Sakroileit Nedir? Belirtileri Nelerdir? Teşhis ve Tedavisi Nasıl Olur?

Sakroileit, bel kemiği ile kalça kemiği arasındaki eklemin iltihaplanmasıyla ortaya çıkan ve günlük yaşamınızı zorlaştırabilen bir rahatsızlıktır. Keskin bel ağrısı, kalça ve kasık bölgesinde hissedilen sızılar bu durumun belirtileri arasında yer alır. Önemli olan, sakroileit nedir, sakroileit neden olur gibi soruların yanıtlarını öğrenmek ve doğru tedavi yöntemini belirlemektir. Bu yazıda sakroileit belirtileri, teşhis yöntemleri ve sakroileit tedavisi seçeneklerini detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Sakroileit Nedir?

Omurganızın alt kısmı ile pelvik kemikleriniz arasında bulunan sakroiliak eklem iltihaplanması, sakroileit olarak tanımlanır. Bu durum tek başına ortaya çıkabileceği gibi, ankilozan spondilit veya psöriatik artrit gibi romatizmal rahatsızlıklarla birlikte de görülür. İki taraflı ağrınız varsa, romatizmal hastalıkların da kontrol edilmesi gerekir. Aksi takdirde yapılacak tedaviler zaman kaybetmenize yol açabilir.

Genellikle 20-30 yaş aralığında semptomlar kendini göstermeye başlar. Bununla birlikte, sakroileit çeşitli yaş gruplarında da ortaya çıkabilir. Genetik faktörler bazı yaşam alışkanlıklarıyla birleşince hastalık tetiklenebilir. Bu nedenle doğru yaşam düzenlemeleri yaparak belirtilerin ortaya çıkmasını veya ilerlemesini durdurabilirsiniz.

Sakroiliak Eklemin Anatomisi

Sakrum adı verilen üçgen şeklindeki kemik ile kalçanın yan tarafındaki kemik arasında sakroiliak eklem bulunur. Vücudunuzda sağda ve solda olmak üzere iki adet sakroiliak eklem vardır. Bu eklemler vücudunuzun üst kısmını alt kısmına bağlayan önemli transfer noktalarıdır.

Sakroiliak eklem, omurga, kalça ve bacaklarınız arasında yük aktarım görevini üstlenir. Üzerine etki eden yüksek basınca karşı koyabilmeleri için eklem çevresinde çok kuvvetli bağlar bulunur. Hareket açıklığı en fazla 2-4 derece arasındadır, yani diz veya kalça eklemi kadar hareketli değildir.

Yürüme ve ayakta durma gibi hareketler esnasında vücudunuz yerçekimine maruz kalır. Sakroiliak eklem bu basıncın iletimini kontrol ederek omurganız için amortisör görevi görür. Şok emilimi sağlayarak omurganızı korur. Ayrıca vücut ağırlığınızı bacaklarınıza dengeli şekilde aktarır.

Sakroileit Neden Olur?

Romatizmal hastalıklar sakroileit nedenleri arasında önemli bir yer tutar. Ankilozan spondilit, psöriatik artrit ve romatoid artrit gibi durumlar eklem dokusuna saldıran bağışıklık sistemi kaynaklıdır. İlaç tedavileri ve fizik tedavi ile semptomların yönetilmesi mümkündür.

Travma ve yaralanmalar eklemde enflamasyonun başlamasına neden olabilir. Düşme veya trafik kazası sonrası sakroileit gelişebilir. Sakroiliak ekleme doğrudan darbe almak iltihaplanmayı tetikler.

Enfeksiyonlar nadir görülse de sakroiliak eklemde iltihaplanmaya yol açabilir. Bakteriyel enfeksiyonlar eklem içine yayılarak soruna neden olur. Bu durumda antibiyotik tedavilerle problem ortadan kaldırılabilir.

Hamilelik ve doğum sırasında pelvik bölgeye binen yük artar. Hormonal değişiklikler ve pelvik bölgedeki gevşeme sakroiliite katkıda bulunur. Hamilelik döneminde artan kiloyla birlikte sakroiliak ekleme binen yük artar.

Bunların yanında kireçlenme, omurga eğrilikleri, bacak boyu eşitsizliği ve ağır yük kaldırma da sakroileit nedenleri arasında sayılabilir.

Risk Faktörleri

Uzun süre oturan veya ayakta duran kişilerde risk artar. Güç gerektiren işlerde çalışmak, temas sporlarıyla uğraşmak eklem üzerinde stres yaratır. Hızlı kilo artışı ve obezite durumunda eklem üzerine binen yük dengesiz dağılır.

Daha önce geçirilen kalça veya omurga ameliyatları risk faktörü oluşturur. Gut hastalığı gibi iskelet sistemini etkileyen sorunlar, skolyoz ve omurgaya aşırı yük binmesi de sakroileit riskini artırır. Yaşın ilerlemesiyle omurgada oluşan eğrilikler de bu durumu tetikleyebilir.

Sakroileit Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterse de, sakroileit genellikle bel ve kalça bölgesinde kendini gösterir. Ağrının yoğunluğu hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Sabahları uyandığınızda veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra belirtiler daha belirgin hale gelir.

Ağrı ve Sertlik

Sakroileit belirtileri arasında en sık karşılaşılan sorun bel ve kalça bölgesindeki ağrıdır. Bu ağrı keskin, bıçak saplanır gibi bir his yaratabilir. Bazen yanma veya sızı şeklinde de ortaya çıkar. Ağrı tek taraflı olabilir, yani vücudunuzun sadece bir tarafında yoğunlaşır. Bazı durumlarda ise her iki tarafı birden etkiler.

Kalçanızdan kasık bölgenize doğru yayılan ağrılar da görülür. Bacaklarınıza doğru inen bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Önemli bir ayrıntı var: sakroileit kaynaklı ağrı dizin altına inmez. Eğer ağrınız ayaklarınıza kadar uzanıyorsa, bu durum bel fıtığı veya siyatik problemi olabileceğini gösterir.

Sabah sertliği sakroileitin tipik özelliklerindendir. Uyanıldığınızda bel bölgenizde katılık ve sertlik hissedersiniz. Bu sertlik yarım saat veya daha uzun sürebilir. Hareket ettikçe azalır, ancak günün ilerleyen saatlerinde tekrar artabilir. Dinlenme sonrasında ağrının artması, hareketle azalması sakroileiti diğer bel problemlerinden ayıran özelliklerdendir.

Gece ağrıları da sık görülür. Özellikle gecenin ikinci yarısında ve sabaha karşı ağrı şiddetlenir. Yatarken ağırlığınızı bir tarafa verdiğinizde belirtiler daha da kötüleşir. Bu durum uyku kalitenizi olumsuz etkiler ve yorgun uyanmanıza neden olur.

Hareket Kısıtlılığı

Sakroiliak eklemdeki ağrı, günlük hareketlerinizi kısıtlar. Merdiven inip çıkmak, eğilmek ve uzanmak gibi basit aktiviteler zorlaşır. Öne doğru eğildiğinizde belin sağ veya sol tarafında ağrı veya tam eğilememe problemi yaşarsınız. Bazıları tam eğilse bile o bölgede tutukluk hisseder.

Uzun süre oturmak ağrınızı artırır. Ofis çalışanları veya araç kullanan kişiler bu durumdan özellikle etkilenir. Ayağa kalktığınızda ağrı azalır. Yürüdükçe açılma hissi yaşar ve rahatlarsınız. Dolayısıyla hareketsiz kalmak yerine hafif yürüyüşler yapmanız semptomlarınızı azaltabilir.

Uzun süre ayakta durmak, koşmak ve büyük adımlarla yürümek de ağrıları şiddetlendirir. Ağır eşyalar kaldırmak, dönmek gibi hareketler ekstra zorluk yaratır. Kronik sırt ağrılarının yaklaşık yüzde 25'i sakroiliak eklemle ilişkilidir. Bu oran oldukça yüksektir ve göz ardı edilmemelidir.

Oturma pozisyonundan kalkmak güçleşir. Yürürken topallama veya dengesiz yürüme hissi yaşayabilirsiniz. Pelvis bölgenizde bir dengesizlik olduğunu fark edersiniz. Eklemin stabilitesinin bozulması bu denge problemine yol açar.

Diğer Belirtiler

Sakroiliak eklemin bulunduğu bölgede dokunma hassasiyeti gelişir. Fiziksel muayene sırasında doktor o bölgeye bastığında ağrı hissedersiniz. Nadir durumlarda bölgesel şişlik meydana gelebilir. Bu şişlik enfeksiyon veya ciddi iltihaplanma durumlarında daha belirgindir.

Bazı hastalar karıncalanma ve elektriklenme gibi duyu bozuklukları yaşar. Alt karın bölgesinde de ağrılar görülebilir, bu kasık-kalça kasının gerilmesinden kaynaklanır. Diz ağrıları bile sakroiliak eklem probleminin semptomu olabilir.

Yorgunluk ve halsizlik sakroileite eşlik eden şikayetlerdendir. Sürekli ağrı vücudunuzu yorar ve enerjinizi tüketir. Hafif ateş veya ateş hissi yaşanabilir. Ağrılar gün içinde artar. Sabah hafif başlayan rahatsızlık, öğleden sonra şiddetlenir.

Sakroileit belirtileri diğer bel ağrısı problemleriyle benzerlik gösterir. Bu nedenle kesin tanı için mutlaka doktora başvurmanız gerekir. Faset eklem dejenerasyonu, bel fıtığı ve kas spazmı benzer semptomlar verir. Doğru değerlendirmeyle ağrının kaynağının sakroiliak eklem olup olmadığı anlaşılır.

Sakroileit Teşhisi Nasıl Konur?

Doktorunuz sakroileit şüphesi durumunda birtakım muayene ve testler uygular. Öncelikle tıbbi geçmişinizi sorar, belirtilerinizin ne zaman başladığını öğrenir. Hangi hareketlerin ağrınızı artırdığını anlamak tanı sürecinde önemlidir. Kesin tanı için fiziksel muayene ve görüntüleme yöntemleri bir arada değerlendirilir.

Fiziksel Muayene

Doktor sırtınızı, kalçalarınızı ve bacaklarınızı kontrol eder. Sakroiliak eklem bölgesine parmakla bastırarak hassasiyet olup olmadığına bakar. Ağrının tam olarak hangi noktada yoğunlaştığını belirler. Hareket açıklığınızı test etmek için çeşitli pozisyonlar almanızı ister.

Özel provokasyon testleri uygulanır. Patrick veya FABER testi olarak bilinen yöntemde bacağınız bükülür, dışa döndürülür ve yana açılır. Bu hareket sakroiliak eklemi zorlar ve ağrı varsa ortaya çıkarır. Mennel testi de sık kullanılan yöntemlerdendir. Her iki test pozitif çıkarsa sakroiliak eklem sorunu şüphesi artar.

Gaenslen testi, distraksiyon ve kompresyon testleri de değerlendirmeye eklenir. Bu testlerde sırtüstü yatarken çeşitli hareketler yapılır. Doktor eklem bölgesine baskı uygular veya pelvisinizi genişletmeye çalışır. Ağrının sakroiliak eklemden kaynaklanıp kaynaklanmadığı anlaşılır. Testler tek başına kesin tanı koydurmazsa da MR ile birlikte değerlendirildiğinde anlamlı sonuçlar verir.

Görüntüleme Yöntemleri

Röntgen görüntüleme ilk tercih edilen yöntemdir. Eklem mesafesinde daralma veya eklem yüzeylerindeki değişiklikler görülebilir. Ancak röntgen tek başına tanı için yeterli olmayabilir. Semptomların başlaması ile röntgende değişikliklerin görülmesi arasında 1 ile 9 yıl geçebilir.

Manyetik rezonans görüntüleme erken tanıda en başarılı yöntemdir. MR kemik iliği ödemini gösterebildiği için hastalığı erken dönemde tespit eder. T2 ve STIR sekansları adı verilen özel görüntüleme teknikleri iltihaplanmayı ayrıntılı gösterir. Eklemde sıvı artışı varsa bu sakroileit teşhisi için önemli bulgudur.

Kemik iliği ödemi aktif sakroileit tanısı koymak için en önemli ve gerekli bulgudur. Ödem olmadan sadece yapısal değişiklikler görülüyorsa MR pozitif kabul edilmez. Bununla birlikte, kemik iliği ödemi mekanik bel ağrısında da görülebilir. Dolayısıyla MR sonuçları mutlaka klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.

Bilgisayarlı tomografi kemik yapılardaki en küçük değişiklikleri bile gösterir. Röntgen bulguları negatif olan veya MR'a giremeyen hastalarda tercih edilir. Düşük doz BT'nin radyasyon oranı röntgenle eşdeğer, tanısal doğruluğu ise daha yüksektir. Eklem yüzeylerinde yıpranma ve kemiğe ulaşan yapısal bozukluklar BT ile net görülür.

Laboratuvar Testleri

Kan testleri enfeksiyonları ve iltihaplanmaya neden olan sorunları ayırt etmek için yapılır. Eritrosit sedimentasyon hızı ve C-reaktif protein değerleri ölçülür. Aktif sakroileitli hastalarda CRP değerleri yüksek bulunur ve kemik iliği ödemi ile anlamlı ilişki gösterir. Sedimentasyon değerleri ise kemik iliği ödemi ile istatistiksel ilişki göstermez.

Laboratuvar testleri sakroiliak eklem disfonksiyonunda enfeksiyon durumları dışında sınırlı yardımcıdır. Ateş varsa, brusella gibi enfeksiyonlar düşünülür ve özel testler yapılır. Romatizmal hastalık şüphesinde HLA-B27 ve diğer belirteçler kontrol edilebilir. Sonuç olarak, sakroileit teşhisi doktor muayenesi, özel testler ve görüntüleme yöntemlerinin bir arada değerlendirilmesiyle konur.

Sakroileit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tanı konulduktan sonra tedavi planınız belirtilerinizin şiddetine ve ağrının nedenine göre şekillenir. Ana hedef semptomları hafifletmek ve eklem fonksiyonunu korumaktır. Romatizmal hastalık kaynaklı bir sorun varsa ilaç tedavisi ön plana çıkar. Travma veya yaşam tarzından kaynaklanan sakroileit durumunda ise fizik tedavi daha baskın rol oynar.

İlaç Tedavisi Seçenekleri

Ağrı kesiciler ve antienflamatuar ilaçlar sakroileit tedavisinde ilk tercih edilen yöntemlerdir. Nonsteroid antienflamatuar ilaçlar eklemdeki enflamasyonu ve ödemi azaltarak ağrınızı hafifletmeyi hedefler. Aspirin, ibuprofen veya naproksen gibi reçetesiz alınabilen seçenekler mevcuttur. Bununla birlikte, doktorunuzla konuşmadan bu ilaçları arka arkaya 10 günden fazla kullanmamanız gerekir.

Ağrınız şiddetli ise doktor kas gevşeticiler reçete edebilir. Kas gevşeticiler sinirlerin beyne ağrı sinyalleri göndermesini önleyerek kas ağrısını tedavi eder. Kortikosteroid ilaçlar ağrı ve enflamasyonu hafifleten güçlü seçeneklerdir. Doktorunuz etkilenen ekleme doğrudan kortikosteroid enjekte edebilir.

Fizik Tedavi ve Egzersiz

Fizik tedavi sakroileit tedavisinde en etkili yöntemlerden biridir. Fizyoterapist manuel terapi teknikleri kullanarak sakrum ve ilium kemiklerini doğru şekilde oynatır. Böylece eklem hareketliliği artar ve eklem içindeki sıkışma azalır. Manuel terapi ile hareketliliği kazandırdıktan sonra mutlaka egzersiz yapmanız gerekir. Tek başına manuel terapi yeterli değildir, beyne bu hareketliliğin tekrar kazanıldığı öğretilmelidir.

Tedavi sıklığı haftada 2 kez olması yeterlidir ve süreç ortalama 3-4 hafta sürer. Egzersizler eklem etrafındaki kasları güçlendirmeyi ve stabilitesini sağlamayı amaçlar. Özellikle gövde kaslarını güçlendiren egzersiz programları uygulanır. Sakroiliak eklemi çevreleyen kasları hedefleyen egzersiz örnekleri şunlardır:

• Köprü egzersizi ve bacak kaldırmalı köprü
• Karın ve yan plank hareketleri
• Tek bacak deadlift
• Sırt uzantıları ve süpermen hareketi
• Pelvik tilt egzersizi

Egzersizleri seçerken günlük yaşamda hangi hareketlerin sorun yarattığına dikkat edilir. Sandalyeden kalkmak veya yürümek gibi aktiviteler ekstansiyonun sorunlu olduğuna dair ipuçları verir.

Enjeksiyon Tedavisi

Eklem içerisindeki enflamasyon çok şiddetli ise ve fizik tedavi ile ağrınızda değişiklik elde edilemezse enjeksiyon tedavisi uygulanır. Kortikosteroid enjeksiyonları eklem içine lokal anestezik ve steroid karışımı ilaçların enjekte edilmesiyle gerçekleştirilir. İşlemin amacı eklem içindeki sıvı artışını ve ödemi azaltmaktır.

Enjeksiyon floroskopi adı verilen özel görüntüleme yöntemi eşliğinde yapılır. Sedasyon altında uygulanan işlem sırasında ağrı hissetmezsiniz. Lokal anestezikler anında sinir sinyallerini bloke eder, kortikosteroid ise uzun süreli rahatlama sağlar. Enjeksiyon ağrının %50 azalmasını sağlar ancak tek başına yeterli olmayabilir.

İşlemden sonra birkaç gün istirahat etmeniz önerilir. Ağrının azalmaya başlaması genellikle 2 ila 5 gün sürer. Enjeksiyonlar kısa süreli rahatlama sağladığından tekrarlayan enjeksiyonlara ihtiyaç duyulabilir. Ancak kortizon ilacının kullanıldığı enjeksiyonların yılda birkaç defadan fazla yapılması önerilmez.

Cerrahi Tedavi

Ameliyat dışı tedavilere dirençli olan, kronik ve dayanılmaz ağrıya sahip az sayıdaki hastada cerrahi seçenekler değerlendirilir. Ameliyat dışı tedavilerin en az 12 hafta boyunca denendiği ancak etkisiz kaldığı durumlarda cerrahi önerilir. Sakroiliak eklem füzyonu adı verilen işlemde sakrum ve ilium kemikleri birleştirilerek eklem hareketi ortadan kaldırılır.

Günümüzde yaygın olarak tercih edilen yöntem minimal girişimsel tekniktir. Bu yöntem ameliyat sonrası daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme sağlar. Küçük kesiler yoluyla ekleme ulaşılır ve cerrahi implantlar kullanılarak eklem birleştirilir. Stabil olan eklem ağrıya neden olmayacağı için daha rahat hareket edersiniz.

Sakroileit ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Sakroileit çoğu kişide nedenini ilaçla tedavi edebileceğiniz ve semptomlarını fizik tedavi ile yönetebileceğiniz bir durumdur. Tedavinin başarısı hastalığın nedenine ve şiddetine bağlı olarak değişir. Romatizmal hastalık kaynaklı ise ilaç tedavisi ile semptomları kontrol altında tutabilirsiniz. Travma veya mekanik sorunlardan kaynaklanan sakroileit ise fizik tedavi ve egzersizlerle iyileşme gösterir.

Bazı durumlarda konservatif tedaviler yeterli olur ve belirtileriniz tamamen ortadan kalkar. Ancak kronik durumlarda ağrı zaman zaman tekrar edebilir. Belirtiler geri gelirse veya kötüleşirse mutlaka doktorunuzla iletişime geçmelisiniz. Sakroileit genellikle ölümcül bir hastalık değildir. Bununla birlikte, tedavi edilmezse hareket kısıtlılığına ve yaşam kalitenizin düşmesine neden olabilir.

Hastalığın semptomları kişide gözlemleniyorsa ortopedi uzmanı tarafından fiziki muayene gerçekleştirilir. Ortopedi doktorunuz öncelikle sakroiliak eklem bölgenizi değerlendirir ve gerekli testleri uygular. Devamında görüntüleme teknikleri ile teşhis konulduktan sonra tedavi takvimi çıkarılabilir.

Özellikle ağrınız iki tarafta da varsa romatizma bölümüne yönlendirilmeniz gerekebilir. Romatizmal hastalıkların elimine edilmesi şarttır. Ayrıca fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanları tedavi sürecinizde aktif rol oynar. Fizyoterapistler egzersiz programınızı belirler ve manuel terapi uygular.

Sakroileit kaliteli uykunuzu bozar ve sürekli yorgunluk hissetmenize neden olur. Gece ağrılarınız arttığından dinlenme problemi yaşarsınız. Uzun süre oturmanız gereken işlerde çalışıyorsanız ağrınız şiddetlenir. Benzer şekilde ayakta duran mesleklerde de zorluk çekersiniz.

Günlük aktiviteleriniz kısıtlanır. Eğilme, uzanma ve merdiven kullanma gibi basit hareketler acı verici hale gelir. Sosyal hayatınız etkilenir. Yürüyüş yapmak veya spor aktivitelerine katılmak zorlaşır. Dolayısıyla erken tedavi almanız önemlidir. Uygun tedavi planıyla normal yaşamınıza dönebilirsiniz.

Hamilelikte sakroileit yaşayan kişilerde bu rahatsızlık genellikle sadece hamileyken görülür. Sakroiliak eklem problemi kadınlarda daha çok olmak üzere her iki cinste de görülmektedir. Genç ve orta yaştaki kadınlarda daha sık ortaya çıkar. Hamileler ve yeni doğum yapmış kadınlar bu duruma daha duyarlıdır[304].

Hamilelik döneminde artan yüklere bağlı olarak ağrılar görülebilir. Hamilelikte artan bel ağrısının en önemli nedenlerinden birisi budur. Hamileliğin ortalarından itibaren hamilelik hormonlarının etkisi ile eklem kıkırdakları yumuşak kıvam alır ve pelvik kemikler daha hareketli olur. Bu durum özellikle ön tarafta pelvik kanatların genişlemesine yol açabilir.

Doğum sonrası dönemde disiplinli toparlanma programı uygulanmazsa sakroiliak eklem üzerine dengesiz yük binmeye devam eder. Genişlemiş batın ve gevşemiş karın kaslarına yönelik egzersizler yapmanız gerekir. Hamilelik süresince ağrıya rağmen aşırı yürüyüş yapmanız enflamatuar sürecin kronikleşmesine yol açabilir.

Özetle Sakroileit

Sakroileit bel ve kalça bölgenizde ciddi rahatsızlık yaratan bir durumdur, ancak doğru yaklaşımla yönetilebilir. Ağrılarınız sabahları artıyorsa veya uzun süre oturmak zorlanmanıza neden oluyorsa mutlaka bir uzmana başvurmanız gerekir. Teşhis konulduktan sonra ilaç tedavisi, fizik tedavi veya enjeksiyon seçenekleri semptomlarınızı hafifletir. Önemli olan erken tanı koymak ve tedaviye başlamaktır. Düzenli egzersiz yaparak ve yaşam tarzınızı ayarlayarak normale dönebilirsiniz. Belirtileriniz tekrar ederse doktorunuzla iletişime geçin. Sakroileit genellikle tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır ve yaşam kalitenizi geri kazanmanız mümkündür.

Detaylı Bilgi ve İletişim İçin Formu Doldurun!