Hidrosefali (Şant Ameliyatı)? Nedenleri, Belirtileri Ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Hidrosefali, ventrikül isimli beyin boşluklarında meydana gelen sıvı birikmesidir. Biriken fazla sıvı ventriküllerin boyutunu artırır ve beyne baskı uygulamasına neden olur. Fakat çok fazla beyin omurilik sıvısının birikmesi basıncın beyin dokularına zarar vermesine neden olabilir. Hidrosefali her yaşta ortaya çıkabileceği gibi bebeklerde ve 60 yaş üzerindeki yetişkinlerde daha sık görülür. Hidrosefaliden kaynaklanan semptomları yönetmek için genellikle şant ameliyatı uygulanır.

Hidrosefali Nedir?

Hidrosefali beyin çevresinde bulunan beyin omurilik sıvısının miktarında artış olarak tanımlanabilir. Bu sıvı beyin için birden fazla öneme sahiptir. Ancak çeşitli nedenlere bağlı olarak artması kafa içi basıncı artırarak ciddi sorunlara neden olabilir. Hidrosefali, doğumda ya da doğumdan kısa bir süre sonra ortaya çıkabilir. Aynı zamanda ilerleyen yaşlarda beyinde meydana gelen hasar veya yaralanmalardan da kaynaklanabilir. İnsan vücudu her gün yeterli miktarda beyin omurilik sıvısı üretir ve aynı miktarda sıvıyı damarlar yardımıyla emer. Aşırı beyin omurilik birikimi beynin düzgün çalışmasını engelleyebilir ve beyin hasarına ve hatta ölüme neden olabilir. Hidrosefali 3 çeşide ayrılabilir. Bu çeşitler şunlardır:

Konjenital Hidrosefali: Bebek doğum sırasında beyinde aşırı sıvı birikmesi ile dünyaya gelirse bu durum konjenital hidrosefali olarak adlandırılır. Spina bifida, kabakulak ve kızamıkçık gibi hamilelik sırasında annenin yaşadığı hastalıklar bu doğumsal kusurun nedeni olabilir. Konjenital hidrosefali bulunduran çoğu bebekte kalıcı beyin hasarları meydana gelebilir. Bu durum çeşitli semptomları da yanında getirebilir. Özellikle hafıza sorunları, konuşma güçlüğü, görme sorunları, koordinasyon becerilerinde bozukluk gibi sorunlar meydana gelebilir.

Edinilmiş Hidrosefali: Doğuştan gelişmeyen ancak bir hastalık ya da travma sonucu çocukluk ya da yetişkinlik döneminde meydana gelen hidrosefali edinilmiş hidrosefali olarak adlandırılır. Bu durum beyin tümörü ya da çeşitli travmalar nedeniyle gelişebilir.

Normal Basınçlı Hidrosefali: Normal basınçlı hidrosefali özellikle 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde meydana gelen ve toplumun nadir bir kısmında görülen hidrosefali çeşididir. Çeşitli yaralanmalar ve travmalar nedeniyle meydana gelebilse de çoğu zaman nedeni tam olarak belirlenemez. Normal basınçlı hidrosefali görülen kişiler hareket problemleri, idrar kaçırma ya da hafıza sorunları ile karşı karşıya kalabilirler.

Hidrosefali Belirtileri Nelerdir?

Hidrosefali doğuştan geldiğinde bebeklerde belirgin fiziksel özelliklere neden olur. Bu özellikler kolay görülebilen kan damarları ya da başın normalden büyük olması gibi belirtilerdir. Bu nedenle doğum sonrası fizik muayene ile teşhis edilmesi kolaydır. Ancak ilerleyen yaşlarda bir etkene bağlı olarak gelişen hidrosefalilerde belirtiler bu kadar belirgin olmayabilir. Sabah artan baş ağrısı ya da ayakta baş ağrısının daha kötüleşmesi gibi semptomlar görülebilir. Aynı zamanda zaman içerisinde zihinsel yeteneklerde bozulmalar da görülebilir. Özellikle normal basınçlı hidrosefalide yürüme bozuklukları meydana gelebilir. Hidrosefali nedeniyle ortaya çıkan beyin hasarı şu belirtilere neden olabilir:

Bebeklerde baş büyüklüğü

Bıngıldakta şişlik

Kusma

Uyku hali

Bebeklerin gözlerinin yere doğru bakması

Bağ ağrısı

Görme ile ilgili problemler

Gelişme geriliği

Denge bozuklukları

Hafıza kaybı

Yürüme sorunları

Unutkanlık

İdrar kaçırma

Hidrosefali belirtileri bulunduğunu düşünen kişiler en kısa sürede bir sağlık kurumuna başvurmalıdır. Alanında uzman hekimlerden destek almak için randevu oluşturarak kurumumuz ile iletişime geçebilirsiniz.

Hidrosefali Nedenleri Nelerdir?

İnsan beyni, beyin omurilik sıvısı ismi verilen bir sıvı ile çevrilidir. Bu sıvı beyni hasardan korur, beyinden atık ürünleri uzaklaştırır ve beyin için gerekli besinleri sağlar. Bu nedenle beyin sürekli bu sıvıyı üretir ve kendisini korumayı amaçlar. Fazla sıvı kan damarları ile emilir ve bu emilmede bir problem meydana gelirse sıvı hızla birikerek bir baskı yaratır. Hidrosefali nedenleri şunlardır:

Spina bifida

Erken doğum

Beyin kanaması

X kromozomu mutasyonu

Beyin travmaları

Beyin omurilik zarı enfeksiyonu

Beyinde kan pıhtısı

Çeşitli enfeksiyonlar

Felç

Hidrosefali Tanısı Nasıl Konulur?

Hidrosefali teşhisi için öncelikle nörolojik olarak bir muayene yapılması gereklidir. Bu muayene sırasında doktor kafatasının içini görmek için MR ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme tekniklerine başvurabilir. Bilgisayarlı tomografi beyindeki damarların genişleyip genişlemediğini ya da bu damarlarda bir tıkanıklık olup olmadığını gösterebilir. Lomber ponksiyon olarak bilinen bir test doktorların kafa içi basıncı tahmin etmelerine olanak tanır. Bu test belin alt kısmına bir iğne sokularak sıvının bir kısmını çıkarmayı ve sıvıyı analiz etmeyi içerir. Aynı zamanda kafa içi basıncını ölçmek için bir monitör kullanılabilir.

Hidrosefali Tedavisi Nasıl Olur?

Hidrosefali tedavi edilmediğinde ölümcül olabilen bir rahatsızlıktır. Hidrosefali tedavileri beynindeki beyin omurilik sıvısının oluşturduğu baskıyı azaltmayı amaçlar. Hidrosefali tedavisi için cerrahi seçenekler mevcuttur. Beyne yerleştirilen şant isimli bir tüp ile fazla sıvı dışarı atılır. Hidrosefali yaygın olarak bir şant ameliyatı ile tedavi edilir. Şant, basınca neden olan sıvının boşaltılmasına yardımcı olmak için cerrahi olarak yerleştirilen ince bir tüptür. Cerrah, şant yerleştirmeye alternatif olarak ventrikülostomi adı verilen bir prosedür de uygulayabilir. Ventrikülostomi bir ventrikülün altından ya da ventriküller arasında bir delik açarak sıvının beyinden uzaklaştırılması amaçlanır.

Hidrosefali Ameliyatı Nedir?

Şant valfli uzun bir tüpten oluşan drenaj sistemidir. Valf, beyin omurilik sıvısının normal hızda ve doğru yönde akmasına yardımcı olur. Ameliyat genellikle 1-2 saat kadar sürer. Doktor tüpün bir ucunu beyne ve diğer ucunu da göğüse ya da karın boşluğuna yerleştirilir. Şant implantı kalıcıdır ve düzenli izleme gerektiren bir cihazdır. Şant yerleştirildiğinde ama. beynin ventriküllerinden doğru miktarda sıvıyı boşaltmak ve hiçbir sıvının şanttan beyne geri akmamasını sağlamaktır.

Hidrosefali Ameliyatı Öncesi Süreç

Ameliyat öncesi kişinin sağlık durumunun öğrenilmesi için gerekli testler yapılır. Bu testler doğrultusunda ameliyat süreci doktor tarafından planlanır. Doktor tarafından ameliyat öncesi süreçte uzak durulması gereken ilaçlar ve aktiviteler hakkında bilgi verilebilir.

Hidrosefali Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Şant prosedürü için ilk adım kişinin genel anestezi ile uyutulmasını içerir. Anestezi sonrası hastanın başına bir kesi atılır ve bu kesi ile bir ventriküler şant kafatasına yerleştirilir. Bu şant küçük deliklerden meydana gelir ve beyin omurilik sıvısının basıncını ayarlayan valfe bağlanır. Valf tekrar daha uzun ince bir tüp olan distal katetere bağlanır. Distal kateter beyin çevresinden alınan fazla sıvının boşaltılması için kullanılır.

Hidrosefali Ameliyatı Sonrası Süreç

Ameliyattan sonra birkaç gün kadar hastanede kalmak gerekir. Bu süreçte özel bir beslenme planı belirlenir ve anestezinin etkileri vücuttan uzaklaştırılır. Aynı zamanda kullanılması gereken ilaçlar reçete edilir ve evde bakım hakkında hastanın refakatçilerine bilgi verilir. Hasta besin ve sıvı alımına başladığında, hareket edebilir duruma geldiğinde, bağırsak hareketleri normale döndüğünde taburculuk için uygun görülebilir. Taburculuk sonrası düzenli aralıklar ile şant için kontrol muayeneleri gerçekleştirilir.

Hidrosefali Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hidrosefali meydana geldiğinde yorgunluk, iştahsızlık, kusma, baş ağrısı, gelişme geriliği gibi komplikasyonlar gelişebilir. Hidrosefali özellikle yenidoğanlarda başın vücuda göre çok büyük olması ile şüphe edilen bir durumdur. Çocuklarda ve yetişkinlerde ise koordinasyon bozuklukları, baş ağrısı, denge bozuklukları gibi semptomlar göz önünde bulundurulduğunda fark edilebilir. Hidrosefali gerekli şekilde tedavi edilmediğinde kalıcı beyin hasarına neden olabilir. Bebeklerde hidrosefalinin nedenleri arasında erken doğum, beyin tümörü, enfeksiyonlar, spina bifida gibi doğumsal kusurlar bulunur. Hidrosefali tedavi edilmediğinde zihinsel ve gelişimsel problemlere neden olabilir. Bu problemler arasında zeka ve fiziksel gelişim geriliği bulunur. Hidrosefali gerekli şekilde tedavi edildiğinde düzeltilebilir. Bu tedavi için çeşitli cerrahi seçenekler mevcuttur. En etkili tedavi seçeneği şant ameliyatıdır. Hidrosefali ameliyatı her cerrahi prosedürde bulunduğu gibi riskler içerebilir. Bu riskler kişinin sağlık durumuna bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Ameliyat süreci ortalama 2 saat kadardır. Beyne takılan şant çocuğun yaşının ilerlemesi nedeniyle değiştirilebilir. Yaş ilerlemesi ile kişinin daha büyük bir şanta ihtiyacı olabilir. Aynı zamanda şantta meydana gelen bir enfeksiyon da değişim için bir nedendir Anne karnında gelişen hidrosefali konjenital bir kusurdur. Bu hidrosefali çeşidinin meydana gelmesinde merkezi sinir sisteminin gelişmesinde meydana gelen problemler, annenin hamilelikte frengi ya da kızamıkçık hastalıklarına yakalanması gibi faktörler etkilidir. Çocuklarda görülen belirtiler arasında baş ağrısı, bulanık görme, anormal göz hareketleri, denge kaybı, iştahsızlık, başın vücuda göre büyük olması gibi belirtiler bulunabilir. Hidrosefali uygulanan şant ameliyatı ile tedavi edilebilir. Bu ameliyat ile beyin çevresindeki fazla sıvı boşaltılarak semptomlar giderilebilir. Yetişkinlerde ve yaşlılarda hidrosefali baş ağrısı, halsizlik, koordinasyon bozuklukları, denge kaybı ve idrar kaçırma problemleri şeklinde belirtilere neden olabilir. Hidrosefali nedeniyle artan kafa içi basıncı ağrıya neden olabilir. Bu ağrı özellikle sabahları ve ayağa kalkma durumlarında artış gösterir. Hidrosefali hastaları yürüyebilir ancak ciddi durumlarda hastaların yürüme bozuklukları yaşaması da olasıdır. Hidrosefali teşhisi ve tedavisi mutlaka alanında uzman hekimler ile gerçekleştirilmelidir. Hisar Hospital Intercontinental hidrosefali tanı ve tedavisinde gerekli uzmanlık alanına sahiptir. Muayene olmak isteyen kişiler randevu oluşturarak kontrollerini gerçekleştirebilirler.