Omuz Sıkışması (İmpingement Sendromu) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Tedavisi Nasıl Olur?

Omuz sıkışması, omuz ağrısının en sık nedenidir. Kollarınızı yukarı kaldırdığınızda ağrı hissediyor ve bu ağrı omuzdan kola doğru yayılıyorsa, omuz sıkışması sendromu nedir sorusunun cevabını aramalısınız. Özellikle geceleri yoğunlaşan ağrı, uyku kalitenizi düşürebilir. Omuz sıkışması belirtileri arasında hareket kısıtlılığı, güçsüzlük ve şişlik de yer alır. Bu yazıda omuz sıkışması teşhisi ve omuz sıkışması tedavisi hakkında bilmeniz gerekenleri bulacaksınız.

Omuz Sıkışması (İmpingement Sendromu) Nedir?

İmpingement sendromu, omuz eklemindeki tendon ve yumuşak dokuların kemik yapılar arasında sıkışması sonucu ortaya çıkan ağrılı bir durumdur. Omuz ağrısı şikayetlerinin %44 ile %85'inden bu sendrom sorumlu tutulmaktadır. Neer, 1972'de bu durumu rotator manşet tendonlarının akromionun anterior-inferior kısmının altında mekanik sıkışması olarak tanımlamıştır.

Omuz Anatomisi ve Rotator Manşet

Omuz eklemi üç farklı kemikten oluşur: üst kol kemiği (humerus), kürek kemiği (skapula) ve köprücük kemiği (klavikula). Üst kol kemiğinin yuvarlak başı, kürek kemiğindeki glenoid adı verilen yuvaya oturur.

Rotator manşet, omuz eklemini saran dört kasın tendonlarından oluşan bir yapıdır. Bu kaslar supraspinatus, infraspinatus, teres minör ve subskapularis'tir. Rotator manşet kasları, kol kemiğinin omuz yuvası içinde düzgün durmasını sağlar. Özellikle kolun yukarı kaldırılması, dışa ve içe döndürülmesi sırasında aktif rol oynarlar.

Supraspinatus tendonu, omzun üst kısmındaki akromiyon kemiğinin altından geçer. Bu tendon, kolun yana doğru havaya kaldırılmasında görev alır. Rotator manşetin üzerinde, akromionla arasında bursa adı verilen yumuşak bir kesecik bulunur. Bu kesecik kayganlaştırıcı sıvı üreterek tendonların serbestçe kaymasını sağlar.

Subakromiyal Boşluk ve Sıkışma Mekanizması

Subakromiyal boşluk, omzun hareket alanıdır. Bu boşluğu sınırlayan yapılar; ön tarafta akromion ve korakoakromial ligaman, üst tarafta akromioklavikular eklem, alt tarafta ise humerus başı ve tuberkulum majus'tur. Bu alan normalde 1,0 ile 1,5 cm genişliğindedir.

Kolunuzu yukarı kaldırdığınızda, öne doğru uzattığınızda veya içe döndürdüğünüzde humerus başı yukarı doğru hareket eder. Bu hareket sırasında humerus başı akromionun alt sınırına yaklaşır. Normalde yeterli olan bu aralık daraldığında sıkışma meydana gelir.

Sıkışma sonrası humerus başının rotator manşet ve subakromial bursaya yaptığı baskı ağrıya neden olur. Tekrarlayan sıkışma, bölgede dejenerasyonu ve kronik daralmayı beraberinde getirir. Bu süreç tendon enflamasyonu ile sonuçlanır.

Omuz Sıkışması Türleri

Omuz sıkışması farklı şekillerde sınıflandırılır. Eksternal (subakromial) sıkışmada, yumuşak doku yapıları humerus başı ile akromion arasındaki boşluğa mekanik olarak girer. İnternal sıkışmada ise rotator manşet tendonları humerus başı ile glenoid kenar arasına girer.

Akromionun şekli sıkışmaya sebep olan faktörlerin başında gelir. Akromiyon morfolojisine göre üç tipe ayrılmıştır:

• Tip 1 (Düz akromiyon): Düz yapıda, sıkışma riski düşük
• Tip 2 (Kavisli akromiyon): Öne doğru eğimli yapı
• Tip 3 (Çengel/kanca tip): Kanca şeklinde, rotator manşet dejenerasyonu ve yırtıkları ile daha sık görülür

Neer, omuz sıkışmasını üç evre olarak tanımlamıştır. Evre 1'de sıkışma sonrası ödem ve kanama görülür. Evre 2 fibrozis ve geri dönüşümsüz tendon değişiklikleri ile karakterizedir. Tendon yırtığı, kronik ağrı ve uzayan fibrotik süreç olan Evre 3'ü ifade eder.

Omuz Sıkışması Belirtileri Nelerdir?

Omuz sıkışması belirtileri yavaş yavaş ortaya çıkar ve zamanla şiddetlenir. İlk aşamalarda omuz bölgesinde hafif rahatsızlık hissedersiniz. Belirtiler aniden başlayabileceği gibi, kademeli olarak da gelişebilir.

Ağrı ve Lokalizasyonu

Omuz sıkışması belirtileri arasında en sık ağrı görülür. Ağrı genellikle omuzun ön veya yan tarafında hissedilir. Omuzdan başlayan ağrı kola yayılır, bazen parmak uçlarına kadar ilerler. Keskin ve batıcı bir ağrı karakteri gösterir.

Ağrı özellikle kolunuzu yukarı kaldırırken artar. "Ağrılı ark" olarak adlandırılan bu durum, kolunuzu yana doğru kaldırırken belirli bir açıda ortaya çıkar. Genellikle 60-120 derece arasında ağrı belirginleşir veya artar.

Omuz hareketleri sırasında çıtırtı, tıklama veya sürtünme sesi duyabilirsiniz. Omzun ön bölgesinde dokunmayla hassasiyet hissedersiniz. Bazı hastalarda ağrı boyun ve sırt bölgesine de yayılır.

Hareket Kısıtlılığı

Omuz eklemindeki sıkışma, hareketlerinizi zorlaştırır. Kolunuzu tam olarak yukarıya kaldıramaz veya yana açamazsınız. Omuzunuzu geriye doğru çekmekte zorluk yaşarsınız.

Günlük aktiviteleriniz etkilenir. Saç tarama sırasında ağrı yaşarsınız. Kadınlarda sutyen kopçasını bağlarken omuz ağrısı şikayeti olur. Elinizi ağzınıza götürme hareketi ağrılı hale gelir.

Ağırlık kaldıramazsınız. Ağırlık kaldırmaya çalıştığınızda ağrınız çok artar. Elinizi bel kısmına uzanırken, örneğin pantolonun arka cebine cüzdan koyma veya alma gibi hareketlerde zorlanırsınız. Problem olan omzunuzu ve kolunuzu diğeri gibi rahat kullanamaz hale gelirsiniz.

Gece Ağrıları ve Uyku Problemleri

Ağrı geceleri yoğunlaşır. Omuz üzerine yattığınızda ağrınız artar. Özellikle etkilenen omuz tarafına yatarken ağrı veya sızı hissedersiniz.

Gece uykusunu etkileyen sızı hissi yaşarsınız. Uyku kaliteniz kaybolur. Kollarınızı başınızın üzerine koyarak uyuduğunuzda artan ağrıdan şikayet edersiniz. Bu durum uyku bozukluğuna yol açar.

Güçsüzlük ve Fonksiyon Kaybı

Omzunuzda güçsüzlük hissi gelişir. Kolda güç kaybı yaşarsınız. Özellikle kolu yukarı kaldırmada veya dışa döndürmede güçsüzlük hissedilir.

Omzu çevreleyen kaslarda zayıflık meydana gelir. Kasların normal şekilde çalışması engellenir. Günlük aktiviteleriniz etkilenir ve omzunuzun gücü azalır.

Uyuşma ve karıncalanma hissi yaşayabilirsiniz. Kolda hissizlik durumu oluşması sıkışmanın bir diğer belirtisidir. Durum ilerledikçe omuz kısmında oluşan huzursuz durum artar.

Omuz Sıkışması Nedenleri ve Risk Faktörleri

Omuz sıkışması sendromu nedir sorusunun ardından neden ortaya çıktığını anlamak tedavi sürecinde önemlidir. Birden fazla faktör bir araya geldiğinde bu durum meydana gelir. Bazı insanlarda doğuştan gelen yapısal özellikler risk oluştururken, bazılarında yaşam tarzı ve çalışma koşulları tetikleyici olur.

Anatomik Faktörler

Omuz kemiğinin şekli sıkışma riskini doğrudan etkiler. Akromion kemiğinin alt yüzeyi bazı kişilerde kanca şeklindedir. Bu yapı doğuştan sıkışmaya eğilim yaratır.

Akromionun düz (Tip 1), kavisli (Tip 2) veya çengel şeklinde (Tip 3) tipleri bulunur. Tip 2 ve özellikle Tip 3 akromiyon tipine sahip bireylerde omuz boşluğundaki alan daralır. Tendonlar bu dar alanda daha kolay sıkışır.

Bazı hastalarda akromionun alt yüzeyi ile omuz başının üstü arasındaki boşluk oldukça dardır. Kemik çıkıntıları veya doğuştan gelen anatomik anormallikler de bu duruma zemin hazırlar. Zamanla oluşan kemik çıkıntıları subakromial aralığı daraltabilir.

Tekrarlayan Hareketler ve Aşırı Kullanım

Omuzun sürekli baş üstü pozisyonda kullanılması tendonları tahriş eder. Yüzme, boyama, raf düzenleme gibi aktiviteler zamanla sıkışma meydana getirir.

Sporcular arasında omuz sıkışması yaygın bir problemdir. Yüzme, voleybol, tenis gibi sporlar omuzda sürekli sıkışmaya neden olabilir. Hentbol, basketbol ve beyzbol gibi sporlarla ilgilenenler bu duruma daha sık rastlar.

Uzun süre boyunca baş seviyesinin üzerinde çalışma gerektiren meslekler riski artırır. Boyacılar, marangozlar ve elektrikçiler gibi meslek grupları bu duruma örnek gösterilebilir. İnşaat işçileri, market çalışanları ve sıva işleri yapanlar da risk altındadır. Tekrarlayan kol hareketleri ile tendonlar ve bursa iltihaplanabilir, şişebilir ve potansiyel olarak yırtılabilir.

Spor sırasında yanlış tekniklerin kullanılması veya aşırı antrenman, omuz tendonlarının tahriş olmasına neden olabilir. Aşırı ve sert kullanım, aşırı kullanıma bağlı aşınma ve yıpranma yaygın nedenlerdendir.

Yaralanma ve Travma

Omuz bölgesine alınan darbeler, düşmeler veya ani zorlamalar dokuların kalınlaşmasına neden olabilir. Bu da mekanik sıkışmayı artırır.

Yaralanma ve travma sonucu omuzlardaki tendonlarda şişme ve yırtılma meydana gelir. Rotator cuff tendonun yırtılması veya şişmesi sıkışmaya yol açar. Bursanın tahriş olması ve iltihaplanması da nedenleri arasında yer alır.

Omuz ekleminde meydana gelen travmalar bu duruma zemin hazırlayabilir. Omuzun ani ve kontrolsüz hareketleri travmatik yaralanmalara neden olabilir. Doğrudan omuz bölgesine alınan darbeler veya omzun üzerine düşme sonucu oluşabilir.

Yaşa Bağlı Değişiklikler

Yaş ilerledikçe omuz tendonlarında elastikiyet azalır. Bu da sürtünmeyi artırır ve rotator manşet yırtıkları için zemin hazırlar.

Tendonların elastikiyetini kaybetmesi ve eklemlerin aşınması sıkışma riskini artıran faktörler arasında yer alır. Yaşlanma süreciyle birlikte rotator manşet tendonlarında meydana gelen dejenerasyon gelişimine zemin hazırlar.

İleri yaşlılıkta görülen anatomik anormallikler tetikleyici unsurlardandır. Yaşlanmaya bağlı dokusal aşınma ve yıpranma rol oynar. İlerleyen yaşla birlikte kemik çıkıntıları ve tendonlarda yıpranma riski artar.

Yaş ilerledikçe impingement sendromu görülme riski artar. Bu durum özellikle 50'li ve 60'lı yaşlarındaki kadınlarda daha sık gözlemlenir. Ayrıca şeker hastaları omuz ağrısı yaşama olasılığı açısından diğer bireylere göre yaklaşık 5 kat daha fazla risk altındadır.

Omuz Sıkışması Teşhisi ve Tedavisi Nasıl Olur?

Doğru tedaviye giden yol, doğru tanıdan geçer. Omuz sıkışması teşhisi için doktorunuz önce detaylı bir muayene yapar, ardından görüntüleme yöntemleriyle tanıyı kesinleştirir. Tedavi yöntemi ise şikayetlerinizin şiddetine, yaşınıza ve günlük aktivite düzeyinize göre belirlenir.

Fizik Muayene ve Tanı Testleri

Doktorunuz ilk olarak omzunuzun hareket açıklığını, kas gücünü ve hassas noktalarını kontrol eder. Kolunuzu belirli açılara kaldırarak, döndürerek ağrının hangi noktada tetiklendiğini anlamaya çalışır.

Sıkışmayı ortaya çıkarmak için özel testler uygulanır. Neer testi sırasında skapulanız sabitlenir ve kolunuz maksimum pasif omuz fleksiyonuna getirilir. Omuz ağrınız yeniden ortaya çıkarsa test pozitif kabul edilir. Hawkins testi ve Jobe testi de sıkışma sendromu tanısında kullanılan diğer fizik muayene yöntemleridir.

Ayrıca boyun muayenesi yapılarak ağrının boyundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılır. Diğer omuz problemlerini (donuk omuz, kireçlenme, boyun fıtığı) dışlamak için detaylı inceleme yapılması gerekir.

Görüntüleme Yöntemleri

Röntgen filmleri kemik yapısı hakkında bilgi verir. Kireçlenme, akromiyon kemiğinin kancalı olup olmadığı, eklem aralığının daralmış olup olmadığı gibi soruların cevabı röntgende aranır.

Ancak röntgen yumuşak dokuları göstermez. Tendonlar, kaslar ve bursa gibi asıl ağrıya sebep olan yapıları değerlendirmek için Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) altın standarttır. MRG ile omuzun içi dilim dilim incelenir. Tendonun kalitesi, yırtığın boyutu, ödemin yaygınlığı gibi detaylar netleşir.

Ultrasonografi ise harekette sıkışmayı gösterebilen dinamik bir yöntemdir. Kolunuzu kaldırırken tendonun kemiğin altından nasıl geçtiğini, sıkışmanın hangi açıda olduğunu canlı olarak izlemenizi sağlar. MRG'de her şey normal görünebilir çünkü hasta kolunu yanında tutarak yatmaktadır. Ultrason ile sıkışma anı yakalanabilir.

Fizik Tedavi ve Egzersizler

Fizik tedavi, omuz sıkışması tedavisinin temel taşıdır. Rotator kılıf kaslarını ve kürek kemiği çevresi kasları güçlendirmek, omuz ekleminin hareket açıklığını korumak veya artırmak, esnekliği artırmak ve doğru omuz mekaniğini öğretmek amaçlanır.

Fizyoterapist başlangıçta ağrının azaltılmasına odaklanır. Daha sonra normal omuz hareket açıklığının sağlanması ve kasların güçlenmesine yönelik egzersizler ile tedavi sürecine devam edilir. Egzersizler omuz kaslarını güçlendirmek, esnekliği artırmak ve omuzun stabilitesini sağlamak için tasarlanır.

İlk aşamada önerilen hareketler arasında omuz sarkaç egzersizleri ve masa üstü kaydırma egzersizleri bulunur. Fizik tedavi ile kısa vadede omuz ağrısı önemli ölçüde azaltılabilir ve omuzun fonksiyonel kapasitesi artırılabilir.

İlaç Tedavisi ve Enjeksiyonlar

Ağrı ve iltihabı kontrol altına almak için doktor kontrolünde Non-Steroid Anti-İnflamatuar İlaçlar (ibuprofen, naproksen gibi) kullanılabilir. İbuprofen, aspirin gibi ilaçlar ağrı ve şişliği azaltmada etkilidir.

Dinlenme, ilaçlar ve fizik tedaviye rağmen yakınmalarınız devam ediyorsa doktorunuz omuza enjeksiyon uygulamayı düşünebilir. Subakromial aralığa yapılan kortikosteroid enjeksiyonu, bursadaki ve tendon çevresindeki iltihabı ve ödemi azaltarak ağrıyı hızla giderebilir.

Ultrason eşliğinde yapılan enjeksiyonlar daha yüksek başarı oranına sahiptir. İğnenin ucu, damarlar, sinirler ve tendonlar görülerek ilaç milimetrik hassasiyetle sorunlu bölgeye bırakılır. Ancak kortizon iğnesi sık sık uygulanmamalıdır, çünkü tekrar tekrar kullanıldığında kıkırdak ve tendonların zayıflamasına neden olabilir.

Cerrahi Tedavi (Artroskopik Müdahale)

En az 3-6 ay süren düzenli konservatif tedaviye rağmen ağrınız dinmeyen durumlarda cerrahi tedavi düşünülebilir. Ameliyat dışı tedavilerle geçmeyen omuz ağrılarında, MR görüntülerinde tendon üzerinde baskı veya kronik sıkışma bulguları varsa artroskopik subakromiyal dekompresyon ameliyatı önerilir.

Genel anestezi altında yapılan bu ameliyatta yaklaşık 1 cm'lik iki küçük kesiden omuz eklemine bir kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir. Öncelikle omuz eklemi detaylı şekilde görüntülenir. Supraspinatus tendonunda yırtık olup olmadığı değerlendirilir. Subakromiyal bursa temizlenir, tendon net şekilde ortaya konur.

Akromiyoklaviküler eklem altında tendon üzerine baskı varsa giderilir. Gerekirse korakoakromiyal bağ çıkarılır. Son olarak akromiyon kemiği özel bir cihazla törpülenerek sıkışma ortadan kaldırılır. Sıkışmaya neden olan kemik çıkıntıları traşlanarak subakromiyal aralık genişletilir ve tendonların rahatça hareket etmesi sağlanır.

İyileşme Süreci ve Beklentiler

Hastanede yatış gerekmez, aynı gün taburcu olunabilir. Kesiler genellikle 1 haftada iyileşir. İlk 1 hafta buz uygulaması ağrı ve ödemi azaltmada etkilidir. Yaklaşık 10 gün süreyle omuz askısı kullanılır.

Sadece subakromiyal dekompresyon yapıldıysa iyileşme genellikle daha hızlıdır. Erken dönemde pasif ve aktif omuz hareketlerine başlanır. Normal günlük aktivitelere dönüş genellikle birkaç hafta, daha zorlayıcı aktivitelere dönüş ise 2-4 ay içinde olabilir.

Rotator kılıf tamiri de yapıldıysa iyileşme çok daha uzun sürer. Kol askısı genellikle 4 ila 6 hafta süreyle sürekli kullanılır. Fizik tedavi aylarca (6 ay veya daha uzun) sürer. Tam fonksiyonel iyileşme ve zorlayıcı aktivitelere dönüş 6 ila 12 ay veya daha uzun sürebilir.

Hangi tedavi yöntemi uygulanırsa uygulansın, fizik tedavi ve egzersizle desteklenmesi kalıcı iyileşme için şarttır. Ağrı geçtikten sonra omuz çevresi kaslarını güçlendirmek, duruş bozukluğunu düzeltmek, sıkışmanın tekrar etmesini önlemenin tek yoludur.

Omuz Sıkışması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hastalar omuz ağrısı yaşadıklarında birçok soru aklına gelir. Hangi uzmana başvurmalıyım, ne kadar sürede iyileşirim, bu durum kimlerde görülür gibi sorular en çok merak edilenler arasında yer alır.

Omuz sıkışması belirtileri birkaç hafta geçmediğinde mutlaka doktora görünmelisiniz. Ortopedi ve Travmatoloji veya Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümünden randevu alarak sorunun çözülmesi sağlanabilir.

Omuz ağrınız ani bir travma sonucu başladıysa, başvurmanız gereken ilk bölüm Ortopedi ve Travmatolojidir. Ortopedi uzmanları kemik, eklem, tendon ve bağlardaki yapısal hasarlarla ilgilenir.

Omuz ağrınız yavaş yavaş başladıysa ve travma öyküsü yoksa, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanı sizin için doğru seçim olabilir. Kas, kemik ve eklem rahatsızlıklarında her iki uzman da hastanın anatomik yapısına göre tedavi yöntemi uygular.

İyileşme süresi uygulanan tedavi yöntemine göre değişir. Fizik tedavide düzenli egzersiz yapıldığında birkaç hafta içinde geçer. Bu süreçte omuz sıkışması belirtilerinin tamamen geçmesi birkaç ay içinde beklenir.

Enjeksiyon tedavisi ağrı kesicilerin bölgeye hızlı etki etmesini sağlar. Birkaç gün içinde omuzda rahatlama sağlanır fakat tam iyileşme süresi birkaç haftayı bulabilir. Cerrahi müdahale yapıldıysa kesiler 1 hafta içinde iyileşir. Ameliyat tedavisinde omuz sıkışması belirtileri yaklaşık birkaç ay içinde geçer.

Yaşam tarzı, yaş ve diğer faktörler de omuz sıkışmasının geçmesinde etkilidir.

Omuz bölgesini aktif olarak kullanan bireylerde daha sık meydana gelir. Yüzme, voleybol, tenis ve beyzbol gibi spor dallarında aktif olan kişilerde görülme ihtimali yüksektir. Hentbol ve basketbol sporcuları da risk altındadır.

Boyacılık, inşaat ve sürekli baş üstü hareketler yapan meslek grupları risk grubundadır. Kollarını sürekli aynı hareket için kullanan, yük taşımayı gerektiren işlerde çalışanlar etkilenir. Ev hanımları ve tenis sporcuları sık rastlanan kişiler arasındadır.

İleri yaşta olan kişilerde deformite, yırtık ve kireçlenme durumlarında ortaya çıkabilir. 40 yaşın üzerindeki bireylerde tendon yapısındaki değişimler ve eklem sıvısının azalması nedeniyle daha sık görülür.

Tedavi edilmezse tendonlar ve bursa iltihaplanma ihtimali yüksektir. Bununla birlikte rotator manşet tendonları incelme ve yırtılma gibi deformitelere maruz kalır.

Başlangıçta basit ilaçlar, enjeksiyonlar ve fizik tedavi ile tedavi edilebilecek hastalık zaman içinde rotator manşetin yırtılmasına neden olur. Operasyon gerektiren haller gelişebilir. Ağrı ve hareket kısıtlılığı gittikçe şiddetlenir. Günlük yaşam kalitesi oldukça bozulur.

Özetle Omuz Sıkışması

Omuz ağrınız günlük hayatınızı etkiliyorsa ve kolunuzu kaldırırken zorlanıyorsanız, bu durumu hafife almayın. Erken tanı sayesinde basit fizik tedavi ve egzersizlerle sorununuz çözülebilir. Gecikmeler ise tendon yırtılmasına ve ameliyat gerektiren durumlara yol açabilir.

Özellikle gece uykunuzu kaçıran omuz ağrılarında mutlaka bir uzmana başvurun. Düzenli egzersiz, doğru tedavi yöntemi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle omuz sıkışması tamamen iyileşebilir. Doktorunuzun önerdiği fizik tedavi programına sadık kalmanız, kalıcı sonuçlar elde etmenizi sağlar. Omzunuzun sağlığını korumak için hareketsiz kalmayın, gerekli adımları bugün atın.

Detaylı Bilgi ve İletişim İçin Formu Doldurun!