებული უნდა იყოს კვების გზით. კვებაში შერჩეული საკვები არ უნდა იყოს მყარი. სითხის შემცველი ან რბილი საკვების შერჩევით უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ის, რომ ბავშვს არ გაუჭირდეს საკვების მონელება და სითხის მიღება უნდა იყოს საკმარისი რაოდენობით.

ჰირშსპრუნგის დაავადება ახალშობილებში გამოვლენილი თანდაყოლილი დარღვევაა. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც ხელს უშლის ბავშვს დეფეკაციაში. ეს დაავადება ვითარდება მსხვილ ნაწლავში ნერვული უჯრედების არარსებობის შედეგად. ნერვული უჯრედის არარსებობის გამო შეუძლებელია ნაწლავის შიგთავსის ადვილად წინსვლა. ამის შედეგად წარმოიქმნება ისეთი პრობლემები, როგორიცაა ნაწლავის გაუმტარობა (ოტრუქცია) ან ყაბზობა. ასეთი ტიპის ყაბზობის ერთადერთი მკურნალობა არის ნაწლავის ფუნქციოდაკარგული ნაწილის ქირურგიული ამოკვეთა.

ჩვილებში საჭმლის მომნელებელი პრობლემების გამოვლენა მოზრდილებთან შედარებით უფრო რთულია და ისინი შეიძლება გამოვლინდნენ იშვიათი სიმპტომებით. ამიტომ მათი მკურნალობა შესაძლებელია მშობლების ყურადღებადი ზედამხედველობით, სწორი ექიმის შერჩევისა და შემოწმების გზით.

მიუხედავად იმისა, რომ ჩვილებში ყაბზობა უმეტეს შემთხვევაში მარტივი ზომებით მოსაგვარებელი მდგომარეობაა, ის ასევე შეიძლება იყოს სხვადასხვა ძირეული ჯანმრთელობის პრობლემის ნიშანიც. განსაკუთრებით ხანგრძლივი, განმეორებადი ან ბავშვის განვითარებაზე მოქმედი ყაბზობის შემთხვევებში დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ სპეციალისტ ექიმს.

Hisar Hospital Intercontinental-ის ბავშვთა გასტროენტეროლოგიის, ჰეპატოლოგიისა და კვების განყოფილებაში ჩვილებში საჭმლის მომნელებელი სისტემის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პროცესები მიმდინარეობს სპეციალისტი ექიმების მიერ.

იმისათვის, რომ მიიღოთ სპეციალისტის მოსაზრება თქვენი ჩვილის ყაბზობის ჩივილებთან დაკავშირებით, შეგიძლიათ სწრაფად ჩაეწეროთ მიღებაზე ქვემოთ მოცემული ფორმის შევსებით.

თუ გსურთ, პირდაპირ ეწვიოთ ვიზიტის გვერდს, დააკლიკეთ აქ.