Mikroenjeksiyon (ICSI) Nedir? Nasıl Yapılır?

Mikroenjeksiyon yöntemi sayesinde Türkiye'de 3 milyondan fazla aile çocuk sahibi olmuştur. Aslında, mikroenjeksiyon klasik tüp bebek uygulamalarına göre çok daha yüksek döllenme şansı sunar ve gebelik başarısı %50 ile %80 arasında değişir.

Peki mikroenjeksiyon nedir ve tüp bebek mikroenjeksiyon farkı nedir? Bu yazıda mikroenjeksiyon ICSI yönteminin ne olduğunu, kimlere uygulandığını, nasıl yapıldığını ve merak ettiğiniz tüm detayları bulacaksınız.

Mikroenjeksiyon (ICSI) Nedir?

ICSI Yönteminin Tanımı

İşlemin temel prensibi şu şekildedir: Mikroskop altında özel cam iğneler ile tutulan tek bir sperm, yumurta sitoplazması içine enjekte edilir. Diğer bir deyişle, seçilen en sağlıklı ve iyi olan bir sperm hücresi alınır ve yumurtanın içine yerleştirilir.

tüp bebek tedavisinin dölleme aşamasında kullanılan bir teknik. Klasik IVF yönteminde spermin yumurtayı kendiliğinden döllemesi beklenirken, mikroenjeksiyon yönteminde en sağlıklı sperm yumurtanın içine enjekte edilmektedir.

Döllenme işlemi, yumurtalar toplandıktan yaklaşık 2-4 saat sonra gerçekleştirilir. İşlem sırasında mikromanipülatör adı verilen özel bir alet kullanılır. Yumurtaların çevresindeki hücreler temizlenir, yumurta sabitleyici bir pipet ile tutulur ve çok ince bir iğne ile sperm yumurtanın içine bırakılır .

Mikroenjeksiyon işlemi ortalama olarak 15-20 dakika sürmektedir. Bu nedenle kolay ve kısa süren bir yöntem olarak değerlendirilir. İşlemden 16-18 saat sonra mikroskop altında döllenme kontrolü yapılır.

Türkiye'de Mikroenjeksiyon Uygulamaları

Türkiye'de mikroenjeksiyon yöntemi klasik tüp bebek yönteminden daha yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. Mikroenjeksiyon yöntemi, Türkiye'de ilk defa 1992'de uygulanmıştır.

Mikroenjeksiyon yönteminin başarı oranı daha yüksek olduğu için son yıllarda tüp bebek tedavilerinde sıklıkla daha fazla tercih edilmektedir. Özellikle sperm sayısı düşük olan hastalarda veya önceki tüp bebek denemelerinde yumurta döllenme başarısızlığı olan çiftlerde mikroenjeksiyon yöntemi kullanılmaktadır.

Tüp Bebek ve Mikroenjeksiyon Farkı

Klasik IVF Yöntemi Nasıl Çalışır?

Klasik tüp bebek yönteminde toplanan yumurtalar laboratuvar ortamında bir petri kabına yerleştirilir. Sperm hücreleri yumurta etrafına bırakılır ve doğal olarak döllenme beklenir. Her yumurta için yaklaşık 50 bin ila 100 bin hareketli sperm konulur.

Spermlerin yumurtayı kendi kendine döllemesi beklenir. Bu yöntemde sperm, yumurta zarını aşarak hücre içine girme yeteneğini bizzat kendisi sergilemiş olur.

Klasik IVF'de döllenme doğal seçilimle gerçekleşir. Spermin kendi başına yumurtaya ulaşması gerekir. Döllenme oranı sperm kalitesine bağlıdır. Sperm parametreleri uygun olduğunda klasik IVF, daha az invaziv bir döllenme yaklaşımıdır.

ICSI Yönteminde Döllenme Süreci

Mikroenjeksiyon yönteminde embriyologlar, özel bir ince iğne kullanarak tek bir spermi doğrudan yumurtanın sitoplazmasına enjekte eder. Sperm doğrudan yumurtanın içine yerleştirilir. Bu sayede spermin yumurta zarını delme ve yumurtanın içine girme süreci tamamen atlanmış olur.

Mikroenjeksiyon yönteminde döllenme oranı ejekülat spermi kullanıldığında %80 civarındadır. TESE/PESA yöntemi ile sperm elde edilen hastalarda döllenme oranı %65-70 düzeyindedir. Hangi Durumlarda Hangisi Tercih Edilir?

Hangi yöntemin seçileceği kadının yaşı, yumurta rezervi, sperm kalitesi, önceki denemeler ve genel üreme öyküsüne göre belirlenir. Sperm kalitesi yüksek olduğunda klasik IVF yöntemi tercih edilir. Sperm sayısının görece olarak kalitesinin düşük olduğu vakalarda mikroenjeksiyon tercih edilir.

Klasik IVF tercih edilen durumlar:

• Sperm sayısı ve kalitesi normalse

• Açık tüpler ve açıklanamayan kısırlık vakalarında

Mikroenjeksiyon tercih edilen durumlar:

Ağır erkek faktörü bulunan olgularda mikroenjeksiyon tercih edilir. Önceki klasik IVF siklusunda döllenme başarısızlığı veya çok düşük döllenme oranı görülen çiftlerde ICSI tercih edilebilir.

Over rezervinin azalmış olduğu veya ileri anne yaşı nedeniyle az sayıda yumurta elde edilebildiği durumlarda her yumurtanın döllenme şansını en üst düzeye çıkarmak için mikroenjeksiyon tercih edilir.

Birçok merkezde mikroenjeksiyon ilk tercih olarak uygulanmaktadır. Bunun nedeni daha kontrollü bir döllenme sağlamasıdır.

Kadın Kaynaklı Endikasyonlar

Yumurta sayısı sınırlı olan vakalarda döllenme kaybı riskinin azaltılması için mikroenjeksiyon tercih edilir. Over rezervinin azalmış olduğu veya az sayıda yumurta elde edilebildiği durumlarda her yumurtanın döllenme şansını en üst düzeye çıkarmak gerekir.

Dondurularak saklanan yumurtaların döllenmesinde ICSI yöntemi kullanılır. Dış ortamda olgunlaştırılmış yumurta hücrelerinin döllenmesinde de bu yöntem tercih edilir. Bazı yapısal kadın yumurta hücre anomalileri ve yumurta hücresini saran zona pellucida denilen zar anormallikleri mikroenjeksiyon endikasyonlarındandır.

Önceki IVF Başarısızlıkları

Daha önce döllenme başarısızlığı yaşayan çiftlerde mikroenjeksiyon uygulanır. Önceki klasik IVF siklusunda döllenme başarısızlığı veya çok düşük döllenme oranı görülen çiftlerde ICSI, döllenme olasılığını artırmak için düşünülebilir.

Geleneksel IVF yönteminde yumurta ve sperm laboratuvar ortamında bir araya getirilerek doğal döllenme süreci beklenir. Ancak bazı vakalarda her ne kadar yumurta ve sperm sağlıklı görünse de döllenme gerçekleşmeyebilir. Bu durumda mikroenjeksiyon yöntemi devreye girer ve döllenme şansını önemli ölçüde artırır.

Açıklanamayan infertilite durumunda uzman kararıyla seçilen hastalarda ICSI uygulanabilir. Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı olan çiftler için mikroenjeksiyon önemli bir alternatiftir.

Genetik Tanı Gerektiren Durumlar

Kalıtsal hastalık taşıyıcısı olduğu bilinen çiftlerde mikroenjeksiyon tercih edilir. Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) yöntemi uygulanacaksa ICSI şarttır. Her bir yumurtaya tek bir sperm enjekte edilir ve dış etkenlerin neden olabileceği karışıklıklar önlenir.

PGT her çifte rutin olarak uygulanmaz. Genetik bir hastalığı olan çiftlere veya kalıtsal bir hastalık için taşıyıcılık saptanmış olup sağlıklı çocuk sahibi olmak isteyen çiftlere sıklıkla önerilir. Şiddetli erkek infertilitesi olan durumlarda PGT önerilir.

Tekrarlayan düşükleri olan ve tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşayan çiftlerde genetik tarama amacıyla mikroenjeksiyon uygulanır. İleri kadın yaşı durumlarında da çiftin tüp bebek başarısını artırmak amacıyla PGT önerilir.

Mikroenjeksiyon Nasıl Yapılır?

Hazırlık Aşaması ve Tetkikler

Mikroenjeksiyon tedavisine başlamadan önce yapılan testler, tedavi planının kişiselleştirilmesini sağlar. Kadın için hormon değerlendirmesi, yumurtalık rezervi ölçümü, enfeksiyon taramaları ve genel kan testleri yapılır. Erkek partnerin sperm örneği analiz edilir ve semenin volümü, yoğunluğu, spermlerin sayısı, hareketlilik oranı değerlendirilir.

Kadının hormon değerleri, yaşı ve infertilite öyküsü göz önünde bulundurularak tedavi protokolüne karar verilir. Yumurta geliştirici tedavi adetin ikinci veya üçüncü günü başlar. Yumurtalıklar hormon ilaçlarıyla uyarılır ve bu süreç yaklaşık 8-10 gün sürer. Bu süreç içerisinde yumurta gelişimi ultrason ve kan tahlilleri ile takip edilir.

Yumurta Toplama Süreci

Yumurtalar 18-20 mm büyüklüğe eriştiğinde çatlatma iğnesi uygulanır. HCG uygulandıktan ortalama 34-36 saat sonra yumurta toplama işlemi gerçekleştirilir. OPU işlemi vajinal ultrason eşliğinde yumurtalık içine iğne ile girilerek yapılır.

Yumurta toplama işlemi sırasında genel anestezi verilir ve hastanın herhangi bir acı çekmesi önlenir. İşlem 15-20 dakika kadar sürer. Toplanan yumurtalar laboratuvar ortamında detaylıca incelenir ve olgun olanlar belirlenir. Her folikülün içerisinden yumurta çıkmayabilir, yaklaşık olarak %80'inde yumurta bulunur.

Sperm Seçimi ve Hazırlanması

Yumurta toplama günü erkek partnerin sperm örneği alınır. Mastürbasyon yoluyla sperm örneği özel bir kaba toplanır. Sperm örneği verilmeden önce 2 ile 5 gün arası cinsel perhiz istenir. Menide sperm bulunmadığı durumlarda Mikro TESE yöntemi ile sperm elde edilir.

Sperm hazırlama işlemi ile hareketli ve sağlıklı spermlerin seçilmesi sağlanır. En sık kullanılan yöntemler swim-up ve dansite gradient yöntemleridir. Dansite gradient yöntemi ile en iyi hareket eden ve düzgün morfolojiye sahip spermler seçilir. Morfolojik olarak en iyisi seçilir ve mikroenjeksiyon için hazırlanır.

Enjeksiyon İşlemi Adım Adım

Yumurtaların çevresindeki kumulus hücreleri temizlenir. Yumurta sabitleyici bir pipet ile tutulur. Seçilen sperm hücresi mikromanipülatör adı verilen özel bir cihaz yardımıyla yumurta içerisine enjekte edilir.

İşlem toplam yumurta sayısına göre değişmekle birlikte yaklaşık 15-20 dakikada tamamlanır. Mikroenjeksiyon bitince yumurtalar özel bir kültür sıvısı içine alınır ve inkübatöre kaldırılır. İşlem saatinden 16-18 saat sonra döllenme olup olmadığının anlaşılması için yumurtalar mikroskop altında değerlendirilir.

Embriyo Takibi ve Transfer

Döllenmiş yumurtalarda 2 pronükleus görülmesi ile işlemin başarılı olduğu anlaşılır. Döllenen yumurtaların %96-97'si bölünerek embriyo gelişimi gösterir. Embriyolar 3. gün veya 5. gün rahime transfer edilebilir.

Transfer edilecek embriyo sayısı kadın yaşı ve daha önce uygulanan başarısız tüp bebek denemeleri göz önüne alınarak belirlenir. Embriyo transferi 5-10 dakika kadar süren kısa bir işlemdir. Transfer işlemi çok basit bir muayene işleminden farksızdır ve anesteziye gerek duyulmaz. Transferden 10-12 gün sonra gebelik testi yapılarak sonuca ulaşılır.

Mikroenjeksiyon ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Mikroenjeksiyon başarı oranı yaklaşık %80'dir. Bu oran, yumurtaların döllenme başarısını ifade eder. Tüp bebek tedavilerinde döllenme başarısının en yüksek olduğu işlem mikroenjeksiyon yöntemidir.

En kaliteli spermin seçilmesi ve dölleme işleminin bu spermle yapılması nedeniyle işlemin başarı oranı yüksektir. Klasik IVF yönteminde sperm kendiliğinden yumurtayı döllemesi gerektiği için başarı oranı daha düşüktür.

Bununla birlikte, döllenme ile gebelik aynı şey değildir. Döllenme oranı %50-80 arasında değişir. Ancak bu döllenmelerin hepsi hamilelikle sonuçlanmayabilir. Anne adayının yaşı ve yumurtalık kapasitesi başarıyı etkileyen en önemli faktörlerdir.

35 yaş ve altı kadınlarda başarı %40 civarındadır. Yaş ilerledikçe bu oranlarda düşüş olur. 40 ve daha ileri yaşlarda başarı oranı yarı yarıya azalır.

Mikroenjeksiyon fiyatları tüp bebek tedavi fiyatı içinde olduğundan ek bir mikroenjeksiyon ücreti ödenmemektedir. Birçok tüp bebek merkezinde mikroenjeksiyon işlemi için hastalardan ek bir ücret talep edilmemektedir.

İstanbul'da tedavi yaklaşık 15 gün sürer. İstanbul'da ICSI ile tüp bebek tedavisi maliyeti 2.250 € civarındadır. Bu fiyata yumurtalıkların uyarılması, ultrason muayeneleri, yumurta toplama, genel anestezi, mikroenjeksiyon ve embriyo transferi dahildir.

Tedavi maliyeti kliniğe, kullanılan ilaçlara ve gerekli döngü sayısına göre değişir. Ayrıca genetik testler gibi ek uygulamalar maliyet artışına neden olabilir.

Mikroenjeksiyon tekniğinde sperm mikroskopik yöntemler ile yumurta hücresinin içerisine yerleştirilir ancak döllenme garantisi verilemez. Sperm ve yumurtanın kalitesi döllenmenin gerçekleşmesi için büyük rol oynayan etkenlerdir.

ICSI prosedürü ile yumurtaların %100'ünün dölleneceği ve kaliteli embriyo oluşumunun kesin olduğu düşünülmemelidir. Yapılan bilimsel çalışmalar ICSI tekniği ile yumurtaların döllenme oranının %50 ila %80 arasında değiştiğini göstermektedir.

Ejekülat spermi kullanıldığında döllenme oranı %80 civarında olurken, TESE/PESA yöntemi ile elde edilen spermle döllenme oranı %65-70 düzeyindedir. Her yumurtada döllenme gerçekleşmeyebilir.

Tüp bebek tedavisinde ikiz gebelik oranı doğal yolla gerçekleşen gebeliklere göre daha yüksektir. İkiz gebelik genellikle birden fazla embriyo transferi sonucu meydana gelir.

Tek embriyo transferi durumlarında da ikiz gebelik yaşanabilir. Transfer edilen tek embriyonun ikiye bölünmesi sonucu tek yumurta ikizi oluşur. Monozygotik ikiz gebelik oranı tüm tüp bebek vakalarının yaklaşık %1-2'sini oluşturur.

Bir çiftin kendiliğinden ikiz gebelik sahibi olma olasılığı yaklaşık 80-90 gebelikte 1'dir. Bunun tek yumurta ikizi olma olasılığı %0,3-0,4'tür. İkiz gebelik oranı transfer edilen embriyo sayısına göre değişkenlik gösterir.

Mikroenjeksiyon yöntemi genellikle güvenli bir tedavi yöntemidir. Ancak bazı riskler bulunur. Yumurtalıkların aşırı uyarılması, enfeksiyon riski ve düşük riski sayılabilir.

Tedavinin ilk aşamasında baş ağrısı, vajinal akıntı, sıcaklık hissi ve göğüslerde hassasiyet gibi yan etkiler oluşabilir. Hormon ilaçları nedeniyle nadir oranda yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu yaşanabilir.

Yumurta toplama aşamasında yumurtalıklarda kanama veya diğer organlarda komplikasyonlar görülebilir. İğne enjeksiyonu sırasında enfeksiyon oluşma riski mevcuttur. Hijyenik koşullara dikkat edildiğinde bu risk minimize edilir.

Döllenen embriyoların tamamı sağlıklı gelişmeyebilir. Gebelik oluşsa bile gebeliğin devamı garanti değildir. Bu riskler deneyimli merkezlerde ve uzman doktorlar tarafından minimize edilebilir.

Özetle Mikroenjeksiyon

Mikroenjeksiyon yöntemi, günümüzde milyonlarca çiftin çocuk sahibi olmasını sağlamış güvenilir bir tedavi seçeneğidir. Bu teknik, özellikle erkek faktörlü kısırlık durumlarında devrim yaratmıştır ve klasik IVF yöntemine göre daha yüksek döllenme oranları sunar.

Başarı oranı birçok faktöre bağlıdır. Anne yaşı, yumurta kalitesi ve sperm parametreleri sonucu doğrudan etkiler. Her çiftin durumu farklıdır ve tedavi planı kişiye özel hazırlanmalıdır.

Mikroenjeksiyon tedavisine başlamadan önce mutlaka deneyimli bir uzmanla görüşmelisiniz. Doğru merkez seçimi ve kapsamlı değerlendirme, bebeğinize kavuşma yolculuğunuzda en önemli adımlardır.

Detaylı Bilgi ve İletişim İçin Formu Doldurun!