კონტენტზე გადასვლა
Hisar Hospital

დაავადებების გზამკვლევი

ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება): სიმპტომები, რისკ-ფაქტორები და მკურნალობა

გაიგეთ რა არის ათეროსკლეროზი, რა სიმპტომები ახასიათებს, ვინ არის რისკის ქვეშ და როგორ ხდება დიაგნოსტიკა და მკურნალობა.

ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება): სიმპტომები, რისკ-ფაქტორები და მკურნალობა

ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება): სიმპტომები, რისკ-ფაქტორები და მკურნალობა

ათეროსკლეროზი, საზოგადოებაში ცნობილი სახელით სისხლძარღვების გამკვრივება, გულის დაავადებებისა და ინსულტის მთავარ მიზეზებს შორისაა. მსოფლიოში ათეროსკლეროზი და მის მიერ გამოწვეული გართულებები სიკვდილის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზია. არტერიებში დაგროვილი ნივთიერებების მიერ წარმოქმნილი პლაქების შედეგად განვითარებული გამკვრივება დროთა განმავლობაში შეიძლება მთლიანად ჩახერგოს სისხლძარღვები და ორგანიზმში სერიოზული პრობლემები გამოიწვიოს. ჩვეულებრივ, ეს დაავადება ასაკის მატებასთან ერთად ვითარდება, ამიტომ მისი გამომწვევი ფაქტორების კარგად გაგება აუცილებელია დაავადების პრევენციისა და მკურნალობისთვის.

ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება): სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობა

ათეროსკლეროზი არის გულ-სისხლძარღვთა დაავადება, რომელიც არტერიებში ქოლესტერინის, ცხიმის, სისხლის უჯრედების, უჯრედული ნარჩენების, ფიბრინის, კალციუმისა და სისხლში არსებული სხვა ნივთიერებების დაგროვების შედეგად წარმოქმნილი პლაქების გამო ვითარდება. ეს პლაქა წებოვანი ნივთიერებაა და დროთა განმავლობაში მაგრდება, რის შედეგადაც არტერიები ვიწროვდება. ეს მდგომარეობა ზღუდავს ორგანიზმში ჟანგბადით მდიდარი სისხლის ნაკადს და მრავალ გართულებას იწვევს. ათეროსკლეროზი არის ნელა და პროგრესულად მიმდინარე დაავადება, რომელიც შეიძლება ბავშვობაშიც დაიწყოს და ასაკთან ერთად გაუარესდეს, თუმცა არსებობს შემთხვევებიც, როცა ის სწრაფად პროგრესირებს. მიუხედავად იმისა, რომ ათეროსკლეროზის ზუსტი მიზეზები სრულად ცნობილი არ არის, მიიჩნევა, რომ არაჯანსაღი ცხოვრების წესი, სხვა დაავადებების არსებობა და გენეტიკური მიდრეკილება შეიძლება ზიანის გამომწვევი იყოს. სხეულის არტერიების უმეტესობაზე შეიძლება გავლენა მოახდინოს პლაქების წარმოქმნამ. იმის მიხედვით, თუ რომელ არტერიას აზიანებს, მას სხვადასხვა სახელით მოიხსენიებენ:

  • კორონარული არტერიის დაავადება: ვითარდება გულის არტერიებში პლაქების წარმოქმნის გამო.

  • პერიფერიული არტერიის დაავადება: ვითარდება არტერიებში, რომლებიც სისხლს გულიდან სხეულისკენ მიაქვთ, პლაქების წარმოქმნის გამო. შეიძლება გავლენა მოახდინოს, უპირველეს ყოვლისა, ფეხების, ასევე ხელისა და მენჯის არტერიებზე.

  • საძილე არტერიის დაავადება: კისრის არტერიაში გროვდება პლაქი და ტვინში მიმავალი სისხლის ნაკადი მცირდება.

  • თირკმლის არტერიის სტენოზი: თირკმლებისკენ სისხლის მიმოქცევას უზრუნველყოფენ არტერიები, რომლებშიც პლაქი წარმოიქმნება.

  • ვერტებრალური არტერიის დაავადება: ტვინის უკანა ნაწილისკენ სისხლის მიმოქცევის არტერიებში პლაქის დაგროვებაა.

  • მეზენტერული არტერიის იშემია: მდგომარეობა, როცა ნაწლავებისკენ სისხლის მიმოქცევას უზრუნველყოფენ არტერიები პლაქების წარმოქმნის გამო საკმარის სისხლის ნაკადს ვერ უზრუნველყოფენ.

ათეროსკლეროზის ნიშნები

ათეროსკლეროზი საწყის ეტაპებზე, როგორც წესი, არ იწვევს რაიმე სიმპტომს. ზოგიერთ პაციენტს არაფერი აღენიშნება მანამ, სანამ არტერიები მთლიანად არ დაიხურება, ან არ განვითარდება გულის შეტევა ან ინსულტი. სიმპტომები იწყება მაშინ, როცა ორგანიზმს მეტი ჟანგბადი სჭირდება და სხვადასხვა ნიშნები შეიძლება განვითარდეს იმის მიხედვით, თუ რომელი არტერიაა შევიწროებული:

კორონარულ არტერიებთან დაკავშირებული ნიშნები შეიძლება იყოს შემდეგი:

  • უჩვეულო გულისცემა და არითმია,

  • გულის ფეთქვა,

  • ტკივილის ან ზეწოლის შეგრძნება ზედა ნაწილში — გულმკერდში, ხელში, კისერსა და ყბაში, (ეს მდგომარეობა ჩვეულებრივ ანგინად არის ცნობილი),

  • სუნთქვის გაძნელება, ქოშინი.

ტვინის სისხლძარღვების გამკვრივების ნიშნებია:

  • ხელებსა ან ფეხებში დაბუჟების შეგრძნება ან ძალის დაკარგვა,

  • საუბრის, ფიქრისა და გაგების გაძნელება,

  • სახის კუნთების შეკუმშვა,

  • გარდამავალი იშემიური შეტევები,

  • ინსულტი,

  • ძლიერი თავის ტკივილი,

  • ერთ ან ორივე თვალში მხედველობის დარღვევა.

ხელებში, მენჯსა და ფეხებში სისხლძარღვების გამკვრივების ნიშნებია:

  • პერიოდული კლაუდიკაცია, ანუ სიარულის დროს ფეხის ტკივილი,

  • დაბუჟება,

  • ფეხების სიგრილე,

  • დასვენების დროს ტკივილი ან წვა ფეხის თითებსა და ფეხებში,

  • ფეხებზე ხშირად არამკურნალობადი ჭრილობები და ინფექციები.

თირკმლებთან დაკავშირებული ნიშნებია:

  • მაღალი არტერიული წნევა (ჰიპერტენზია),

  • თირკმლის უკმარისობა.

ნაწლავებზე მოქმედ არტერიებში განვითარებული ათეროსკლეროზის ნიშნებია:

  • ჭამის შემდეგ ძლიერი ტკივილი,

  • წონის კლება,

  • დიარეა.

სხვა ნიშნები მოკლედ ასეთია:

  • მამაკაცებში ერექციული დისფუნქცია,

  • სისხლის შედედება და თრომბთან დაკავშირებული სერიოზული გართულებები.

ათეროსკლეროზის რისკ-ფაქტორები

ათეროსკლეროზი სერიოზული სამედიცინო მდგომარეობაა, რომელიც გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების კატეგორიაში ფასდება. ეს არის ნელა მიმდინარე დაავადება, რომელიც ახალგაზრდა ასაკში იწყება. კვლევების მიხედვით, თუ ადამიანი 40 წლისაა და მისი საერთო ჯანმრთელობის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია, მძიმე ათეროსკლეროზის განვითარების ალბათობა 50%-ია [1]. ასაკის მატებასთან ერთად დაავადების რისკი იზრდება. 60 წელს გადაცილებულ მოზრდილებში, ჩვეულებრივ, უკვე გარკვეული ხარისხის ათეროსკლეროზი არსებობს, თუმცა მძიმე სიმპტომები შეიძლება არ აღინიშნებოდეს. ათეროსკლეროზის რისკ-ფაქტორები ზრდის დაავადების განვითარების ალბათობას. გულის შეტევების დაახლოებით 90% სწორედ ამ რისკ-ფაქტორების გამო ვითარდება [1]:

  • სიმსუქნე,

  • დიაბეტი და ინსულინრეზისტენტობა,

  • ოჯახში გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ისტორია,

  • ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება,

  • მაღალი არტერიული წნევა,

  • LDL ქოლესტერინის მაღალი დონე,

  • სისხლში C-რეაქტიული ცილის, ანუ ანთებითი სიგნალის, მაღალი დონე,

  • ტრიგლიცერიდების მაღალი დონე,

  • არაჯანსაღი კვების ჩვევები, ხილისა და ბოსტნეულის არმოხმარება,

  • არასაკმარისი ფიზიკური აქტივობა,

  • ძილის აპნოე,

  • მეტაბოლური სინდრომი,

  • ანთებითი დაავადებები, როგორიცაა რევმატოიდული ართრიტი და ფსორიაზი,

  • სიგარეტის მოწევა ან თამბაქოს ღეჭვა.

ათეროსკლეროზის დიაგნოზი

ათეროსკლეროზის დიაგნოზის დასმისას ექიმები ფიზიკური გასინჯვით იწყებენ. პაციენტის სიმპტომების გასაგებად სვამენ სხვადასხვა კითხვას. იკვლევენ პაციენტის სამედიცინო და ოჯახურ ანამნეზს, ცხოვრების წესსა და არტერიებში პლაქის წარმოქმნასთან დაკავშირებულ რისკ-ფაქტორებს. გამოვლენილი ნიშნების, კითხვებზე მიღებული პასუხებისა და ფიზიკური გასინჯვის მიხედვით შეიძლება მოითხოვონ გარკვეული ტესტები:

  • სისხლის ანალიზები: ჩვეულებრივ ტარდება სისხლში შაქრისა და ქოლესტერინის დონის შესამოწმებლად. შაქრის ან ქოლესტერინის მაღალი დონე შეიძლება ათეროსკლეროზის განვითარების რისკს ზრდიდეს. ასევე შეიძლება ჩატარდეს სისხლის ტესტები CRP-ის დონის დასადგენად, რომელიც არტერიების ანთებასთან დაკავშირებული ცილაა.

  • ელექტროკარდიოგრამა (EKG): სწრაფი და უმტკივნეულო ტესტია, რომელიც გულის ელექტრულ აქტივობას ზომავს. EKG-ის დროს გულმკერდზე, საჭიროების შემთხვევაში კი ხელებსა და ფეხებზე ელექტროდებს ამაგრებენ. ეს პროცედურა საშუალებას იძლევა შეფასდეს გულისკენ მიმავალი სისხლის რაოდენობაში არსებული ცვლილებები.

  • ექოკარდიოგრაფია: დიაგნოსტიკური ტესტია, რომელიც ხმის ტალღების გამოყენებით აჩვენებს გულის სისხლის ნაკადს. ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება ჩატარდეს სავარჯიშო სტრეს ტესტთან ერთად.

  • სავარჯიშო სტრეს ტესტი: თუ სიმპტომები ძირითადად ვარჯიშის ან ფიზიკური აქტივობის დროს ჩნდება, ექიმმა შეიძლება ეს ტესტი დანიშნოს. პაციენტის სარბენ ბილიკზე სიარულის ან სირბილის დროს გული კონტროლდება. ვარჯიშის დროს გულის მუშაობა, ყოველდღიურ აქტივობებთან შედარებით, უფრო ძლიერი და სწრაფია. ამიტომ სავარჯიშო სტრეს ტესტი საშუალებას იძლევა გამოვლინდეს გულის პრობლემები, რომლებიც ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი დარჩებოდა. თუ ვარჯიშის შესრულებას რაიმე მდგომარეობა უშლის ხელს, პაციენტს შეიძლება მიეცეს პრეპარატი, რომელიც ვარჯიშის გულზე ზემოქმედებას იმიტირებს.

  • დოპლერის ულტრაბგერა: შეიძლება გამოყენებულ იქნას ხელისა თუ ფეხის სხვადასხვა წერტილში სისხლის წნევის გასაზომად. ამ გაზომვისას შესაძლებელია არტერიებში სისხლის ნაკადის სიჩქარის დადგენა.

  • ტერფ-ბრაქიული ინდექსი (ABI): საშუალებას იძლევა შედარდეს ტერფისა და ხელის წნევა და დადგინდეს შევიწროებული არტერიები და დასუსტებული სისხლის ნაკადი. ეს არის ათეროსკლეროზით გამოწვეული პერიფერიული არტერიული დაავადებების გამოვლენის სწრაფი და მარტივი გზა.

  • გულის კათეტერიზაცია და ანგიოგრაფია: სასარგებლოა იმის დასადგენად, შევიწროებულია თუ არა კორონარული არტერიები ან ხომ არ არის ისინი დახშული. თხელი და მოქნილი მილი, რომელსაც კათეტერი ეწოდება, თავსდება შესაბამის სისხლძარღვებში და მიემართება გულისკენ. საღებავი კათეტერიდან გულის არტერიაში მიედინება და ტესტის დროს გადაღებულ გამოსახულებებს უფრო მკაფიოს ხდის.

  • კორონარული კალციუმის სკანირება: ასევე ცნობილია როგორც გულის სკანირება. გულის დეტალური გამოსახულებების მისაღებად გამოიყენება კომპიუტერული ტომოგრაფია. მიიღება არტერიის კედელში არსებული კალციუმის დაგროვებების გამოსახულებები. ტესტის შედეგები ფასდება ქულით. როდესაც კალციუმი არსებობს, ქულა მაღალია, ხოლო მაღალი ქულა გულის დაავადების მაღალ რისკზე მიუთითებს.

ათეროსკლეროზის მკურნალობა

როგორც კი პლაქი წარმოიქმნება, ის, ჩვეულებრივ, იქ რჩება. სამედიცინო მკურნალობის პროცედურებით და ცხოვრების ჩვევების შეცვლით შესაძლებელია პლაქების წარმოქმნის შენელება ან შეჩერება. ზოგიერთ ათეროსკლეროზის მკურნალობის პროცედურას შეუძლია პლაქების შემცირებაც. სისხლძარღვების გამკვრივების მკურნალობის მეთოდების შესახებ შეიძლება ითქვას შემდეგი:

  • ცხოვრების წესის ცვლილებები: რისკ-ფაქტორების გათვალისწინებით შესაძლებელია ათეროსკლეროზის შენელება. შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჯანსაღი კვების ჩვევები, ფიზიკური აქტივობა და არ მოწევა. ეს ცვლილებები მიუხედავად იმისა, რომ დახშობას არ აშორებს, ამცირებს გულის შეტევისა და ინსულტის რისკს.

  • მედიკამენტები: ქოლესტერინისა და მაღალი წნევის წინააღმდეგ გამოყენებული მედიკამენტები შეიძლება ათეროსკლეროზის შენელებას შეუწყოს ხელი. მათ აქვთ LDL ქოლესტერინის შემცირების, სისხლის გათხელების, თრომბების პრევენციისა და ისეთი ჯანმრთელობის მდგომარეობების კონტროლის ეფექტი, როგორიცაა დიაბეტი.

  • ანგიოგრაფია და სტენტირება: დაავადებულ არტერიამდე მისასვლელად ფეხისა და ხელის არტერიებში თხელ მილს ათავსებენ. დახშობები პირდაპირ რენტგენის ეკრანზე ჩანს. ანგიოპლასტიკა და სტენტის დაყენება დახშული არტერიების გახსნას და სიმპტომების შემსუბუქებას უწყობს ხელს.

  • შუნტირების ოპერაცია: მკურნალობის პროცედურაა, რომლის დროსაც ფეხიდან ან გულმკერდიდან ჯანმრთელი სისხლძარღვები იღება და დახშული სისხლძარღვის ნაცვლად გამოიყენება. მისი მთავარი მიზანია სისხლისთვის ახალი გზის შექმნა.

  • ენდარტერექტომია: პროცედურაა, რომლის დროსაც პლაქი ამოიღება და სისხლის ნაკადი ისევ აღდგება. თუ ეს პროცედურა ტარდება კისერში განვითარებული სისხლძარღვების გამკვრივებისას საძილე არტერიაზე, მას კაროტიდული ენდარტერექტომია ეწოდება. მაღალი რისკის მქონე პაციენტებს შეიძლება სტენტიც ჩაუდგათ.

  • ფიბრინოლიზური მკურნალობა: პროცედურაა, რომლის დროსაც ტარდება თრომბის გამხსნელი მედიკამენტები, თუ არტერიას თრომბი აქვს დახშული.

ათეროსკლეროზის შესახებ ხშირად დასმული კითხვები

სისხლძარღვების გამკვრივება და სისხლძარღვების დახშობა ერთი და იგივეა?

სისხლძარღვების გამკვრივება და სისხლძარღვების დახშობა ერთი და იგივე არ არის. სისხლძარღვების გამკვრივება არის მდგომარეობა, როდესაც არტერიის კედელი ცხიმისა და მსგავსი ნივთიერებების დაგროვების გამო სქელდება, პლაქს ქმნის და ეს პლაქი მაგრდება. ამ დაგროვებების ზრდამ და სისხლის ნაკადის შეფერხებამ შეიძლება სისხლძარღვის დახშობა გამოიწვიოს. ანუ სისხლძარღვების დახშობა და სისხლძარღვების გამკვრივება განსხვავებული მდგომარეობებია, თუმცა სისხლძარღვების გამკვრივებამ დროთა განმავლობაში შეიძლება სისხლძარღვის დახშობა გამოიწვიოს.

სისხლძარღვების გამკვრივებისთვის რომელ ექიმს უნდა მივმართოთ?

სისხლძარღვების გამკვრივების დიაგნოსტირებისა და მკურნალობისთვის შესაძლებელია მიმართოთ კარდიოლოგიის განყოფილებას. ათეროსკლეროზი გულ-სისხლძარღვთა დაავადებაა და ამ დაავადებებზე სპეციალიზებულ ექიმებს კარდიოლოგები ეწოდებათ. სისხლძარღვების გამკვრივების დიაგნოზის დასმა, მკურნალობის გეგმის შედგენა და პროცესის მონიტორინგი კარდიოლოგების მოვალეობაა. საჭიროების შემთხვევაში კარდიოლოგებს შეუძლიათ დიეტოლოგებისა და ფიზიოთერაპიის სპეციალისტების დახმარებაც მიიღონ. ასევე, თუ ქირურგიული ჩარევა გახდება საჭირო, მათ შეუძლიათ პაციენტი გულ-სისხლძარღვთა ქირურგებთან გადაამისამართონ.

ვის შეიძლება განუვითარდეს სისხლძარღვების გამკვრივება?

სისხლძარღვების გამკვრივება შეიძლება განვითარდეს იმ ადამიანებში, ვისაც ოჯახში მაღალი სისხლში ქოლესტერინის ისტორია აქვთ, ვისაც აღენიშნება ჰიპერტენზია, დიაბეტი, ანთებითი დაავადებები და მამაკაცებში 45 წლის, ქალებში 55 წლის ზემოთ ასაკში. ასევე ათეროსკლეროზი შეიძლება გამოვლინდეს ადამიანებში, რომელთა კვებაში გაჯერებული ცხიმების რაოდენობა მაღალია და ვინც ეწევა ან ალკოჰოლს მოიხმარს.

სტრესი იწვევს სისხლძარღვების გამკვრივებას?

სტრესს შეუძლია ორგანიზმში მრავალი ფიზიოლოგიური პროცესი უარყოფითად იმოქმედოს, დაარღვიოს ჰორმონული ბალანსი და სისხლძარღვებზე უარყოფითი პათოლოგიური ზემოქმედება მოახდინოს. ამიტომ განსაკუთრებით ათეროსკლეროზის მქონე პაციენტებისთვის აუცილებელია ემოციური სტრესის შესამცირებელი გზების მოძებნა. შეიძლება გამოყენებულ იქნას ვარჯიში, ფსიქოლოგიური კონსულტაცია, იოგა და ღრმა სუნთქვის ვარჯიშები.

რა უნდა გავაკეთოთ, რომ სისხლძარღვების გამკვრივება არ განვითარდეს?

სისხლძარღვების გამკვრივების თავიდან ასაცილებლად რეკომენდებულია ცხოვრების წესის შეცვლა. აუცილებელია მოწევისთვის თავის დანებება, ჯანსაღი კვების ჩვევების მიღება, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა და ჯანმრთელი წონის შენარჩუნება. ასევე ზომებად ითვლება არტერიული წნევის, ქოლესტერინისა და სისხლში შაქრის დონის რეგულარული კონტროლი.

რა გართულებებს იწვევს სისხლძარღვების გამკვრივება?

სისხლძარღვების გამკვრივებამ შეიძლება სხვადასხვა გართულება გამოიწვიოს იმის მიხედვით, თუ რომელ არტერიაში ვითარდება. ათეროსკლეროზმა შეიძლება გამოიწვიოს კორონარული არტერიის დაავადებები, საძილე არტერიის დაავადებები, პერიფერიული არტერიის დაავადებები, ანევრიზმები და ქრონიკული თირკმლის დაავადებები.

თუ გაქვთ სისხლძარღვების გამკვრივების სიმპტომები ან რისკ-ფაქტორები, არ დააყოვნოთ და შეიმოწმეთ გულის ჯანმრთელობა. Hisar Hospital-ის კარდიოლოგიის განყოფილების სპეციალისტებთან დაუყოვნებლივ დაჯავშნეთ ვიზიტი და ისარგებლეთ დეტალური შეფასებითა და ინდივიდუალურად შერჩეული მკურნალობის ვარიანტებით. გადადგით პირველი ნაბიჯი თქვენი ჯანმრთელობისთვის დღესვე.

დაიწყეთ სწორი შეფასებით: ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება): სიმპტომები, რისკ-ფაქტორები და მკურნალობა

გაგვიზიარეთ სიმპტომები ჩვენს ექიმ-სპეციალისტებს; ერთად განვსაზღვროთ თქვენთვის შესაფერისი დიაგნოსტიკა და მკურნალობის გეგმა.

ვიზიტის დაჯავშნა

გაფრთხილება

თუ სიმპტომები მოულოდნელად დაიწყო, სწრაფად პროგრესირებს ან მნიშვნელოვნად ზღუდავს თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებას, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.

დაგეგმეთ ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება): სიმპტომები, რისკ-ფაქტორები და მკურნალობა-ის მკურნალობა ჩვენს სპეციალისტებთან ერთად.

შეავსეთ ფორმა ან დაჯავშნეთ ვიზიტი, რათა გაიგოთ მკურნალობის ვარიანტების, პროცესისა და მომზადების შესახებ.

ვიზიტის დაჯავშნა

დაკავშირებული მასალები

დაკავშირებული ექიმები

მკურნალობის მეთოდები

ვიდეოები

დაკავშირებული სტატიები

ვებისა და სამედიცინო სარედაქციო საბჭო

ამ მასალის მომზადებაში მონაწილეობა მიიღო Hisar Hospital-ის ვებისა და სამედიცინო სარედაქციო საბჭომ. ვებგვერდზე განთავსებული ყველა მასალა მხოლოდ ზოგად საინფორმაციო მიზნებს ემსახურება. თქვენი ჩივილის შეფასების, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

ბოლო განახლების თარიღი: